Ustalenie wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej albo wskutek istotnego pogorszenia stanów chorobowych w związku z tymi właściwościami lub warunkami służby.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA OBRONY NARODOWEJ
z dnia 23 maja 1961 r.
w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej albo wskutek istotnego pogorszenia stanów chorobowych w związku z tymi właściwościami lub warunkami służby.

Na podstawie art. 17 ust. 3 dekretu z dnia 14 sierpnia 1954 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 98 i Nr 36, poz. 164, z 1959 r. Nr 14, poz. 75 oraz z 1961 r. Nr 6, poz. 39) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Inwalidztwo lub śmierć żołnierza albo inwalidy pozostaje w związku ze służbą wojskową, jeżeli spowodowane zostały wskutek:
1)
chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby - wymienionych w załączniku nr 1 do zarządzenia albo
2)
chorób, które powstały lub ujawniły się wskutek istotnego pogorszenia stanów chorobowych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby - wymienionych w załączniku nr 2 do zarządzenia.
2.
Za pozostające w związku ze służbą wojskową uważa się również określone w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin choroby zawodowe, które spowodowały inwalidztwo lub śmierć żołnierza w związku z wykonywaniem przez niego służby w jednostkach wojskowych lub w zakładach pracy, w których zatrudnienie naraża na chorobę zawodową.
§  2.
Jeżeli inwalidztwo lub śmierć nastąpiły przed dniem wejścia w życie zarządzenia, a związek inwalidztwa lub śmierci ze służbą wojskową nie mógł być uznany na podstawie przepisów dotychczasowych, uznanie tego związku na podstawie § 1 może nastąpić najwcześniej od dnia wejścia w życie zarządzenia:
1)
na wniosek zainteresowanego zgłoszony po tym dniu albo
2)
z urzędu przy przeprowadzaniu kontrolnych badań lekarskich inwalidów.
§  3.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK  Nr 1

WYKAZ CHORÓB POWSTAŁYCH W ZWIĄZKU ZE SZCZEGÓLNYMI WŁAŚCIWOŚCIAMI LUB WARUNKAMI SŁUŻBY WOJSKOWEJ

Lp. Nazwa choroby Czynnik szkodliwy wywołujący chorobę W jakich rodzajach służb dana choroba przeważnie występuje
1 2 3 4
1. Zatrucie środkami chemicznymi lub gazami spalinowymi. Stała praca w bezpośredniej styczności ze szkodliwymi dla zdrowia środkami chemicznymi lub gazami spalinowymi. Personel latający wojsk lotniczych, służba chemiczna, motorzyści okrętowi, obsługa czołgów, kierowcy ciągników i samochodów, mechanicy, lakiernicy itp., obsługa motorów spalinowych, magazynierzy materiałów pędnych i smarów, dezynfektorzy.
2. Przewlekłe zapalenia skóry. Praca w bezpośredniej styczności ze związkami chemicznymi i drażniącymi. Pracownicy laboratoriów chemicznych i innych, pracownicy składnic środków chemicznych, personel techniczny mający stale i bezpośrednio do czynienia z drażniącymi i żrącymi środkami chemicznymi.
3. Uszkodzenia skóry (zapalenia, zaniki, owrzodzenia itp.) oraz uszkodzenia układu krwiotwórczego i innych narządów. Promienie rentgenowskie i związki ciał promieniotwórczych, promienie kosmiczne oraz prądy ultrawysokiej częstotliwości. Personel gabinetów rentgenowskich i fizykoterapeutycznych, osoby stykające się z ciałami promieniotwórczymi, personel latający wojsk lotniczych oraz żołnierze innych rodzajów wojsk i służb.
4. Choroby w następstwie urazów na tle różnic ciśnienia barometrycznego. Nagłe zmiany ciśnień, zwiększone lub zmniejszone ciśnienie, gwałtowne zmiany przyspieszenia. Nurkowie, personel łatający wojsk lotniczych, członkowie załóg okrętów podwodnych, pracownicy komór niskich ciśnień.
5. Upośledzenie słuchu w następstwie chorób ucha środkowego lub wewnętrznego. Stałe lub częste pozostawanie w zasięgu silnych hałasów lub gwałtowne zmiany ciśnienia barometrycznego. Artylerzyści, czołgiści, personel latający wojsk lotniczych, radiotelegrafiści, maszyniści okrętowi itp.
6. Choroby zakaźne (z wrotami zakażenia w obrębie dróg pokarmowych i oddechowych, krwiopochodne, skórne), robaczyce oraz grzybice wskutek styczności z materiałem zakaźnym, jeżeli brak dowodów, że źródło choroby znajdowało się poza warunkami służby. Stykanie się z nosicielami chorób zakaźnych, z materiałem zakaźnym lub chorymi zwierzętami. Żołnierze służby weterynaryjnej, służby zdrowia i innych, personel zakładów leczniczych, pracowni naukowo-badawczych i instytutów.
7. Choroby gałki ocznej (postępujące osłabienie ostrości wzroku, osłabienie rozróżniania barw oraz zmiany na dnie oka. Praca przy aparaturze radiolokacyjnej, oscylografach itp. wymagająca długotrwałego natężania wzroku. Żołnierze i personel zatrudniony przy aparaturze radiolokacyjnej, oscylografach itp.

ZAŁĄCZNIK  Nr 2

WYKAZ CHORÓB, KTÓRE POWSTAŁY LUB UJAWNIŁY SIĘ WSKUTEK ISTOTNEGO POGORSZENIA STANÓW CHOROBOWYCH W ZWIĄZKU ZE SZCZEGÓLNYMI WŁAŚCIWOŚCIAMI LUB WARUNKAMI SŁUŻBY WOJSKOWEJ

Lp. Nazwa choroby Czynnik szkodliwy wywołujący chorobę W jakich rodzajach służby dana choroba może wystąpić
1 2 3 4
1. Gruźlica. Długotrwała służba w warunkach trudnych (atmosferycznych, polowych), specjalnie niekorzystne warunki zakwaterowania sprzyjające zachorowaniu itp., jeżeli gruźlicę stwierdzono po pełnieniu służby przez okres co najmniej 6 miesięcy w tych warunkach. Żołnierze tych rodzajów wojsk i służb, które są narażone na szczególnie ciężkie warunki.
2. Choroba reumatyczna (ostry gościec stawowy), gościec przewlekle postępujący, zapalenie zesztywniające kręgosłupa, gościec zwyradniający, gościec tkanek miękkich oraz gośćcowe zmiany układu krążenia - nie ulegające poprawie po leczeniu w warunkach służby wojskowej. Długotrwała służba związana z pracą fizyczną, narażającą stale na urazy mechaniczne, oziębienia, ujemne wpływy atmosferyczne itp. Żołnierze tych rodzajów wojsk i służb, które często narażone są na styczność z czynnikiem szkodliwym.
3. Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy oraz przewlekłe powtarzające się nieżyty żołądka lub jelit upośledzające stan odżywienia - nie poddające się wyleczeniu w warunkach służby wojskowej. Niemożność przestrzegania przez okres co najmniej 12 miesięcy higieny żywienia koniecznej dla wyleczenia tej choroby. Żołnierze wszystkich rodzajów wojsk i służb.
4. Podostre i przewlekłe zapalenie nerek nie poddające się wyleczeniu w warunkach służby wojskowej. Długotrwała ciężka praca fizyczna, częste przeziębienia, a zwłaszcza dłuższe oziębienie ustroju i działanie wilgoci. Uraz na okolicę nerek. Żołnierze tych rodzajów wojsk i służb, które często narażone są na styczność z czynnikiem szkodliwym.
5. Nerwice reaktywne, które wystąpiły w warunkach służby wojskowej. Ostre urazy psychiczne związane z warunkami służby wojskowej. Żołnierze wszystkich rodzajów wojsk i służb.
6. Choroby, do których powstania przyczynił się w sposób zasadniczy pobyt w niewoli, obozie koncentracyjnym lub innym miejscu odosobnienia przez nieprzyjaciela. Szczególne właściwości i warunki związane z pobytem w tych miejscach. Żołnierze wszystkich rodzajów wojsk i służb.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1961.45.205

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Ustalenie wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej albo wskutek istotnego pogorszenia stanów chorobowych w związku z tymi właściwościami lub warunkami służby.
Data aktu: 23/05/1961
Data ogłoszenia: 09/06/1961
Data wejścia w życie: 09/06/1961