Przyznawanie dodatków specjalnych dla inwalidów wojskowych i wdów.

INSTRUKCJA
MINISTRA PRACY I OPIEKI SPOŁECZNEJ
z dnia 12 stycznia 1955 r.
w sprawie przyznawania dodatków specjalnych dla inwalidów wojskowych i wdów.

1.
Zgodnie z art. 43 dekretu z dnia 14 sierpnia 1954 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojskowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 37, poz. 159) do zaopatrzeń przyznanych na podstawie obowiązujących do dnia 1 lipca 1954 r. przepisów ustawy o zaopatrzeniu inwalidzkim - inwalidom i wdowom przysługują dodatki specjalne, o ile osoby te poza rentą nie posiadają innych źródeł dochodu, przy czym wdowy muszą spełniać jeden z warunków przewidzianych w dekrecie z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 30, poz. 116) do przyznania renty rodzinnej, tj.:
a)
mieć ukończone 55 lat życia,
b)
być inwalidą,
c)
wychowywać dziecko pozostałe po zmarłym w wieku do lat 7.
2.
Wysokość dodatków specjalnych zgodnie z dekretem z dnia 28 stycznia 1953 r. zmieniającym niektóre przepisy o zaopatrzeniach (Dz. U. Nr 9, poz. 29) wynosi:
a)
32 zł miesięcznie - dla inwalidów z utratą do 44% zdolności zarobkowej w związku ze służbą wojskową oraz dla wdów i członków rodziny, na które inwalida z utratą co najmniej 45% zdolności zarobkowej w związku ze służbą wojskową pobiera dodatki rodzinne;
b)
138 zł miesięcznie - dla inwalidów z utratą zdolności zarobkowej w związku ze służbą wojskową od 45% wzwyż.
3.
Jeżeli zgodnie z uchwałą nr 404 Rady Ministrów z dnia 2 lipca 1954 r. danemu inwalidzie przysługuje podwyżka 10% renty, to podwyżce tej ulegają również dodatki specjalne i wynoszą dla inwalidy - 152 zł miesięcznie, dla członków jego rodziny - 35 zł miesięcznie.
4.
Za posiadanie źródeł dochodu poza rentą należy uważać dochód miesięczny w wysokości równej co najmniej kwocie dodatku specjalnego wyższego, tj. 138 zł miesięcznie (przy czym u inwalidów należy doliczać kwoty dodatków specjalnych na członków rodziny, o ile te przysługują, oraz kwoty podwyżki dodatku), z tym że:

- za dochód z gospodarstw rolnych przyjmuje się 50% przychodu szacunkowego z tych gospodarstw ustalonego dla celów podatku gruntowego;

- dochody osiągane z prac sezonowych mają wpływ na uprawnienia do tego dodatku tylko na ten okres, w którym są osiągane, przy czym dochodów osiągniętych z tych prac w okresie do 3 miesięcy w ciągu roku nie należy brać pod uwagą przy ocenie uprawnień;

- wynagrodzenie jednorazowe z umów o dzieło (np. wynagrodzenie autorskie) uważa się za dochód rentobiorcy osiągnięty na okres jednego roku, licząc od daty otrzymania wynagrodzenia.

5.
Za posiadanie źródeł dochodu należy uważać również otrzymywanie pomocy materialnej zarówno pieniężnej, jak i w świadczeniach posiadających wartość pieniężną od osób, na których ciąży ustawowy obowiązek alimentacji inwalidy (wdowy).
6.
Ze wzglądu na to, że dodatek specjalny jest jedynie jedną z form pomocy, z jaką Państwo przychodzi inwalidom (wdowom) nie mającym poza rentą innego dochodu, należy w każdym przypadku szczegółowo rozpatrzyć - biorąc pod uwagę całokształt sytuacji życiowej zainteresowanego - możliwość przyjścia mu z inną, bardziej realną i skuteczniejszą formą pomocy (np. w formie zatrudnienia zgodnie z jego możliwościami, umieszczenia w zakładzie pomocy społecznej, zaopiekowania się dziećmi itp.).
7.
Dodatki specjalne dla inwalidy, wdowy lub członka rodziny inwalidy nie przysługują w okresie pobytu danej osoby w zakładzie, w którym osoby te mają środki utrzymania.
8.
Dodatek specjalny na członków rodziny inwalidy wypłaca się tylko wtedy, jeżeli sam inwalida uprawniony jest do dodatku specjalnego, a na członków rodziny przysługuje dodatek rodzinny. Brak uprawnień do dodatku specjalnego dla samego inwalidy powoduje równoczesny brak uprawnień do dodatków specjalnych na członków rodziny. Jedynie w przypadku, gdy inwalida przebywa w zakładzie leczniczym i skutkiem tego nie przysługuje mu pobieranie dodatku, członkowie rodziny zachowują nadal uprawnienia do dodatku dla nich.
9.
Rozpatrzenie uprawnień do dodatku specjalnego następuje na wniosek strony. Za taki wniosek należy uważać również prośbę o podwyższenie zaopatrzenia, o ile wynika z niej, że zainteresowany nie posiada poza rentą innych źródeł dochodu.
10.
Podwyższenie renty przez przyznanie dodatku specjalnego następuje zgodnie z art. 43 dekretu z dnia 14 sierpnia 1954 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojskowych i ich rodzin oraz art. 18 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin od najbliższego terminu płatności renty dla danej osoby, przypadającego po wydaniu decyzji przyznającej ten dodatek.
11.
Okoliczności uzasadniające przyznanie dodatku specjalnego (tj. nieposiadanie poza rentą innych źródeł dochodu w rozumieniu niniejszej instrukcji) powinny być udowodnione przez osobę ubiegającą się o ten dodatek. W przypadku zgłoszenia wniosku należy bezzwłocznie wysłać stronie kwestionariusz (wzór w załączeniu) do wypełnienia i poświadczenia danych przez prezydium gromadzkiej (miejskiej, dzielnicowej, osiedla) rady narodowej miejsca zamieszkania lub przez komitet blokowy.
12.
Decyzja w sprawie uprawnień do dodatku powinna być wydana najpóźniej w ciągu 14 dni od daty przedstawienia przez rencistę dowodów posiadania warunków do otrzymania tego dodatku.
13.
W przypadkach wątpliwych należy bezzwłocznie wzywać stronę do uzupełnienia lub wyjaśnienia podanych danych lub przeprowadzać z urzędu postępowanie wyjaśniające. Termin wydania decyzji w tych przypadkach biegnie od daty otrzymania wyjaśnień od strony bądź ukończenia postępowania wyjaśniającego.
14.
Do wstrzymywań, orzekania o nadpłatach i ewentualnych potrąceniach z renty dodatków specjalnych stosuje się przepisy art. 18-21 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
15.
Uchyla się instrukcję Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 15 lutego 1954 r. w sprawie dodatków specjalnych do zaopatrzenia pieniężnego z ustawy o zaopatrzeniu inwalidzkim (Monitor Polski Nr A-27, poz. 430).

ZAŁĄCZNIK 

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

Wydział .........................................................

w .................................................................

Obywatel(ka)

..................................................................

zam. .........................................................

..................................................................

Na podanie Obywatela(ki) z dnia .................... celem ewentualnego przyznania Obywatelowi(ce) do renty dodatku specjalnego przewidzianego dla osób, które poza rentą inwalidzką nie posiadają innych źródeł dochodu bądź pomocy materialnej od członków rodziny - Prezydium wzywa Obywatela(kę) do wypełnienia niniejszego kwestionariusza i poświadczenia przez prezydium gromadzkiej (miejskiej, dzielnicowej, osiedla) rady narodowej bądź przez komitet blokowy.

Jak najszybszy zwrot wypełnionego i poświadczonego kwestionariusza leży w interesie Obywatela(ki), ponieważ podwyższenie zaopatrzenia przez przyznanie wyżej wymienionego dodatku następuje od najbliższego terminu płatności renty następującego po wydaniu decyzji przyznającej.

Wydanie decyzji uzależnione jest od udowodnienia przez Obywatela(kę) swoich uprawnień do wyżej wymienionego dodatku.

Lp. Pytania Odpowiedzi
1 Czy inwalida - wdowa posiada poza pobieraną rentą inne źródło dochodu (podać miejsce i datę zatrudnienia, wysokość dochodu miesięcznego bądź rocznego)

Gdy inwalida - wdowa nie pracuje stale, jakie osiąga dochody z prac dorywczych miesięcznie, a jeżeli nie pracuje, wskazać, z jakich źródeł czerpie dochody na utrzymanie

2 Czy żona inwalidy pracuje dorywczo, czy stale (odkąd, gdzie i za jakim wynagrodzeniem)
3 Czy inwalida - wdowa (bądź żona inwalidy) posiada gospodarstwo rolne (ile ha) i jaki z niego został ustalony przychód szacunkowy, podlegający opodatkowaniu w bieżącym roku
4 Podać imiona, nazwiska i adresy oraz stopień pokrewieństwa dorosłych członków rodziny (dzieci, rodziców, braci), źródła ich utrzymania oraz wysokość dochodów
5 Czy inwalida - wdowa przebywa w zakładzie, w którym ma zapewnione utrzymanie (np. szpital, zakład pomocy społecznej itp.), czy nie odbywa kary więzienia

.................................................... .......................................................................

(data) (własnoręczny podpis inwalidy - wdowy)

Podawanie i poświadczanie nieprawdziwych danych pod odpowiedzialnością karno-sądową powoduje w przypadku spowodowania nadpłaty zaopatrzenia postępowanie egzekucyjne bądź potrącenie nadpłaty z renty.

Stwierdza się prawdziwość powyższych danych:

..............................................................................

................................ (podpisy i pieczęć gromadzkiej

(data) (miejskiej dzielnicowej, osiedla) rady

narodowej bądź komitetu blokowego)

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1955.20.204

Rodzaj: Instrukcja
Tytuł: Przyznawanie dodatków specjalnych dla inwalidów wojskowych i wdów.
Data aktu: 12/01/1955
Data ogłoszenia: 12/03/1955
Data wejścia w życie: 12/03/1955