Pomoc Państwa dla indywidualnego budownictwa mieszkaniowego.

UCHWAŁA NR 270
PREZYDIUM RZĄDU
z dnia 8 maja 1954 r.
w sprawie pomocy Państwa dla indywidualnego budownictwa mieszkaniowego.

W celu stworzenia dodatkowych możliwości budowy domów mieszkalnych - na podstawie art. 4 dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. o odstępowaniu przez Państwo nieruchomego mienia nierolniczego na cele mieszkaniowe oraz na cele budownictwa indywidualnych domów jednorodzinnych (Dz. U. Nr 49, poz. 326) Prezydium Rządu uchwala, co następuje:
§  1.
1.
Państwo udziela pomocy indywidualnemu budownictwu mieszkaniowemu w zakresie ustalonym niniejszą uchwałą.
2.
Indywidualnym budownictwem mieszkaniowym w rozumieniu niniejszej uchwały jest budownictwo obejmujące budowę domów jednorodzinnych, przez które rozumie się przeznaczony w zasadzie dla jednej rodziny budynek mieszkalny, obejmujący najwyżej 4 pokoje z kuchnią, o łącznej powierzchni użytkowej nie przekraczającej 110 m2. Domy jednorodzinne mogą być budowane jako domy pojedyncze, bliźniacze lub szeregowe.
§  2.
Pomoc Państwa udzielana będzie indywidualnemu budownictwu mieszkaniowemu:
1)
powszechnemu, realizowanemu przez poszczególnych obywateli, pozostającemu pod opieką prezydiów właściwych rad narodowych,
2)
przyzakładowemu, realizowanemu przez pracowników poszczególnych zakładów pracy - członków związków zawodowych, pozostającemu pod opieką tych zakładów.
§  3.
Osoby wojskowe mogą korzystać z pomocy Państwa na warunkach określonych przez Ministra Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrami Gospodarki Komunalnej i Finansów.
§  4.
Formy popierania spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego określają odrębne przepisy.
§  5.
Prezydium Rządu ustala w ramach narodowych planów gospodarczych globalne kwoty przeznaczone na akcję kredytową dla indywidualnego budownictwa mieszkaniowego, dokonuje ich podziału pomiędzy budownictwo powszechne i przyzakładowe oraz dokonuje dalszego podziału kwot przeznaczonych na budownictwo przyzakładowe pomiędzy poszczególne resorty.
§  6.
Plany roczne w zakresie indywidualnego budownictwa mieszkaniowego opracowują: Minister Gospodarki Komunalnej dla indywidualnego budownictwa mieszkaniowego powszechnego, a właściwi ministrowie dla indywidualnego budownictwa mieszkaniowego przyzakładowego.
§  7.
1.
Minister Gospodarki Komunalnej:
1)
sporządza plany indywidualnego budownictwa mieszkaniowego powszechnego oraz plany rozdziału limitów rzeczowych i finansowych między poszczególne województwa,
2)
ustala wytyczne dla prezydiów wojewódzkich rad narodowych w sprawie przydzielania terenów pod indywidualne budownictwo mieszkaniowe,
3) 1
sporządza zbiorcze plany indywidualnego budownictwa przyzakładowego, opracowane przez poszczególne resorty,
4) 2
określa corocznie w porozumieniu z Ministrem Finansów maksymalną kwotę przyznawanego kredytu na budowę jednego domu jednorodzinnego
2.
W sprawach objętych ust. 1 pkt 2 Minister Gospodarki Komunalnej działa po zasięgnięciu opinii Centralnej Rady Związków Zawodowych i w porozumieniu z Ministrem Budownictwa Miast i Osiedli, w stosunku zaś do nieruchomości wchodzących do Państwowego Funduszu Ziemi - łącznie z Ministrem Rolnictwa.
§  8.
Realizacja indywidualnego budownictwa mieszkaniowego objętego niniejszą uchwałą opiera się na:
1)
własnym wkładzie budującego oraz
2)
pomocy Państwa.
§  9.
Własny wkład budującego może polegać na:
1)
świadczeniu pracy własnej budującego,
2)
wkładzie finansowym,
3)
wykorzystaniu własnej działki budowlanej,
4)
pracy przy uruchamianiu lokalnego wytwarzania materiałów budowlanych.
§  10.
Pomoc Państwa dla indywidualnego budownictwa mieszkaniowego może polegać na:
1)
odstępowaniu działek budowlanych pod indywidualne budownictwo mieszkaniowe (§§ 11 i 12),
2)
pomocy w zaopatrzeniu materiałowym (§ 14),
3)
pomocy kredytowej (§ 15-18),
4)
opracowaniu typowych projektów domów jednorodzinnych wraz z kosztorysami budowy (§ 20),
5)
umożliwieniu powierzania robót budowlanych przedsiębiorstwom uspołecznionym,
6)
organizowaniu instruktażu i nadzoru technicznego w czasie budowy.
§  11.
Indywidualne budownictwo mieszkaniowe będzie lokalizowane na terenach oznaczonych przez prezydia właściwych miejskich (gminnych) rad narodowych, w oparciu o plany zagospodarowania przestrzennego, a w razie ich braku - w oparciu o wytyczne do tych planów.
§  12.
Osobom, które nie rozporządzają własnymi działkami, mogą być odstąpione przez Państwo działki budowlane na warunkach określonych w art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. o odstępowaniu przez Państwo nieruchomego minia nierolniczego na cele mieszkaniowe oraz na cele budownictwa indywidualnych domów jednorodzinnych (Dz. U. Nr 49, poz. 326). Wielkość działki budowlanej nie powinna w zasadzie przekraczać 600 m2. Działka w zależności od położenia, gęstości zaludnienia i innych okoliczności faktycznych może być zmniejszona do 300 m2 lub powiększona do 1000 m2.
§  13.
Właściciele gruntów położonych poza terenami wydzielonymi na indywidualne budownictwo mieszkaniowe mogą zamieniać parcele, stanowiące ich własność, na działki budowlane położone w granicach terenów wydzielonych na indywidualne budownictwo mieszkaniowe. Zamiany dokonuje się na warunkach ustalonych przez Ministra Gospodarki Komunalnej w porozumieniu z Ministrami Finansów i Sprawiedliwości.
§  14. 3
Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek Ministra Gospodarki Komunalnej w zakresie materiałów bilansowanych przez Rząd i Państwową Komisję Planowania Gospodarczego, a właściwi ministrowie w zakresie pozostałych materiałów przez nich bilansowanych wyodrębniają w porozumieniu z Ministrem Handlu Wewnętrznego corocznie na potrzeby indywidualnego budownictwa niezbędną ilość materiałów budowlanych z ogólnej ilości materiałów przydzielonych na zaopatrzenie rynku.
§  14a. 4
Minister Gospodarki Komunalnej ustala ilość niezbędnych materiałów budowlanych na budownictwo powszechne i przyzakładowe na podstawie zapotrzebowań poszczególnych prezydiów wojewódzkich rad narodowych oraz resortów.
§  15.
Pomoc kredytowa dla osób podejmujących budowę w ramach indywidualnego budownictwa mieszkaniowego polega na udzielaniu pożyczek średnio- i długoterminowych na następujących zasadach:
1)
kredyt będzie oprocentowany w wysokości 1% w stosunku rocznym, z tym że w przypadku zalegania z wpłatami rat kredytobiorca wpłacać będzie odsetki zwłoki w wysokości 4% rocznie,
2)
wysokość kredytu dla poszczególnego kredytobiorcy nie może przekraczać 70% ogólnych kosztów budowy, o ile chodzi o budownictwo powszechne, i 80% ogólnych kosztów budowy, o ile chodzi o budownictwo przyzakładowe,
3)
okres spłaty kredytu nie może przekraczać 10 lat w budownictwie powszechnym i 15 lat w budownictwie przyzakładowym; w wyjątkowych przypadkach Minister Gospodarki Komunalnej w porozumieniu z Ministrem Finansów może przedłużyć do lat 20 okres spłaty kredytu w budownictwie przyzakładowym, jeżeli budującymi są robotnicy produkcyjni zakładów specjalnie ważnych dla gospodarki narodowej,
4)
wypłata przyznanego kredytu będzie następować w miarę postępu robót budowlanych na podstawie rachunków przedkładanych instytucji bankowej,
5)
spłata pożyczki powinna być rozpoczęta po upływie roku od daty zaplanowanego ukończenia budowy domu,
6)
pożyczka staje się przedterminowo wymagalna w razie zbycia domu,
7)
pożyczka powinna być całkowicie wykorzystana w ciągu 2 lat od jej przyznania.
§  16.
O przyznaniu pożyczki w ramach przyznanych limitów decydują komisje kwalifikacyjne, powołane w trybie § 27. Decyzja komisji kwalifikacyjnej określa osobę kredytobiorcy, wysokość i warunki kredytu oraz szczegółowe terminy jego spłaty. Decyzje komisji kwalifikacyjnej są dla Banku Inwestycyjnego wiążące.
§  17.
Kredytobiorca, który zalega ze spłatą nie mniej niż trzech kolejnych rat, może być usunięty wraz z osobami z nim zamieszkującymi z domu wybudowanego w ramach przepisów niniejszej uchwały, bez obowiązku dostarczenia mieszkania zastępczego. Usunięcie może nastąpić nie wcześniej niż po upływie jednego miesiąca od daty zapadłego w tej sprawie orzeczenia. W przypadku utraty prawa do domu nastąpi zwrot poczynionych przez budującego nakładów.
§  18.
Minister Finansów w porozumieniu z Ministrem Gospodarki Komunalnej opracuje w ciągu miesiąca od dnia wejścia uchwały w życie projekt aktu prawnego, określającego szczegółowe warunki udzielania pożyczek, zasady ich zabezpieczania oraz tryb postępowania przy ich wypłacaniu i spłacaniu. W akcie tym uwzględniona zostanie możliwość udzielania pożyczek budującym w budownictwie przyzakładowym w przypadku, gdy posiadane przez nich środki własne na budowę wynosić będą w chwili rozpoczynania budowy 15% projektowanych kosztów budowy.
§  19.
Minister Finansów:
1)
powierza przeprowadzenie akcji kredytowej Bankowi Inwestycyjnemu oraz upoważnia ten Bank do uruchomienia i rozprowadzenia kredytów na zlecenie właściwego organu oraz do wypłacenia przyznanych pożyczek,
2)
określa wysokość prowizji bankowej i innych kosztów związanych z udzielaniem pożyczek,
3)
organizuje za pośrednictwem Banku Inwestycyjnego kontrolę finansową właściwego zużycia kredytów.
§  20.
1.
Indywidualne budownictwo mieszkaniowe powinno dążyć do potanienia i oszczędności w wykonawstwie i materiałach, w szczególności przez wykorzystanie materiałów zastępczych, odpadkowych, odzyskowych oraz materiałów miejscowych i prefabrykatów z nich.
2.
Minister Gospodarki Komunalnej zleci opracowanie projektów różnych typów domów jednorodzinnych uwzględniających założenia, o których mowa w ust. 1, oraz kosztorysów tych domów i zorganizuje udostępnienie opracowanych planów i kosztorysów osobom zainteresowanym.
§  21.
W budownictwie domów jednorodzinnych należy stosować normatywy projektowania dla budownictwa mieszkaniowego.
§  22.
Do korzystania z pomocy Państwa w ramach indywidualnego budownictwa mieszkaniowego uprawnione są osoby zakwalifikowane przez właściwą komisję kwalifikacyjną. Pierwszeństwo służy kandydatom według kolejności ustalonej w art. 5 dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. o odstępowaniu przez Państwo nieruchomego mienia nierolniczego na cele mieszkaniowe oraz na cele budownictwa indywidualnych domów jednorodzinnych (Dz. U. Nr 49, poz. 326).
§  23.
Ilość kandydatów podlegających zakwalifikowaniu uzależniona jest od środków materiałowych i finansowych, oznaczonych w limitach dla poszczególnych terenów lub zakładów, jak również od ilości działek nadających się pod indywidualne budownictwo mieszkaniowe.
§  24.
Komisje kwalifikacyjne powołane będą:
1)
przy prezydiach wojewódzkich rad narodowych i Prezydiach Rad Narodowych w m. st. Warszawie i m. Łodzi - dla budownictwa powszechnego,
2)
przy zakładach pracy prowadzących akcję przyzakładowego indywidualnego budownictwa mieszkaniowego.
§  25.
Komisja kwalifikacyjna przy prezydiach rad narodowych składa się z:
1)
2 członków powołanych przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej, które jednemu ze swych delegatów powierzy funkcję przewodniczącego komisji,
2)
1 członka delegowanego przez Bank Inwestycyjny,
3)
2 członków delegowanych przez Okręgową Radę Związków Zawodowych.
§  26.
Komisja kwalifikacyjna przy zakładzie pracy składa się z:
1)
2 członków delegowanych przez dyrekcję zakładu, która jednemu ze swych delegatów powierza funkcję przewodniczącego komisji,
2)
1 członka delegowanego przez Bank Inwestycyjny,
3)
2 członków delegowanych przez radę zakładową bądź radę miejscową.
§  27.
Minister Gospodarki Komunalnej w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych ustali w ciągu miesiąca od daty wejścia w życie uchwały regulamin komisji kwalifikacyjnej, w którym określi tryb powoływania i odwoływania członków komisji kwalifikacyjnych oraz jej wewnętrzny ustrój i tryb postępowania.
§  28.
Minister Gospodarki Komunalnej w porozumieniu z Prezesem Głównego Urzędu Statystycznego ustali zasady i formy sprawozdawczości w zakresie budownictwa indywidualnego.
§  29.
Wykonanie uchwały porucza się Przewodniczącemu Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, Ministrowi Gospodarki Komunalnej oraz innym ministrom w ich zakresie działania.
§  30.
Traci moc uchwała Prezydium Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia 2 maja 1950 r. w sprawie zasad i form organizacyjnych budownictwa indywidualnego (Monitor Polski Nr A-72, poz. 828).
§  31.
Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 7 ust. 1 pkt 3 dodany przez § 1 pkt 1 uchwały nr 512 z dnia 18 sierpnia 1956 r. (M.P.56.73.871) zmieniającej nin. uchwałę z dniem 6 września 1956 r.
2 § 7 ust. 1 pkt 4 dodany przez § 1 pkt 1 uchwały nr 512 z dnia 18 sierpnia 1956 r. (M.P.56.73.871) zmieniającej nin. uchwałę z dniem 6 września 1956 r.
3 § 14 zmieniony przez § 1 pkt 2 uchwały nr 512 z dnia 18 sierpnia 1956 r. (M.P.56.73.871) zmieniającej nin. uchwałę z dniem 6 września 1956 r.
4 § 14a dodany przez § 1 pkt 3 uchwały nr 512 z dnia 18 sierpnia 1956 r. (M.P.56.73.871) zmieniającej nin. uchwałę z dniem 6 września 1956 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1954.A-59.793

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Pomoc Państwa dla indywidualnego budownictwa mieszkaniowego.
Data aktu: 08/05/1954
Data ogłoszenia: 22/06/1954
Data wejścia w życie: 22/06/1954