Rozliczenia ministerstw i urzędów centralnych z budżetem centralnym z tytułu zysków i strat oraz środków obrotowych podległych przedsiębiorstw państwowych działających według zasad rozrachunku gospodarczego.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 18 stycznia 1954 r.
w sprawie rozliczeń ministerstw i urzędów centralnych z budżetem centralnym z tytułu zysków i strat oraz środków obrotowych podległych przedsiębiorstw państwowych działających według zasad rozrachunku gospodarczego.

W celu dostosowania zasad rozliczeń z tytułu zysków i strat oraz środków obrotowych do przepisów zarządzenia Ministra Finansów z dnia 24 lipca 1953 r. w sprawie opracowania resortowych projektów budżetu centralnego i projektów budżetów terenowych na rok 1954 oraz do przepisów zarządzenia Ministra Finansów z dnia 16 stycznia 1954 r. w sprawie kwartalnych zgłoszeń finansowych ministerstw i urzędów centralnych oraz kwartalnych zadań finansowych centralnych zarządów, jednostek równorzędnych i przedsiębiorstw państwowych działających według zasad rozrachunku gospodarczego (Monitor Polski Nr A-19, poz. 333) - na podstawie § 30 ust. 3 uchwały nr 325 Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 1953 r. w sprawie zasad i trybu wykonywania budżetu państwa (Monitor Polski Nr A-53, poz. 592 i Nr A-113, poz. 1477) zarządza się, co następuje:
§  1.
Przepisy zarządzenia dotyczą państwowych przedsiębiorstw, zarządów centralnych i jednostek równorzędnych, powiązanych z budżetem centralnym w obrębie działu pierwszego klasyfikacji budżetowej, z tym jednak, że do jednostek podległych Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, Ministerstwu Finansów, Ministerstwu Oświaty, Ministerstwu Zdrowia, Ministerstwu Pracy i Opieki Społecznej oraz Ministerstwu Kultury i Sztuki nie stosuje się przepisów § 2 pkt 2, § 4 i §§ 6-8 zarządzenia.
§  2.
Kwartalne zadania finansowe, o których mowa w zarządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 stycznia 1954 r. w sprawie kwartalnych zgłoszeń finansowych ministerstw i urzędów centralnych oraz kwartalnych zadań finansowych zarządów centralnych, jednostek równorzędnych i przedsiębiorstw państwowych działających według zasad rozrachunku gospodarczego (Monitor Polski Nr A-19, poz. 333), są podstawą rozliczeń planowych i okresowych:
1)
między zarządami centralnymi i jednostkami równorzędnymi a budżetem centralnym z tytułu zysków i strat oraz środków obrotowych,
2)
między zarządami centralnymi i jednostkami równorzędnymi z tytułu wzajemnych przelewów zysków i środków obrotowych.
§  3.
Zarządy centralne i jednostki równorzędne obowiązane są dokonywać wpłat do budżetu z tytułu:
1)
zysku - raz w miesiącu do dnia 25 każdego miesiąca w wysokości 1/3 części sumy wynikającej z kwartalnego zadania finansowego,
2)
nadwyżki środków obrotowych na 1 stycznia - do dnia 25 stycznia każdego roku,
3)
nadwyżek środków obrotowych w ciągu roku - do dnia 25 każdego miesiąca w wysokości 1/3 sumy wynikającej z kwartalnego zadania finansowego.
§  4.
W terminie do dnia 25 każdego miesiąca zarządy centralne i jednostki równorzędne obowiązane są również dokonywać przelewów z tytułu zysków i nadwyżek środków obrotowych na rzecz innych zarządów centralnych i jednostek równorzędnych na pokrycie planowego wzrostu środków obrotowych w wysokości 1/3 kwoty przelewów wynikającej z kwartalnego zadania finansowego.
§  5.
Zarządy centralne i jednostki równorzędne otrzymują na podstawie kwartalnych zadań finansowych dotacje z budżetu na pokrycie:
1)
planowych strat - do dnia 3 każdego miesiąca w wysokości 1/3 części dotacji na pokrycie strat, wynikającej z kwartalnego zadania finansowego,
2)
niedoborów środków obrotowych na dzień 1 stycznia z tytułu pogorszenia wyników - do dnia 20 stycznia, nie później jednak niż w ciągu 15 dni od daty decyzji, o której mowa w § 27 ust. 2 uchwały nr 244 Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 1953 r. (Monitor Polski Nr A-36, poz. 451), jeżeli decyzja ta wydana zostanie po dniu 5 stycznia,
3)
niedoboru środków obrotowych na dzień 1 stycznia, powstałego z innych przyczyn - do dnia 20 stycznia każdego roku,
4)
wzrostu środków obrotowych w ciągu roku - do dnia 3 każdego miesiąca w wysokości 1/3 kwoty wynikającej z kwartalnego zadania finansowego.
§  6.
Tworzy się rachunki rozliczeń ministerstw i urzędów centralnych, na których mogą być gromadzone środki pieniężne do wysokości 10% planowanej na dany rok sumy przyrostu normatywu dla ministerstwa lub urzędu centralnego albo też do wysokości 3% tego normatywu na dzień 31 grudnia danego roku.
§  7.
1.
Ministerstwa i urzędy centralne mogą udzielać z rachunku rozliczeń zarządom centralnym i jednostkom równorzędnym kredytów w przypadkach, w których zarządy centralne i jednostki równorzędne nie będą mogły z jakichkolwiek przyczyn dokonać w obowiązujących terminach przelewów na rzecz:
1)
innych zarządów centralnych i jednostek równorzędnych,
2)
przedsiębiorstw podległych zarządom centralnym,
3)
budżetu.
2.
Ministerstwa i urzędy centralne udzielając kredytów zarządom centralnym w przypadkach, o których mowa w ust. 1, biorą pod uwagę stan posiadanych przez zarządy centralne środków pochodzących z wpłat dokonywanych przez podległe przedsiębiorstwa z tytułu ponadplanowego zysku zgodnie z § 30 uchwały wymienionej w § 5.
§  8.
Ministerstwa i urzędy centralne udzielają kredytów, o których mowa w § 7, bezprocentowo na okres nie dłuższy niż dwa miesiące. Jeżeli spłata kredytów w tym terminie nie nastąpi, ministerstwa i urzędy centralne zlecą bankom pokrycie kredytów z najbliższych wpływów na rachunek rozliczeń zarządów centralnych i jednostek równorzędnych w pierwszej kolejności przed wszystkimi innymi wypłatami z tych rachunków.
§  9.
1.
Dotacje na pokrycie strat zarządów centralnych i jednostek równorzędnych planowo-deficytowych udzielane będą z budżetu proporcjonalnie do wykonania planów sprzedaży produkcji.
2.
W razie przekroczenia planu sprzedaży produkcji może być na podstawie decyzji Ministerstwa Finansów udzielona w ramach przewidzianej budżetem dotacji rocznej dodatkowa dotacja w danym kwartale w kwocie stanowiącej taki procent od sumy przekroczenia planu sprzedaży produkcji, jaki wynika ze stosunku planowanej na dany kwartał straty wynikającej z kwartalnego zadania finansowego do kwoty planowanej na ten kwartał sprzedaży produkcji; w razie niewykonania planu sprzedaży odpowiednia suma dotacji podlega zwrotowi do budżetu lub zaliczeniu na poczet dotacji następnego okresu.
3.
Wypłata dodatkowej dotacji dokonywana będzie z budżetu z rezerwy kwartalnych planów wykonywania budżetu - w ciągu 10 dni od daty otrzymania miesięcznego sprawozdania z wykonania planu sprzedaży produkcji.
4.
Przy niewykonaniu planu sprzedaży produkcji powinien nastąpić w tym samym terminie zwrot odpowiedniej części dotacji.
§  10.
1.
Ministerstwa i urzędy centralne przedstawiają do zatwierdzenia Ministerstwu Finansów w ciągu 10 dni od ustalonego terminu składania przez zarządy centralne i jednostki równorzędne bilansów kwartalnych na dzień 31 marca, 30 czerwca i 30 września - projekty rozliczeń okresowych.
2.
Rozliczenia okresowe powinny być przeprowadzone w ciągu 10 dni od daty zatwierdzenia projektu rozliczeń (ust. 1) przez Ministerstwo Finansów. Wpłaty do budżetu w wysokości wynikającej z tego projektu powinny być jednak dokonane w ciągu 5 dni od terminu złożenia projektu rozliczeń okresowych.
§  11.
Do rozliczeń rocznych ministerstw i urzędów centralnych stosuje się odpowiednio przepisy § 10 dotyczące obowiązku przedstawiania Ministerstwu Finansów i zatwierdzania projektów rozliczeń.
§  12.
Jeżeli w danym zarządzie centralnym pokrycie wzrostu środków obrotowych okaże się w części lub w całości niemożliwe z tego powodu, iż osiągnięty w danym okresie zysk jest niższy od sumy przewidzianej w kwartalnym zadaniu finansowym, powstały w związku z tym niedobór środków obrotowych może być pokryty na podstawie decyzji właściwego ministra z wpłat z zysku ponadplanowego osiągniętego przez inne zarządy centralne.
§  13.
W sprawach nie unormowanych zarządzeniem stosuje się przepisy uchwały nr 244 Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 1953 r. (Monitor Polski Nr A-36, poz. 451) z następującymi zmianami:
1)
przedsiębiorstwa wykazują w okresowych i rocznych rozliczeniach z tytułu zysków i strat kwoty odpisów na Fundusz Zakładowy w zarachowanej wysokości wynikającej z bilansów,
2)
kwartalne zadania finansowe przedsiębiorstw, o których mowa w zarządzeniu Ministra Finansów powołanym w § 2, są podstawą ich rozliczeń okresowych,
3)
roczne plany finansowe (bilanse dochodów i wydatków) ministerstw i urzędów centralnych zatwierdzone przez Radę Ministrów są podstawą rocznych rozliczeń zarządów centralnych i jednostek równorzędnych; roczne plany finansowe (bilanse dochodów i wydatków) przedsiębiorstw zatwierdzone przez jednostki nadrzędne są podstawą rocznych rozliczeń przedsiębiorstw. Ministerstwo Finansów może ustalić, że podstawą rozliczeń rocznych jest suma kwartalnych zadań finansowych,
4)
przedsiębiorstwa dokonują wpłat z zysku raz w miesiącu do dnia 20 każdego miesiąca w wysokości 1/3 części sumy wynikającej z kwartalnego zadania finansowego,
5)
przepisy § 9 zarządzenia dotyczące wysokości dotacji na pokrycie strat przy przekroczeniu lub niewykonaniu planu sprzedaży produkcji stosuje się odpowiednio do dotacji wypłacanych na rzecz przedsiębiorstw planowo-deficytowych z rachunku rozliczeń zarządów centralnych,
6)
przepisy § 12 stosuje się odpowiednio do rozliczeń zarządów centralnych z przedsiębiorstwami,
7)
o pokrywaniu przez zarządy centralne ponadplanowych i nieplanowych strat jednych przedsiębiorstw z wpłat z zysku ponadplanowego lub ze zmniejszonych w stosunku do planu dotacji na pokrycie strat innych przedsiębiorstw decyduje właściwy minister - na podstawie złożonego przez przedsiębiorstwo wniosku sporządzonego zgodnie z przepisami § 19 ust. 2 uchwały nr 244 Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 1953 r.,
8)
zarządy centralne i jednostki równorzędne odprowadzają do budżetu przypadające od nich wpłaty z zysku oraz nadwyżki środków obrotowych na rachunek dochodów budżetowych Ministerstwa Finansów w Narodowym Banku Polskim.
§  14.
Wpłaty z zysku za rok 1953 będą dokonywane po dniu 1 stycznia 1954 r. na rachunki dochodów budżetowych właściwych wydziałów finansowych prezydiów wojewódzkich (m. st. Warszawy i m. Łodzi) rad narodowych. Z tych rachunków dokonywane będą również zwroty wpłat z zysku nadpłaconych w roku 1953.
§  15.
Szczegółowy tryb i sposób sporządzania rozliczeń okresowych i rocznych przez ministerstwa i urzędy centralne uregulują przepisy instrukcji Ministra Finansów.
§  16.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1954 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1954.A-19.334

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Rozliczenia ministerstw i urzędów centralnych z budżetem centralnym z tytułu zysków i strat oraz środków obrotowych podległych przedsiębiorstw państwowych działających według zasad rozrachunku gospodarczego.
Data aktu: 18/01/1954
Data ogłoszenia: 19/02/1954
Data wejścia w życie: 19/02/1954, 01/01/1954