Przedmiot sprawowanej przez związki zawodowe kontroli społecznej nad działalnością placówek handlu detalicznego i zakładów żywienia zbiorowego podległych Ministerstwu Handlu Wewnętrznego.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA HANDLU WEWNĘTRZNEGO
z dnia 16 czerwca 1953 r.
w przedmiocie sprawowanej przez związki zawodowe kontroli społecznej nad działalnością placówek handlu detalicznego i zakładów żywienia zbiorowego podległych Ministerstwu Handlu Wewnętrznego.

W celu usprawnienia zaopatrzenia ludności w towary i podniesienia na wyższy poziom kultury obsługi mas pracujących Sekretariat Centralnej Rady Związków Zawodowych w porozumieniu z Ministerstwem Handlu Wewnętrznego i Centralnym Związkiem Spółdzielczym powziął w dniu 16 stycznia 1953 r. uchwałę w sprawie powierzenia radom zakładowym i miejscowym kontroli społecznej nad działalnością placówek handlowych i zakładów żywienia zbiorowego. Kontrola społeczna w znacznej mierze przyczyni się do polepszenia działalności placówek handlowych i dopomoże pracownikom handlowym w usprawnieniu ich pracy. Przy radach zakładowych i miejscowych wybierane są społeczne komisje kontroli zaopatrzenia, których zadaniem będzie sprawowanie systematycznej kontroli i opieki nad placówkami handlu detalicznego i zakładami żywienia zbiorowego.
Dla zabezpieczenia należytej realizacji powyższej uchwały w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych zarządza się, co następuje:

Rozdział  I.

Przepisy ogólne.

§  1.
Placówki handlu detalicznego i żywienia zbiorowego podlegają kontroli społecznej, sprawowanej przez związki zawodowe, zwanej w dalszym ciągu "kontrolą społeczną".
§  2.
Organizację kontroli społecznej ustala Centralna Rada Związków Zawodowych.
§  3.
Szczegółowy zakres działania oraz tryb postępowania kontroli społecznej w ramach określonych niniejszym zarządzeniem ustala Centralna Rada Związków Zawodowych.

Rozdział  II.

Zakres działania kontroli społecznej.

§  4.
Do zakresu działania kontroli społecznej stosownie do powołanej na wstępie uchwały Centralnej Rady Związków Zawodowych należy:
1)
w odniesieniu do placówek handlu detalicznego:
a)
kontrolowanie, czy placówki handlu detalicznego są należycie i terminowo zaopatrywane w artykuły pierwszej potrzeby oraz czy zapotrzebowują odpowiednie ilości i asortymenty towarów, zgodnie z potrzebami ludności,
b)
czuwanie nad właściwym i zgodnym z obowiązującymi przepisami przechowywaniem i sprzedażą masy towarowej,
c)
systematyczne sprawdzanie prawidłowości działania wag i odważników oraz innych przyrządów do mierzenia, a także terminowości ich cechowania,
d)
czuwanie, aby towary sprzedawane nabywcom miały pełną wagę i miarę,
e)
sprawdzanie, czy sprzedawane towary nie są zepsute lub uszkodzone,
f)
kontrolowanie, czy przy ewentualnym otrzymaniu towarów niepełnowartościowych z wadami produkcyjnymi stosowane jest postępowanie reklamacyjne zgodne z obowiązującymi przepisami,
g)
kontrolowanie, czy w przypadkach zepsucia, zniszczenia lub częściowego zniszczenia towaru sporządzane są protokoły strat i czy towar zepsuty lub zniszczony usuwany jest ze sklepów zgodnie z przepisami, aby nie stanowił ewentualnego źródła nadużyć,
h)
kontrolowanie, czy są umieszczone na widocznym miejscu cenniki oraz ceny na próbkach towarów,
i)
kontrolowanie, czy nie pobiera się wyższych cen od ustalonych, czy nie sprzedaje się towarów niższego gatunku po cenach wyższego gatunku,
j)
zapobieganie i zwalczanie wszelkich form spekulacji,
k)
czuwanie nad sprawnością obsługi i właściwym stosunkiem personelu do kupujących,
l)
kontrolowanie, czy nie odmawia się sprzedaży towarów przeznaczonych do sprzedaży i czy nie ukrywa się ich przed kupującymi,
m)
kontrolowanie, czy nie zachodzą przypadki samozaopatrywania się personelu wbrew obowiązującym przepisom,
n)
kontrolowanie, czy sprzedaż towarów odbywa się w ilościach określonych obowiązującymi przepisami lub normami zwyczajowymi,
o)
dopilnowywanie, czy są przestrzegane obowiązujące przepisy sanitarne,
p)
kontrolowanie, czy personel placówek spożywczych i mięsnych posiada karty okresowego badania lekarskiego i czy personel w przepisanych okresach poddaje się badaniu lekarskiemu,
r)
czuwanie, aby opakowania (tara) nie pozostawały w salach sprzedaży, zanieczyszczając sklep i utrudniając poruszanie się klientów, lecz aby opakowania terminowo zwracane były dostawcom lub do magazynu opakowań,
s)
kontrolowanie, czy są prowadzone książki życzeń i zażaleń oraz czy, jak i w jakim czasie są załatwiane uwagi zamieszczane w tych książkach, a w szczególności uwagi dotyczące usunięcia braków i niedociągnięć;
2)
w odniesieniu do placówek żywienia zbiorowego:
a)
kontrolowanie sprawności i kultury obsługi konsumentów,
b)
kontrolowanie terminowości dostaw i jakości towarów,
c)
czuwanie nad należytym przechowywaniem zapasów w magazynach ze szczególnym uwzględnieniem ich przydatności do produkcji,
d)
czuwanie, aby potrawy były przygotowywane według obowiązujących receptur,
e)
kontrolowanie jakości i wagi wydawanych potraw,
f)
dopilnowywanie przestrzegania obowiązujących cen,
g)
czuwanie nad wykonywaniem zarządzeń dotyczących rozszerzenia asortymentu potraw,
h)
kontrolowanie higieny sporządzanych potraw, czystości personelu oraz warunków sanitarnych urządzeń i pomieszczeń,
i)
kontrolowanie, czy personel posiada karty okresowego badania lekarskiego i czy personel w przepisanych okresach poddaje się badaniu lekarskiemu,
j)
kontrolowanie, czy są prowadzone książki życzeń i zażaleń oraz czy, jak i w jakim czasie są załatwiane uwagi zamieszczane w tych książkach, a w szczególności uwagi dotyczące usunięcia braków i niedociągnięć,
k)
kontrolowanie, czy i jak są wykorzystywane odpadki produkcyjne i pokonsumpcyjne,
l)
dopilnowywanie wykonywania obowiązujących zarządzeń wydanych przez Ministerstwo Handlu Wewnętrznego.

Rozdział  III.

Postępowanie kontrolne.

§  5.
Kontrolerzy społeczni przed rozpoczęciem kontroli powinni okazać kierownikowi placówki lub zastępującej go osobie legitymację służbową bądź dowód osobisty wraz z zaświadczeniem upoważniającym do przeprowadzenia kontroli, wystawionym przez właściwą organizację związkową i opatrzonym pieczęcią tejże organizacji. W zaświadczeniach powinien być uwidoczniony numer sklepu kontrolowanego.
§  6.
Dokonywanie kontroli powinno odbywać się w miarę możności w obecności kierownika placówki lub zastępującej go osoby.
§  7.
Przy dokonywaniu kontroli kontrolerzy społeczni mają prawo przeglądania ksiąg i dokumentów, dokonywania oględzin pomieszczeń i rzeczy oraz żądania składania ustnych i pisemnych wyjaśnień.
§  8.
1.
Z przeprowadzonej kontroli - w przypadku stwierdzenia uchybień, niedociągnięć, przekroczeń i nadużyć - kontrolerzy społeczni sporządzają protokół. Protokół należy przedstawić do podpisu kierownikowi placówki lub zastępującej go osobie oraz odpowiedzialnemu sprzedawcy, o ile ujawnione przekroczenia i niedociągnięcia dotyczą jego osoby. Osoby te mają prawo wnieść do protokołu swoje uwagi i wyjaśnienia.
2.
Każda kontrola powinna być wpisana do książki kontroli, znajdującej się w kontrolowanej placówce.

Rozdział  IV.

Postępowanie pokontrolne.

§  9.
1.
W wyniku przeprowadzonej kontroli kontrola społeczna kieruje wnioski w przedmiocie usprawnienia pracy zarówno do kontrolowanej placówki, jak również do jednostki nad nią nadrzędnej.
2.
Kontrola społeczna może również kierować do jednostki nadrzędnej nad placówką kontrolowaną wnioski o pociągnięcie do odpowiedzialności służbowej pracowników, którzy dopuścili się przekroczeń obowiązujących przepisów o sprzedaży oraz uchybień w obsługiwaniu kupujących.
3.
Kontrolowane placówki oraz jednostki nad nimi nadrzędne, do których wpłynęły wnioski, wymienione w ust. 1 i 2, obowiązane są rozpatrzyć je niezwłocznie i o sposobie ich załatwienia zawiadomić wnioskodawcę najdalej w ciągu 14 dni od daty ich otrzymania.

Rozdział  V.

Współdziałanie wydziałów handlu prezydiów rad narodowych z kontrolą społeczną związków zawodowych.

§  10.
Zobowiązuje się wydziały handlu prezydiów rad narodowych do udzielania pomocy organizacjom związków zawodowych przy ustalaniu przez nie przydziałów placówek handlu detalicznego i żywienia zbiorowego w celu sprawowania kontroli społecznej oraz do powiadamiania o tych przydziałach jednostek nadrzędnych nad przydzielonymi placówkami.

Rozdział  VI.

Współdziałanie Państwowej Inspekcji Handlowej z kontrolą społeczną związków zawodowych.

§  11.
Państwowa Inspekcja Handlowa współdziała z kontrolą społeczną przez:
a)
udzielanie informacji co do kierunku i metodyki pracy kontroli społecznej,
b)
uczestniczenie w naradach, na których będą omawiane sprawozdania z pracy kontrolerów społecznych, oraz w odprawach szkoleniowych, zorganizowanych przez okręgowe rady związków zawodowych na szczeblu wojewódzkim i powiatowym.
§  12.
1.
Państwowa Inspekcja Handlowa może włączać aktyw kontrolerów społecznych do przeprowadzanych poważniejszych prac kontrolnych wynikających z zadań Państwowej Inspekcji Handlowej. W sprawach tych kontrolerzy społeczni stanowią pomocniczy aktyw Państwowej Inspekcji Handlowej, która nadzoruje, przeprowadza instruktaże i podsumowuje pracę kontrolerów społecznych.
2.
Dla zapewnienia właściwego doboru oraz ilości aktywu kontrolerów społecznych, niezbędnego do przeprowadzenia wymienionych w ust. 1 prac, organy Państwowej Inspekcji Handlowej uzgadniają organizację, tematykę oraz terminy z właściwymi instancjami związkowymi.
3.
Główny Inspektor Państwowej Inspekcji Handlowej na wniosek terenowych organów Państwowej Inspekcji Handlowej, uzgodniony z odpowiednimi instancjami związkowymi, wyróżniać będzie najbardziej aktywnych kontrolerów społecznych dyplomami uznania.
§  13.
Szczegółowe zasady współdziałania określi zarządzenie Głównego Inspektora Państwowej Inspekcji Handlowej, wydane w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych.

Rozdział  VII.

Przepisy końcowe.

§  14.
Zobowiązuje się organizacje naczelne uspołecznionego aparatu detalicznego oraz żywienia zbiorowego do wydania odpowiednich zarządzeń wewnętrznych zapewniających ścisłe przestrzeganie zawartych w niniejszym zarządzeniu przepisów.
§  15.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 16 czerwca 1953 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1953.A-72.874

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Przedmiot sprawowanej przez związki zawodowe kontroli społecznej nad działalnością placówek handlu detalicznego i zakładów żywienia zbiorowego podległych Ministerstwu Handlu Wewnętrznego.
Data aktu: 16/06/1953
Data ogłoszenia: 06/08/1953
Data wejścia w życie: 06/08/1953, 16/06/1953