Zasady i tryb udzielania z budżetu Państwa dotacji dla instytucji, organizacji oraz stowarzyszeń społecznych i kulturalno-oświatowych.

UCHWAŁA NR 190
RADY MINISTRÓW
z dnia 14 marca 1953 r.
w sprawie zasad i trybu udzielania z budżetu Państwa dotacji dla instytucji, organizacji oraz stowarzyszeń społecznych i kulturalno-oświatowych.

Przepisy ogólne.
§  1.
Instytucje, organizacje, stowarzyszenia społeczne, kulturalno-oświatowe, sportowe itp., nie będące jednostkami budżetowymi lub nie powiązane z budżetem Państwa w sposób przewidziany dla jednostek na rozrachunku gospodarczym, zwane w dalszych przepisach uchwały "instytucjami", mogą otrzymywać w przypadkach uzasadnionych szczególnymi względami ogólnopaństwowymi pomoc pieniężną z budżetu Państwa w formie dotacji na:
1)
zrównoważenie swego budżetu lub budżetu instytucji podległych i nadzorowanych,
2)
wykonanie określonych zadań zleconych doraźnie przez władze państwowe i nie przewidzianych w budżetach tych instytucji.
§  2.
1.
Dotacje mogą być przyznawane wyłącznie z kredytów przewidzianych w budżecie centralnym.
2.
Instytucje mogą być dotowane tylko przez jeden organ naczelny.
3.
Instytucje otrzymujące dotacje nie mogą udzielać dotacji innym instytucjom.
4.
Instytucje podległe i nadzorowane mogą ubiegać się o dotacje tylko za pośrednictwem instytucji nadrzędnej.
5.
W uzasadnionych przypadkach właściwy minister (kierownik urzędu centralnego), w porozumieniu z Ministrem Finansów i za zgodą Prezesa Rady Ministrów, może przekazać w całości lub w części uprawnienia organu naczelnego w zakresie przewidzianym niniejszą uchwałą zainteresowanemu prezydium wojewódzkiej lub powiatowej (miejskiej) rady narodowej (Rady Narodowej m. st. Warszawy i m. Łodzi) z uwzględnieniem właściwości prezydium odpowiedniej rady nadrzędnej.
§  3.
1.
Przyznanie dotacji może nastąpić w przypadku ścisłego powiązania zadań statutowych instytucji ubiegającej się o dotacje z zakresem działania organu naczelnego, właściwego do udzielania dotacji.
2.
Dla każdej instytucji ubiegającej się o dotacje Prezes Rady Ministrów określa organ naczelny właściwy do udzielania dotacji.
§  4.
1.
Przyznanie dotacji następuje na wniosek zainteresowanej instytucji, a w przypadkach przewidzianych w § 1 pkt 2 - również z inicjatywy organu dotującego po uprzednim ustaleniu, że jest on właściwy do udzielania dotacji (§ 3 ust. 2).
2.
Celowość przyznania dotacji stwierdza organ dotujący po zbadaniu faktycznych potrzeb i dochodów instytucji ubiegającej się o dotację. Instytucje zwracające się o dotację na zrównoważenie budżetu powinny wykazać, że mimo całkowitego wykorzystania posiadanych źródeł dochodu nie są w stanie wykonać zadań statutowych w granicach własnych dochodów.
§  5.
1.
Dla zapewnienia celowego i prawidłowego wydatkowania dotacji oraz umożliwienia należytej kontroli w tym zakresie organowi dotującemu służy prawo badania całokształtu działalności instytucji dotowanej. Prawo to przysługuje również organom wyznaczonym przez Prezesa Rady Ministrów.
2.
Ponadto instytucja dotowana podlega kontroli Ministerstwa Kontroli Państwowej oraz organów Ministra Finansów w zakresie ustalonym przez obowiązujące przepisy.
§  6.
Instytucje dotowane są obowiązane dostosować swą działalność gospodarczą i organizacyjną do wszystkich przepisów, obejmujących w tych dziedzinach jednostki budżetowe (o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy, o gospodarce samochodowej i materiałowej itp.), w zakresie zaś finansowo-rachunkowym - do przepisów wydanych na podstawie § 16 niniejszej uchwały.

Przepisy szczegółowe.

§  7.
1.
Dotacje mogą być udzielane instytucjom:
1)
o zasięgu ogólnokrajowym z centralnymi organami zarządzającymi;
2)
o zasięgu lokalnym;
3)
powołanym doraźnie do wykonania określonego zadania.
2.
Instytucjom o zasięgu ogólnokrajowym organ naczelny udziela dotacji tylko za pośrednictwem centralnych organów zarządzających, instytucjom zaś o zasięgu lokalnym - na podstawie pozytywnej opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej (Rady Narodowej m. st. Warszawy i m. Łodzi).
§  8.
1.
Kredyty na dotacje preliminowane są corocznie przez zainteresowany organ naczelny w budżecie centralnym po przejrzeniu i sprawdzeniu wniosków zainteresowanych instytucji.
2.
Wniosek o dotację powinien zawierać:
1)
szczegółowe uzasadnienie wysokości żądanej dotacji;
2)
dane dotyczące zadań statutowych i planu działalności, uzasadniające wniosek o dotację na określony okres czasu (rok budżetowy);
3)
określenie wysokości kwot ratalnych, w jakich miałaby być wypłacana dotacja;
4)
inne dane i materiały uzasadniające w miarę potrzeby wniosek o dotację.
3.
Do wniosku o dotację należy dołączyć preliminarz budżetowy.
4.
Wnioski o dotację powinny być składane w terminach przewidzianych do składania projektów preliminarzy wydatków i dochodów budżetu Państwa. Odstępstwa od tej zasady dopuszczalne są tylko w przypadkach określonych w § 1 pkt 2 i w § 9.
§  9.
1.
Zmiana przeznaczenia kwot przewidzianych w budżecie na dotacje dla poszczególnych instytucji wymaga zgody Ministra Finansów.
2.
O wysokości kwot przeznaczonych dla poszczególnych instytucji jak również o każdej zmianie wysokości tych kwot organ naczelny zawiadamia Urząd Rady Ministrów i Ministerstwo Kontroli Państwowej.
§  10.
1.
Do obowiązków organu naczelnego udzielającego dotacji na zrównoważenie budżetu należy w szczególności analizowanie i zatwierdzanie - w porozumieniu z zainteresowanymi innymi organami naczelnymi:
1)
planu działalności instytucji dotowanej;
2)
etatów osobowych i funduszu płac oraz etatów samochodów służbowych w ramach kontyngentu etatów, ustalonych przez Państwową Komisję Etatów;
3)
projektu preliminarza budżetowego instytucji dotowanej.
2.
Ponadto organ naczelny określa warunki, jakie zostaną uznane za konieczne w związku z udzieleniem dotacji.
§  11.
W razie niedotrzymania przez instytucję dotowaną warunków określonych przez organ naczelny w trybie § 10 ust. 2 oraz sposobów i terminów sporządzania sprawozdań i prowadzenia rachunkowości, ustalonych w zarządzeniach Ministra Finansów, o których mowa w § 16, organ naczelny może, niezależnie od innych skutków, wstrzymać dalsze udzielanie dotacji.
§  12.
Organ naczelny udzielający dotacji prowadzi ewidencję przyznanych i wypłaconych dotacji poszczególnym instytucjom, sporządza na podstawie prowadzonej ewidencji odpowiednie zestawienia kwartalne i przesyła je Urzędowi Rady Ministrów, Ministerstwu Kontroli Państwowej oraz Ministerstwu Finansów w terminach przewidzianych do składania sprawozdań o wydatkach budżetowych.
§  13.
1.
Organ dotujący obowiązany jest do nadzorowania gospodarki finansowej dotowanej instytucji.
2.
Wygospodarowane oszczędności z dotacji określonych w § 1 pkt 1 stanowią środki własne instytucji.
§  14.
Prezes Rady Ministrów może zwolnić:
1)
organy naczelne udzielające dotacji od wymagań przewidzianych w §§ 9 i 12 niniejszej uchwały - na wniosek właściwego ministra;
2)
instytucje dotowane na wniosek władzy dotującej - od warunków wynikających z przepisów finansowo-rachunkowych, które wyda w drodze zarządzeń Minister Finansów na mocy § 16 niniejszej uchwały.

Przepisy końcowe.

§  15.
1.
Uchwała niniejsza nie dotyczy dotacji udzielanych przez Ministerstwa Obrony Narodowej i Bezpieczeństwa Publicznego.
2.
Zasady udzielania dotacji przez te ministerstwa określi Prezes Rady Ministrów w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami.
§  16.
1.
Sposób i terminy sporządzania sprawozdań, prowadzenia rachunkowości, ewidencji przyznanych i wypłaconych dotacji oraz zasady sporządzania preliminarzy budżetowych przez instytucje dotowane w trybie niniejszej uchwały określi Minister Finansów w drodze zarządzenia.
2.
Minister Finansów może zobowiązać poszczególne instytucje do wydatkowania dotacji określonych w § 1 pkt 2 z odrębnego rachunku bieżącego. Nie wydatkowane z tego rachunku sumy dotacji podlegają zwrotowi najpóźniej do końca danego okresu budżetowego.
§  17.
Traci moc uchwała Rady Ministrów z dnia 29 września 1948 r. w sprawie zasad udzielania subwencji ze Skarbu Państwa (Monitor Polski Nr A-73, poz. 632).
§  18.
Wykonanie uchwały porucza się Prezesowi Rady Ministrów, Ministrowi Finansów oraz zainteresowanym ministrom.
§  19.
Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1953.A-29.356

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Zasady i tryb udzielania z budżetu Państwa dotacji dla instytucji, organizacji oraz stowarzyszeń społecznych i kulturalno-oświatowych.
Data aktu: 14/03/1953
Data ogłoszenia: 31/03/1953
Data wejścia w życie: 31/03/1953