Ewidencja towarowa i zasady fakturowania w państwowych przedsiębiorstwach handlowych w obrocie krajowym.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 20 marca 1952 r.
w sprawie ewidencji towarowej i zasad fakturowania w państwowych przedsiębiorstwach handlowych w obrocie krajowym.

Na podstawie art. 18 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. R. P. Nr 49, poz. 439) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Rozróżnia się następujące rodzaje działalności w państwowych przedsiębiorstwach handlowych:
1)
obrót towarowy,
2)
skup (bezpośredni, tj. zakup dokonywany przez przedsiębiorstwo wprost od producenta lub posiadacza, i pośredni, tj. zakup dokonywany przez przedsiębiorstwo za pośrednictwem upoważnionych do tego jednostek handlowych),
3)
żywienie zbiorowe,
4)
przetwórstwo,
5)
usługi.
2.
Obrót towarowy jako rodzaj działalności dzieli się na dwa szczeble:
1)
szczebel hurtu,
2)
szczebel detalu.
3.
Odrębnie należy traktować działalność biur zbytu i składnic na rachunek przemysłu bądź importera.
§  2.
1.
W rozumieniu niniejszego zarządzenia:
1)
wszelkie obroty dokonywane pomiędzy różnymi rodzajami działalności i szczeblami (§ 1 ust. 1 i 2) są:
a)
"sprzedażą zewnętrzną" - jeżeli dokonywane są pomiędzy przedsiębiorstwami albo pomiędzy przedsiębiorstwem państwowym a inną osobą prawną lub fizyczną,
b)
"sprzedażą wewnętrzną" - jeżeli dokonywane są w ramach tego samego przedsiębiorstwa pomiędzy jednostkami prowadzonymi na wewnętrznym rozrachunku gospodarczym,
2)
wszelkie obroty dokonywane w ramach tego samego rodzaju działalności i na tym samym szczeblu (§ 1 ust. 1 i 2) są:
a)
"przerzutem zewnętrznym" - jeżeli dokonywane są pomiędzy przedsiębiorstwami,
b)
"przerzutem wewnętrznym" - jeżeli dokonywane są pomiędzy jednostkami prowadzonymi na rozrachunku gospodarczym w ramach tego samego przedsiębiorstwa,
3)
obroty na szczeblu hurtu ze spółdzielniami Centrali Rolniczych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" są "sprzedażą zewnętrzną".
2.
Tranzytem rozliczanym i organizowanym są natomiast obroty w rozumieniu zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego Nr 490 z dnia 24 października 1951 r. w sprawie obrotów tranzytowych (Biuletyn PKPG z 1952 r. Nr 3, poz. 17).
§  3.
Przy obrotach wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 2 może być pobierana prowizja, jeżeli ustalona została w trybie przewidzianym dla marż handlowych.
§  4.
Towary ewidencjonuje się:
1)
w hurcie - po cenach detalicznych, hurtowych lub zbytu zależnie od tego, która z tych cen została przyjęta w cenniku, oraz po cenach zakupu bądź sprzedaży przy transakcjach z przedsiębiorstwami spółdzielczymi i podmiotami gospodarki nie uspołecznionej,
2)
w składnicach - po cenach detalicznych, hurtowych lub cenach zbytu,
3)
w detalu - po cenach detalicznych,
4)
w skupie bezpośrednim - po cenach skupu, w skupie pośrednim - po cenach skupu powiększonych o prowizję,
5)
w zakładach żywienia zbiorowego artykuły spożywcze - po cenach detalicznych, a z braku tychże - po cenach zakupu powiększonych o ustalone marże (ustalony narzut),
6)
w zakładach przetwórczych wyroby gotowe i półfabrykaty - po cenach planowanego kosztu własnego, materiały - po cenach zakupu,
7)
w zakładach usługowych usługi nie zafakturowane - po cenach kosztu własnego, materiały natomiast - po cenach zakupu.
§  5.
1.
Fakturowanie odbywa się:

A.

przy sprzedaży zewnętrznej i wewnętrznej oraz w tranzycie rozliczanym:

1)
w hurcie:
a)
towarów ewidencjonowanych po cenach detalicznych - po cenach detalicznych pomniejszonych o rabat detaliczny,
b)
towarów ewidencjonowanych po cenach hurtowych - po cenach hurtowych,
c)
towarów ewidencjonowanych po cenach zakupu - po cenach zakupu powiększonych o procentowy narzut hurtowy,
2)
w detalu - po cenach detalicznych,
3)
w skupie i w zakładach przetwórczych - po cenach zbytu,
4)
w biurach zbytu i w składnicach:
a)
po cenach detalicznych pomniejszonych o rabat detaliczny i hurtowy, jeżeli dla towarów tych ustalono w cennikach ceny detaliczne,
b)
po cenach hurtowych pomniejszonych o rabat hurtowy - dla towarów, dla których w cennikach ustalono ceny hurtowe,
c)
przy sprzedaży towarów, na które w cennikach ustalone są tylko ceny zbytu - po cenach zbytu,
5)
w zakładach usługowych - po cenach taryfowych; zakłady transportowe przedsiębiorstw Miejskiego Handlu Detalicznego fakturują za świadczone usługi po cenie odpowiadającej planowanemu kosztowi własnemu;

B.

w tranzycie organizowanym:

1)
jednostki operatywne przedsiębiorstw handlowych (z wyjątkiem biur zbytu i składnic) wykonujące zlecenie fakturują sprzedane towary po cenach, jak pod lit. A, z doliczeniem prowizji tranzytowej dla organizującego tranzyt,
2)
zakłady produkcyjne przemysłu kluczowego i terenowego oraz importerzy fakturują towary na warunkach, jak pod lit. A pkt 3.
2.
W przypadkach gdy pobierana jest prowizja, dostawca fakturuje po cenach ewidencyjnych minus zarezerwowane rabaty z doliczeniem prowizji w wysokości zatwierdzonej w trybie przewidzianym dla ustalenia marż (np. w hurcie przy ewidencji towarów po cenach detalicznych - po cenie detalicznej minus rabat hurtowy i detaliczny plus prowizja).
§  6.
Tracą moc sprzeczne z tym zarządzeniem przepisy zarządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1950 r. w sprawie organizacji finansowej i systemu finansowego przedsiębiorstw objętych budżetem centralnym i podległych Ministrowi Handlu Wewnętrznego oraz z dnia 21 kwietnia 1951 r. w sprawie organizacji finansowej i systemu finansowego państwowych przedsiębiorstw gastronomicznych i przedsiębiorstw Miejskiego Handlu Detalicznego podlegających władzom terenowym.
§  7.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1952 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1952.A-32.465

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Ewidencja towarowa i zasady fakturowania w państwowych przedsiębiorstwach handlowych w obrocie krajowym.
Data aktu: 20/03/1952
Data ogłoszenia: 21/04/1952
Data wejścia w życie: 21/04/1952, 01/01/1952