Zasady i formy organizacyjne budownictwa indywidualnego.

UCHWAŁA
PREZYDIUM KOMITETU EKONOMICZNEGO RADY MINISTRÓW
z dnia 2 maja 1950 r.
w sprawie zasad i form organizacyjnych budownictwa indywidualnego.

I.

Postanowienia ogólne.

§  1.
Budownictwo indywidualne będzie realizowane w formie budownictwa osiedlowego domów robotniczych i pracowniczych na terenach państwowych nieuzbrojonych lub uzbrojonych oraz w formie budownictwa rozproszonego na terenach własnych robotników i pracowników.
§  2.
1.
Powierzchnia użytkowa w domach robotniczych i pracowniczych powinna być utrzymana w granicach 40-80 m2. Domy indywidualne powinny posiadać piwnicę, strych, spiżarkę, łazienkę lub miejsce na łazienkę. Domki mniejsze powinny być tak zaprojektowane, by w miarę potrzeby można je było rozbudować.
2.
Budownictwo domów przekraczających wyżej podane normy nie może korzystać z pomocy finansowej określonej niniejszą uchwałą.
§  3.
Działki przyznawane dla celów budownictwa osiedlowego pod domy wolnostojące lub bliźniacze nie mogą być mniejsze niż 300 m2, ani też przekraczać 1.000 m2.
§  4.
Pomoc finansowa dla budownictwa indywidualnego ma charakter kredytu bezprocentowego, udzielanego członkom związków zawodowych, z okresem spłaty od 5 do 20 lat. Spłata pożyczki będzie następować w zasadzie w ratach miesięcznych.
§  5.
Prezydium Rządu na wniosek Centralnej Rady Związków Zawodowych zatwierdzi dla poszczególnych terenów i poszczególnych grup nabywców ramowe warunki nabycia domów indywidualnych, określające między innymi wysokość i formę wkładu nabywających w gotówce lub w naturze, oraz spłat pozostałej należności.
§  6.
1.
Robotnicy i pracownicy ubiegający się o uzyskanie pożyczki w celu budowy domu na własnej działce, mogą ją otrzymać w wysokości do 75% kosztorysu budowy domu, zatwierdzonego przez Komisję Kwalifikacyjną przy Okręgowej Radzie Związków Zawodowych, przy czym pożyczka ta powinna być zabezpieczona hipotecznie i nie może przekraczać kwoty 1.200.000 złotych.
2.
Robotnicy i pracownicy ubiegający się o prawo nabycia domu wzniesionego w osiedlu, po uzyskaniu zgody Komisji Kwalifikacyjnej przy Okręgowej Radzie Związków Zawodowych nabywają go na zasadach, zawartych w niniejszej uchwale, w drodze umowy kupna-sprzedaży z Zakładem Osiedli Robotniczych, przejmując równocześnie odpowiednie zadłużenie wobec Banku Inwestycyjnego.
§  7.
Przed spłatą całej należności można odstąpić uzyskane prawa do nabytego obiektu na rzecz innych osób lub instytucji tylko za uprzednią zgodą Okręgowej Rady Związków Zawodowych (ORZZ).
§  8.
W przypadku wydarzeń losowych, w wyniku których pożyczkobiorca stanie się niezdolnym do pracy zarobkowej, Bank Inwestycyjny uprawniony jest na wniosek ORZZ umorzyć w toku spłaty część nie spłaconej pożyczki do wysokości 25% kosztu budowy.
§  9.
Przenoszenie własności działek i domków w budownictwie osiedlowym oraz zasady zabezpieczenia i rozliczenia pożyczek udzielanych na ten cel, zostaną uregulowane odrębnymi przepisami.

II.

Zasady organizacji.

§  10.
Realizację akcji budownictwa indywidualnego powierza się Centralnej Radzie Związków Zawodowych, Zakładowi Osiedli Robotniczych (ZOR) oraz Bankowi Inwestycyjnemu.
§  11.
1.
Centralna Rada Związków Zawodowych (CRZZ):
a)
dokonuje - na wniosek ZOR po uzgodnieniu z zainteresowanymi resortami i instytucjami oraz właściwymi związkami zawodowymi - rozdziału na poszczególne rejony kredytów, przyznanych dla budownictwa rozproszonego. Przy ustalaniu terytorialnego podziału kredytów należy dać pierwszeństwo miejscowościom o specjalnych trudnościach mieszkaniowych;
b)
ustala szczegółowe regulaminy i wytyczne co do przyznawania przez ORZZ prawa do nabycia gotowych domków robotniczych i pracowniczych i pożyczek na budownictwo rozproszone;
c)
opiniuje projekty typowe domów;
d)
ustala szczegółowe wytyczne co do organizacji samorządów osiedlowych oraz nadzoru nad nimi ORZZ;
e)
sprawuje nadzór i kontrolę działalności ORZZ w zakresie budownictwa indywidualnego oraz całokształtu przebiegu tej akcji w terenie.
2.
Dla realizacji postanowień, zawartych w niniejszej uchwale, CRZZ powoła komisję budownictwa indywidualnego oraz komisje terenowe przy ORZZ.
§  12.
Zakład Osiedli Robotniczych jako inwestor naczelny i główny w zakresie budownictwa osiedlowego:
a)
sporządza plan finansowy i rzeczowy budownictwa osiedlowego,
b)
opracowuje projekty rozwiązań urbanistycznych budownictwa osiedlowego i uzgadnia je z władzami planowania osiedli,
c)
opracowuje typowe projekty domów indywidualnych oraz sporządza ich kosztorysy,
d)
ustala w porozumieniu z CRZZ cenę sprzedaży domków indywidualnych i zawiera umowy z nabywcami,
e)
uzyskuje tereny państwowe na budownictwo osiedlowe,
f)
otwiera kredyty w Banku Inwestycyjnym do dyspozycji Dyrekcji Osiedli Robotniczych i delegatur ZOR,
g)
w przypadku budownictwa osiedlowego zleca przedsiębiorstwom wykonanie robót,
h)
sprawuje na zasadach ustalonych przez Ministra Budownictwa nadzór techniczny nad budownictwem osiedlowym.
§  13.
1.
Bank Inwestycyjny:
a)
uruchamia i rozprowadza kredyty przeznaczone na budownictwo indywidualne,
b)
wypłaca w miarę postępu robót przyznawane pożyczki,
c)
sprawuje kontrolę nad właściwym wydatkowaniem wypłaconych kwot,
d)
administruje udzielonymi pożyczkami,
e)
pobiera od uruchomionych kredytów 1% prowizji bankowej oraz opłatę administracyjną w wysokości 0,25% od wpłaconych rat.
2.
Minister Finansów może przekazać prowadzenie administracji udzielonych pożyczek innej instytucji kredytowej.

III.

Tryb przyznawania pożyczek.

§  14.
1.
Na polecenie CRZZ Okręgowe Rady Związków Zawodowych powołają Komisje Kwalifikacyjne w składzie 3-ch osób wyznaczonych przez ORZZ oraz przedstawicieli miejscowego organu ZOR i Banku Inwestycyjnego.
2.
Komisje Kwalifikacyjne przy ORZZ rozpatrują zgłoszenia i w ramach kredytów ustalonych przez CRZZ przyznają pożyczki na budownictwo rozproszone, jak również uprawnienia do nabycia gotowych domków robotniczych wybudowanych w osiedlach ZOR.
§  15.
Pozytywna decyzja Komisji Kwalifikacyjnej powinna zawierać następujące dane:
a)
uprawnienie do nabycia domu w osiedlu ZOR ze wskazaniem obiektu,
b)
wysokość pożyczki (zadłużenia),
c)
termin i warunki spłaty,
d)
oznaczenie miejsca budowy,
e)
wysokość wkładu własnego pożyczkobiorcy oraz sposób i termin jego wniesienia (gotówką, materiał, praca).

Przy budownictwie osiedlowym decyzja obejmuje pkt a)-c), przy budownictwie rozproszonym decyzja obejmuje pkt b)-e).

§  16.
W celu uzyskania gotowego domku lub pożyczki, uprawniony do ubiegania się o nią winien złożyć podanie do ORZZ. Do podania musi być załączona opinia rady zakładowej lub oddziału związku zawodowego oraz wypełniony i podpisany kwestionariusz wg załączonego wzoru.
§  17.
W przypadku budownictwa rozproszonego dokumentacja obejmuje:
a)
projekt budowy,
b)
kosztorys,
c)
dowód posiadania placu pod budowę.
§  18.
Przy budownictwie osiedlowym dokumentacja techniczna i prawna dla osiedli dostarczana będzie bankowi przez terenową placówkę ZOR.
§  19.
Szczegółowy tryb wypłat pożyczek, zabezpieczenia i spłaty ustali Bank Inwestycyjny w porozumieniu z CRZZ.

Spłata pożyczki rozpocznie się:

a)
przy budownictwie rozproszonym i remontach w rok po wypłaceniu ostatniej raty pożyczki,
b)
w przypadkach budownictwa osiedlowego w rok po oddaniu domu do użytku.

IV.

Realizacja budowy.

§  20.
Bank Inwestycyjny na podstawie nadesłanych przez ORZZ wykazów oraz złożonej dokumentacji wezwie pożyczkobiorców do zabezpieczenia pożyczek.

Wezwanie to wysyła się indywidualnie tylko osobom korzystającym z budownictwa rozproszonego (na własnej działce).

§  21.
Przy budownictwie rozproszonym, po złożeniu dokumentacji technicznej i prawnej oraz zabezpieczenia, Bank Inwestycyjny przystępuje do realizacji pożyczek. Wypłata odbywa się ratami w miarę postępu budowy na podstawie przedkładanych bankowi rachunków i w zasadzie jest dokonywana do rąk lub na rachunek pożyczkobiorcy.

Przy wykonawstwie robót budowlanych sposobem gospodarczym dopuszczalne jest udzielanie zaliczek na zakup materiałów.

§  22.
Przy budownictwie rozproszonym w przypadku stwierdzonego przez bank niewłaściwego zużycia pożyczki, wypłacone raty stają się natomiast wymagalne.
§  23.
Roboty budowlane przy budownictwie osiedlowym są wykonywane na zlecenie i pod nadzorem ZOR przez uspołecznione przedsiębiorstwa budowlane.

V.

Materiały budowlane.

§  24.
Budownictwo indywidualne powinno w miarę możności wykorzystać materiały rozbiórkowe i materiały miejscowe jak wióry, żużel itp. Przydział materiałów budowlanych na cele budownictwa indywidualnego rozproszonego zostanie dokonany przez Państwową Komisję Planowania Gospodarczego w ramach zatwierdzonych bilansów materiałowych.
ZAŁĄCZNIKI
..................................................

Notka Redakcji Systemu Informacji Prawnej LEX

Niniejsza treść dostępna jest wyłącznie w wersji pierwotnej treści w formacie PDF.

..................................................

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1950.A-72.828

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Zasady i formy organizacyjne budownictwa indywidualnego.
Data aktu: 02/05/1950
Data ogłoszenia: 22/06/1950
Data wejścia w życie: 22/06/1950