Wykonanie postanowień ustawy o socjalistycznej dyscyplinie pracy.

PISMO OKÓLNE
PREZESA RADY MINISTRÓW
z dnia 5 maja 1950 r.
w sprawie wykonania postanowień ustawy o socjalistycznej dyscyplinie pracy.

W związku z uchwaleniem przez Sejm Ustawodawczy ustawy z dnia 19 kwietnia 1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. R. P. Nr 20, poz. 168) i powzięciem przez Radę Ministrów uchwały z dnia 5 maja 1950 r. w przedmiocie określenia przypadków usprawiedliwiających nieobecność w pracy oraz warunków i trybu usprawiedliwienia tej nieobecności, proszę Ob. Ob. Ministrów, aby przy wykonywaniu postanowień ustawy o socjalistycznej dyscyplinie pracy kierowali się następującymi wytycznymi:
1.
W odniesieniu do pracy w dnie świąteczne i w godzinach nadliczbowych, postanowienia ustawy o socjalistycznej dyscyplinie pracy znajdą zastosowanie w tych wyjątkowych przypadkach, w których praca taka zostanie, z uwagi na konieczną potrzebę zakładu pracy i po porozumieniu się z zakładowym przedstawicielstwem związkowym, zarządzona przez kierownictwo zakładu pracy;
2.
Postanowienia ustawy o socjalistycznej dyscyplinie pracy nie będą stosowane do uczniów Szkół Przysposobienia Przemysłowego. Jednakże Prezes Centralnego Urzędu Szkolenia Zawodowego ogłosi regulamin dyscyplinarny uczniów Szkół Przysposobienia Przemysłowego, który we właściwy sposób zapewni dyscyplinę pracy w tych szkołach, w szczególności w zakresie obowiązku regularnego uczęszczania uczniów tych szkół na praktyczne zajęcia w zakładach pracy;
3.
Pracownik odbywający porządkową karę przeniesienia na stanowisko niżej zaszeregowane lub sądową karę pozostawania przy pracy dotychczas wykonywanej z potrąceniem części zarobku, może być w okresie odbywania tych kar zwolniony z pracy przez kierownictwo zakładu jedynie w przypadkach, gdy konkretne warunki pracy w danym zakładzie (np. brak możności dalszego zatrudniania pracownika) takie zwolnienie uczynią koniecznym. Przypominam, że art. 9 ustawy o socjalistycznej dyscyplinie pracy wyklucza w okresie odbywania tych kar możność rozwiązania umowy o pracę lub umowy służbowej na skutek wypowiedzenia dokonanego przez pracownika;
4.
Od orzeczenia kierownika zakładu pracy o nałożeniu kary porządkowej ukaranemu nie przysługuje odwołanie do władzy nadrzędnej ani do Sądu Pracy, jednakże władza bezpośrednio nadrzędna winna z własnej inicjatywy lub na wniosek prokuratora - wystosowany w trybie wykonywania nadzoru ogólnego - uchylić orzeczenie w przypadku, gdy wydane ono zostało z przekroczeniem lub przy niezachowaniu przez kierownika zakładu pracy przepisów ustawy o socjalistycznej dyscyplinie pracy, a w szczególności postanowień określających wysokość i rodzaj kary i tryb postępowania;
5.
Do czasu wydania instrukcji Prezesa Rady Ministrów o kontroli obecności pracowników o nienormowanym czasie pracy (§ 8 uchwały Rady Ministrów z dnia 5 maja 1950 r. w przedmiocie określenia przypadków usprawiedliwiających nieobecność w pracy oraz warunków i trybu usprawiedliwienia nieobecności) Ob. Ob. Ministrowie zalecą wszystkim pracownikom, nie wyłączając kierowników zakładów pracy, rozpoczynanie pracy z reguły w godzinach ustalonych dla ogółu pracowników danego zakładu pracy, względnie oddziału, wydziału lub biura, przy uwzględnieniu przypadków uzasadnionych szczególnym rozkładem dnia pracy tych pracowników;
6.
Przy wydawaniu decyzji, wynikających z postanowień ustawy o socjalistycznej dyscyplinie pracy, kierownicy zakładów pracy winni posługiwać się wyłącznie formularzami, które należy w każdym zakładzie pracy (Ministerstwie, CZP, Dyrekcji Okręgowej, Zjednoczeniu itp.) wykonywać we własnym zakresie według wzorów Nr 1 do 8, dołączonych do niniejszego pisma okólnego.

ZAŁĄCZNIK 

Wzór nr 1.

Decyzja o usprawiedliwieniu nieobecności.

Nazwa zakładu pracy instytucji - urzędu

...................., dnia .................... 195... r.

DECYZJA

Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 19 kwietnia 1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. R. P. Nr 20, poz. 168) po wysłuchaniu wyjaśnień Ob. .................... oraz po zasięgnięciu dołączonej na piśmie opinii rady zakładowej (delegata) - przedstawiciela zarządu zakładowej organizacji związkowej i mając na względzie, że ..................................................................................................

........................................................................................................................................

........................................................................................................................................

uznaje się opuszczenie pracy - części dnia pracy, wynoszącej .......... minut - *) przez wyżej wymienionego w dniu (dniach) .................... za usprawiedliwione.

Kierownik Zakładu Pracy - Instytucji - Urzędu -

*) niepotrzebne skreślić.

Wzór nr 2.

Decyzja o ukaraniu karą porządkową.

Nazwa zakładu pracy - instytucji - urzędu

...................., dnia .................... 195... r.

DECYZJA

Na podstawie art. 1, 5 ust. 1 pkt 3), 6 i 10 ustawy z dnia 19 kwietnia 1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. R. P. Nr 20, poz. 168), po wysłuchaniu wyjaśnień Ob. .................... i po zabiegnięciu dołączonej na piśmie opinii rady zakładowej (delegata) - przedstawiciela zarządu zakładowej organizacji związkowej - *) uznaje się opuszczenie pracy - części dnia pracy, wynoszącej .......... minut - *) przez Ob. .................... w dniu .................... za nieusprawiedliwione i mając na względzie nieusprawiedliwione opuszczenie pracy - części dnia pracy - *) przez wyżej wymienionego również w dniach*) .................... wymierza się mu karę porządkową:

1)...............................................................................................................................

...................................................................................................................................

...................................................................................................................................

Wymierzenie kary podlega wpisaniu do akt osobowych pracownika.

Odpis decyzji należy doręczyć Ob. .................... oraz podać do wiadomości pracowników przez ogłoszenie w sposób .................................................................

..................................................................................................................................

Kierownik Zakładu Pracy - Instytucji - Urzędu -

*) niepotrzebne skreślić.

1) Uwaga: Karami porządkowymi są:

a) nagana z ostrzeżeniem, b) potrącenie z należnego wynagrodzenia - za każdy dzień opuszczony bez usprawiedliwienia - przeciętnego zarobku za jeden lub dwa dni pracy, c) przeniesienie na pracę niżej zaszeregowaną na okres nie dłuższy niż miesiąc.

Przy wymiarze kar porządkowych należy stosować postanowienia ustawy o socjalistycznej dyscyplinie pracy, a w szczególności postanowienia art. 6 ustawy, a w odniesieniu do opuszczonej części dnia pracy, postanowienia § 6 uchwały Rady Ministrów z dnia 5 maja 1950 r. w przedmiocie określenia przypadków usprawiedliwiających nieobecność w pracy oraz warunków i trybu usprawiedliwienia nieobecności.

Wzór nr 3.

Decyzja o skierowaniu sprawy do Sądu.

Nazwa zakładu pracy - instytucji - urzędu

...................., dnia .................... 195... r.

DECYZJA

Na podstawie art. 1 i 10 ustawy z dnia 19 kwietnia 1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. R. P. Nr 20, poz. 168) po wysłuchaniu wyjaśnień Ob. .................... i po zasięgnięciu dołączonej na piśmie opinii rady zakładowej (delegata) - przedstawiciela zarządu zakładowej organizacji związkowej - uznaje się opuszczenie pracy - części dnia pracy - *) przez Ob. .................... w dniu .................... za nieusprawiedliwione i mając na względzie nieusprawiedliwione opuszczenie pracy - części dnia pracy - przez wyżej wymienionego również w dniach .................... postanawia się wystąpić z wnioskiem do Sądu Grodzkiego o rozpoznanie powyższej sprawy.

Odpis decyzji należy podać do wiadomości pracowników przez .................... oraz przesłać Prokuratorowi .................... do wiadomości.

Kierownik Zakładu Pracy - Instytucji - Urzędu -

*) niepotrzebne skreślić.

Wzór nr 4.

Wniosek do Sądu.

Nazwa zakładu pracy - instytucji - urzędu

...................., dnia .................... 195... r.

Do Sądu Grodzkiego

w ..............................

WNIOSEK

Na podstawie art. 7 i 10 ustawy z dnia 19 kwietnia 1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. R. P. Nr 20, poz. 168) wnoszę o rozpoznanie sprawy Ob. .................... pracownika .................... zatrudnionego w charakterze .................... zamieszkałego(ej) w .................... urodzonego(ej) w .................... syna (córki) .................... który(a) złośliwie i uporczywie naruszał(a) dyscyplinę pracy przez to, że w dniach .................... opuścił(a) pracę - część dnia pracy - *) bez usprawiedliwienia.

Na zasadzie art. 8 ust. 2 i art. 15 lit. a) wyżej powołanej ustawy sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd Grodzki, a wniosek niniejszy zastępuje akt oskarżenia.

Dowody:

1.
Odpisy poprzednich decyzji o ukaraniu karami porządkowymi wraz z odpisami opinii Rady Zakładowej lub Zakładowych Organizacji Związkowych,
2.
Zaświadczenie z miejsca pracy o nieusprawiedliwionej nieobecności w dniach .................... (4 lub więcej dni kolejno),
3.
Wyjaśnienie pracownika (lub odpis protokołu przesłuchania pracownika),
4.
...................................................................................................................

Kierownik Zakładu Pracy - Instytucji - Urzędu -

.......... załączniki.

Odpis wniosku otrzymuje

Prokurator w ....................

*) niepotrzebne skreślić.

Wzór nr 5.

Opinia rady zakładowej.

Nazwa zakładu pracy - instytucji - urzędu

...................., dnia .................... 195... r.

Do

Ob. Kierownika

........................

OPINIA

Rada Zakładowa - przedstawiciel zarządu Związku Zawodowego*) .................... wypowiada się za uznaniem opuszczenia pracy - części dnia pracy - przez Ob. .................... w dniu .................... za usprawiedliwione, za nieusprawiedliwione*), gdyż ...............................................................................................................................

........................................................................................................................................

........................................................................................................................................

*) niepotrzebne skreślić.

Wzór nr 6.

Stwierdzenie nienagannej pracy w ciągu roku.

Nazwa zakładu pracy - instytucji - urzędu

...................., dnia .................... 195... r.

Do

Ob. ....................

Na podstawie art. 11 ustawy z dnia 19 kwietnia 1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. R. P. Nr 20, poz. 168) w porozumieniu z radą zakładową (delegatem) - przedstawicielem zarządu zakładowej organizacji związkowej stwierdza się, że Ob. .................................................................................

......................................................................................................................................

.......................................................................................................................................

w ciągu roku ubiegłego pracował nienagannie i wobec tego zarządza się wykreślenie w aktach wyżej wymienionego wszelkich adnotacji o karach porządkowych, nałożonych na niego za naruszenie dyscypliny pracy.

Kierownik Zakładu Pracy - Instytucji - Urzędu -

Wzór nr 7.

Zaświadczenie o nienagannej pracy w ciągu roku, dla przedstawienia Sądowi Grodzkiemu.

Nazwa zakładu pracy - instytucji - urzędu

...................., dnia .................... 195... r.

ZAŚWIADCZENIE

Na podstawie art. 11 ustawy z dnia 19 kwietnia 1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. R. P. Nr 20, poz. 168) w porozumieniu z radą zakładową (delegatem) - przedstawicielem zarządu zakładowej organizacji związkowej stwierdza się, że Ob. ..................................................................................

.......................................................................................................................................

.......................................................................................................................................

w ciągu roku ubiegłego pracował nienagannie i wobec tego uprawniony jest do wystąpienia z wnioskiem do Sądu Grodzkiego o zatarcie w rejestrze skazanych skazania za naruszenie postanowień ustawy o socjalistycznej dyscyplinie pracy.

Zaświadczenie niniejsze wydaje się na żądanie pracownika.

Kierownik Zakładu Pracy - Instytucji - Urzędu -

Wzór nr 8.

Wytknięcie lub nagana z § 6 cytowanej niżej uchwały Rady Ministrów.

Nazwa zakładu pracy - instytucji - urzędu

...................., dnia .................... 195... r.

DECYZJA

Na podstawie art. 1, 5 ust. 1 pkt 3), 6 i 10 ustawy z dnia 19 kwietnia 1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. R. P. Nr 20, poz. 168), § 6 uchwały Rady Ministrów z dnia 5 maja 1950 r. w przedmiocie określenia przypadków usprawiedliwiających nieobecność w pracy oraz warunków i trybu usprawiedliwienia nieobecności, po wysłuchaniu wyjaśnień Ob. ...............................................................

.......................................................................................................................................

i po zasięgnięciu dołączonej na piśmie opinii rady zakładowej (delegata) - przedstawiciela zarządu zakładowej organizacji związkowej*) - uznaje się opuszczenie przez Ob. .......................................................................................................................

.......................................................................................................................................

........................................................................................................................................

w dniu .................... - części dnia pracy, wynoszącej .......... minut - za nieusprawiedliwione - i mając na względzie nieusprawiedliwione opuszczenie pracy - część dnia pracy - przez wyżej wymienionego również w dniach ....................*) udziela się Ob. .................... wytknięcia - nagany -*) z adnotacją w jego aktach osobowych.

Kierownik Zakładu Pracy - Instytucji - Urzędu -

*) niepotrzebne skreślić.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1950.A-66.775

Rodzaj: Pismo okólne
Tytuł: Wykonanie postanowień ustawy o socjalistycznej dyscyplinie pracy.
Data aktu: 05/05/1950
Data ogłoszenia: 12/06/1950
Data wejścia w życie: 12/06/1950