Ulgi w podatku od wynagrodzeń dla przodujących w pracy pracowników z tytułu współzawodnictwa pracy.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA SKARBU
z dnia 23 marca 1949 r.
wydane w porozumieniu z Ministrami Przemysłu i Handlu oraz Pracy i Opieki Społecznej w sprawie ulg w podatku od wynagrodzeń dla przodujących w pracy pracowników z tytułu współzawodnictwa pracy.

Na podstawie art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 4 lutego 1949 r. o podatku od wynagrodzeń (Dz. U. R. P. Nr 7, poz. 41) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Przodującym w pracy z tytułu współzawodnictwa pracy pracownikom -
1)
przedsiębiorstw państwowych i pozostającym pod zarządem państwowym,
2)
przedsiębiorstw spółdzielczych i samorządowych branży budowlanej i poligraficznej,

- którzy osiągnęli wynagrodzenie równe lub wyższe od wielokrotności wynagrodzenia podstawowego, określonej w tabeli zawartej w § 4, podatek od wynagrodzeń oblicza się od całego wynagrodzenia podlegającego opodatkowaniu wypłaconego za dany okres wypłaty z zastosowaniem 30% obniżki, o ile stawki określone zbiorowymi układami pracy są ściśle przestrzegane oraz są właściwie stosowane normy wydajności pracy opracowane w wyniku postanowień układu zbiorowego pracy.

2.
Przy ustalaniu wielokrotności wynagrodzenia podstawowego uprawniającej do ulg wyłącza się wynagrodzenie wypłacane z tytułu: niewykorzystanego urlopu, świątecznego, zapomóg, wynagrodzeń z umowy o dzieło lub umowy zlecenia, prac zleconych, udziału w komisjach, z działalności i twórczości określonych w art. 4 ust. 2 ustawy o podatku od wynagrodzeń (zob. Przykład III w § 5).
3.
Obniżkę 30%-ową z tytułu przodownictwa w pracy oblicza się od kwoty podatku obliczonej przed zastosowaniem zniżek (art. 13 ustawy o podatku od wynagrodzeń) lub zwyżek rodzinnych (art. 14 ustawy o podatku od wynagrodzeń).
4.
Podstawę do obliczenia zniżek lub zwyżek rodzinnych (art. 13 i 14 ustawy o podatku od wynagrodzeń) stanowi podatek obliczony bez zastosowania obniżki 30%-owej z tytułu przodownictwa w pracy.
§  2.
Zwalnia się od podatku:
1)
różnicę w podatku wynikającą z zastosowania obniżki 30%-owej od podatku obliczonego przed zastosowaniem zniżek rodzinnych a podatkiem, jaki by przypadał z zastosowania obniżki 30% po zastosowaniu zniżek (§ 1 ust. 3),
2)
różnicę w podatku wynikającą z zastosowania obniżki 30% od podatku obliczonego od całego wynagrodzenia wypłaconego w okresie wypłaty a podatkiem, jaki by przypadał od całego wynagrodzenia z wyłączeniem wynagrodzeń wymienionych w § 1 ust. 2.

Przykład:

Pracownik podany w Przykładzie II § 5 otrzymał w okresie wypłaty 9.975 zł

po zaokrągleniu 9.970 zł

Podatek według skali z § 42 lit. D rozporządzenia wykonawczego do ustawy o podatku od wynagrodzeń wynosi - 4% 398,80 zł

po zaokrągleniu 398 zł

Obliczenie ulgi z tytułu przodownictwa pracy, częściowego zwolnienia z § 3 pkt 1 oraz zniżki rodzinnej:

1)
tytułem 30% ulgi z tytułu przodownictwa pracy od 398 zł 119,40 zł

(...) brak podstawy cd. § 2, § 3, § 4 oraz początku § 5.

cd. § 5.

1. zarobek zasadniczy (13.824 : 192) 72 zł

2. dodatek wyrównawczy za 1 godzinę 6,50 zł

razem 78,50 zł

Rębacz ten uzyskuje prawo do ulg w podatku od wynagrodzeń dla przodujących w pracy, ponieważ wielokrotność wynagrodzenia podstawowego uzyskana przez niego wynosi:

[WZÓR]

198,15/78,50 = 2,52 i jest wyższą od 2,0 (patrz § 4 poz. 1 w tabeli).

Przykład II.

Przemysł włókienniczy.

Pracownik w akordzie, zaszeregowany do kat. Vb, tj. 45 zł za godzinę, z zachętą akordową wynoszącą 15%, w okresie półmiesięcznym przepracował 108 godzin, w tym miał 6 godzin nadliczbowych z podwyżką 50%, 2 godziny nadliczbowe z podwyżką 100%. Na zmianie nocnej przepracował 46 godzin. Wyprodukował w tym czasie 2.485 jednostek, przy czym cena za jednostkę wynosi 3,52 zł.

Zarobek tego pracownika wynosi:

1. zarobek akordowy za 2.485 jednostek po 3,52 zł za jednostkę 8.747,20 zł

2. dodatek za pracę nocną 46 godzin, dodatek ten oblicza się przez dodanie do wynagrodzenia za godzinę 10%-owej zachęty akordowej oraz od sumy tych wynagrodzeń 10% tytułem dodatku nocnego:

[WZÓR]

(45 + 6,75) × 10 : 100 = 5,17 za jedną godzinę.

za 46 godzin dodatek za pracę nocną wynosi 5,17 × 46.237,82 zł

3. dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych:

a)
za 6 godzin nadliczbowych za pracę w 2-ch pierwszych godzinach nadliczbowych; dodatek ten oblicza się dodając do stawki godzinowej 15%-ową zachętę akordową, dodatek wyrównawczy 6,50 zł za godzinę oraz 50% do sumy tych kwot, jako dodatek za pracę w 2-ch pierwszych godzinach nadliczbowych:

(45 + 6,75 + 6,50 zł) = 58,25 zł

[WZÓR]

58,25 × 50 × 6/100.174,75 zł

b)
za 2 godziny nadliczbowe z podwyżką 100% (58,25 + 58,25) × 2.116,50 zł

4. dodatek wyrównawczy od 108 godzin po 6,50 zł za godzinę 702 zł

razem 9.978,27 zł

czyli, że zarobek tego pracownika w przeliczeniu na 1 rob.-godz. wyniósł:

9.978,27 : 108 = 92,39 zł.

Wynagrodzenie podstawowe tego pracownika w przeliczeniu na 1 rob. godz. wyniosło:

1. zarobek zasadniczy 45 zł

2. zachęta akordowa 15% 6,75 zł

3. dodatek wyrównawczy 6,50 zł

razem 58,25 zł

Robotnik ten uzyskuje prawo do ulg w podatku od wynagrodzeń dla przodujących w pracy, ponieważ wielokrotność wynagrodzenia podstawowego uzyskana przez niego wynosi:

[WZÓR]

92,39/58,25 = 1.586 i jest wyższa od 1,5 (patrz § 4 poz. 3 tabeli).

Przykład III.

Przemysł chemiczny.

Pracownik o stawce godzinowej 72 zł, dodatku wyrównawczym 6,50 zł na godzinę oraz dodatku za prace szkodliwe dla zdrowia 9 zł za godzinę, który przepracował 15 dniówek i 5 dniówek świątecznych, tj. razem 160 godzin, otrzymał wynagrodzenie w miesięcznym okresie wypłaty:

1. zarobek zasadniczy za 15 dni × 8 godzin dziennie, tj. 120 godzin po 72 zł za godzinę 8.640 zł

2. dodatek wyrównawczy za 120 godzin × 6,50 zł za godzinę 780 zł

3. dodatek za prace szkodliwe dla zdrowia za 160 godzin × 9 zł za godzinę 1.440 zł

4. zarobek za 5 dniówek świątecznych po 8 godzin, tj. 40 godzin,

Dodatek za każdą godzinę w święta wynosi 100% godzinowej stawki podstawowej z dodatkiem wyrównawczym, czyli:

[WZÓR]

[(72 + 6,50) + 78,50] × 40 6.280 zł

5. za wykonanie normy 132% premia wynosi 48% od płacy zasadniczej (160 godz. × 72 zł) 11.520 5.529,60 zł

6. wartość węgla deputatowego w przeliczeniu na jeden miesiąc (2,5 ton rocznie po 1.200 zł za tonę = 3.000 zł podzielone przez 12) 250 zł

7. zapomoga porodowa 20.000 zł

razem 42.919,60 zł

Przy ustalaniu wielokrotności wynagrodzenia uprawniającego do 30%-owej ulgi wyłącza się w myśl § 1 ust. 2 wynagrodzenie otrzymane z tytułu zapomogi porodowej w kwocie 20.000 zł, zatem do ustalenia wielokrotności przyjmuje się kwotę 22.919,60 zł, a nie 42.919,60 zł.

Ponieważ pracownik przepracował 160 godzin, zarobek jego na jedną godzinę, po wyłączeniu kwoty 20.000 zł, wyniósł:

22.919,60 : 160 = 143,19 zł.

Wynagrodzenie podstawowe tego pracownika wynosi w przeliczeniu na 1 rob.-godz.:

1. zarobek zasadniczy 72 zł

2. dodatek wyrównawczy 6,50 zł

razem 78,50 zł

Pracownik ten uzyskuje prawo do ulg w podatku od wynagrodzeń dla przodujących w pracy, ponieważ wielokrotność wynagrodzenia podstawowego, uzyskana przez niego wynosi:

[WZÓR]

143,19 : 78,50 = 1,82 i jest wyższa od 1,5 (patrz § 4 poz. 12 tabeli).

Ulgę 30%-ową z tytułu przodownictwa w pracy oblicza się od całego wynagrodzenia wypłaconego w okresie wypłaty a podlegającego podatkowi, tj. od 27.919 zł, bowiem po myśli art. 5 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatku od wynagrodzeń, zapomoga porodowa do kwoty 15.000 zł wolna jest od podatku.

§  6.
Osoby uznane za pracowników przodujących w pracy powinny być oznaczone w listach płacy oraz wykazach potrąceń lub odpisach list płacy przedkładanych władzom skarbowym (art. 16 ustawy o podatku od wynagrodzeń) przez podkreślenie czerwonym atramentem. Poza tym należy umieścić w liście płacy oraz w wykazach potrąceń lub odpisach list płacy dodatkowo wynagrodzenia: podstawowe oraz łączne po przeliczeniu na godzinę oraz uzyskaną przez pracownika wielokrotność.
§  7.
Ulgi objęte zarządzeniem niniejszym obowiązują odnośnie wynagrodzeń wypłaconych po dniu 31 grudnia 1948 r., a należnych od 1 stycznia 1949 r..
§  8.
Płatnicy, którzy obliczyli ulgi wynikające z niniejszego zarządzenia wbrew zasadom §§ 1-7 mają prawo sprostowania obliczenia podatku według zasad niniejszego zarządzenia przez sporządzenie nowych obliczeń w myśl poniższych zasad:

1. podatku obliczonego według zasad dotychczasowych,

2. podatku przypadającego według zasad niniejszego zarządzenia,

3. nadwyżki podatku,

4. kwot podatku wpłaconego do kasy urzędu skarbowego (rewizyjnego), oraz

5. ogólnej kwoty ewentualnej nadpłaty podatku przypadającego do potrącenia z podatku należnego za następne okresy wypłaty.

§  9.
O dokonanym sporządzeniu sprostowań (§ 8) płatnicy obowiązani są zawiadomić właściwy urząd skarbowy (rewizyjny) w terminie do dnia 31 maja 1949 r. w formie odpowiedniego wykazu zawierającego dane umożliwiające urzędowi skarbowemu (rewizyjnemu) skontrolowanie zasadności przyznania ulg; niezależnie od tego należy umieścić w przypadku zarachowania nadpłaty podatku odpowiednią wzmiankę w wykazach potrąceń lub odpisach list płacy, jako też w samych listach płacy miarodajnego okresu, za który następuje potrącenie nadpłaty.
§  10.
Niniejsze zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1949.A-16.224

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Ulgi w podatku od wynagrodzeń dla przodujących w pracy pracowników z tytułu współzawodnictwa pracy.
Data aktu: 23/03/1949
Data ogłoszenia: 26/03/1949
Data wejścia w życie: 26/03/1949