Używanie osobowych pojazdów mechanicznych.

OKÓLNIK NR 19
PREZESA RADY MINISTRÓW
z dnia 22 maja 1948 r.
w sprawie używania osobowych pojazdów mechanicznych.

W wykonaniu uchwały Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1948 r. w sprawie gospodarki samochodami państwowymi zarządzam co następuje:
§  1.
Używanie osobowego pojazdu mechanicznego oddanego do obsługiwania potrzeb władz, urzędów, zakładów, instytucji i przedsiębiorstw państwowych, samorządowych i spółdzielczych, przedsiębiorstw będących pod zarządem państwowym oraz instytucji, zakładów i przedsiębiorstw, działających przy udziale finansowym Państwa lub przez Państwo subwencjonowanych określanych niżej jako jednostki służbowe winno się odbywać w ramach istotnych potrzeb, wynikających z używania tego środka lokomocji i związanych ściśle z obowiązkami służbowymi pracownika, używającego samochodu.

W przypadkach podyktowanych specjalną potrzebą może być osobowy pojazd mechaniczny wyjątkowo użyty i do innych celów.

§  2.
Za wyjątkiem przypadków szczególnie uzasadnionych, o czym decyduje kierownik właściwej jednostki służbowej, a w ministerstwach minister, niedopuszczalne jest korzystanie z osobowych pojazdów mechanicznych w podróżach na dalekich odcinkach.

Właściwy minister w porozumieniu z Ministrem Komunikacji, a odnośnie władz zespolonych ponadto w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej względnie Ministrem Ziem Odzyskanych, określi w przeciągu jednego miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszego okólnika dla wszystkich osobowych pojazdów mechanicznych oddanych do obsługiwania podległych jednostek służbowych, jakie odległości od miejsca siedziby jednostki służbowej uważa się za dalekie odcinki (promień wyjazdów), biorąc pod uwagę gęstość sieci publicznych środków lokomocji. Określenie to będzie uwidocznione w sposób trwały na karcie kontrolnej pracy wozu każdego osobowego pojazdu mechanicznego według wzoru, opracowanego przez Ministerstwo Komunikacji.

Prezes Rady Ministrów na wniosek właściwego Ministra może zwolnić poszczególne osoby od ograniczeń przewidzianych w ust. 1.

§  3.
Samochody osobowe dzieli się na:
a)
reprezentacyjne (R), czyli przeznaczone do obsługi Prezydenta R. P., członków Rady Państwa, Marszałka i Wicemarszałków Sejmu, Prezesa Rady Ministrów, Ministrów i Podsekretarzy Stanu, Prezesa i Wiceprezesów C. U. P., Prezesa i Wiceprezesów Biura Kontroli Państwa, Wojewodów oraz Ambasadorów i Ministrów Pełnomocnych za granicą;
b)
dyspozycyjne (D) czyli przeznaczone do zaspakajania potrzeb komunikacyjnych określonych jednostek służbowych celem usprawnienia ich pracy;
c)
funkcyjne (F), czyli związane z wykonywaniem określonych czynności przez pracownika i przeznaczone jako narzędzie jego pracy przy wykonywaniu zadań służbowych, wymagających szybkiego przenoszenia się z miejsca na miejsce, jak n. p. inspekcjonowanie placówek terenowych, kierowanie jednostką organizacyjną, której zakres czynności wymaga stałych i licznych kontaktów z innymi jednostkami, kontrola ruchu i t. p. Samochody te są przydzielane tym jednostkom administracji państwowej, których zakres działania wymaga stałego posiadania szybkiego środka komunikacyjnego.

W terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszego okólnika właściwi ministrowie i kierownicy urzędów centralnych dokonają w swych resortach podziału samochodów osobowych według powyższej klasyfikacji.

§  4.
Wszystkimi osobowymi pojazdami mechanicznymi dysponują przełożeni jednostek służbowych, do których obsługi pojazdy są przydzielone. Na nich też leży odpowiedzialność za celowe i ekonomiczne ich używanie.
§  5.
Każdy osobowy pojazd mechaniczny udający się poza promień wyjazdów winien być zaopatrzony w delegację służbową, wydaną przez kierownika właściwej jednostki służbowej, a w ministerstwach przez ministra, lub osobę przez niego upoważnioną. Numer tej delegacji winien być odnotowany na karcie kontrolnej pracy wozu w rubryce "Uwagi".

Nie dotyczy to wyjazdów osób wymienionych w ostatnim ustępie § 2, lecz i w tych przypadkach nazwisko wyjeżdżającego winno być wpisane na karcie kontrolnej pracy wozu.

§  6.
Przed użyciem osobowego pojazdu mechanicznego w granicach promienia wyjazdów należy wpisać do karty kontrolnej pracy wozu nazwisko tej osoby, której na dany kurs został wóz oddany w używanie oraz miejsce docelowego wyjazdu.
§  7.
W każdej jednostce służbowej, a gdy chodzi o ministerstwa - w każdym ministerstwie zorganizowana zostanie kontrola nad przestrzeganiem postanowień §§ 1, 2, 3, 4, 5 i 6 niniejszego okólnika przez wprowadzenie ścisłej ewidencji zużycia materiałów pędnych, ilości przebytych kilometrów, miejsc docelowego wyjazdu oraz przez dokładne odnotowywanie godziny wyjazdów i przyjazdów osobowych pojazdów mechanicznych szczególnie z i do garażu, według wzoru ustalonego przez Ministerstwo Komunikacji.
§  8.
Do przeprowadzenia kontroli nad stosowaniem niniejszego okólnika upoważnieni będą inspektorzy samochodowi.

Inspektorzy ci wyznaczeni będą przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek Ministra Komunikacji.

Na podstawie delegacji Prezesa Rady Ministrów Komenda Główna Milicji Obywatelskiej wystawi inspektorom samochodowym odpowiednie zaświadczenia, upoważniające ich do żądania pomocy wszystkich organów Milicji Obywatelskiej.

Na żądanie Biura Kontroli przy Radzie Państwa Komenda Główna Milicji Obywatelskiej wystawi identyczne zaświadczenia dla inspektorów Biura Kontroli.

Inspektorzy samochodowi obowiązani są korzystać w pierwszym rzędzie z punktów kontrolnych Milicji Obywatelskiej (stałych, lotnych i doraźnych).

Raporty ze swych czynności składać będą inspektorzy samochodowi do Prezydium Rady Ministrów.

§  9.
Karty kontrolne pracy osobowych pojazdów mechanicznych sprawdzane będą co najmniej raz na miesiąc przez centralne organy kontroli wewnętrznej.

Centralne organy kontroli wewnętrznej uprawnienia swe w tym zakresie mogą przelać na podległe im jednostki kontroli.

Właściwy minister na wniosek organów kontroli wewnętrznej może odwołać powyższy tryb kontroli nie wcześniej jednak jak z dniem 1 stycznia 1949 r.

§  10.
W przypadkach naruszenia postanowień niniejszego okólnika przełożony odpowiedzialny za dysponowanie stosownie do § 3 niniejszego okólnika pociągnięty będzie do uiszczenia pełnych kosztów związanych z przekroczeniem, a w przypadku kilkakrotnego powtórzenia się przekroczenia może być pozbawiony prawa dysponowania osobowym pojazdem mechanicznym, niezależnie od ponoszenia konsekwencji służbowych i dyscyplinarnych.
§  11. 1
Okólnik niniejszy nie dotyczy samochodów wojskowych oraz samochodów podległych Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego.

Minister Obrony Narodowej i Minister Bezpieczeństwa Publicznego wydadzą we własnym zakresie zarządzenia dotyczące używania osobowych pojazdów mechanicznych.

Samochody Prokuratury Rzeczypospolitej Polskiej nie podlegają kontroli wykonywanej przez inspektorów samochodowych. Rozciągają się natomiast na nie postanowienia niniejszego okólnika z tym, że Prokuratura Rzeczypospolitej Polskiej będzie stosowała kontrolę we własnym zakresie.

§  12.
Okólnik niniejszy nie dotyczy osób, które mają prawo do korzystania z samochodów reprezentacyjnych (R). Osobom tym zostaną wydane specjalne przepustki rozpoznawcze.
§  13.
Właściwi ministrowie w przeciągu trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego okólnika przedłożą mi sprawozdanie z kroków organizacyjnych powziętych w trybie niniejszego okólnika.
§  14.
Okólnik niniejszy wchodzi w życie z dniem 1 czerwca 1948 r., z wyjątkiem § 8, który wejdzie w życie z dniem 1 lipca 1948 r.
1 § 11:

- zmieniony przez okólnik z dnia 12 stycznia 1949 r. (M.P.49.A-3.24) zmieniający nin. okólnik z dniem 25 stycznia 1949 r.

- zmieniony przez okólnik z dnia 27 listopada 1950 r. (M.P.50.A-128.1585) zmieniający nin. okólnik z dniem 4 grudnia 1950 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1948.A-69.545

Rodzaj: Okólnik
Tytuł: Używanie osobowych pojazdów mechanicznych.
Data aktu: 22/05/1948
Data ogłoszenia: 30/08/1948
Data wejścia w życie: 01/06/1948, 01/07/1948