Przejęcie przedsiębiorstw na własność Państwa.

ORZECZENIE NR 6
MINISTRA PRZEMYSŁU I HANDLU
z dnia 21 czerwca 1947 r.
o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa.

Na zasadzie art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. R. P. Nr 3, poz. 17) oraz § 65 ust. 1 pkt. b i § 71 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. R. P. Nr 16, poz. 62),
orzekam:

Na własność państwa zostają przejęte z dniem ogłoszenia niniejszego orzeczenia przedsiębiorstwa firm wymienionych w załączniku.

Przedsiębiorstwa te umieszczone zostały w szóstym wykazie przedsiębiorstw ogłoszonym w Monitorze Polskim Nr 146 z dnia 28 grudnia 1946 r. poz. 293 na podstawie zarządzenia Ministra Przemysłu z dnia 25 listopada 1946 r. i co do nich nie zostały zgłoszone prawa lub zarzuty w terminie, określonym w §§ 28 i 32 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r.

Przedsiębiorstwa firm wymienionych w załączniku przechodzą na własność Państwa za odszkodowaniem w całości wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem oraz wszelkimi prawami, wolne od obciążeń i zobowiązań z wyjątkiem zobowiązań o charakterze publiczno-prawnym, zobowiązań na rzecz polskich osób prawnych prawa publicznego, zobowiązań na rzecz osób prawnych stanowiących własność polskich osób prawnych prawa publicznego, służebności gruntowych oraz zobowiązań, mających swe źródło w stosunku najmu pracy lub odpowiedzialności za czyny niedozwolone.

Nie mają znaczenia prawnego niedokładności w określeniu nazwy lub przedmiotu przedsiębiorstwa, jeżeli z orzeczenia wynika, o jakie przedsiębiorstwo chodzi.

Orzeczenie to jest ostateczne i nie ulega zaskarżeniu do Najwyższego Trybunału Administracyjnego.

ZAŁĄCZNIK  1

L.p. L.p. wykazu Nazwa przedsiębiorstwa (firma) i miejsce położenia (siedziba) Przedmiot działania
1 1 Towarzystwo Zakładów Przędzalni Bawełny, Tkalni i Blacharni "Zawiercie" Spółka Akcyjna - Zawiercie Przędzalnia i tkalnia bawełny oraz sztucznych włókien.
2 2 Zakłady Przemysłowe Włókiennicze "Lenko" Spółka Akcyjna - Bielsko Przędzalnia i tkalnia lnu, juty, konopi, papieru, fabryka szpagatu, tkalnia brezentów, tkalnia pasów, taśm, węży, fabryka ceraty, linoleum i sztucznej skóry, farbiarnia i impregnacja.
3 3 Zakłady Przemysłu Lnianego "Wilamowice" - Wilamowice k/Bielska Tkalnia wyrobów lnianych.
4 4 Wytwórnia maszyn inż. J. Banachiewicz i Spółka. Spółka Akcyjna - Zawiercie Przemysł żelazo-przetwórczy.
5 5 Walcownia Metali Spółka Akcyjna - Dziedzice Walcownia i odlewnia metali.
6 6 Polskie Zakłady Babcock i Zieleniewski. Spółka Akcyjna - Sosnowiec Fabryka kotłów parowych, wodnorurkowych i lokomotywowych konstrukcji żelaznych i wszelkich aparatów dla kotłowni.
7 7 H. Koetz, Nast. Spółka Akcyjna "Fabryka Maszyn i Kotłów Parowych" - Katowice Fabryka kotłów parowych, walców drogowych, motorowych i parowych, konstrukcji żelaznych, obrotnic, przesuwnic, dźwigów, odlewów żeliwnych.
8 9 M. Łempicki, Spółka Akcyjna - Przedsiębiorstwo Górnicze, Wiertnicze i Hydrotechniczne - Sosnowiec Wiertnictwo górnicze i hydrotechniczne.
9 10 "Pik" Przedsiębiorstwo Instalacji Kopalnianych Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - Sosnowiec Budowa urządzeń skipowych i płóczek.
10 11 Towarzystwo Fabryk Portland-Cementu "Wysoka" Spółka Akcyjna - Wysoka Fabryka cementu.
11 12 Goleszowska Fabryka Portland-Cementu Spółka Akcyjna - Goleszów Fabryka cementu oraz wapienniki.
12 13 Spółka Akcyjna Przemysłu Elektrycznego "Czechowice" - Czechowice Produkcja sprzętu instalacyjno-elektrotechnicznego.
13 14 S. W. Niemojewski, Fabryka Papieru i Tektury Spółka Akcyjna - Bielsk Wyrób papieru i tektury.
14 15 Górnośląska Fabryka Celulozy i Papieru Spółka Akcyjna - Czułów Fabryka papieru i tektury
15 16 Kluczewska Fabryka Celulozy i Papieru Spółka. Spółka Akcyjna - Klucze k/Olkusza Wyrób celulozy, papieru i zeszytów.
16 18 "Thonet - Mondus" Polskie Fabryki Mebli Giętych. Spółka Akcyjna - Bielsk Fabryka mebli giętych.
17 20 Polska Spółka Obuwia "Bata" Spółka Akcyjna - Kraków Fabryka obuwia.
18 22 Polskie Zakłady Garbarskie. Spółka Akcyjna - Kraków Garbarnia.
19 23 Spółka Akcyjna Przemysłu Cementowego "Wiek" - Ogrodzieniec Fabryka cementu.
20 24 "Worek" Fabryka Worków Papierowych. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - Szczakowa Fabryka worków papierowych.
21 26 Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce Spółka Akcyjna - Chrzanów Budowa i remont parowozów, produkcja zestawów kołowych i części zaporowych.
22 27 Żywiecka Fabryka Papieru "Solali" Spółka Akcyjna - Żywiec Produkcja papieru i bibułek.
23 30 Zjednoczone Fabryki Maszyn, Kotłów i Wagonów L. Zieleniewski i Fitzner Gamper. Spółka Akcyjna - Kraków Fabryka maszyn i urządzeń mechanicznych.
24 32 Krakowskie Zakłady Gumowe. Spółka Akcyjna (dawniej "Semperit" Polskie Zakłady Gumowe S.A.) - Kraków Produkcja przedmiotów gumowych.
25 33 Towarzystwo Zakładów Żyrardowskich. Spółka Akcyjna - Żyrardów Przędzalnia i tkalnia lnu, bawełny i sztucznych włókien oraz fabryka pończoch i trykotaży.
26 34 Fabryka Przędzy i Tkanin Sztucznych "Chodaków" Spółka Akcyjna - Chodaków Wytwarzanie sztuczno-jedwabnej przędzy i sztucznego włókna ciętego.
27 37 Mirkowska Fabryka Papieru. Spółka Akcyjna - Jeziorna k/Warszawy Produkcja papieru, bibułki i wyrobów papierowych.
26 39 Towarzystwo Schloesserowskiej Przędzalni Bawełny i Tkalni. Spółka Akcyjna - Ozorków Przędzalnia i tkalnia bawełny.
29 40 Tomaszowska Fabryka Sztucznego Jedwabiu. Spółka Akcyjna - Tomaszów Mazowiecki Wytwarzanie przędzy sztucznego jedwabiu i sztucznych włókien.
30 42 Przemysł Chemiczny "Boruta" Spółka Akcyjna - Zgierz Produkcja barwników syntetycznych i chemikalii.
31 46 Zakłady Elektrotechniczne - Bracia Borkowcy Spółka Akcyjna - Warszawa Produkcja i sprzedaż artykułów elektrotechnicznych.
32 47 Fabryka Aparatów Elektrycznych K. Szpotański i Ska. Spółka Akcyjna - Warszawa Produkcja aparatów elektrycznych.
33 48 Zjednoczone Fabryki Portland-Cementu "Firley" Spółka Akcyjna - Warszawa Produkcja cementu portlandzkiego, wapna, płyt i dachówek.
34 49 Bracia Kobylańscy. Spółka Akcyjna dla Przemysłu i Handlu Wyrobami Stalowymi - znak fabryczny "Gerlach" - Warszawa Produkcja wyrobów stalowych ostrych i narzędzi technicznych.
35 51 Steinhagen i Saenger. Fabryka papieru i Celulozy Spółka Akcyjna - Warszawa Produkcja celulozy, miazgi drzewnej i papieru.
35 52 Warszawsko-Ryska Fabryka Wyrobów Gumowych "Rygawar" Spółka Akcyjna - Warszawa Produkcja przedmiotów gumowych.
37 53 Francuska Spółka Akcyjna - Société Anonyme Francaise - "Peroune" - Francuskie Towarzystwo Akcyjne "Perun" - Warszawa Produkcja tlenu, acetylenu i azotu oraz sprzętu spawalniczego i elektrod.
38 55 Fabryka Fajansu Cz. Szrama i W. Kapczyński w Chodzieży - Chodzież Produkcja porcelitu stołowego.
39 57 Zakłady Przemysłu Lnianego "Krosno" Spółka Akcyjna - Krosno Roszarnia, czesalnia, przędzalnia i tkalnia lnu.
40 59 Towarzystwo Przędzalnicze - "La Czenstochovienne" Spółka Akcyjna - Częstochowa (Société Textile "La Czenstochovienne") Przędzalnia bawełny i juty oraz wyrób tkanin papierowych i jutowych.
41 60 "Union Textile" Spółka Akcyjna - Częstochowa Przędzalnia wełny czesankowej i włókna sztucznego.
42 61 Fabryka Kapeluszy i Wyrobów Włókienniczych. Spółka Akcyjna - Częstochowa Produkcja kapeluszy.
43 62 Francuska Spółka Akcyjna : Towarzystwo Akcyjne Przemysłu Włókienniczego - Częstochowa Przędzalnia i farbiarnia wełny czesankowej.
44 63 Myszkowska Przędzalnia August Schmelzer. Spółka Akcyjna - Myszków Przędzalnia i tkalnia.
45 64 Częstochowskie Zakłady Wyrobów Włókienniczych "Stradom" Spółka Akcyjna - Częstochowa Przędzalnia i tkalnia lnianych, konopi i jut.
46 65 Przędzalnia i Tkalnia Juty i Lnu "Warta" Spółka Akcyjna - Częstochowa Przędzalnia i tkalnia juty, lnu i konopi.
47 67 Huta "Ludwików" Spółka Akcyjna - Kielce Produkcja motorów, wyrobów z blachy, odlewów i sygnalizacji kolejowej.
48 68 Belgijska Spółka Akcyjna Verreries du Midi de la Pologne anciennement Glaces du Midi de la Russie - Towarzystwo Południowe Polskich Hut Szklanych dawniej Południowo-Rosyjskich Hut Lustrzanych - Ząbkowice Huty szkła taflowego.
49 70 Włókiennicza Spółka Akcyjna N. Eltingon i Spółka - Łódź Przędzalnia bawełny, tkalnia, bielnik, farbiarnia, drukarnia i wykańczalnia.
50 71 (skreślona)
51 72 Fabryka Wyrobów Włókienniczych Hirszberg i Birnbaum. Spółka Akcyjna - Łódź Przędzalnia y tkalnia bawełny.
52 73 Przemysł Włókienniczy Bracia Zajbert. Spółka Akcyjna - Łódź Przędzalnia u tkalnia bawełny.
53 74 Przędzalnia Bawełny Bornstein, Rzechte i Spółka - Łódź Przędzalnia bawełny.
54 75 Towarzystwo Akcyjne Łódzkiej Fabryki Nici - Łódź Produkcja nici z przędzy bawełnianej
55 76 Zakłady Przemysłu Bawełnianego "Ludwik Geyer" Spółka Akcyjna - Łódź Przędzalnia i tkalnia bawełny oraz farbiarnia i drukarnia.
56 77 Spółka Akcyjna Przemysłu Bawełnianego B. Freidenberg - Łódź Przędzalnia odpadków i bawełny.
57 78 Zakłady Przemysłu Włókienniczego "Polana" Spółka Akcyjna - Łódź Wyrób włókien sztucznych.
58 79 Spółka Akcyjna Wyrobów Wełnianych i Bawełnianych M. Silberstein - Łódź Przędzalnia i tkalnia bawełny.
59 80 Przemysł Bawełniany "Adam Osser". Spółka Akcyjna - Łódź Przędzalnia bawełny.
60 81 Towarzystwo Akcyjne Manufaktury Wełnianej Hugo Wulfson - Łódź Przędzalnia i tkalnia wełny.
61 82 Jeneralna Kompania Przemysłu Przędzalnianego Towarzystwo Anonimowe Zakładów Allart, Rousseau i Ska. Spółka Akcyjna - Łódź Sortownia i pralnia wełny, zgrzebiarnia i czesalnia wełny i argony.
62 83 Przemysł wełniany S. Barciński i S-ka Spółka Akcyjna - Łódź Fabryka wyrobów wełnianych.
63 84 Przędzalnia Wełny Czesankowej Markus Kohn Spółka Akcyjna - Łódź (Obecnie Łódzkie Zakłady Przemysłu Czesankowego Spółka Akcyjna - Łódź) Fabryka wyrobów wełnianych.
64 85 Towarzystwo Akcyjne Sukiennej Manufaktury Leonhardt Wölker i Girbardt. Spółka Akcyjna - Łódź (Obecnie Łódzkie Zakłady Przemysłu Czesankowego Spółka Akcyjna - Łódź) Przędzalnia wełny czesankowej.
65 86 Towarzystwo Wyrobów Trykotowych i Dzianych J. Hirschberg i Wilczyński. Spółka Akcyjna - Łódź Produkcja wyrobów dzianych.
66 87 Przędzalnia Bawełny S. Danziger i Spółka - Łódź Przędzalnia bawełny.
67 88 Rudzka Przędzalnia Bawełny. Spółka Akcyjna Ruda Pabianicka Przędzalnia bawełny.
68 91 Angielsko-Polski Przemysł Gumowy "Gentelman" Spółka Akcyjna - Łódź Produkcja wyrobów gumowych.
69 92 Towarzystwo Zgierskiej Manufaktury Bawełnianej Spółka Akcyjna - Zgierz Przędzalnia bawełny.
70 93 "Giesche" Fabryka Chemiczna. Spółka Akcyjna - Katowice Wytwarzanie nawozów sztucznych i produktów chemicznych.
71 94 Przędzalnia Lnu i Konopi. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - Głogów Przędzalnia lnu, tkalnia i wyrób szpagatu.
SPROSTOWANIE

W załączniku do orzeczenia Nr 1 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 16 czerwca 1947 r. ogłoszonego w Monitorze Polski z dnia 21 czerwca 1947 r. Nr 88 poz. 605 skreśla się Lp. 73 wykazu 136 Schlesische Elektrizitäts - und Gas Aktiengesellschaft - Gliwice - Wytwarzanie i rozdzielanie energii elektrycznej oraz gazu,

a w załączniku do orzeczenia Nr 6 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 21 czerwca 1947 r. Nr 93 poz. 618 skreśla się Lp 70 Lp. wykazu 93 "Giesche" Fabryka Chemiczna Spółka Akcyjna - Katowice - Wytwarzanie nawozów sztucznych i produktów chemicznych.

1 Załącznik zmieniony przez obwieszczenie nr 30 z dnia 8 stycznia 1950 r. (M.P.50.A-22.232) zmieniające nin. orzeczenie z dniem 28 lutego 1950 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1947.93.618

Rodzaj: Orzeczenie
Tytuł: Przejęcie przedsiębiorstw na własność Państwa.
Data aktu: 21/06/1947
Data ogłoszenia: 04/07/1947