Zalecenie 2026/1007 w sprawie wspierania rozwoju społeczności energetycznych i maksymalizacji potencjału prosumpcji
ZALECENIE KOMISJI (UE) 2026/1007z dnia 30 kwietnia 2026 r.w sprawie wspierania rozwoju społeczności energetycznych i maksymalizacji potencjału prosumpcji
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 292,
(1) Niniejsze zalecenie obejmuje prosumentów energii odnawialnej zdefiniowanych w art. 2 pkt 14 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 1 oraz odbiorców aktywnych zdefiniowanych w art. 2 pkt 8 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 2 zaangażowanych w prosumpcję energii odnawialnej ("prosumpcja"), w tym poprzez dzielenie się energią zdefiniowane w art. 2 pkt 10a dyrektywy (UE) 2019/944. Niniejsze zalecenie obejmuje również społeczności energetyczne działające w zakresie energii odnawialnej zdefiniowane w art. 2 pkt 16 dyrektywy (UE) 2018/2001 oraz obywatelskie społeczności energetyczne zdefiniowane w art. 2 pkt 11 dyrektywy (UE) 2019/944 zaangażowane w produkcję własną energii odnawialnej i inne rodzaje usług związanych z energią.
(2) W art. 15a dyrektywy (UE) 2019/944 zobowiązano państwa członkowskie do ustanowienia prawa do dzielenia się energią, które zapewni, między innymi, "wszystkim gospodarstwom domowym, małym przedsiębiorstwom i średnim przedsiębiorstwom, organom publicznym oraz - w przypadku gdy państwo członkowskie tak postanowiło - innym kategoriom odbiorców końcowych, prawo do udziału w dzieleniu się energią w charakterze odbiorców aktywnych". Spójne wdrażanie tego prawa ma kluczowe znaczenie dla tworzenia nowych modeli biznesowych, pobudzania lokalnych inwestycji i zwiększania elastyczności systemu.
(3) W planie REPowerEU 3 podkreślono, że społeczności energetyczne i prosumpcja mogą pomóc w rozwiązaniu problemu niestabilnych i wysokich cen energii, i wezwano państwa członkowskie do przyspieszenia transpozycji pakietu "Czysta energia dla wszystkich Europejczyków". W strategii UE na rzecz energii słonecznej 4 wyraźnie uznano duży potencjał społeczności energetycznych i prosumpcji w zakresie przyspieszenia wdrażania energii słonecznej. Przedstawiono w niej wspólny cel polityczny, jakim jest utworzenie do 2025 r. co najmniej jednej społeczności energetycznej opartej na odnawialnych źródłach energii w każdej gminie liczącej ponad 10 000 mieszkańców. W dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 5 w sprawie efektywności energetycznej zwrócono się do władz lokalnych w jednostkach administracyjnych liczących ponad 45 000 mieszkańców o ocenę roli społeczności energetycznych w lokalnych planach w zakresie ogrzewania i chłodzenia.
(4) W unijnych ramach kładzie się nacisk na sprawiedliwość i inkluzywność. Zarówno w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/955 6 , jak i w zaleceniu Komisji (UE) 2023/2407 7 dostrzeżono potencjał społeczności energetycznych i systemów prosumpcji, takich jak dzielenie się energią, w zakresie przyczyniania się do ochrony gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji i gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym. Państwa członkowskie powinny zatem zachęcać do włączania osób, w tym gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji, gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym i gospodarstw domowych, w których mieszkają osoby z niepełnosprawnościami, do społeczności energetycznych i projektów dotyczących energii ze źródeł odnawialnych.
(5) Dobrze zaprojektowane ramy wspomagające społeczności energetyczne, indywidualną prosumpcję i dzielenie się energią mogą wspierać realizację zasady nr 20 Europejskiego filaru praw socjalnych, która potwierdza prawo każdej osoby do dostępu do podstawowych usług dobrej jakości, w tym energii.
(6) W Planie działania na rzecz przystępnej cenowo energii 8 , przedstawionym przez Komisję 26 lutego 2025 r., określono cel, jakim jest zapewnienie przystępności cenowej energii, przyspieszenie wdrażania rozwiązań w zakresie energii odnawialnej oraz zmniejszenie zależności Unii od paliw kopalnych i importu energii. Plan przyczynia się również do realizacji celów Paktu dla czystego przemysłu 9 poprzez wzmocnienie lokalnych inwestycji, konkurencyjności i sprawiedliwości społecznej dzięki uproszczonym, przewidywalnym i przejrzystym ramom. Aby osiągnąć te cele, pakiet energetyczny dla obywateli 10 ma na celu dalsze zwiększenie udziału obywateli i społeczności w transformacji energetycznej oraz umożliwienie im produkowania, magazynowania i zużywania własnej energii ze źródeł odnawialnych oraz dzielenia się nią lub jej sprzedaży w celu osiągnięcia stabilnego dostępu do przystępnych cen energii.
(7) Ze względu na swoją zależność od zaangażowania i często dobrowolnej pracy społeczeństwa społeczności energetyczne zmagają się z różnymi ograniczeniami pod względem zdolności technicznych, czasu i środków finansowych, co ma wpływ zarówno na cykl rozwoju projektów, jak i na dostęp do rynków energii. Społecznościom energetycznym szczególnie trudno jest uruchomić finansowanie na wczesnych etapach opracowywania projektów, zarządzać złożonymi procedurami administracyjnymi, inwestować w infrastrukturę techniczną lub prowadzić operacje rynkowe 11 .
(8) Aby pomóc w przezwyciężeniu tych ograniczeń i ułatwić równomierny rozwój w całej Unii, należy stworzyć warunki sprzyjające powstawaniu, dywersyfikacji i rozwojowi społeczności energetycznych poprzez zapewnienie jasnych i spójnych ram, ogólnej świadomości oraz sprawiedliwego traktowania, minimalizując bariery regulacyjne i administracyjne na wszystkich odpowiednich rynkach i sektorach energii oraz zapewniając wytyczne dotyczące aspektów technicznych i finansowych, a także ułatwiony dostęp do finansowania. Wsparcie na rzecz budowania zdolności może jeszcze bardziej zwiększyć profesjonalizację i autonomię społeczności energetycznych, a narzędzia techniczne służące ich projektowaniu mają zasadnicze znaczenie dla ogólnego upowszechnienia społeczności energetycznych. Wsparcie dla władz lokalnych, a w szczególności struktur wtórnych lub federacji społeczności energetycznych, może być skutecznym sposobem przyspieszenia ich rozwoju i zdolności do angażowania się w projekty wymagające większych zasobów oraz charakteryzujące się innowacyjnością społeczną i technologiczną.
(9) Prosumpcja energii odnawialnej napotyka odrębne bariery w zakresie finansowania, wydawania zezwoleń, dostępu do sieci i złożoności administracyjnej. Bariery te w nieproporcjonalny sposób dotykają gospodarstwa domowe o niskich dochodach i drobnych konsumentów. Aby zapewnić inkluzywność, zasadnicze znaczenie mają następujące elementy: uproszczenie; stworzenie pojedynczych punktów kontaktowych w zakresie wydawania zezwoleń oraz punktów kompleksowej obsługi; ukierunkowane wsparcie finansowe; oraz finansowanie przez stronę trzecią lub podejście oparte na finansowaniu zbiorowym, takie jak leasing, umowy o poprawę efektywności energetycznej lub programy inwestycji obywatelskich. Spójne w całej Unii podejście do społeczności energetycznych i dzielenia się energią pomoże w wymianie najlepszych praktyk i wdrażaniu innowacyjnych modeli biznesowych w wymiarze transgranicznym. Wspólne zasady dotyczące definicji, wynagrodzenia, integracji z siecią i ochrony konsumentów pomagają w osiągnięciu takiego spójnego podejścia.
(10) Proporcjonalne i niedyskryminacyjne traktowanie oraz dostosowana do potrzeb pomoc w zakresie procedur i wniosków dotyczących przyłączenia do sieci ułatwiają dostęp do sieci dla instalacji wytwarzających energię z OZE.
(11) Dzielenie się energią w połączeniu z odpowiedzią odbioru, przesuwaniem obciążeń lub magazynowaniem energii może przynieść oszczędności kosztów zarówno konsumentom, jak i systemom energetycznym. Wymaga to dostępu do danych pomiarowych i danych dotyczących zużycia oraz interoperacyjności danych.
(12) Zgodnie z programem Komisji na rzecz uproszczenia przepisów i lepszego stanowienia prawa niniejsze zalecenie ma na celu zapewnienie państwom członkowskim praktycznych wytycznych w celu zapewnienia spójnego, proporcjonalnego i przyjaznego dla obywateli wdrażania przepisów Unii dotyczących społeczności energetycznych i systemów prosumpcji, w tym dzielenia się energią.
(13) Państwa członkowskie powinny uprościć procedury administracyjne dotyczące tworzenia, funkcjonowania i rozwoju społeczności energetycznych i prosumpcji oraz wymogi dotyczące sprawozdawczości. Wdrażanie powinno opierać się na istniejących strukturach i narzędziach cyfrowych, zapewniając spójność, oszczędność kosztową i minimalne obciążenie administracyjne dla dostawców, konsumentów i organów krajowych.
(14) Aby wesprzeć państwa członkowskie we wdrażaniu niniejszego zalecenia, Komisja zamierza wprowadzić szereg środków na rzecz dalszego rozwoju i upowszechniania społeczności energetycznych w Unii oraz wspierać wdrażanie przepisów Unii. Środki te określono w planie działania zawartym w załączniku do niniejszego zalecenia,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:
Zaleca się, aby państwa członkowskie wprowadziły następujące środki:
1. Przy wprowadzaniu w życie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych niezbędnych do wykonania art. 2 pkt 8 dyrektywy (UE) 2019/944 - zapewnienie spójności między pojęciami odbiorców aktywnych i prosumentów energii odnawialnej 12 w zakresie praw i obowiązków istotnych dla indywidualnej prosumpcji energii odnawialnej 13 i dzielenia się energią 14 oraz przez odróżnienie tych definicji od definicji podmiotów komercyjnych, przy jednoczesnym zapewnieniu dostępności dla wszystkich obywateli, w tym najemców, mieszkańców budynków wielorodzinnych oraz gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji i osób dotkniętych ubóstwem energetycznym, takich jak kobiety i inne grupy zagrożone dyskryminacją, które są dotknięte tym problemem w nieproporcjonalnie większym stopniu.
2. Wyraźne rozróżnienie pojęć społeczności energetycznych działających w zakresie energii odnawialnej 15 i obywatelskich społeczności energetycznych 16 pod względem struktury członkostwa, wymogów w zakresie zarządzania i celu, a także podkreślenie konkretnych zalet i korzyści wynikających z poszczególnych form społeczności energetycznych, aby zapewnić spójność między nimi i jasność co do ich celu.
3. Przy transpozycji i wdrażaniu przepisów art. 15a dyrektywy zmieniającej Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1711 17 - ustanowienie ram umożliwiających wspólne działanie odbiorców aktywnych, które są zgodne z prawami indywidualnych prosumentów energii odnawialnej określonymi w art. 21 dyrektywy (UE) 2018/2001 i odbiorców aktywnych określonymi w art. 15 dyrektywy (UE) 2019/944.
4. Pełne transponowanie przepisów UE dotyczących społeczności energetycznych i prosumpcji 18 oraz wdrożenie ram
wspomagających, które przyczyniają się do dalszego rozwoju społeczności energetycznych w sektorze ogrzewania i chłodzenia, sektorze energii elektrycznej i sektorze renowacji budynków, umożliwiając społecznościom energetycznym przyczynianie się do realizacji ogólnych celów Unii w zakresie renowacji i energii ze źródeł odnawialnych.
Zarządzanie i monitorowanie
5. Opracowanie krajowej strategii na rzecz społeczności energetycznych i prosumpcji, obejmującej ocenę potencjalnego wkładu w realizację celów energetycznych UE do 2030 r. i 2040 r. w oparciu o ocenę potencjału i barier zgodnie z art. 21 ust. 6 i art. 22 ust. 3 dyrektywy (UE) 2018/2001, oraz składanie sprawozdań z postępów za pośrednictwem zintegrowanych sprawozdań z postępów w realizacji krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu.
6. Wyznaczenie właściwego organu lub podmiotu do oceny i monitorowania potencjału i wpływu korzyści finansowych, społecznych i środowiskowych wynikających z istnienia społeczności energetycznych i z prosumpcji oraz usuwania barier związanych z uwarunkowaniami geograficznymi i demograficznymi, a także szerszych założeń lub celów polityki dotyczących rozwoju społeczności energetycznych i prosumpcji w regularnych odstępach czasu i ewentualnie w koordynacji z Komisją Europejską, w tym w odniesieniu do danych zebranych od odpowiednich zainteresowanych stron oraz mapowania prowadzonego na podstawie art. 15b dyrektywy (UE) 2018/2001.
7. Wprowadzenie kompleksowych i zaktualizowanych krajowych rejestrów społeczności energetycznych, które mogą być wykorzystywane do monitorowania zgodności, danych dotyczących projektów i cech organizacyjnych, bez nakładania nieproporcjonalnych opłat lub wymogów administracyjnych związanych z konkretnymi działaniami w zakresie energii.
8. Zaangażowanie konsumentów, w tym gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym, najemców i mieszkańców mieszkań socjalnych, partnerów społecznych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, przedsiębiorstw, władz lokalnych, społeczności energetycznych lub ich przedstawicieli we wdrażanie niniejszego zalecenia w drodze regularnych konsultacji i zorganizowanego dialogu.
Wydawanie zezwoleń i integracja systemów
9. Zniesienie procedur wydawania zezwoleń dla małych instalacji fotowoltaicznych i magazynów energii, wprowadzenie środków dotyczących pomp ciepła, pojazdów elektrycznych i punktów ładowania pojazdów elektrycznych oraz uproszczenie związanych z tym przyłączeń do sieci, wyznaczenie konkretnych i rozsądnych ram czasowych na informowanie odbiorców końcowych i społeczności energetycznych oraz zniesienie wymogów administracyjnych i przeszkód regulacyjnych 19 dla akumulatorów podłączanych do sieci i balkonowych instalacji fotowoltaicznych o mocy do 800 W.
10. Zapewnienie terminowych, przejrzystych, proporcjonalnych i prostych procedur przyłączania do sieci, zgodnie z wnioskiem dotyczącym dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy (UE) 2018/2001, (UE) 2019/944 i (UE) 2024/1788 20 w odniesieniu do przyspieszenia procedur wydawania zezwoleń, COM(2025) 1007 final, poprzez umożliwienie odzyskania lub zmniejszenia depozytu zabezpieczenia finansowego, jeżeli spełnione są kryteria dojrzałości, poprzez ustanowienie konkretnych terminów informowania społeczności energetycznych i odbiorców końcowych o procedurach, kosztach i zatwierdzeniach, poprzez zapewnienie specjalnej pomocy lub wytycznych dotyczących wniosków oraz złagodzenie w miarę możliwości wymogów administracyjnych i technicznych, przy jednoczesnym stosowaniu niedyskryminacyjnego i proporcjonalnego traktowania zgodnie z mającymi zastosowanie ramami unijnymi.
11. Zapewnienie, aby operatorzy sieci uwzględniali w swoich planach rozwoju sieci oczekiwany wzrost i wpływ prosumpcji i działalności społeczności energetycznych, tak aby umożliwić inwestycje wyprzedzające.
12. W przypadku niewystarczającejprzepustowości sieci i gdy jest to technicznie możliwe - zapewnienie społecznościom energetycznym i odbiorcom końcowym uczestniczącym w systemach dzielenia się energią możliwości zawierania z operatorami systemów elastycznych umów przyłączeniowych w przypadku eksploatacji instalacji magazynowania energii lub osiągnięcia wysokiego poziomu lokalnej prosumpcji, zgodnie z art. 6a dyrektywy (UE) 2019/944.
13. Umożliwienie obywatelskim społecznościom energetycznym zarządzania zamkniętymi sieciami dystrybucyjnymi, zgodnie z art. 16 ust. 4 i art. 38 ust. 2 dyrektywy (UE) 2019/944, oraz społecznościom energetycznym działającym w zakresie energii odnawialnej rozwijania i obsługi sieci ciepłowniczych i chłodniczych wykorzystujących energię odnawialną na ich obszarze działalności.
Znormalizowane podejście do dzielenia się energią
14. Zapewnienie możliwości dzielenia się energią w tym samym obszarze rynkowym lub na bardziej ograniczonym obszarze geograficznym oraz zachęcanie krajowych organów regulacyjnych do oceny potencjału elastyczności lokalnego dzielenia się energią, zgodnie z topologią sieci, oraz do wykorzystywania tych informacji przy stosowaniu odzwierciedlających koszty opłat sieciowych.
15. Zapewnienie, aby odbiorcy końcowi zaangażowani w dzielenie się energią i społeczności energetyczne nie podlegali niewspółmiernym i dyskryminacyjnym procedurom, wymogom ani obowiązkom dostawców zgodnie z art. 15 i 16 dyrektywy (UE) 2019/944 oraz art. 21 i 22 dyrektywy (UE) 2018/2001.
16. Zapewnienie warunków ułatwiających krajowym organom regulacyjnym monitorowanie zadań związanych ze zniesieniem opłat od niezależnych dostawców, które są stałe i przekraczają koszty bezpośrednie ponoszone w związku z dzieleniem się energią.
17. Wyznaczenie właściwego organu krajowego, który będzie udzielał informacji na temat dzielenia się energią, w tym poprzez utworzenie punktu informacyjnego, udostępnienie wykazu działających organizatorów dzielenia się energią, wzory umów do dobrowolnego wykorzystania oraz informacje techniczne, prawne, ekonomiczne i praktyczne.
18. Zapewnienie, aby właściwe organy wprowadziły proste, przejrzyste i cyfrowe procesy rejestracji na potrzeby uzgodnień dotyczących dzielenia się energią oraz aby w przypadku, gdy liczba odbiorców końcowych zaangażowanych w dzielenie się energią przekracza określoną liczbę, obowiązkowe było uznanie tego za wewnętrzne dzielenie się energią, aby usprawnić proces komunikacji i rejestracji.
19. Przyjęcie interoperacyjnego, bezpiecznego i znormalizowanego podejścia do zarządzania danymi i ich wymiany w celu umożliwienia dzielenia się energią.
20. Zapewnienie, aby odpowiednie dane pomiarowe były udostępniane w czasie zbliżonym do rzeczywistego 21 , co najmniej tak krótkim jak okres rozliczania niezbilansowania, zdefiniowany w art. 2 pkt 15 rozporządzenia w sprawie rynku energii 22 , a narzędzia oprogramowania były udostępniane wszystkim odpowiednim stronom, w tym odbiorcom końcowym, dostawcom oraz, w stosownych przypadkach, organizatorom dzielenia się energią i społecznościom energetycznym, w tym w celu wspierania usług w zakresie dzielenia się energią i elastyczności.
21. Zapewnienie, aby statyczne klucze podziału energii 23 podlegały okresowym przeglądom i były udostępniane odbiorcom końcowym, a także ułatwienie stopniowego przejścia z kluczy statycznych na dynamiczne klucze podziału energii w celu optymalizacji wartości zarówno dla systemu energetycznego, jak i uczestników dzielenia się energią.
22. Umożliwienie krajowym organom regulacyjnym wdrażania regulacyjnych poletek doświadczalnych w celu przeprowadzania eksperymentów dotyczących alokacji i pomiarów z wykorzystaniem wielu liczników i lokalizacji, metod alokacji, struktury taryf, odpowiedzialności za bilansowanie, wymiany i rozliczania danych oraz ochrony konsumentów i opodatkowania.
Wynagrodzenie mające na celu maksymalizację wartości prosumpcji
23. Przyspieszenie wdrażania inteligentnych liczników w rozsądnych ramach czasowych oraz wprowadzenie interoperacyjnych systemów wymiany danych, aby umożliwić dokładny pomiar, rozliczanie i optymalizację prosumpcji.
24. Zapewnienie, aby nadwyżka energii elektrycznej, która nie jest zużywana we własnym zakresie za licznikiem lub nie jest współdzielona, mogła być sprawiedliwie wynagradzana w oparciu o sygnały rynkowe, odzwierciedlając jej wartość zarówno dla konsumentów, jak i dla systemu.
25. Przy opracowywaniu systemów wsparcia operacyjnego dla energii elektrycznej wytworzonej we własnym zakresie wprowadzanej do sieci - rozważenie wprowadzenia premii rynkowych, które zachęcałyby do optymalizacji prosumpcji, w tym poprzez dzielenie się energią.
Dostęp do odpowiednich rynków energii
26. Wdrożenie elastycznych systemów wydawania pozwoleń, które umożliwią społecznościom energetycznym, we współpracy z podmiotem odpowiedzialnym za bilansowanie, zdefiniowanym w art. 2 pkt 14 rozporządzenia (UE) 2019/943, dostarczanie energii lub świadczenie usług w zakresie elastyczności na rzecz odbiorców końcowych.
27. Wspieranie współpracy z dostawcami i agregatorami, zdefiniowanymi w art. 2 pkt 19 dyrektywy (UE) 2019/944, w celu ułatwienia handlu energią lub elastycznością w imieniu społeczności energetycznych lub odbiorców końcowych zawierających umowy zakupu energii elektrycznej, ustalenia w zakresie partnerskiego (peer- to-peer) handlu lub umowy o świadczenie usług w zakresie elastyczności, przy jednoczesnym zapewnieniu wprowadzenia klauzul ochronnych chroniących społeczności energetyczne, odbiorców aktywnych i prosumentów energii odnawialnej przed nadużyciami ze strony silniejszych uczestników rynku.
28. Zapewnienie, aby minimalne wielkości ofert, okresy obowiązywania umów, modele dostępu do rynku i wymogi dotyczące kwalifikacji wstępnej dla lokalnych rynków usług energetycznych umożliwiały mniejszym zagregowanym aktywom, zarządzanym przez społeczności energetyczne lub grupy dzielenia się energią, bezpośredni udział lub udział za pośrednictwem agregatora, oraz tworzenie regulacyjnych poletek doświadczalnych w celu testowania i dostosowywania takich elementów struktury rynku w kontrolowanym środowisku.
Dostęp do finansowania publicznego i prywatnego
29. Zapewnienie wsparcia inwestycyjnego dla systemów zintegrowanych, w tym małych instalacji fotowoltaicznych, systemów magazynowania lub systemów ogrzewania i chłodzenia wykorzystujących odnawialne źródła energii, w tym w ramach programów renowacji budynków koncentrujących się na społecznościach wrażliwych.
30. Rozważenie możliwości zastosowania obniżonych stawek VAT lub zwolnień z VAT w odniesieniu do konkretnych wysoce wydajnych, czystych systemów ogrzewania, a także paneli fotowoltaicznych, zgodnie z dyrektywą VAT 2006/112/WE 24 zmienioną dyrektywą Rady (UE) 2022/542 25 w sprawie stawek podatku od wartości dodanej.
31. Wykorzystywanie w pełni istniejących funduszy objętych polityką spójności oraz innych odpowiednich środków unijnych dostępnych w okresie programowania 2021-2027, a także innych instrumentów finansowych w celu zapewnienia wsparcia finansowego społecznościom energetycznym i systemom prosumpcji zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich oraz w regionach górniczych przechodzących transformację lub w innych regionach szczególnie dotkniętych procesem przechodzenia na zdekarbonizowaną gospodarkę.
32. Określenie obszarów, w których występują luki w finansowaniu na poszczególnych etapach cyklu życia, oraz wprowadzenie specjalnych programów finansowania i instrumentów finansowych dla społeczności energetycznych, w szczególności finansowania zalążkowego na etapie (przed)rozwojowym.
33. Zapewnienie, aby ogólnym programom finansowania i instrumentom finansowym na rzecz projektów dotyczących energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej towarzyszyły szczegółowe ramy ułatwiające dostępność dla społeczności energetycznych 26 , w szczególności za pośrednictwem federacji społeczności energetycznych.
Wsparcie w zakresie zwiększania świadomości i budowania zdolności
34. Działanie na rzecz włączenia zagadnień energetyki obywatelskiej i dzielenia się energią do programów kształcenia i szkolenia, w tym programów szkolenia zawodowego, w szczególności poprzez współpracę z uczelniami wyższymi, instytutami zawodowymi i technicznymi oraz programami przygotowania zawodowego wspieranymi w ramach programu Erasmus+, paktu na rzecz umiejętności i partnerstw na rzecz umiejętności na dużą skalę w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych oraz Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.
35. Wspieranie inicjatyw i działań na rzecz zaangażowania młodzieży i społeczeństwa, w których uczestniczą przedstawiciele społeczności wiejskich i oddalonych, w celu upowszechniania wiedzy, propagowania zmiany zachowań i wspierania udziału obywateli w społecznościach energetycznych, prosumpcji i dzieleniu się energią.
36. Informowanie, jasno i z odpowiednim wyprzedzeniem, o nadchodzących zmianach w strukturach taryf
i mechanizmach wynagradzania, przewidując okresy przejściowe oraz udzielając konsumentom wytycznych dotyczących skutków i możliwości.
37. Wykorzystanie istniejących punktów kompleksowej obsługi lub podobnych mechanizmów lub utworzenie nowych struktur tego rodzaju w celu zapewnienia społecznościom energetycznym i konsumentom pojedynczego - internetowego, a w miarę możliwości fizycznego - punktu kontaktowego oferującego kompleksowe i przyjazne dla użytkownika doradztwo techniczne, prawne, administracyjne, gospodarcze i finansowe, a także instrukcje, wytyczne i materiały, takie jak wzory dokumentów, z możliwością składania wniosków i monitorowania postępów w zakresie zezwoleń, licencji i systemów wsparcia.
38. Zapewnienie władzom lokalnym wytycznych, możliwości dzielenia się wiedzą, wytycznych technicznych i szkoleń w zakresie zarządzania projektami w celu zwiększenia ich zaangażowania w projekty dzielenia się energią i projekty społeczności energetycznych z udziałem gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym, a także w celu wsparcia tych projektów, jak również w celu realizacji projektów wymagających rozbudowanej infrastruktury, takich jak systemy ogrzewania i chłodzenia prowadzone przez społeczność.
39. Wspieranie federacji i struktur wtórnych społeczności energetycznych oraz ułatwianie budowania zdolności, aby umożliwić im świadczenie usług związanych z energią oraz ułatwić lokalnym społecznościom energetycznym dostęp do finansowania i usług pomocy technicznej.
Współpraca regionalna i transgraniczna
40. Umożliwienie transgranicznego uczestnictwa w obywatelskich społecznościach energetycznych i w społecznościach energetycznych działających w zakresie energii odnawialnej oraz zbadanie możliwości dla transgranicznych społeczności energetycznych, w szczególności w regionach przygranicznych, a także usunięcie barier prawnych lub administracyjnych uniemożliwiających wspólne inwestycje, wspólne korzystanie z sieci lub dzielenie się energią ponad granicami.
41. Rozważenie włączenia społeczności energetycznych do istniejących strategii makroregionalnych i odpowiednich planów działania, przy wsparciu z instrumentów polityki spójności i funduszy unijnych.
Włączenie społeczne
42. Odpowiednie zdefiniowanie pojęć "skutecznej kontroli", "niezależności" oraz "korzyści społecznych, gospodarczych i środowiskowych", o których mowa w definicji społeczności energetycznych działających w zakresie energii odnawialnej w art. 2 pkt 16 dyrektywy (UE) 2018/2001 oraz w definicji obywatelskich społeczności energetycznych w art. 2 pkt 11 dyrektywy (UE) 2019/944, w celu zapewnienia, aby pojęcia te były wykorzystywane przez społeczeństwo i dla społeczeństwa, w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych przy zakładaniu społeczności energetycznej oraz w celu zwiększenia zaufania do tych pojęć.
43. Promowanie modeli finansowania przez stronę trzecią i finansowania zbiorowego w odniesieniu do dzielenia się energią, w tym przez tworzenie społeczności energetycznych, aby zapewnić dostęp do prosumpcji najemcom, gospodarstwom domowym o niskich dochodach i gospodarstwom domowym znajdującym się w trudnej sytuacji.
44. Promowanie modeli uczestnictwa o niskich barierach, w tym opcji nieponoszenia kosztów początkowych, ukierunkowanego, technicznego wsparcia finansowego i administracyjnego dla osób dotkniętych ubóstwem energetycznym, najemców i mieszkańców mieszkań socjalnych oraz osób z niepełnosprawnościami 27 , a także kanałów rejestracji i wsparcia, które nie wymagają korzystania z technologii cyfrowych.
45. Uwzględnienie proporcjonalnych i sprzyjających włączeniu społecznemu kryteriów wyboru, które umożliwią społecznościom energetycznym składanie ofert, a także kryteriów kwalifikowalności społecznej i oceny w ramach publicznych aukcji dotyczących energii odnawialnej, systemów wsparcia oraz zamówień publicznych lub koncesji na wdrażanie odnawialnych źródeł energii.
46. Ocena skutków dystrybucyjnych w celu zapewnienia, aby koszty i korzyści systemów społeczności energetycznych i dzielenia się energią były rozdzielane sprawiedliwie i nie stawiały w niekorzystnej sytuacji konsumentów, którzy zdecydują się nie brać w nich udziału.
47. Zapewnienie, aby informacje przeznaczone dla ogółu społeczeństwa były również dostępne dla osób z niepełnos- prawnościami zgodnie z wymogami dostępności określonymi w załączniku I do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 28 .
Cyfryzacja i innowacje
48. Zapewnienie społecznościom energetycznym i odbiorcom końcowym dostępu do odpowiednich danych dotyczących systemu energetycznego i zużycia energii zgodnie z mającymi zastosowanie unijnymi wymogami w zakresie ochrony danych i interoperacyjności, w szczególności wymogami ustanowionymi na mocy art. 24 dyrektywy (UE) 2019/944.
49. Wspieranie rozwoju i wykorzystywania platform cyfrowych opartych na otwartym oprogramowaniu 29 , dostępnych i odpowiednich narzędzi oprogramowania oraz znormalizowanych interfejsów umożliwiających dzielenie się energią, prognozowanie zapotrzebowania i świadczenie usług w zakresie elastyczności przez odbiorców końcowych i społeczności energetyczne, a także zapewnianie wsparcia w planowaniu społeczności energetycznej przy jednoczesnym zapewnieniu cyberbezpieczeństwa i ochrony danych.
50. Zachęcanie do partnerstw na rzecz innowacji i do współpracy publiczno-prywatnej, w ramach których w społecznościach energetycznych i grupach dzielenia się energią testowane są rozwiązania cyfrowe, rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji oraz rozwiązania w zakresie inteligentnych sieci w ramach regulacyjnych poletek doświadczalnych lub projektów pilotażowych umożliwiających uczenie się przez działanie.
Sporządzono w Brukseli dnia 30 kwietnia 2026 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2026.1007 |
| Rodzaj: | zalecenie |
| Tytuł: | Zalecenie 2026/1007 w sprawie wspierania rozwoju społeczności energetycznych i maksymalizacji potencjału prosumpcji |
| Data aktu: | 2026-04-30 |
| Data ogłoszenia: | 2026-05-08 |
| Data wejścia w życie: | 2026-04-30 |