Dyrektywa delegowana 2025/2062 zmieniająca załącznik do decyzji ramowej Rady 2004/757/WSiSW w odniesieniu do włączenia nowych substancji psychoaktywnych do definicji narkotyku
DYREKTYWA DELEGOWANA KOMISJI (UE) 2025/2062z dnia 14 października 2025 r.zmieniająca załącznik do decyzji ramowej Rady 2004/757/WSiSW w odniesieniu do włączenia nowych substancji psychoaktywnych do definicji narkotyku
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając decyzję ramową Rady 2004/757/WSiSW z dnia 25 października 2004 r. ustanawiającą minimalne przepisy określające znamiona przestępstw i kar w dziedzinie nielegalnego handlu narkotykami 1 , w szczególności jej art. 1a ust. 1,
(1) Zgodnie z art. 10 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1322 2 komitet naukowy Agencji Unii Europejskiej ds. Narkotyków ("Agencja"), powiększony zgodnie z procedurą określoną w art. 10 ust. 4 tego rozporządzenia, sporządził w dniach 20 i 21 maja 2025 r. sprawozdania z oceny zagrożeń dotyczące nowych substancji psychoaktywnych: 2-metylometkatynonu (2-MMC), N-etylonorpentedronu (NEP) i 4-bromometkatynonu (4-BMC). W dniu 27 maja 2025 r. Agencja przedłożyła Komisji i państwom członkowskim sprawozdania z oceny zagrożeń.
(2) 2-MMC, NEP i 4-BMC to syntetyczne katynony o działaniu psychostymulującym. Są to produkty pochodne katynonu, ściśle powiązane z metkatynonem (efedronem), mające podobne do niego działanie psychostymulujące. Zarówno 2-MMC, jak i 4-BMC mają podobne do 4-metylometkatynonu (mefedronu, 4-MMC) działanie psychosty- mulujące. 2-MMC ma podobne do 3-metylometkatynonu (3-MMC) działanie psychostymulujące. NEP ma podobne do pentedronu działanie psychostymulujące. 4-BMC ma podobne do 4-chlorometkatynonu (4-CMC) i 3-bromometkatynonu (3-BMC) działanie psychostymulujące. Katynon, metkatynon, mefedron (4-MMC), 3-MMC, 4-CMC i pentedron są objęte kontrolą na podstawie Konwencji Narodów Zjednoczonych o substancjach psychotropowych z 1971 r.
(3) 2-MMC jest dostępny w Unii co najmniej od 2013 r. i wykryto go w 23 państwach członkowskich. Z dostępnych danych wynika, że dostępność 2-MMC znacznie wzrosła od 2022 r. Spośród 2 196 przypadków zgłoszonych w latach 2013-2024 1 902 przypadki miały miejsce w latach 2022-2024 (odpowiada to ilości 45,7 tony).
(4) Informacje pochodzące z konfiskat i pobranych próbek wskazują, że 2-MMC jest zwykle dostępny na rynku narkotykowym w postaci proszku. Zgłoszono również istnienie tej substancji w innych postaciach, takich jak tabletki, kapsułki, płyny czy materiał ziołowy, ale w znacznie mniejszym zakresie.
(5) Pięć państw członkowskich zgłosiło łącznie osiem przypadków śmiertelnych, w których potwierdzono ekspozycję na 2-MMC. Jedno państwo członkowskie zgłosiło również jeden przypadek ostrego zatrucia bez skutku śmiertelnego, w którym potwierdzono ekspozycję na 2-MMC. Trzy państwa członkowskie zgłosiły 40 przypadków ostrego zatrucia, w których podejrzewano ekspozycję lub prawdopodobnie doszło do ekspozycji na 2-MMC.
(6) NEP jest dostępny w Unii co najmniej od 2013 r. i wykryto go w 25 państwach członkowskich. Od 2022 r. skonfiskowano około 11 ton NEP w postaci proszku, co stanowi 99 % całkowitej ilości skonfiskowanego NEP w tej postaci od czasu, gdy rozpoczęto monitorowanie tej substancji w Unii.
(7) Informacje pochodzące z konfiskat i pobranych próbek wskazują, że NEP jest zwykle dostępny na rynku narkotykowym w postaci proszku. Zgłoszono również istnienie tej substancji w innych postaciach, takich jak tabletki, kapsułki, płyny czy materiał ziołowy, ale w znacznie mniejszym zakresie.
(8) Sześć państw członkowskich zgłosiło łącznie 63 przypadki śmiertelne, w których potwierdzono ekspozycję na NEP. Dwa państwa członkowskie zgłosiły również pięć przypadków ostrego zatrucia bez skutku śmiertelnego, w których potwierdzono ekspozycję na NEP.
(9) 4-BMC jest dostępny w Unii co najmniej od 2011 r. i wykryto go w 18 państwach członkowskich. Po spadku w latach 2017-2023 istnieją przesłanki wskazujące na to, że 4-BMC pojawił się ponownie - od 2024 r. skonfiskowało około 1 tony, co stanowi 97 % całkowitej ilości 4-BMC skonfiskowanej od czasu, gdy rozpoczęto monitorowanie tej substancji w Unii.
(10) Informacje pochodzące z konfiskat i pobranych próbek wskazują, że 4-BMC jest dostępny na rynku narkotykowym głównie w postaci proszku. Zgłoszono również istnienie tej substancji w innych postaciach, takich jak tabletki czy kapsułki, ale w znacznie mniejszym zakresie.
(11) Nie zgłoszono żadnego przypadku zgonu z udziałem 4-BMC. Nie zgłoszono żadnego przypadku ostrego zatrucia bez skutku śmiertelnego, w którym potwierdzono by ekspozycję na 4-BMC. Dwa państwa członkowskie zgłosiły trzy przypadki ostrego zatrucia, w których podejrzewano ekspozycję na 4-BMC.
(12) Z dostępnych informacji wynika, że chociaż 2-MMC, NEP i 4-BMC jako takie są zwykle sprzedawane i poszukiwane jako stymulanty, wydaje się, że przynajmniej w części substancje te są produkowane, przywożone, dystrybuowane, sprzedawane i używane jako legalne zamienniki kontrolowanych stymulantów, w tym amfetaminy, kokainy i MDMA. Mogą one również być niewłaściwie sprzedawane jako inne narkotyki.
(13) Dostępne są jedynie ograniczone informacje dotyczące udziału przestępczości zorganizowanej w produkcji, nielegalnym obrocie i dystrybucji 2-MMC, NEP i 4-BMC w Unii. Pewne informacje wskazują jednak na istnienie czynów przestępczych, takich jak nielegalny obrót, nielegalna produkcja i przestępstwa związane z wprowadzaniem do obrotu, w odniesieniu do tych trzech substancji.
(14) Z dostępnych informacji wynika, że 2-MMC, NEP i 4-BMC są produkowane przez przedsiębiorstwa chemiczne spoza Unii i przywożone do niej w dużych ilościach. Ponadto nieliczne informacje wskazują na to, że część produkcji odbywa się w nielegalnych laboratoriach w Unii.
(15) 2-MMC, NEP i 4-BMC nie mają w Unii - ani, jak się wydaje, nigdzie indziej - uznanego zastosowania medycznego u ludzi ani u zwierząt. Poza wykorzystywaniem tych substancji w analitycznych materiałach referencyjnych i w badaniach naukowych nic nie wskazuje na to, że mogą one być on stosowane do innych celów.
(16) Zagrożenia zdrowotne i społeczne związane z 2-MMC, NEP i 4-BMC prawdopodobnie wykazują pewne podobieństwa z innymi ściśle powiązanymi syntetycznymi katynonami i psychostymulantami znajdującymi się pod kontrolą międzynarodową. Dostępne dowody oraz informacje dotyczące zagrożeń zdrowotnych i społecznych związanych z tymi substancjami stanowią wystarczającą podstawę do włączenia 2-MMC, NEP i 4-BMC do definicji narkotyku. Niemniej jednak w sprawozdaniach na temat oceny zagrożeń ustalono również, że dalsze badania mogłyby pozwolić na uzyskanie odpowiedzi na wiele pytań dotyczących 2-MMC, NEP i 4-BMC, wynikających z braku danych na temat zagrożeń dla zdrowia jednostki i dla zdrowia publicznego lub ryzyka społecznego.
(17) 2-MMC, NEP i 4-BMC nie są wymienione w wykazie substancji objętych kontrolą w ramach Jednolitej konwencji (ONZ) o środkach odurzających z 1961 r., zmienionej protokołem z 1972 r., ani Konwencji (ONZ) o substancjach psychotropowych z 1971 r. 2-MMC, NEP i 4-BMC nie zostały jeszcze ocenione w ramach systemu Organizacji Narodów Zjednoczonych.
(18) Informacje pochodzące z konfiskat przeprowadzonych przez organy ścigania w latach 2022-2024 wskazują na to, że dostępność i potencjał rozpowszechniania w Unii w przypadku 2-MMC, NEP i 4-BMC niedawno wzrosły i mogą być znaczne. Informacje na temat ostrej toksyczności 2-MMC, NEP i 4-BMC są nieliczne. Niemniej jednak dostępne dane sugerowałyby, że zagrożenia dla zdrowia związane z tymi trzema substancjami są porównywalne do zagrożeń związanych ze stosowaniem innych syntetycznych katynonów znajdujących się pod kontrolą międzynarodową. Ze względu na brak badań nie ma pewności co do potencjału uzależniającego i ryzyka nadużywania w przypadku 2-MMC, NEP i 4-BMC. Szkodę zdrowotną uznaje się za zagrażającą życiu, gdyż może ona spowodować śmierć lub śmiertelny uraz, ciężką chorobę, ciężkie upośledzenie fizyczne lub psychiczne, bądź rozprzestrzenianie się chorób, w tym transmisję wirusów krwiopochodnych, takich jak wirusowe zapalenie wątroby typu C i HIV. Skutki te są porównywalne z oddziaływaniem innych ściśle powiązanych syntetycznych katynonów i psychostymulantów objętych kontrolą międzynarodową, chociaż wymaga to dalszych badań.
(19) Dostępne informacje wskazują również, że używanie 2-MMC, NEP i 4-BMC może powodować ryzyko społeczne i prowadzić do marginalizacji oraz większej podatności na zagrożenia. Może również stwarzać szerzej rozumiane zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, zwłaszcza w przypadku prowadzenia pojazdów pod wpływem tych substancji.
(20) Szesnaście państw członkowskich kontroluje 2-MMC na podstawie krajowych przepisów o kontroli narkotyków, trzy państwa członkowskie kontrolują tę substancję na podstawie przepisów dotyczących nowych substancji psychoaktywnych, a dwa państwa członkowskie stosują inne przepisy w celu jej kontroli. Piętnaście państw członkowskich kontroluje NEP na podstawie krajowych przepisów o kontroli narkotyków, cztery państwa członkowskie kontrolują tę substancję na podstawie przepisów dotyczących nowych substancji psychoaktywnych, a dwa państwa członkowskie stosują inne przepisy w celu jej kontroli. Czternaście państw członkowskich kontroluje 4-BMC na podstawie krajowych przepisów o kontroli narkotyków, cztery państwa członkowskie kontrolują tę substancję na podstawie przepisów dotyczących nowych substancji psychoaktywnych, a dwa państwa członkowskie stosują inne przepisy w celu jej kontroli. Biorąc pod uwagę, że wprowadzono już krajowe środki kontroli, włączenie 2-MMC, NEP i 4-BMC do definicji narkotyku, a tym samym objęcie ich zakresem przepisów dotyczących przestępstw i sankcji określonych w decyzji ramowej 2004/757/WSiSW pomogłoby uniknąć pojawienia się przeszkód w transgranicznym egzekwowaniu prawa i współpracy sądowej, a także umożliwiłoby ochronę przed zagrożeniami, które mogą się pojawić w wyniku dostępności i używania tych substancji.
(21) Ponieważ warunki umożliwiające skorzystanie z uprawnień do przyjęcia aktu delegowanego zostały spełnione, a odpowiednia procedura - zastosowana, należy przyjąć dyrektywę delegowaną w celu włączenia 2-MMC, NEP i 4-BMC do załącznika do decyzji ramowej 2004/757/WSiSW.
(22) Irlandia jest związana decyzją ramową 2004/757/WSiSW, zmienioną dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2103 3 , zatem uczestniczy w przyjęciu i stosowaniu niniejszej dyrektywy.
(23) Dania jest związana decyzją ramową 2004/757/WSiSW mającą zastosowanie do dnia 21 listopada 2018 r., ale nie jest związana dyrektywą (UE) 2017/2103. Dania nie uczestniczy zatem w przyjęciu niniejszej dyrektywy, nie jest nią związana ani jej nie stosuje.
(24) Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną z dnia 28 września 2011 r. państw członkowskich i Komisji dotyczącą dokumentów wyjaśniających 4 państwa członkowskie zobowiązały się do złożenia, w uzasadnionych przypadkach, wraz z powiadomieniem o środkach transpozycji, jednego lub więcej dokumentów wyjaśniających związki między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycyjnych.
(25) Należy zatem odpowiednio zmienić decyzję ramową 2004/757/WSiSW,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2025.2062 |
| Rodzaj: | dyrektywa |
| Tytuł: | Dyrektywa delegowana 2025/2062 zmieniająca załącznik do decyzji ramowej Rady 2004/757/WSiSW w odniesieniu do włączenia nowych substancji psychoaktywnych do definicji narkotyku |
| Data aktu: | 2025-10-14 |
| Data ogłoszenia: | 2025-12-23 |
| Data wejścia w życie: | 2026-01-12 |