Rozporządzenie wykonawcze 2024/2675 w sprawie udzielenia nadzwyczajnego wsparcia finansowego sektorom rolnictwa dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi w Bułgarii, Niemczech, Estonii, we Włoszech i w Rumunii, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2024/2675

z dnia 10 października 2024 r.

w sprawie udzielenia nadzwyczajnego wsparcia finansowego sektorom rolnictwa dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi w Bułgarii, Niemczech, Estonii, we Włoszech i w Rumunii, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 ¹ , w szczególności jego art. 221 ust. 1,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Latem 2024 r. na terytorium Bułgarii wystąpiły niekorzystne zjawiska klimatyczne o bezprecedensowej skali, a mianowicie wyjątkowo wysokie temperatury i utrzymujące się susze, które poważnie wpłynęły na produkcję upraw wysianych wiosną, w szczególności kukurydzy i słonecznika, a także niespotykane wcześniej pożary, które wpłynęły na produkcję rolną na obszarach, gdzie miały miejsce.

(2) W drugiej połowie kwietnia 2024 r. na części terytorium Niemiec wystąpiło niekorzystne zjawisko klimatyczne (mróz) o bezprecedensowej skali, które doprowadziło do znacznych szkód w sadach i winnicach, a tym samym miało poważny wpływ na produkcję niektórych owoców i wina.

(3) W lipcu i na początku sierpnia 2024 r. na części terytorium Estonii wystąpiły niekorzystne zjawiska klimatyczne o bezprecedensowej skali, a mianowicie wyjątkowo intensywne opady deszczu i powodzie, które nastąpiły po wyjątkowo niekorzystnych warunkach klimatycznych zaobserwowanych zimą i wiosną 2024 r. Po mrozie i fali chłodów, podczas której w grudniu 2023 r. i w styczniu 2024 r. odnotowano rekordowo niskie temperatury, od marca 2024 r. panowały wyjątkowo wysokie temperatury, doprowadzając do suszy, a następnie na początku maja 2024 r. wystąpił mróz, a na początku czerwca 2024 r. - gradobicie. Te zmienne nadzwyczajne warunki pogodowe wpłynęły na produkcję roślinną, w szczególności ziemniaków, rzepaku oraz owoców i warzyw.

(4) W pierwszej połowie 2024 r. na części terytorium Włoch wystąpiły niekorzystne warunki klimatyczne o bezprecedensowej skali. W południowej części kraju i na wyspach odnotowano wyjątkowo wysokie temperatury i susze, które poważnie wpłynęły na produkcję owoców i warzyw, wina i roślin uprawnych, w szczególności w sektorze zbóż.

(5) W lipcu 2024 r. na części terytorium Rumunii wystąpiły niekorzystne zjawiska klimatyczne o bezprecedensowej skali, a mianowicie fale upałów, którym towarzyszyły gwałtowne burze i silne gradobicie, po których wystąpiły wyjątkowo wysokie temperatury i susze, oraz spowodowały znaczne szkody w produkcji roślin uprawnych. Te nadzwyczajne zdarzenia pogodowe poważnie wpłynęły na produkcję nasion oleistych i sektor zbóż.

(6) Chociaż istnieją przesłanki wskazujące na to, że podobne niekorzystne zjawiska klimatyczne mają miejsce w całej Unii w ogólnym kontekście rosnących zagrożeń dla rolnictwa związanych ze zmianą klimatu, intensywność tych zdarzeń w Bułgarii, Niemczech, Estonii, we Włoszech i w Rumunii była nadzwyczajna, przy czym zjawiska te wystąpiły na dużym obszarze i objęły znaczną część produkcji.

(7) Znaczne szkody wyrządzone przez te niekorzystne zjawiska klimatyczne producentom rolnym i wynikające z nich straty dochodów poniesione przez producentów w Bułgarii, Niemczech, Estonii, we Włoszech i w Rumunii zagrażają rentowności gospodarstw rolnych.

(8) Należy zatem przyjąć środek wyjątkowy, aby przyczynić się do rozwiązania konkretnych problemów wynikających z tych niekorzystnych zjawisk klimatycznych w Bułgarii, Niemczech, Estonii, we Włoszech i w Rumunii.

(9) Znaczne szkody i straty gospodarcze, które ponieśli producenci rolni w związku z wystąpieniem niekorzystnych zjawisk klimatycznych, stanowią szczególny problem w rozumieniu art. 221 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, przy czym problemowi temu nie można łatwo zaradzić za pomocą środków wprowadzonych na podstawie art. 219 lub 220 tego rozporządzenia. Sytuacja nie jest konkretnie związana ze szczególnym zakłóceniem na rynku ani z konkretnym zagrożeniem jego wystąpienia. Nie jest ona związana ani ze środkami, które przeciwdziałałyby rozprzestrzenianiu się chorób zwierząt, ani z utratą zaufania konsumentów wynikającą z istnienia zagrożeń dla zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt lub roślin.

(10) Kwoty dostępne dla Bułgarii, Niemiec, Estonii, Włoch i Rumunii należy określić przy uwzględnieniu w szczególności odpowiedniej wagi tych państw członkowskich w unijnym sektorze rolnym na podstawie pułapów netto płatności bezpośrednich określonych w załączniku V do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 ²  oraz z uwzględnieniem skutków niekorzystnych zjawisk klimatycznych w tych państwach członkowskich.

(11) Bułgaria, Niemcy, Estonia, Włochy i Rumunia powinny rozdzielać pomoc najbardziej skutecznymi kanałami na podstawie obiektywnych i niedyskryminacyjnych kryteriów, które uwzględniają skalę trudności i rzeczywistych szkód gospodarczych, z jakimi borykają się zainteresowani rolnicy. Państwa te powinny zapewnić, aby rolnicy byli ostatecznymi beneficjentami pomocy, oraz unikać wszelkich zakłóceń rynku lub konkurencji.

(12) Ponieważ kwoty przydzielone Bułgarii, Niemcom, Estonii, Włochom i Rumunii zrekompensują jedynie część strat gospodarczych poniesionych przez rolników, państwa członkowskie powinny mieć możliwość przyznania rolnikom dodatkowego wsparcia krajowego na warunkach określonych w niniejszym rozporządzeniu.

(13) Aby umożliwić Bułgarii, Niemcom, Estonii, Włochom i Rumunii elastyczne przydzielanie pomocy w zależności od indywidualnej sytuacji rolników, należy zezwolić na kumulowanie tej pomocy z innymi rodzajami wsparcia finansowanymi w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji i Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w taki sposób, aby rekompensata nie była nadmierna.

(14) Aby uniknąć nadmiernej rekompensaty, Bułgaria, Niemcy, Estonia, Włochy i Rumunia powinny uwzględnić wsparcie przyznane w ramach innych krajowych lub unijnych instrumentów wsparcia lub systemów prywatnych w celu zareagowania na poniesione straty gospodarcze.

(15) Ponieważ pomoc unijną ustala się w euro, konieczne jest określenie daty przeliczenia kwoty przydzielonej państwom członkowskim, które nie przyjęły euro - jak ma to miejsce w przypadku Bułgarii i Rumunii - na ich waluty krajowe, aby zapewnić jednolite i jednoczesne stosowanie przepisów. W niniejszym rozporządzeniu nie określono terminu składania wniosków o przyznanie pomocy, zatem do celów art. 30 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/127 ³ , za termin operacyjny dla kursu wymiany w odniesieniu do kwot określonych w niniejszym rozporządzeniu należy uznać datę wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

(16) Ze względów budżetowych Unia powinna finansować wydatki poniesione przez Bułgarię, Niemcy, Estonię, Włochy i Rumunię z tytułu niniejszego środka wyjątkowego wyłącznie w przypadku, gdy wydatki te zostały poniesione przed określoną datą kwalifikowalności. Wsparcie na rzecz tego środka wyjątkowego powinno zatem podlegać wypłacie do dnia 30 kwietnia 2025 r.

(17) Ponieważ po dniu 30 kwietnia 2025 r. nie będą dokonywane żadne płatności, art. 5 ust. 2 rozporządzenia delegowanego (UE) 2022/127, który przewiduje proporcjonalne zmniejszenie płatności miesięcznych dokonanych po terminie, nie ma zastosowania.

(18) Bułgaria, Niemcy, Estonia, Włochy i Rumunia powinny przekazywać Komisji szczegółowe informacje na temat wykonania niniejszego rozporządzenia, aby umożliwić Unii monitorowanie skuteczności środka wprowadzonego niniejszym rozporządzeniem.

(19) Aby zapewnić jak najszybsze udzielenie pomocy rolnikom, Bułgaria, Niemcy, Estonia, Włochy i Rumunia powinny mieć możliwość bezzwłocznego wdrożenia niniejszego rozporządzenia. Niniejsze rozporządzenie powinno zatem wejść w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

(20) Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Komitetu ds. Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł  1

1. W celu udzielenia wyjątkowego wsparcia rolnikom udostępnia się Bułgarii, Niemcom, Estonii, Włochom i Rumunii pomoc unijną w łącznej kwocie 119 700 000 EUR, z zastrzeżeniem warunków określonych w niniejszym rozporządzeniu.

2. Wydatki Unii poniesione zgodnie z niniejszym rozporządzeniem nie mogą przekroczyć łącznej kwoty:

a) 10 900 000 EUR w przypadku Bułgarii;

b) 46 500 000 EUR w przypadku Niemiec;

c) 3 300 000 EUR w przypadku Estonii;

d) 37 400 000 EUR w przypadku Włoch;

e) 21 600 000 EUR w przypadku Rumunii.

3. Bułgaria, Niemcy, Estonia, Włochy i Rumunia wykorzystują kwoty, o których mowa w ust. 2, na środki mające na celu zrekompensowanie najbardziej poszkodowanym rolnikom z sektorów produkcji dotkniętych niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi w regionach, które poniosły straty gospodarcze mające wpływ na rentowność rolników.

4. Środki, o których mowa w ust. 3, wprowadza się na podstawie obiektywnych i niedyskryminacyjnych kryteriów, które uwzględniają rzeczywiste straty gospodarcze poniesione przez poszkodowanych rolników, oraz zapewniają, aby wynikające z nich płatności nie powodowały żadnych zakłóceń rynku ani konkurencji.

5. Bułgaria, Niemcy, Estonia, Włochy i Rumunia zapewniają, aby w przypadku gdy rolnicy nie są bezpośrednimi beneficjentami płatności pomocy unijnej, korzyści ekonomiczne z tytułu pomocy unijnej były im przekazywane w całości.

6. Wydatki poniesione przez Bułgarię, Niemcy, Estonię, Włochy i Rumunię, o których mowa w ust. 2, związane z płatnościami w ramach środków, o których mowa w ust. 3, kwalifikują się do pomocy unijnej tylko wówczas, gdy płatności tych dokonuje się przed dniem 30 kwietnia 2025 r.

7. Środki na mocy niniejszego rozporządzenia mogą być kumulowane z innymi rodzajami wsparcia finansowanego w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji i Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

8. Bułgaria, Niemcy, Estonia, Włochy i Rumunia mogą przyznać dodatkową pomoc krajową na środki wprowadzone na podstawie ust. 3, do wysokości 200 % odpowiednich kwot określonych w ust. 2, na podstawie obiektywnych i niedyskry- minacyjnych kryteriów, pod warunkiem że wynikające z tego płatności nie spowodują żadnych zakłóceń rynku ani konkurencji, ani nadmiernej rekompensaty. Bułgaria, Niemcy, Estonia, Włochy i Rumunia wypłacają dodatkowe wsparcie krajowe do dnia 31 lipca 2025 r.

9. Aby uniknąć nadmiernej rekompensaty przy przyznawaniu wsparcia na podstawie niniejszego rozporządzenia, Bułgaria, Niemcy, Estonia, Włochy i Rumunia powinny uwzględnić wsparcie przyznane w ramach innych krajowych lub unijnych instrumentów wsparcia lub systemów prywatnych w celu zareagowania na odnośne straty gospodarcze.

Artykuł  2

1. Niezwłocznie i nie później niż do dnia 31 grudnia 2024 r. Bułgaria, Niemcy, Estonia, Włochy i Rumunia przekazują Komisji następujące informacje w odniesieniu do środków, o których mowa w art. 1 ust. 3:

a) opis środków, które zamierzają wprowadzić;

b) kryteria stosowane do określenia metod przyznawania pomocy, jej kwoty oraz uzasadnienie dystrybucji pomocy między poszczególnych rolników;

c) zamierzony wpływ środków w celu zrekompensowania rolnikom strat gospodarczych;

d) działania służące sprawdzeniu, czy dzięki środkom osiągnięto zamierzone skutki;

e) działania służące unikaniu zakłóceń konkurencji oraz nadmiernej rekompensaty;

f) prognozę dotyczącą płatności wydatków Unii, w podziale na miesiące do dnia 30 kwietnia 2025 r.;

g) poziom dodatkowego wsparcia krajowego, które ma zostać przyznane na podstawie art. 1 ust. 8;

h) działania, które mają zostać podjęte w celu kontroli kwalifikowalności rolników i ochrony interesów finansowych Unii.

2. Najpóźniej do dnia 31 października 2025 r. Bułgaria, Niemcy, Estonia, Włochy i Rumunia powiadamiają Komisję o łącznej kwocie wypłaconej na każdy środek, w stosownych przypadkach, w podziale na pomoc unijną i dodatkowe wsparcie krajowe, oraz o liczbie i rodzaju beneficjentów, a także o ocenie skuteczności środka.

Artykuł  3

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia 10 października 2024 r.

1 Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 671, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2013/1308/oj.

2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U. L 435 z 6.12.2021, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/2115/oj).

3 Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2022/127 z dnia 7 grudnia 2021 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 o przepisy dotyczące agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz.U. L 20 z 31.1.2022, s. 95, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_del/2022/127/oj).

• Identyfikator: Dz.U.UE.L.2024.2675
• Rodzaj: Rozporządzenie
• Tytuł: Rozporządzenie wykonawcze 2024/2675 w sprawie udzielenia nadzwyczajnego wsparcia finansowego sektorom rolnictwa dotkniętym niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi w Bułgarii, Niemczech, Estonii, we Włoszech i w Rumunii, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013
• Data aktu: 10/10/2024
• Data ogłoszenia: 10/10/2024
• Data wejścia w życie: 11/10/2024