Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Zwiększenie potencjału materiałów trwałych w unijnej gospodarce o obiegu zamkniętym (opinia z inicjatywy własnej)
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoZwiększenie potencjału materiałów trwałych w unijnej gospodarce o obiegu zamkniętym
(C/2026/869)
(Dz.U.UE C z dnia 27 lutego 2026 r.)
Sprawozdawca: Andrea MONE (IT-II)
Współsprawozdawca: Michal PINTÉR (SK-Kat. 1)
| Doradczynie i doradcy | Sophie GRENADE (z ramienia sprawozdawcy, Grupa II) Alexandra SARINOVA (z ramienia współsprawozdawcy, Kat. 1) |
| Decyzja Zgromadzenia Planarnego | 23.1.2025 |
| Podstawa prawna | Art. 52 ust. 2 regulaminu wewnętrznego |
| Sekcja odpowiedzialna | Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI) |
| Data przyjęcia przez sekcję | 25.11.2025 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 3.12.2025 |
| Sesja plenarna nr | 601 |
| Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 219/1/5 |
1. Wnioski i zalecenia
1.1. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) uznaje, że materiały trwałe mają zasadnicze znaczenie dla gospodarki o obiegu zamkniętym. W niniejszej opinii skupiamy się na ich zastosowaniu w opakowaniach i przedstawiamy odpowiednie zalecenia polityczne. Materiały trwałe należy uznać w prawodawstwie UE, aby ich wyjątkowy wkład w obieg zamknięty znalazł odzwierciedlenie w przyszłej polityce. Zdaniem EKES-u zasadnicze znaczenie ma wyraźne zapisanie pojęcia i cech materiałów trwałych w unijnych ramach dotyczących odpadów i zasobów oraz dostrzeżenie ich roli jako czynnika sprzyjającego gospodarce o obiegu zamkniętym.
1.2. EKES popiera ambitne podejście UE, aby osiągnąć cel dotyczący selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych na poziomie 90 % we wszystkich państwach członkowskich UE do 2030 r., czemu towarzyszy ukierunkowane finansowanie UE na zaawansowaną zbiórkę, sortowanie i wysokiej jakości infrastrukturę recyklingu. Intensyfikacja selektywnej zbiórki ma zasadnicze znaczenie dla umożliwienia recyklingu w obiegu zamkniętym oraz dla zmaksymalizowania zatrzymywania i wartości materiałów trwałych.
1.3. EKES proponuje wzmocnienie i harmonizację systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta we wszystkich państwach członkowskich UE, aby aktywnie zachęcać do stosowania materiałów w wysokim stopniu nadających się do recyklingu. Obejmuje to egzekwowanie ekomodulowanych opłat na podstawie jasnych kryteriów, zapewnienie przejrzystych i proporcjonalnych struktur opłat, wyodrębnienie dochodów na reinwestycje w ten sam strumień materiałów w celu uzyskania rzeczywistych wyników w zakresie obiegu zamkniętego oraz uznanie innych najlepszych praktyk w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
1.4. EKES zauważa, że konieczne jest priorytetowe traktowanie finansowania w celu przyspieszenia inwestycji w nowoczesną infrastrukturę selektywnej zbiórki, sortowania i recyklingu odpadów opakowaniowych. Szczególny nacisk należy położyć na regiony o gorszych wynikach lub zdolnościach inwestycyjnych, aby zagwarantować, że żadne państwo członkowskie nie zostanie pominięte.
1.5. EKES zaleca, by Komisja Europejska przeprowadziła kompleksową ocenę zachowań obywateli UE w zakresie recyklingu w celu zidentyfikowania niedociągnięć i najlepszych praktyk oraz by zaproponowała środki mające na celu zwiększenie udziału konsumentów w procesie segregacji odpadów opakowaniowych, co jest podstawowym pierwszym etapem recyklingu w gospodarstwach domowych.
1.6. Zaleca ponadto zapewnienie zrównoważonego pod względem społecznym przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym poprzez wczesne przewidywanie wpływu na rynek pracy oraz zagwarantowanie dostępu do podnoszenia i zmiany kwalifikacji z myślą o wsparciu zmiany zatrudnienia, tak aby pracownicy mogli w pełni korzystać z gospodarki o obiegu zamkniętym i przyczyniać się do jej rozwoju.
1.7. EKES zaleca wzmocnienie dialogu społecznego na wszystkich szczeblach oraz promowanie rokowań zbiorowych, w tym na poziomie przedsiębiorstwa, w celu zapewnienia informowania pracowników, konsultacji z nimi i ich zaangażowania w procesie przechodzenia na modele biznesowe o obiegu zamkniętym, a tym samym wzmocnienia wysokiej jakości zatrudnienia, bezpieczeństwa w miejscu pracy i sprawiedliwości społecznej.
2. Uwagi ogólne i kontekst
2.1. W wytycznych politycznych Komisji Europejskiej na lata 2024-2029 1 przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen przedstawia wizję bardziej odpornej unijnej gospodarki o obiegu zamkniętym. Komisja Europejska w obecnej kadencji oraz Rada Europejska w jej programie strategicznym na lata 2024-2029 2 uważają, że priorytetem jest pomoc UE w osiągnięciu bardziej zrównoważonego charakteru oraz dłuższe zatrzymywanie zasobów w gospodarce UE. Potrzeba zwrócenia większej uwagi na cele gospodarki o obiegu zamkniętym niesie ze sobą konkretne pytania: które materiały najlepiej nadają się do wykorzystania i utrzymania w produkcji w ramach gospodarki o obiegu zamkniętym oraz w jaki sposób można gospodarować zasobami w sposób zrównoważony. Niniejsza opinia z inicjatywy własnej ma na celu zwiększenie świadomości na temat koncepcji materiałów trwałych, uświadomienie decydentkom i decydentom politycznym, konsumentom i innym zainteresowanym stronom kluczowych cech i rozważań z nią związanych oraz stymulowanie debaty międzyinstytucjonalnej na szczeblu UE. Ponadto badamy możliwości włączenia materiałów trwałych do głównego nurtu polityk i przepisów UE, zwłaszcza przed przyjęciem aktu w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym. Opowiadamy się za przepisami w sprawie odpadów, w których uznano by korzyści płynące z materiałów trwałych dla możliwości recyklingu i dla obiegu zamkniętego, skoncentrowano się na harmonizacji polityki w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym, zachęcano do stosowania materiałów wtórnych i promowano zrównoważone projektowanie produktów.
2.2. Materiał trwały można zdefiniować jako materiał, którego nieodłączne właściwości nie zmieniają się w trakcie jego cyklu życia, niezależnie od tego, jak często podawany jest recyklingowi - w przeciwieństwie do innych materiałów, które w różnym stopniu ulegają degradacji w trakcie ich użytkowania i recyklingu. Nieodłączne właściwości stali, szkła i aluminium nie zmieniają się podczas recyklingu i powracają do stanu pierwotnego, co umożliwia wielokrotny recykling. W związku z tym uznajemy szkło, aluminium i stal za materiały trwałe i zajmiemy się nimi w niniejszej opinii. Chociaż materiały trwałe odgrywają zasadniczą rolę w zastosowaniach przemysłowych, w opinii świadomie koncentrujemy się na ich stosowaniu w opakowaniach. Odzwierciedla to zarówno pilny charakter tej kwestii, jak i możliwości w tej dziedzinie. Sektor opakowaniowy przechodzi istotną reformę regulacyjną w kontekście rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Stanowi to doskonałą okazję do wprowadzania materiałów stałych do głównego nurtu polityki UE. Odpady opakowaniowe pozostają jednym z najbardziej widocznych i problematycznych strumieni odpadów na poziomie gospodarstw domowych, więc istnieje tu potencjał zwiększenia recyklingu. W niniejszej opinii koncentrujemy się na opakowaniach i zwracamy uwagę na aspekt systemu, który charakteryzuje się przerwą w obiegu zamkniętym: recykling wysokiej jakości jest technicznie możliwy, ale ograniczony pod względem logistycznym i z powodów behawioralnych. Ponadto opakowania stanowią główny interfejs między konsumentami a wykorzystaniem materiałów, co sprawia, że jest to przestrzeń strategiczna dla dostosowania zachowań publicznych, polityki i inwestycji. Zwiększenie skali recyklingu opakowań szklanych, stalowych i aluminiowych w obiegu zamkniętym stanowi natychmiastowy i skuteczny sposób osiągnięcia celów UE w zakresie obiegu zamkniętego.
2.3. Materiały trwałe, takie jak stal, aluminium i szkło, zachowują swoje nieodłączne właściwości w trakcie wielu procesów recyklingu, nie ulegając degradacji. W przeciwieństwie do materiałów, które z czasem ulegają downcyklingowi, materiały trwałe umożliwiają recykling materiału w obiegu zamkniętym: materiał pochodzący z recyklingu może wielokrotnie w pełni zastąpić materiał pierwotny do tego samego (lub podobnego) zastosowania. Ta swoista cecha sprawia, że materiały te są wyjątkowo dobrze dostosowane do celów prawdziwie zrównoważonej gospodarki o obiegu zamkniętym. EKES podkreśla potrzebę odróżnienia materiałów trwałych od materiałów, które z czasem ulegają degradacji, i wzywa do włączenia terminu "materiały trwałe" do głównego nurtu polityki UE, prawodawstwa i wskaźników obiegu zamkniętego. Uznanie tej kategorii i wdrożenie ukierunkowanego podejścia ma zasadnicze znaczenie dla przyspieszenia realizacji celów UE w zakresie klimatu i efektywnego gospodarowania zasobami.
2.4. Materiały trwałe pozostają kluczowymi zasobami dla gospodarki o obiegu zamkniętym, a ich wielokrotne wykorzystywanie i recykling mogą przynieść korzyści i oszczędności. Blacha biała, płaski wyrób ze stali walcowanej na zimno do zastosowań opakowaniowych, jest produkowana przede wszystkim z udziałem gazu konwertorowego (BOFG), przy ograniczonym udziale złomu (15-20 %) ze względu na rygorystyczne wymogi jakościowe. Niemniejzebrane opakowania z blachy białej są ciągle ponownie wprowadzane do cyklu produkcji stali, zastępują rudę żelaza i koks w BOFG lub służą jako wysokiej jakości złom w piecach łukowych. Recykling blachy białej zapewnia znaczące oszczędności zasobów, energii i CO2, przy jednoczesnym utrzymaniu współczynników recyklingu na poziomie powyżej 80 % w szeregu państwach członkowskich UE 3 . Jeśli chodzi o aluminium, jego recykling pozwala zaoszczędzić 95 % energii potrzebnej do produkcji pierwotnej, a także zmniejszyć emisje gazów cieplarnianych. W 2022 r. ślad węglowy globalnej produkcji pierwotnej aluminium (od kopalni po odlewnie) wynosił 15,1 ton ekwiwalentu CO2 na tonę, zaś emisje w przypadku aluminium z recyklingu (od bramy do bramy) - 0,52 ton ekwiwalentu CO2 na tonę 4 . W przypadku szkła wzrost odsetka szkła pochodzącego z recyklingu (stłuczki wytapianej w piecu) o średnio 10 % zmniejsza zużycie energii o 3 %, a emisje CO2 o 5 % 5 . Dokonana przez Europejską Federację Szkła Opakowaniowego (FEVE) ocena cyklu życia wskazuje, że każda tona szkła pochodzącego z recyklingu pozwala na zaoszczędzenie 670 kg CO2 (średnia dla UE, "od kołyski do kołyski"). Stopienie 100 % stłuczki zmniejsza emisje CO2 o około 58 % w porównaniu z sytuacją, gdy nie wykorzystuje się stłuczki 6 .
2.5. Ponieważ oszczędności środowiskowe, energetyczne i wodne wynikające z recyklingu materiałów trwałych są szeroko uznawane, wartość tych materiałów oraz ich rola jako kluczowych czynników umożliwiających osiągnięcie celów UE w zakresie klimatu i obiegu zamkniętego powinna zostać uwzględniona we wszystkich odnośnych przepisach UE. Zamknięty obieg materiałów, zastępujący pierwotne zasoby materiałami pochodzącymi z recyklingu, pomaga ograniczyć emisje CO2 pochodzące z produkcji aluminium, szkła i stali. Zmniejszenie zależności Europy od zasobów pierwotnych, osiągnięcie wystarczalności materiałowej oraz zwiększenie infrastruktury zbiórki i sortowania (zwłaszcza w państwach członkowskich UE osiągających słabe wyniki) pomoże w osiągnięciu neutralności klimatycznej, a materiały trwałe odegrają tu kluczową rolę. Zasady te muszą stanowić filary sprzyjające unijnemu jednolitemu rynkowi o obiegu zamkniętym, a także wspierające szerszy cel UE, jakim jest strategiczna autonomia, odporne łańcuchy dostaw i zmniejszenie zależności pod względem surowców od państw trzecich.
2.6. Pomimo celu UE, jakim jest podwojenie do 2030 r. wskaźnika powtórnego wykorzystania materiałów, postępy są marginalne (wzrost o zaledwie około jeden punkt procentowy w ciągu ponad dziesięciu lat). Materiały pochodzące z recyklingu stanowiły 11,8 % materiałów wykorzystanych w 2023 r., co oznacza wzrost o 1,1 punktu procentowego w porównaniu z 2010 r. Pokazuje to, że UE nie poczyniła dotychczas wystarczających wysiłków, by podwoić wskaźnik powtórnego wykorzystania materiałów do 2030 r. 7 Europejska Agencja Środowiska zaleca szersze wykorzystanie recyklingu i zmniejszenie zależności od zasobów pierwotnych w celu zwiększenia wskaźnika powtórnego wykorzystania materiałów 8 . Materiały trwałe nadają się do tego bardzo dobrze.
3. Uwagi szczegółowe: zwiększenie skali gospodarki o obiegu zamkniętym dzięki materiałom trwałym
3.1. UE nadal nie jest bliska podwojenia do 2030 r. wskaźnika powtórnego wykorzystania materiałów. Stagnacja w zakresie wskaźników dotyczących obiegu zamkniętego wiąże się z głębszymi wyzwaniami strukturalnymi. Europa nadal traci cenne zasoby z powodu downcycklingu, wywozu i składowania odpadów, co podważa cele związane z obiegiem zamkniętym, klimatem i konkurencyjnością. Bez zmian systemowych na rzecz obiegu zamkniętego UE może pozostać w tyle jako lider ekologicznego przemysłu i tym samym osłabić swoją odporność. Przyspieszenie przepływu materiałów o wysokiej wartości w obiegu zamkniętym ma zasadnicze znaczenie dla zbudowania unijnej gospodarki o obiegu zamkniętym przynoszącej korzyści środowiskowe i strategiczne.
3.2. EKES zaleca przestawienie polityki UE w zakresie odpadów na strategiczne gospodarowanie zasobami, utrzymanie materiałów w obiegu i priorytetowe traktowanie recyklingu wysokiej jakości w obiegu zamkniętym. Obecna definicja recyklingu zawarta w art. 3 pkt 17 dyrektywy ramowej w sprawie odpadów stanowi ogólne ramy mające zastosowanie do wszystkich materiałów. Jej stosowanie w ramach hierarchii postępowania z odpadami (art. 4 dyrektywy ramowej w sprawie odpadów) nie pozwala jednak w wystarczającym stopniu rozróżnić między materiałami, które naturalnie nadają się do obiegu zamkniętego, tj. mogą być poddawane recyklingowi wielokrotnie bez utraty funkcji, a tymi, które ulegają degradacji w każdym cyklu i ostatecznie zostają utracone. Aktualizacja hierarchii w celu lepszego odzwierciedlenia tego rozróżnienia przyczyniłaby się do realizacji celu UE, jakim jest umożliwienie prawdziwego obiegu zamkniętego dzięki wielu wysokiej jakości obiegom recyklingu, co z kolei doprowadziłoby do urzeczywistnienia gospodarki w pełni opartej na obiegu zamkniętym oraz pozwoliło utrzymać zasoby tych stale dostępnych materiałów.
3.3. EKES apeluje, by zdefiniować i uwzględnić pojęcie i cechy materiałów trwałych w dorobku prawnym UE dotyczącym odpadów i zasobów oraz by formalnie uznać ich rolę jako materiałów odpowiedniejszych do realizacji celów gospodarki o obiegu zamkniętym w stosunku do materiałów, które ulegają degradacji w kolejnych cyklach recyklingu. Przyczyni się to do zwiększenia wskaźników zbiórki i recyklingu, zmniejszenia zależności od surowców pierwotnych i promowania zamkniętych obiegów recyklingu, przy jednoczesnym wyeliminowaniu odpadów i stopniowym ograniczaniu składowania i spalania oraz związanej z tym utraty zasobów.
3.4. W rozporządzeniu w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych wprowadzono perspektywiczną definicję wysokiej jakości recyklingu, uznając specyfikę tego procesu. Włączenie podobnej definicji wysokiej jakości recyklingu do aktu w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym i dyrektywy ramowej w sprawie odpadów poprawiłoby spójność legislacyjną UE i zachęciłoby do skutecznego zbierania i sortowania materiałów umożliwiających ich recykling w obiegu zamkniętym. Stanowiłoby to strategiczny krok w kierunku wspierania zachowywania materiałów wysokiej jakości i przyspieszenia przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. EKES proponuje uwzględnienie następującej definicji w dyrektywie ramowej w sprawie odpadów: "recykling wysokiej jakości oznacza każdy proces recyklingu, w wyniku którego uzyskuje się materiały pochodzące z recyklingu, mające, w oparciu o zachowane właściwości techniczne, równoważną jakość w porównaniu z materiałami oryginalnymi i które są wykorzystywane jako substytut surowców pierwotnych w tych samych lub innych zastosowaniach, w których zachowana jest jakość materiału pochodzącego z recyklingu. Materiał pochodzący z recyklingu może być wielokrotnie poddawany recyklingowi".
3.5. Wysokiej jakości recykling opakowań zależy od dostępności skutecznych systemów selektywnej zbiórki i sortowania. Aby umożliwić prawdziwy obieg zamknięty, UE powinna przyjąć terminowe i ambitne podejście do osiągnięcia celu, jakim jest zapewnienie 90 % selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych we wszystkich państwach członkowskich do 2030 r. Wysiłki te powinny być wspierane przez ukierunkowane finansowanie UE na rozwój i wykorzystanie innowacyjnej infrastruktury zbiórki i sortowania, a także przez inwestycje w wysokiej jakości zakłady recyklingu, zwłaszcza w państwach członkowskich UE, które stoją w obliczu wyzwań związanych z osiągnięciem celów UE w zakresie recyklingu. Wzmocnienie selektywnej zbiórki w całej UE jest warunkiem wstępnym umożliwienia recyklingu w obiegu zamkniętym oraz maksymalizacji zapasów i wartości materiałów trwałych. W tym kontekście należy dostosować wieloletnie ramy finansowe na lata 2028-2034 - za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Konkurencyjności poświęconego czystej transformacji - do celów gospodarki o obiegu zamkniętym, aby można było w pełni wykorzystać potencjał materiałów trwałych.
3.6. Powodzenie wszelkiej polityki dotyczącej gospodarki o obiegu zamkniętym, zwłaszcza w sektorze opakowań, zależy również od zachowań konsumentów. Konsumenci odgrywają kluczową rolę w inicjowaniu procesu recyklingu poprzez właściwą segregację i unieszkodliwianie odpadów opakowaniowych na poziomie gospodarstw domowych. Nawet najbardziej zaawansowane technologie recyklingu są zależne od prawidłowego przeprowadzenia tego pierwszego etapu. Konieczne są większe wysiłki zarówno na szczeblu UE, jak i państw członkowskich, aby zwiększyć świadomość, zapewnić jasne i zharmonizowane oznakowanie oraz zagwarantować intuicyjne i dostępne systemy zbiórki we wszystkich państwach członkowskich. EKES z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji na rzecz opracowania zharmonizowanego ogólnounijnego systemu etykietowania, aby pomóc konsumentom w dokonywaniu świadomych wyborów i prawidłowym sortowaniu odpadów, zwłaszcza odpadów opakowaniowych, co jest podstawowym warunkiem osiągnięcia wysokiej jakości recyklingu i zamknięcia obiegu materiałów.
3.7. Konsumenci odgrywają kluczową rolę w recyklingu odpadów z gospodarstw domowych, ponieważ segregacja odpadów opakowaniowych jest niezbędnym pierwszym krokiem. Ich nastawienie zależy od jasnych informacji, odpowiedzialności, wysokiej jakości edukacji na temat recyklingu i zasad obiegu zamkniętego, etykietowania, motywacji, zachęt, ułatwień i społecznego uznania danej praktyki. Przemysł, handel, organy publiczne, ustawodawcy i media muszą przyczyniać się do tworzenia sprzyjających warunków. Komisja powinna zbadać postawy społeczeństwa w całej UE w celu określenia luk i najlepszych praktyk z myślą o przyszłych strategiach.
3.8. Uwolnienie potencjału gospodarki o obiegu zamkniętym wymaga zakorzenienia jej zasad w jednolitym rynku UE. W raporcie Enrica Letty z 2024 r. w sprawie przyszłości jednolitego rynku podkreślono, że jednolity rynek uwzględniający zasady gospodarki o obiegu zamkniętym ma zasadnicze znaczenie dla wspierania zrównoważenia środowiskowego oraz stymulowania innowacji, konkurencyjności, odporności i wzrostu gospodarczego. W raporcie wyraźnie wezwano do ustanowienia takiego jednolitego rynku o obiegu zamkniętym. Urzeczywistnienie tej wizji wymaga środków z zakresu polityki, w tym usunięcia fragmentacji regulacyjnej, barier i niespójności na szczeblu krajowym, które uniemożliwiają rozpowszechnienie obiegu zamkniętego w całej UE. Utrzymanie podstawowych zasad jednolitego rynku poprzez harmonizację, uproszczenie i eliminację obciążeń administracyjnych ma kluczowe znaczenie dla modeli biznesowych o obiegu zamkniętym i większego poczucia odpowiedzialności za zrównoważone praktyki. EKES podkreśla w szczególności rolę, jaką w realizacji tych celów odgrywa platforma zainteresowanych stron gospodarki o obiegu zamkniętym.
3.9. EKES uznaje, że systemy rozszerzonej odpowiedzialności producenta odegrały zasadniczą rolę w osiągnięciu wysokich wskaźników zbiórki i recyklingu materiałów trwałych. Jednak zgodnie ze zwiększonym naciskiem na obieg zamknięty i możliwość recyklingu muszą one teraz przekształcić się w prawdziwie strategiczne instrumenty, które aktywnie zachęcają do stosowania materiałów trwałych o wysokim poziomie zdolności do recyklingu i o rzeczywistym potencjale w zakresie obiegu zamkniętego. W art. 8a dyrektywy ramowej w sprawie odpadów wezwano już do modulacji opłat w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta w oparciu o możliwość recyklingu, ale zasadę tę należy wzmocnić i egzekwować. Opłaty ekomodulowane powinny uwzględniać nie tylko to, czy produkt może zostać poddany recyklingowi, ale również to, czy może on być skutecznie zbierany, sortowany i wielokrotnie poddawany recyklingowi, bez utraty jakości materiału, a tym samym czy może zastąpić pierwotne zasoby. EKES zaleca dostosowanie zachęt gospodarczych do właściwości materiałów i wyników w zakresie obiegu zamkniętego poprzez skuteczne ustanowienie i reformę systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta w całej UE.
3.10. EKES zaleca harmonizację ogólnych minimalnych wymogów dotyczących systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta we wszystkich państwach członkowskich UE i ukierunkowanie ich na następujące zasady:
- przejrzyste, proporcjonalne i niedyskryminacyjne opłaty w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta, pokrywające koszty netto zbiórki, sortowania i recyklingu określonych materiałów opakowaniowych, za które są uiszczane;
- wyodrębnienie dochodów z rozszerzonej odpowiedzialności producenta w celu zapewnienia reinwestycji w zbiórkę i recykling tego samego strumienia materiałów, zapobiegając subsydiowaniu skrośnemu między materiałami;
- ekomodulacja opłat, odzwierciedlająca rzeczywistą możliwość recyklingu opakowania, jego potencjał w zakresie wielokrotnego recyklingu bez utraty swoistych właściwości oraz rzeczywisty współczynnik recyklingu materiału.
3.11. Zasadnicze znaczenie ma zapewnienie niezawodnych dostaw wysokiej jakości surowców wtórnych (np. złomu żeliwa i stali, złomu nieżelaznego i stłuczki szklanej) i lepszego dostępu do nich. EKES popiera udoskonalenie unijnych kryteriów dotyczących zniesienia statusu odpadu, poprawę gromadzenia danych oraz ich jakości na potrzeby wskaźników zrównoważonego rozwoju, a także dostosowanie wszystkich odpowiednich przepisów UE w celu zwiększenia dostępności materiałów wtórnych na całym jednolitym rynku UE.
3.12. Zapewnienie wysokiej jakości recyklingu i obiegu zamkniętego materiałów w całej UE będzie wymagało ukierunkowanych inwestycji w infrastrukturę, w szczególności w selektywną zbiórkę, sortowanie i recykling odpadów opakowaniowych. Wiele państw członkowskich UE boryka się z wyzwaniami strukturalnymi i budżetowymi związanymi z rozszerzeniem tej infrastruktury, aby osiągnąć cele UE. EKES wzywa do zwrócenia większej uwagi w ramach odpowiednich unijnych instrumentów finansowania na wspieranie nowoczesnej i wysoce sprawnej infrastruktury zbiórki i sortowania. Szczególny nacisk należy położyć na regiony o gorszych wynikach lub zdolnościach inwestycyjnych, aby zagwarantować, że żadne państwo członkowskie nie zostanie pominięte.
3.13. EKES podkreśla, że przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym opartą na materiałach trwałych musi być społecznie zrównoważone. Wymaga to umieszczenia pracowników i ich praw w centrum procesu. W miarę jak branże dostosowują się do modeli biznesowych o obiegu zamkniętym, zasadnicze znaczenie ma wczesne przewidywanie skutków dla rynku pracy - poprzez przyszłościową politykę w zakresie umiejętności, mapowanie miejsc pracy i inwestycje w szkolenia zawodowe (przekwalifikowywanie, podnoszenie kwalifikacji). Należy zagwarantować oparty na prawach dostęp do podnoszenia kwalifikacji, w tym do płatnego urlopu edukacyjnego i środków w zakresie zmiany zatrudnienia, aby zapewnić pracownikom możliwość czerpania pełnych korzyści z gospodarki o obiegu zamkniętym i przyczyniania się do jej rozwoju.
3.14. EKES podkreśla kluczową rolę dialogu społecznego w tym kontekście oraz apeluje, aby rozporządzeniu w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych towarzyszył silny filar społeczny: nie chodzi tylko o podnoszenie świadomości i monitorowanie zmian na poziomie przedsiębiorstwa, ale także o to, by pracownicy byli skutecznie informowani i angażowani oraz by konsultowano się z nimi. Przy wdrażaniu rozporządzenia pierwszorzędne znaczenie ma zapewnienie płynnej zmiany pracy, ocena wpływu zobowiązań UE, inwestowanie w tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy, a także wzmocnienie rokowań zbiorowych, zdrowia i bezpieczeństwa, umiejętności i środków ochrony socjalnej. Należy wzmocnić dialog społeczny, rokowania zbiorowe i zaangażowanie pracowników na wszystkich szczeblach, aby dopilnować, żeby przejście na bardziej zamknięty obieg z materiałami trwałymi przyczyniło się do wysokiej jakości zatrudnienia, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz sprawiedliwości społecznej. Na poziomie przedsiębiorstw i sektora układy zbiorowe mogą przyczynić się do rozwoju obiegu zamkniętego, gdyż zachęcają do zobowiązania na rzecz większego wykorzystania surowców wtórnych, projektowania z myślą o recyklingu oraz wysokiej jakości zbiórki i recyklingu.
Bruksela, dnia 3 grudnia 2025 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.869 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Zwiększenie potencjału materiałów trwałych w unijnej gospodarce o obiegu zamkniętym (opinia z inicjatywy własnej) |
| Data aktu: | 2026-02-27 |
| Data ogłoszenia: | 2026-02-27 |