Opinia pilna Europejskiego Komitetu Regionów - Akt UE w sprawie przestrzeni kosmicznej
Opinia pilna Europejskiego Komitetu Regionów - Akt UE w sprawie przestrzeni kosmicznej(C/2026/768)
| Sprawozdawczym: | Nadia PELLEFIGUE (FR/PES), wiceprzewodnicząca regionu Oksytania |
| Dokument źródłowy: | Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie bezpieczeństwa, odporności i zrównoważonego charakteru działań kosmicznych prowadzonych w Unii COM(2025) 335 final |
Poprawka 1
Motyw 2
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Dane pochodzące z przestrzeni kosmiczneji usługi kosmiczne zapewniają nieoceniony wkład w wielu dziedzinach, takich jak łączność internetowa, telewizja satelitarna, zarządzanie nawigacją i monitoring środowiska. Umożliwiają one zastosowania do celów naukowych lub operacji bezpieczeństwa i operacji obronnych, takich jak misje poszukiwawczo-ratownicze, łączność do celów dowodzenia i kontroli oraz zdolności w zakresie rozpoznawania. Dane pochodzące z przestrzeni kosmicznej i usługi kosmiczne w coraz większym stopniu wspierają wdrażanie polityki publicznejpaństw członkowskich i przyczyniają się do realizacji programu politycznego Unii i jejdrogi do transformacji cyfrowej i ekologicznej. | Dane pochodzące z przestrzeni kosmiczneji usługi kosmiczne zapewniają nieoceniony wkład w wielu dziedzinach, takich jak łączność internetowa, telewizja satelitarna, zarządzanie nawigacją i monitoring środowiska. Umożliwiają one zastosowania do celów naukowych lub operacji bezpieczeństwa i operacji obronnych, takich jak misje poszukiwawczo-ratownicze, łączność do celów dowodzenia i kontroli oraz zdolności w zakresie rozpoznawania. Dane pochodzące z przestrzeni kosmicznej i usługi kosmiczne w coraz większym stopniu wspierają wdrażanie polityki publicznejpaństw członkowskich i władz lokalnych i regionalnych prowadzonej, by przyczyniać się do realizacji programu politycznego Unii i jejdrogi do transformacji cyfroweji ekologicznej. Podmioty udzielające zamówień publicznych, takie jak władze lokalne i regionalne, mogą w sposób ukierunkowany finansować i wspierać wykorzystywanie zastosowań kosmicznych poprzez zamówienia publiczne i w ten sposób odgrywać strategicznie ważną rolę głównych klientów. |
Uzasadnienie
Władze lokalne i regionalne mogą odgrywać strategiczną rolę w finansowaniu zastosowań kosmicznych w drodze zamówień publicznych - powinny zatem być wspierane.
Poprawka 2
Motyw 3
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| W ostatnim dziesięcioleciu w unijnym sektorze kosmicznym zaszły zmiany strukturalne. Były one częściowo spowodowane zwiększonym popytem na usługi kosmiczne i zwiększeniem dostępu do przestrzeni kosmicznejdzięki postępowi technologicznemu i zmniejszeniu kosztów. Prowadzenie działań kosmicznych, które wcześniejskoncentrowały się w kilku państwach członkowskich i były zdominowane przez duże podmioty | W ostatnim dziesięcioleciu w unijnym sektorze kosmicznym zaszły zmiany strukturalne. Były one częściowo spowodowane zwiększonym popytem na usługi kosmiczne i częściowo - demokratyzacją dostępu do przestrzeni kosmicznej dla podmiotów prywatnych dzięki postępowi technologicznemu i zmniejszeniu kosztów. Jednocześnie obserwuje się stopniowy wzrost zaangażowania podmiotów szczebla niższego niż krajowy, |
| przemysłowe o ugruntowanej pozycji, stopniowo stało się możliwe również dla nowych podmiotów wchodzących na rynek. Pojawienie się w większości państw członkowskich tzw. podmiotów rynkowych "New Space", z których większość stanowią przedsiębiorstwa prywatne, umożliwiło ekspansję unijnego rynku kosmicznego, a jednocześnie ujawniło z natury transgraniczny charakter działań kosmicznych. | które działają zarówno jako podmioty współfinansujące działalność przemysłową i badawczą, jak i w charakterze promotorów strategii terytorialnych mających przyciągać inwestycje w sektorze kosmicznym. Powstawanie lokalnych ekosystemów innowacji, a przede wszystkim wpływ polityki europejskiej ukierunkowanej na rozwój regionalny wspiera proces przechodzenia na wielopoziomowe sprawowanie rządów w polityce kosmicznej. Prowadzenie działań kosmicznych, które wcześniejskoncentrowały się w kilku państwach członkowskich i były zdominowane przez duże podmioty przemysłowe o ugruntowanej pozycji, stopniowo stało się możliwe również dla nowych podmiotów wchodzących na rynek. Wśród nich szczególnie ważne są małe i średnie przedsiębiorstwa, dla których władze lokalne często stanowią pierwszy punkt kontaktu i wsparcia i których powstawanie często było wspierane przez władze lokalne z funduszy europejskich, takich jak EFRR. Sektor kosmiczny odgrywa również kluczową rolę, jeżeli chodzi o innowacje i zatrudnienie w wielu regionach UE[1]. Pojawienie się w większości państw członkowskich tzw. podmiotów rynkowych "New Space", z których większość stanowią przedsiębiorstwa prywatne, umożliwiło ekspansję unijnego rynku kosmicznego, a jednocześnie ujawniło z natury transgraniczny charakter działań kosmicznych. |
Uzasadnienie
Należy również podkreślić politykę kosmiczną prowadzoną na szczeblu niższym niż krajowy. Władze lokalne i regionalne wspierają rozwój polityki kosmicznej poprzez promowanie innowacji i zatrudnienia. Są jedynym punktem odniesienia łączącym regionalne strategie rozwoju/spójność i inicjatywy dotyczące przestrzeni kosmicznej.
Poprawka 3
Motyw 4
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Taki transgraniczny wymiar działań kosmicznych znajduje odzwierciedlenie w międzynarodowych zamówieniach na aktywa infrastruktury kosmicznej, w ramach których to zamówień produkty, komponenty i systemy różnych segmentów infrastruktury kosmicznej, a także odpowiednia technologia i wiedza fachowa są gromadzone przez kilka państw członkowskich lub od kilku państw członkowskich. Jednocześnie państwa członkowskie polegają na wzajemnych zdolnościach podczas wynoszenia statków kosmicznych. W tym samym duchu operacje wynoszenia w przestrzeń kosmiczną i ponownego wejścia w atmosferę ujawniają swoisty wymiar transgraniczny wynikający z wpływu, jaki działania kosmiczne wywierają na przestrzeń powietrzną kilku państw członkowskich. | Taki transgraniczny wymiar działań kosmicznych znajduje odzwierciedlenie w międzynarodowych zamówieniach na aktywa infrastruktury kosmicznej, w ramach których to zamówień produkty, komponenty i systemy różnych segmentów infrastruktury kosmicznej, a także odpowiednia technologia i wiedza fachowa są gromadzone przez kilka państw członkowskich i regionów lub od kilku państw członkowskich i regionów. Jednocześnie państwa członkowskie polegają na wzajemnych zdolnościach podczas wynoszenia statków kosmicznych. Główne obiekty infrastruktury na potrzeby działań kosmicznych znajdują się w regionach europejskich. W tym samym duchu operacje wynoszenia w przestrzeń kosmiczną i ponownego wejścia w atmosferę ujawniają swoisty wymiar transgraniczny wynikający z wpływu, jaki działania kosmiczne wywierają na przestrzeń powietrzną kilku państw członkowskich. |
Uzasadnienie
Władze regionalne mają na swoim terenie infrastrukturę do działań kosmicznych i są zaangażowane w koordynację działań kosmicznych. Odgrywają też kluczową rolę w transgranicznych i międzyregionalnych zamówieniach publicznych na usługi kosmiczne (np. w regionie alpejskim czy na Morzu Bałtyckim).
Poprawka 4
Motyw 5
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Z kolei zmiany strukturalne obserwowane w unijnym sektorze kosmicznym, upowszechnienie się działań kosmicznych oraz zwiększona rola podmiotów prywatnych w prowadzeniu działań kosmicznych spowodowały rozszerzenie krajowych interwencji regulacyjnych. 13 państw członkowskich przyjęło już przepisy regulujące działania kosmiczne, podczas gdy kilka innych przygotowuje się do wprowadzenia podobnych przepisów. | Z kolei zmiany strukturalne obserwowane w unijnym sektorze kosmicznym, upowszechnienie się działań kosmicznych oraz zwiększona rola podmiotów prywatnych w prowadzeniu działań kosmicznych spowodowały rozszerzenie krajowych interwencji regulacyjnych. Kilka regionów przyjęło również regionalne strategie kosmiczne (w formie oddzielnej strategii lub jako część strategii inteligentnej specjalizacji). 13 państw członkowskich przyjęło już przepisy regulujące działania kosmiczne, podczas gdy kilka innych przygotowuje się do wprowadzenia podobnych przepisów. |
Uzasadnienie
Fakt, że regiony przyjmują swoje strategie kosmiczne, pokazuje, jak ważne jest uwzględnienie regionów w krajobrazie działań związanych z przestrzenią kosmiczną.
Poprawka 5
Motyw 24
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| W związku z tym w celu zapewnienia, aby żaden operator infrastruktury kosmicznej nie uzyskał korzyści ze względu na to, że nie podlega przepisom określonym w niniejszym rozporządzeniu, należy zapewnić jednolite traktowanie wszystkich operatorów infrastruktury kosmicznej, w tym dostawców usług kosmicznych z państw trzecich, takich jak operatorzy statków kosmicznych z państw trzecich, dostawcy usług wynoszenia z państw trzecich, główni dostawcy danych pochodzących z przestrzeni kosmicznej z państw trzecich, jeżeli dostarczają oni dane pochodzące z przestrzeni kosmicznej lub świadczą usługi kosmiczne w Unii. | W związku z tym w celu zapewnienia, aby żaden operator infrastruktury kosmicznej nie uzyskał korzyści ze względu na to, że nie podlega przepisom określonym w niniejszym rozporządzeniu, należy zapewnić jednolite traktowanie wszystkich operatorów infrastruktury kosmicznej, w tym dostawców usług kosmicznych z państw trzecich, takich jak operatorzy statków kosmicznych z państw trzecich, dostawcy usług wynoszenia z państw trzecich, główni dostawcy danych pochodzących z przestrzeni kosmicznej z państw trzecich, jeżeli dostarczają oni dane pochodzące z przestrzeni kosmicznejlub świadczą usługi kosmiczne w Unii. Komisja powinna monitorować, w jaki sposób państwa trzecie wykorzystują dane pochodzące z przestrzeni kosmicznej generowane przez pierwotnych europejskich dostawców. Można by rozważyć środki chroniące przed świadczeniem płatnych usług z wykorzystaniem tych danych. |
Uzasadnienie
Europejskie sztandarowe programy, takie jak Copernicus, są finansowane z budżetu UE i w związku z tym powinny przynosić korzyści przede wszystkim gospodarce UE. Środki ochronne umożliwiłyby monitorowanie i ograniczanie świadczenia odpłatnych usług przez podmioty z państw trzecich na podstawie danych satelitarnych wytwarzanych w UE.
Poprawka 6
Motyw 129
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| W następstwie takiego wniosku Agencja powinna bez zbędnejzwłoki przygotować propozycje systemów obejmujące określony zakres i przedmiot. W drodze | W następstwie takiego wniosku Agencja powinna bez zbędnejzwłoki przygotować propozycje systemów obejmujące określony zakres i przedmiot. W drodze |
| konsultacji publicznych Agencja powinna ocenić ewentualny wpływ wniosku Komisji na rynek, w szczególności potencjalny wpływ na MŚP i małe spółki o średniejkapitalizacji, na innowacje, bariery wejścia na rynek lub powiązane koszty. | konsultacji publicznych Agencja powinna ocenić ewentualny wpływ wniosku Komisji na rynek, w szczególności potencjalny wpływ na MŚP i małe spółki o średniejkapitalizacji, na innowacje, bariery wejścia na rynek lub powiązane koszty. W stosownych przypadkach należy włączyć w to przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych, które przyjęły strategie wspierania sektora kosmicznego, a w szczególności MŚP i laboratoriów badawczych. |
Uzasadnienie
Europejskie sztandarowe programy, takie jak Copernicus, są finansowane z budżetu UE i w związku z tym powinny przynosić korzyści przede wszystkim gospodarce UE. Środki ochronne umożliwiłyby monitorowanie i ograniczanie świadczenia odpłatnych usług przez podmioty z państw trzecich na podstawie danych satelitarnych wytwarzanych w UE.
Poprawka 7
Motyw 130
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Należy wybrać zespół ekspertów na potrzeby oceny wymogów technicznych dla każdego indywidualnego systemu etykiet. Zespół ekspertów powinien składać się z przedstawicieli środowisk akademickich i unijnego dostawcy usług kosmicznych w zakresie unikania kolizji wyznaczonego na podstawie niniejszego rozporządzenia, co powinno zapewnić brak konfliktu interesów między ekspertami, zawartością systemu etykiet a wnioskodawcami. | Należy wybrać zespół ekspertów na potrzeby oceny wymogów technicznych dla każdego indywidualnego systemu etykiet. Zespół ekspertów powinien składać się z przedstawicieli środowisk akademickich i unijnego dostawcy usług kosmicznych w zakresie unikania kolizji wyznaczonego na podstawie niniejszego rozporządzenia, co powinno zapewnić brak konfliktu interesów między ekspertami, zawartością systemu etykiet a wnioskodawcami. Ponadto w stosownych przypadkach należy uwzględnić przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych, które przyjęły regionalną strategię wspierania ekosystemu kosmicznego i które pomagają MŚP lub laboratoriom badawczym zaangażowanym w dane misje - z uwagi na wiedzę tych władz na temat podmiotów i infrastruktury na ich terytorium. |
Uzasadnienie
Władze lokalne i regionalne odgrywają kluczową rolę we wspieraniu MŚP i laboratoriów badawczych na swoich terytoriach w działaniach związanych z przestrzenią kosmiczną. Gdy te podmioty uczestniczą w misjach ocenianych w ramach systemu etykiet kosmicznych, zaangażowanie właściwych władz zwiększa przejrzystość, wzmacnia proces oceny i zapewnia spójność z regionalnymi strategiami innowacji.
Poprawka 8
Motyw 134
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami ustanowionymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym | Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje na wszystkich szczeblach terytorialnych, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami ustanowionymi |
| z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa. W szczególności, aby zapewnić udział na równych zasadach Parlamentu Europejskiego i Rady w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych. | w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa. Obejmuje to również zaangażowanie szczebla lokalnego i regionalnego w ocenę potencjalnych asymetrycznych skutków terytorialnych. W szczególności, aby zapewnić udział na równych zasadach Parlamentu Europejskiego i Rady w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych. |
Uzasadnienie
Działania kosmiczne mogą mieć istotny wpływ na terytoria, na których bezpośrednio zlokalizowana jest infrastruktura naziemna, a także na sąsiednie obszary.
Poprawka 9
Art. 5 pkt 13) lit. d)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| "działania kosmiczne" oznaczają zbiór operacji wykonywanych podczas przeprowadzania działań w przestrzeni kosmicznej, w szczególności: r i | "działania kosmiczne" oznaczają zbiór operacji wykonywanych podczas przeprowadzania działań w przestrzeni kosmicznej, w szczególności: r i |
| L-J d) działania związane z badaniem przestrzeni kosmicznej, takie jak loty kosmiczne, transport kosmiczny i prowadzenie eksperymentów, w tym o charakterze naukowym, w przestrzeni kosmicznej; [...J | [...] d) działania związane z badaniem przestrzeni kosmicznej, takie jak loty kosmiczne, dla których zintegrowane środowisko testowe zapewniają regiony, transport kosmiczny i prowadzenie eksperymentów, w tym o charakterze naukowym, w przestrzeni kosmicznej; [...J |
Uzasadnienie
Regiony najlepiej znają swe zdolności i możliwości inwestowania w działania w zakresie badań naukowych i innowacji, w tym w obiekty testowe, na swoich terytoriach.
Poprawka 10
Art. 5 pkt 76)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| 76) "władze lokalne lub regionalne" oznaczają organ publiczny na szczeblu lokalnym lub regionalnym, który wspiera dostawców usług kosmicznych lub infrastruktury kosmicznej, zarówno publicznych, jak i prywatnych, na swoim terytorium. |
Uzasadnienie
Dodanie jasnej definicji, ponieważ władze lokalne i regionalne są kilkakrotnie wymieniane w tekście.
Poprawka 11
Art. 90 ust. 1 lit. d)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Unijni operatorzy infrastruktury kosmicznej wprowadzają strategię komunikacji w sytuacjach kryzysowych, która umożliwia odpowiedzialne ujawnianie znaczących incydentów i jest ukierunkowana na każdą z następujących kategorii i dostosowana do niej: | Unijni operatorzy infrastruktury kosmicznej wprowadzają strategię komunikacji w sytuacjach kryzysowych, która umożliwia odpowiedzialne ujawnianie znaczących incydentów i jest ukierunkowana na każdą z następujących kategorii i dostosowana do niej: |
| a) pracowników zaangażowanych w realizację zadań związanych z zarządzaniem ryzykiem, w szczególności środków reagowania i przywracania sprawności; | a) pracowników zaangażowanych w realizację zadań związanych z zarządzaniem ryzykiem, w szczególności środków reagowania i przywracania sprawności; |
| b) pracowników innych niż pracownicy, o których mowa w lit. a), w zakresie, w jakim komunikację z takimi pracownikami uznaje się za odpowiednią do zapewnienia ogólnejświadomości korporacyjnej, w oparciu o zasadę ograniczonego dostępu; | b) pracowników innych niż pracownicy, o których mowa w lit. a), w zakresie, w jakim komunikację z takimi pracownikami uznaje się za odpowiednią do zapewnienia ogólnejświadomości korporacyjnej, w oparciu o zasadę ograniczonego dostępu; |
| c) klientów - w celu ostrzegania ich o poważnych cyberzagrożeniach i podnoszenia świadomości na ich temat; | c) klientów - w celu ostrzegania ich o poważnych cyberzagrożeniach i podnoszenia świadomości na ich temat; |
| ca) organy publiczne, na których terytorium operator infrastruktury kosmicznej prowadzi działania lub których terytorium jest w jakikolwiek sposób dotknięte tymi działaniami; | |
| d) w przypadku satelitów obsługujących ładunki użytkowe stron trzecich, jeżeli incydent ma niekorzystny wpływ na operacje platformy satelitarnej - dany podmiot zewnętrzny, zgodnie z uprzednio określoną umową i zgodnie z instrukcjami zawartymi w jego planie reagowania i przywrócenia gotowości do pracy po wystąpieniu sytuacji nadzwyczajnej. | d) w przypadku satelitów obsługujących ładunki użytkowe stron trzecich, jeżeli incydent ma niekorzystny wpływ na operacje platformy satelitarnej - dany podmiot zewnętrzny, zgodnie z uprzednio określoną umową i zgodnie z instrukcjami zawartymi w jego planie reagowania i przywrócenia gotowości do pracy po wystąpieniu sytuacji nadzwyczajnej. |
Uzasadnienie
Władze lokalne i regionalne odgrywają wiodącą rolę w zarządzaniu kryzysowym na swoim terytorium i w związku z tym powinny być uwzględniane we wszystkich procesach komunikacji.
Poprawka 12
Art. 95 ust. 1 lit. c)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| odbywa się w zaufanych społecznościach unijnych operatorów infrastruktury kosmicznej; | odbywa się w zaufanych społecznościach unijnych operatorów infrastruktury kosmicznej na wszystkich odpowiednich szczeblach terytorialnych; |
Uzasadnienie
Informacje na temat cyberbezpieczeństwa muszą być udostępniane na wszystkich szczeblach, w tym na szczeblu niższym niż krajowy. Władze lokalne i regionalne odgrywają bardzo ważną rolę w zapobieganiu. Często prowadzą ważne kampanie uświadamiające, aby edukować obywateli i przedsiębiorstwa na temat zagrożeń.
Poprawka 13
Art. 109 ust. 1 i 2
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Komisja wspiera operatorów infrastruktury kosmicznej, właściwe organy i wykwalifikowane organy techniczne ds. działań kosmicznych w wykonywaniu niniejszego rozporządzenia [...] | Komisja wspiera operatorów infrastruktury kosmicznej, właściwe organy na szczeblu krajowym i regionalnym i wykwalifikowane organy techniczne ds. działań kosmicznych w wykonywaniu niniejszego rozporządzenia [...] |
| Komisja wspiera budowanie zdolności, a także działania w zakresie badań naukowych i innowacji, poprzez współfinansowanie wspólnych projektów badawczo- rozwojowych, aby umożliwić przemysłowi wdrażanie rozwiązań technologicznych ułatwiających spełnienie wymogów określonych w niniejszym rozporządzeniu w następujących obszarach: | Komisja wspiera budowanie zdolności, a także działania w zakresie badań naukowych i innowacji - w stosownych przypadkach z udziałem władz lokalnych i regionalnych w celu wspierania działań takich jak transfer technologii i budowanie powiązań między laboratoriami a MŚP i przedsiębiorstwami typu startup - poprzez współfinansowanie wspólnych projektów badawczo- rozwojowych, aby umożliwić przemysłowi wdrażanie rozwiązań technologicznych ułatwiających spełnienie wymogów określonych w niniejszym rozporządzeniu w następujących obszarach: |
Uzasadnienie
Potrzebne są wystarczające zdolności administracyjne na wszystkich szczeblach administracji, w tym na szczeblu niższym niż krajowy.
II. ZALECENIA POLITYCZNE
EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW (KR)
1. Przyjmuje z zadowoleniem europejski pakiet dotyczący przestrzeni kosmicznej i zauważa, że ten pierwszy akt ustawodawczy UE dotyczący przestrzeni kosmicznej pojawia się w okresie zwiększonej niepewności geopolitycznej, gdy Europa musi jednocześnie wzmocnić bezpieczeństwo, zrównoważony rozwój i odporność strategiczną. Jest to również okazja do pogłębienia integracji i mocnego powiązania suwerenności Unii z jej terytoriami. Wzmocnienie pozycji władz lokalnych i regionalnych oznacza dla UE dostęp do wiedzy terytorialnej, większą legitymację demokratyczną i większe zdolności innowacyjne niezbędne do obrony unijnych wartości i kształtowania bezpiecznej, zrównoważonej i konkurencyjnej w skali światowej europejskiej polityki kosmicznej.
2. Ostrzega, że europejski pakiet dotyczący przestrzeni kosmicznej nie pozwoli osiągnąć zakładanych celów, jeżeli władze lokalne i regionalne nie zostaną strukturalnie zaangażowane w działania, ponieważ na ich terytoriach znajdują się kluczowa infrastruktura, klastry innowacyjne i obiekty badawcze, które przekładają inwestycje UE w przestrzeń kosmiczną na rzeczywiste usługi dla obywateli. Władze lokalne i regionalne działają w centrum ekosystemów innowacji ukierunkowanych na konkretny obszar, łączących doskonałość akademicką, badania stosowane i zdolności przemysłowe. Wykluczenie władz lokalnych i regionalnych osłabia potencjał innowacyjny Europy i grozi pogłębieniem dysproporcji terytorialnych.
3. Potwierdza, że wielopoziomowe sprawowanie rządów ma zasadnicze znaczenie. Regiony dokonują inwestycji wraz z przemysłem, koordynują infrastrukturę badawczo-rozwojową, utrzymują szkoły wyższe i pozauniwersyteckie państwowe instytuty badawcze, prowadzą inkubatory i akceleratory oraz zapewniają wyspecjalizowaną siłę roboczą potrzebną do osiągnięcia technologicznej autonomii Unii. Władze lokalne i regionalne mogą szczególnie dobrze wskazywać powstające wspólnoty doskonałości, obiecujące przedsiębiorstwa typu startup i projekty badawcze, które wymagają ukierunkowanego wsparcia i mogą przekształcić się w krajowych lub europejskich liderów. Apeluje, by władze lokalne i regionalne były stale - za pośrednictwem KR-u - reprezentowane w KosmicznejDrużynie Europy, radach nadzorczych i wszystkich organach kształtujących wdrażanie, normy i ocenę ryzyka.
4. W obecnej sytuacji, w której Unia Europejska traktuje przestrzeń kosmiczną jako dziedzinę strategiczną z myślą o wzmocnieniu swojej spójności, obronie swoich interesów i zwiększeniu swojej autonomii, regiony najbardziej oddalone oferują UE swoją uprzywilejowaną pozycję geostrategiczną i wartość dodaną w tym obszarze, co pokazuje, że mogą odegrać istotną rolę dla dobra całej UE, a równocześnie skorzystać z możliwości dywersyfikacji swojej gospodarki.
5. Podkreśla, że trzeba oprzeć się na doświadczeniach zaawansowanych regionów, takich jak Oksytania, Piemont, Katalonia, Azory, Bawaria, Hesja, Emilia-Romania i inne regiony skupione w sieci NEREUS, które opracowały już dojrzałe strategie kosmiczne lub włączyły przestrzeń kosmiczną do swojej strategii inteligentnej specjalizacji, a także opracowały specjalne instrumenty finansowania i solidne metody współpracy między przemysłem a środowiskami akademickimi. Ich doświadczenia związane z transferem technologii, przekształcaniem nauki w działanie i przechodzeniem od badań naukowych do zastosowań zapewniają modele operacyjne, które powinny stanowić inspirację dla określania sposobów podejścia do tej tematyki na szczeblu UE.
6. Wzywa, by w pełni dostosować do siebie akt w sprawie przestrzeni kosmicznej i Zielony Ład. Zrównoważoność na orbicie, możliwość ponownego użycia rakiet nośnych oraz strategie przeciwdziałania problemom związanym ze śmieciami i zapobiegania powstawaniu śmieci muszą być powiązane z obowiązkami władz lokalnych i regionalnych w zakresie klimatu, różnorodności biologicznej i użytkowania gruntów. Regiony są szczeblem instytucjonalnym, który urzeczywistnia transformację ekologiczną i cyfrową oraz przekłada cele UE na konkretne działania terytorialne i planowanie infrastruktury.
7. Apeluje o większe unijne wsparcie na rzecz wykorzystania technologii na poziomie terytorialnym, w tym na rzecz wzmocnionego programu Copernicus4Regions, pomocy technicznej, wzajemnego uczenia się, programów na rzecz umiejętności i instrumentów finansowania, które umożliwiają władzom lokalnym i regionalnym pełne wdrożenie rozwiązań satelitarnych w zarządzaniu kryzysowym, monitorowaniu środowiska, planowaniu mobilności i w transformacji energetycznej.
8. Ostrzega, że MŚP i przedsiębiorstwa typu startup borykają się z nieproporcjonalnymi obciążeniami związanymi z przestrzeganiem przepisów. Apeluje o stopniowe, realistyczne i sprzyjające innowacjom procedury, w tym piaskownice regulacyjne, uproszczenie wydawania zezwoleń na misje niskiego ryzyka oraz wspólne narzędzia certyfikacji i testowania. Pozwoli to uniknąć osłabienia europejskiej bazy przemysłowej i spowolnienia cykli innowacji.
9. Podkreśla, że polityka kosmiczna UE musi nadal obejmować istotny komponent cywilny. Władze lokalne i regionalne codziennie polegają na danych satelitarnych, aby przewidywać zdarzenia ekstremalne, chronić społeczności, zarządzać gruntami, modernizować infrastrukturę publiczną i wspierać odporne gospodarki lokalne. Zapewnienie stałego, bezpiecznego i wysokiej jakości dostępu do usług kosmicznych ma zasadnicze znaczenie dla odporności terytorialnej.
10. Wzywa, by w pełni zaangażować władze lokalne i regionalne oraz sieci takie jak NEREUS w operacyjne zarządzanie unijnymi usługami w zakresie danych pochodzących z przestrzeni kosmicznej. Władze lokalne i regionalne, jako służby pierwszego reagowania i publiczni planiści, muszą być włączone w projektowanie usług, określanie wymagań użytkowników, protokoły odporności i długoterminowe planowanie infrastruktury w celu zapewnienia, aby usługi odzwierciedlały rzeczywiste potrzeby operacyjne.
11. Proponuje, by opracować terytorialny plan dotyczący przestrzeni kosmicznej obejmujący regionalne projekty demonstracyjne, transgraniczne projekty pilotażowe wykorzystujące programy Copernicus i Galileo, modele wieloregionalnych zamówień publicznych i programy transferu technologii realizowane za pośrednictwem regionalnych organizacji badawczo-technologicznych, uniwersytetów i ośrodków innowacji.
12. Ostrzega, że pakiet dotyczący przestrzeni kosmicznej wymaga przewidywalnego, wyodrębnionego w WRF budżetu na lata 2028-2034. Należy zapewnić silne synergie z polityką spójności, Europejskim Zielonym Ładem i strategiami innowacji ukierunkowanych terytorialnie. Należy zabezpieczyć specjalne cywilne linie budżetowe na programy Copernicus, Galileo/EGNOS i IRIS2 oraz zwiększyć wsparcie dla badań i rozwoju technologicznego przyznawane w ramach programu "Horyzont Europa".
13. Wzywa Komisję, by chroniła generowane przez UE dane pochodzące z przestrzeni kosmicznej przed bezpłatną komercyjną eksploatacją przez podmioty prywatne z państw trzecich. Podkreśla, że trzeba odpowiednio wyceniać i monetyzować wysokiej jakości unijne dane, aby zapewnić europejskim podatnikom i operatorom możliwość czerpania korzyści ze zbiorów danych generowanych dzięki unijnym inwestycjom w konstelacje.
14. Stwierdza, że wiarygodność aktu w sprawie przestrzeni kosmicznej zależy od tego, czy władze lokalne i regionalne zostaną uznane za strategiczne podmioty współdecydujące o ambicjach Europy dotyczących przestrzeni kosmicznej. Zaangażowanie tych władz ma zasadnicze znaczenie dla zatrzymywania talentów, dla wiodącej pozycji w przemyśle, transferu technologii, absorpcji technologii na poziomie regionalnym i lokalnym oraz autonomii strategicznej Europy w globalnym wyścigu kosmicznym.
Bruksela, dnia 11 grudnia 2025 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.768 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia pilna Europejskiego Komitetu Regionów - Akt UE w sprawie przestrzeni kosmicznej |
| Data aktu: | 2026-02-24 |
| Data ogłoszenia: | 2026-02-24 |