Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2007/2/WE w odniesieniu do uproszczenia niektórych wymogów dotyczących ustanowienia infrastruktury informacji przestrzennej w Unii (COM(2025) 985 final - 2025/0393 (COD))
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoWniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2007/2/WE w odniesieniu do uproszczenia niektórych wymogów dotyczących ustanowienia infrastruktury informacji przestrzennej w Unii
(C/2026/3236)
(Dz.U.UE C z dnia 2 lipca 2026 r.)
Sprawozdawczyni: Anna SCHOEMAKERS
| Procedura ustawodawcza | EU Law Tracker |
| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 17.12.2025 Rada, 20.3.2026 |
| Podstawa prawna | Art. 192 ust. 1 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Dokumenty Komisji Europejskiej | COM(2025) 985 final |
| Odpowiednie cele zrównoważonego rozwoju | Cel 9 - Innowacyjność, przemysł, infrastruktura Cel 11 - Zrównoważone miasta i społeczności Cel 12 - Odpowiedzialna konsumpcja i produkcja Cel 16 - Pokój, sprawiedliwość i silne instytucje |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.2.2026 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.3.2026 |
| Sesja plenarna nr | 604 |
| Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 203/1/2 |
1. ZALECENIA
EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY (EKES)
1.1. Popiera cele, jakimi są konkurencyjność UE, uproszczenie przepisów i zmniejszenie obciążeń administracyjnych, oraz uważa, że dostępne, interoperacyjne i wysokiej jakości dane przestrzenne są jednym z kluczowych czynników sprzyjających innowacjom, odporności gospodarczej i klimatycznej, kształtowaniu polityki w oparciu o dowody oraz właściwemu funkcjonowaniu jednolitego rynku 1 .
1.2. Z zadowoleniem przyjmuje przegląd dyrektywy 2007/2/WE (INSPIRE) 2 zgodnie z oceną Komisji i ustaleniami programu REFIT i wyraża uznanie dla proponowanych zmian, których celem jest uproszczenie obowiązków, usunięcie przestarzałych przepisów, ograniczenie powielania i modernizacja zarządzania, przy jednoczesnym zachowaniu podstawowego celu, którym jest spójna i zharmonizowana europejska infrastruktura informacji przestrzennej pod nazwą GreenData4All 3 .
1.3. Zdecydowanie popiera dostosowanie zmienionych ram INSPIRE do horyzontalnych przepisów UE dotyczących danych, w szczególności dyrektywy (UE) 2019/1024 4 w sprawie otwartych danych i ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego, oraz z zadowoleniem przyjmuje usunięcie pokrywających się i zbędnych przepisów w celu zapewnienia spójności prawnej, interoperacyjności i jasności regulacyjnej w całym unijnym dorobku prawnym w dziedzinie cyfrowej. EKES uważa, że podejście to odpowiednio odzwierciedla ewolucję w kierunku jednolitego europejskiego ekosystemu danych zamiast równoległych lub rozdrobnionych sektorowych zbiorów przepisów 5 .
1.4. Przypomina, że danych objętych inicjatywą "GreenData4All" nie należy uznawać za służące wyłącznie polityce ochrony środowiska. Przestrzenne dane środowiskowe mają z natury charakter transgraniczny i międzysektorowy i stanowią strategiczne dobro publiczne w ramach szerokiego wachlarza polityk państw członkowskich i Unii, w tym polityk dotyczących przystosowania się do zmiany klimatu, rolnictwa (np. WPR), jakości powietrza, programów kosmicznych, zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi, zdrowia publicznego, planowania przestrzennego i ochrony ludności. Te dane mogą stanowić wsparcie dla administracji publicznej, partnerów społecznych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, przedsiębiorstw, naukowców i obywateli, a także dostarczać argumentów dla opinii i działań EKES-u, takich jak jego prace nad unijnym podejściem "Jedno zdrowie" 6 . W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje stałe podejście na szczeblu Unii polegające na ułatwianiu pełnego cyklu życia znormalizowanych danych, zgodnie z zasadami pomocniczości i proporcjonalności 7 .
1.5. Odnotowuje, że Komisja przeprowadziła konstruktywny i inkluzywny proces angażowania zainteresowanych stron i konsultacji z nimi, który doprowadził do pozytywnych i możliwych do wykorzystania wyników. Dostrzega szerokie poparcie dla zmiany i uproszczenia dyrektywy 2007/2/WE, wyrażone przez organy publiczne, użytkowników danych naukowych, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, osoby prywatne i inne zainteresowane strony, co wzmacnia legitymację i praktyczne znaczenie proponowanych zmian.
1.6. Wolałby zawarcie jednoznacznego odniesienia do partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego w art. 18 dyrektywy 2007/2/WE. Chociaż można uznać, że sformułowanie to obejmuje społeczeństwo obywatelskie w sposób dorozumiany, brak konkretnego odniesienia może prowadzić do rozbieżnych interpretacji i uznaniowego stosowania na szczeblu państw członkowskich, co może utrudnić spójne i inkluzywne wdrażanie. Ponadto EKES woli być partnerem w procesie wdrażania realizowanym w ramach wieloletniego programu prac.
1.7. Podkreśla, że uproszczenie i modernizacja ram INSPIRE, zgodnie z najnowszymi przepisami Unii dotyczącymi otwartych danych, mają przynieść roczne oszczędności kosztów w wysokości około 12 mln EUR, co czyni je atrakcyjną częścią pakietu zbiorczego w zakresie ochrony środowiska. Dzięki uproszczeniu wymogów i zapewnieniu spójności z obecnymi ramami otwartych danych zmienione podejście ma zmniejszyć koszty przestrzegania przepisów ponoszone przez organy publiczne, a jednocześnie ułatwić szerszy i skuteczniejszy dostęp do zbiorów danych geoprzestrzennych o wysokiej wartości zarówno użytkownikom publicznym, jak i prywatnym. Oczekuje się, że zwiększy to ponowne wykorzystywanie danych, wesprze innowacje i przyczyni się do lepszego wdrażania polityki w wielu sektorach. EKES popiera te oszczędności kosztów zarówno czasowych, jak i budżetowych 8 .
1.8. Zauważa, że wniosek nie zawiera zmian w przepisach budżetowych Unii i jest przedstawiany jako neutralny dla budżetu. EKES zaleca jednak zadbanie o to, by państwa członkowskie miały dostęp do odpowiedniego sprzętu i oprogramowania, tak aby mogły stosować te same normy i procedury techniczne, a tym samym mogły zapewnić interoperacyjność danych. Należy stale troszczyć się o budowanie dostosowanych zdolności. W tym celu państwom członkowskim należy zapewnić specjalne fundusze, w szczególności na walidację danych w oparciu o opublikowane normy 9 .
1.9. Podkreśla, że sprawiedliwość międzypokoleniowa wymaga perspektywicznego kształtowania polityki, które wyraźnie uwzględnia długoterminowe konsekwencje dzisiejszych decyzji dla przyszłych pokoleń. Zasada ta jest szczególnie istotna przy pozyskiwaniu, przetwarzaniu i publikowaniu danych przestrzennych, ponieważ takie dane coraz częściej są wykorzystywane do podejmowania decyzji politycznych, które mają trwałe skutki środowiskowe i społeczne. Przejście od dyrektywy INSPIRE do przyszłościowych ram GreenData4All stanowi zatem ważną okazję do dalszej oceny i łagodzenia potencjalnych negatywnych skutków naszej przyszłości opartej na danych. Chociaż sprawiedliwość międzypokoleniowa może wydawać się szerokim pojęciem, ma ona bezpośrednie zastosowanie do tego procesu legislacyjnego.
1.10. Zwraca uwagę, że sprawiedliwość międzypokoleniowa oznacza m.in. unikanie negatywnego wpływu przechowywania danych na środowisko pod względem zasobów wodnych, energii i użytkowania gruntów. Obejmuje również skutki społeczne, w tym ryzyko wykluczenia na obszarach będących "białymi plamami" lub po prostu nierówny dostęp. Nie wolno też ignorować obecnie nieznanych i potencjalnych negatywnych skutków sztucznej inteligencji - należy się nimi zająć, na przykład za pośrednictwem społeczności użytkowników będących ekspertami. W ten sposób ogólne podejście oparte na sprawiedliwości sprawi, że infrastruktura danych przestrzennych pozostanie dostępna i korzystna dla wszystkich, niezależnie od cech osobowych, pochodzenia, roli lub statusu w społeczeństwie, jako jeden z kluczowych elementów sprawiedliwych i zrównoważonych ram zarządzania danymi, które służą zarówno obecnym, jak i przyszłym pokoleniom.
1.11. Zdecydowanie zaleca, aby wdrażaniu zmienionych ram INSPIRE towarzyszyły wzmożone wysiłki zapewniające, by europejskie dane przestrzenne były gromadzone, przechowywane, przetwarzane i chronione w Unii, w ramach europejskiej jurysdykcji prawnej, w pełnej zgodności z prawem Unii, standardami ochrony danych oraz celami Unii w zakresie autonomii strategicznej i odporności cyfrowej.
2. NOTY WYJAŚNIAJĄCE
Argumenty na poparcie zaleceń 1.1, 1.2 i 1.3
2.1. Jednym z trwałych sukcesów współpracy w ramach Unii Europejskiej jest dzielenie się danymi przestrzennymi i ich wspólne wykorzystywanie. Ustanowienie wspólnych ram gromadzenia informacji geoprzestrzennych oraz zarządzania i dzielenia się nimi umożliwiło wielu zainteresowanym stronom - zwłaszcza organom publicznym i organizacjom społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i unijnym - skuteczniejsze wykonywanie ich zadań, zarówno w państwach członkowskich, jak i w wymiarze transgranicznym. Otwarte i dostępne dane przestrzenne są podstawowymi narzędziami monitorowania, planowania, oceny i stałego doskonalenia procesu podejmowania decyzji w zakresie gospodarowania przestrzennego. Wspierają one polityki oparte na dowodach oraz zwiększają skuteczność, przejrzystość i rozliczalność administracyjną. Państwa członkowskie, działając indywidualnie, nie są w stanie odpowiednio zapewnić rozwoju otwartych danych przestrzennych, zarządzania nimi, ich uregulowania i interoperacyjności do wielorakiego wykorzystania przez wiele zainteresowanych stron na całym terytorium Unii Europejskiej.
Argumenty na poparcie zalecenia 1.4
2.2. Wartość danych przestrzennych jest w coraz większym stopniu powiązana z działaniami w dziedzinie klimatu, łagodzeniem zmiany klimatu i przystosowaniem się do niej, zapobieganiem ryzyku oraz systemami wczesnego ostrzegania i reagowania w przypadku powodzi, zanieczyszczenia powietrza, susz i pożarów roślinności. Otwarte dane przestrzenne pozostaną szczególnie ważne dla wzmocnienia jednolitego rynku i wdrożenia Europejskiego Zielonego Ładu. Proces opracowywania wniosku dotyczącego zmiany dyrektywy 2007/2/WE rozpoczął się jakiś czas temu i dopiero
Argumenty na poparcie zaleceń 1.5 i 1.6
2.3. Jednocześnie wykorzystywaniu udostępnianych danych musi nadal zdecydowanie przyświecać interes publiczny. Odpowiedzialne za to są rządy na szczeblu państw członkowskich, a społeczeństwo obywatelskie będzie nadal odgrywać rolę współtwórcy i strażnika, aby zadbać o właściwe wykorzystanie danych. EKES popiera unijne podejście do otwartych danych, które opiera się na zasadzie, że dane powinny służyć wspólnemu dobru i wspierać cele zrównoważonego rozwoju. Ważne jest jednak, aby nie być naiwnym i zachować czujność wobec ryzyka związanego z pozyskiwaniem danych na potrzeby komercyjne, które to działanie mogłyby przyczynić się do degradacji środowiska, nadmiernej eksploatacji zasobów naturalnych, nielegalnego składowania odpadów lub wylesiania lub być traktowane priorytetowo z uwagi na nieprzejrzyste (międzynarodowe) względy lub przepisy bezpieczeństwa. Należy ponownie stwierdzić, że EKES w pełni popiera wniosek dotyczący zmiany dyrektywy INSPIRE zgodnie z inicjatywą "GreenData4all", zwłaszcza z myślą o kontynuacji.
Argumenty na poparcie zaleceń 1.7 i 1.8
2.4. EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że obciążenia techniczne i finansowe mają się zmniejszyć, zauważa jednak, że ustanowienie specjalnych mechanizmów finansowania nie wchodzi w zakres zmian w dyrektywie 2007/2/WE. Niemniej EKES opowiada się za udostępnieniem państwom członkowskim specjalnych funduszy, by w tej epoce, która w coraz większym stopniu opiera się na danych, ich wykorzystanie było jak najskuteczniejsze, a dostęp do nich - jak najprostszy. Jest to szczególnie istotne ze względu na szybkość rozwoju technologicznego, w tym szybko zmieniającą się dziedzinę sztucznej inteligencji, co jeszcze bardziej zwiększy zarówno popyt na interoperacyjne dane wysokiej jakości, jak i ich wartość.
Argumenty na poparcie zaleceń 1.9, 1.10 i 1.11
2.5. Chociaż wniosek zawiera odniesienia do unijnego aktu w sprawie danych (rozporządzenie (UE) 2023/2854) 10 i ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (rozporządzenie (UE) 2016/679) 11 , nie zawiera wprost odpowiedzi na wyzwania strategiczne i obawy dotyczące sprawiedliwości międzypokoleniowej zgłaszane przez młodych ludzi w odniesieniu do zarządzania danymi i ich wykorzystywania. Podczas dalszych prac nad tą inicjatywą należy zwrócić szczególną uwagę na przechowywanie danych, w tym na ich ślad energetyczny i wodny, a także na kwestie suwerenności danych i ochrony danych na terytorium Europy. Chociaż aspekty te mogą wykraczać poza bezpośredni zakres dyrektywy 2007/2/WE, EKES uważa, że wraz z perspektywą młodzieży są one nierozerwalnie związane z nadrzędnym celem, jakim jest zadbanie o to, by w długiej perspektywie zarządzanie europejskimi danymi przestrzennymi było inkluzywne (w tym dzięki wyeliminowaniu "białych plam" w Unii), zrównoważone i dostępne dla wszystkich. Uwzględnienie tych aspektów ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania zaufania do europejskiej infrastruktury informacji przestrzennej, zwłaszcza w obecnym kontekście geopolitycznym, technologicznym i bezpieczeństwa.
3. PROPONOWANE ZMIANY DO WNIOSKU USTAWODAWCZEGO KOMISJI EUROPEJSKIEJ
Poprawka 1
Dodać motyw 14 do COM(2025) 985 final zmieniającego dyrektywę 2007/2/WE
powiązana z zaleceniem 1.11
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| (14) Ze względu na strategiczne znaczenie danych przestrzennych, które wchodzą w zakres dyrektywy 2007/2/WE, należy zapewnić, by były one gromadzone, przechowywane, przetwarzane i chronione na terytorium Europy i w ramach europejskiej jurysdykcji prawnej. Zwiększy to pewność prawa, zwiększy zaufanie do wymiany danych w sektorze publicznym i dostosuje ramy GreenData4All do celów Unii w zakresie suwerenności cyfrowej, cyberbezpieczeństwa i autonomii strategicznej. |
Uzasadnienie
Szybko zmieniający się kontekst geopolityczny wymaga zwrócenia większej uwagi na lokalizację, zarządzanie i ramy prawne, regulujące europejskie dane. EKES podkreśla, że ochrona danych, praktyki udostępniania danych i standardy zarządzania różnią się znacznie w poszczególnych jurysdykcjach światowych oraz że unijne ramy prawne zapewniają szczególnie wysoki poziom ochrony danych osobowych*, danych sektora publicznego i danych strategicznych.
W tym kontekście EKES uważa, że europejskie dane przestrzenne muszą być uregulowane i zarządzane w sposób zapewniający stałe stosowanie prawa i norm europejskich, a tym samym chroniący cele interesu publicznego, pewność prawa i autonomię strategiczną. *Inspire i GreenData4All nie obejmują danych osobowych.
Poprawka 2
Dodać nowy motyw 15 do COM(2025) 985 final zmieniającego dyrektywę 2007/2/WE
powiązana z zaleceniem 1.6
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| (15) W art. 18 dyrektywy 2007/2/WE wprowadza się następujące zmiany: Państwa członkowskie zapewniają wyznaczenie odpowiednich struktur i mechanizmów w celu koordynacji, na poszczególnych szczeblach administracji, wkładów organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz wszystkich podmiotów, które są zainteresowane infrastrukturami informacji przestrzennej państw członkowskich. |
Uzasadnienie
Celem jest dodanie w art. 18 jasnego odniesienia do organizacji społeczeństwa obywatelskiego, ponieważ wykorzystywanie udostępnianych danych musi nadal być ściśle podyktowane interesem publicznym. Odpowiadają za to rządy na szczeblu państw członkowskich, a społeczeństwo obywatelskie będzie nadal odgrywać rolę współtwórcy i strażnika, aby zadbać o właściwe wykorzystanie danych. EKES popiera unijne podejście do otwartych danych, które opiera się na zasadzie, że dane powinny służyć wspólnemu dobru i wspierać cele zrównoważonego rozwoju. Ważne jest jednak, aby nie być naiwnym i zachować czujność wobec ryzyka związanego z pozyskiwaniem danych na potrzeby komercyjne, które może przyczyniać się do degradacji środowiska, nadmiernej eksploatacji zasobów naturalnych, nielegalnego składowania odpadów lub wylesiania lub być traktowane priorytetowo z uwagi na nieprzejrzyste (międzynarodowe) względy lub przepisy bezpieczeństwa. Należy ponownie stwierdzić, że EKES w pełni popiera wniosek dotyczący zmiany dyrektywy INSPIRE zgodnie z inicjatywą "GreenData4all", zwłaszcza z myślą o kontynuacji.
Poprawka 3
Dodać nowy motyw 21 do COM(2025) 985 final zmieniającego dyrektywę 2007/2/WE
powiązana z zaleceniami 1.9 i 1.10
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| Sprawiedliwość międzypokoleniowa wymaga perspektywicznego kształtowania polityki, które jednoznacznie uwzględnia długoterminowe skutki dzisiejszych decyzji dla przyszłych pokoleń. Chodzi m.in. o skutki dla środowiska, skutki społeczne oraz (jeszcze nieznane) skutki roli, jaką w procesie tworzenia danych przestrzennych odgrywa sztuczna inteligencja. Zasada ta jest szczególnie istotna przy pozyskiwaniu, przetwarzaniu i publikowaniu danych przestrzennych, ponieważ takie dane coraz częściej są wykorzystywane do podejmowania decyzji politycznych, które mają trwałe skutki środowiskowe i społeczne. Przejście od dyrektywy INSPIRE do przyszłościowych ram GreenData4All stanowi zatem ważną okazję do dalszej oceny i łagodzenia potencjalnych negatywnych skutków naszej przyszłości opartej na danych. |
Uzasadnienie
Chociaż sprawiedliwość międzypokoleniowa może wydawać się szerokim pojęciem, ma ona bezpośrednie zastosowanie do tego procesu legislacyjnego. Oznacza m.in. unikanie negatywnego wpływu na środowisko wynikającego z przechowywania danych, jeśli chodzi o wodę, energię i użytkowanie gruntów. Obejmuje skutki społeczne, w tym ryzyko wykluczenia na obszarach będących "białymi plamami" - lub po prostu nierówny dostęp. Nie wolno też ignorować obecnie nieznanych i potencjalnych negatywnych skutków sztucznejinteligencji - należy się nimi zająć, na przykład za pośrednictwem społeczności użytkowników będących ekspertami. W ten sposób ogólne podejście oparte na sprawiedliwości sprawi, że infrastruktura danych przestrzennych pozostanie dostępna i korzystna dla wszystkich, niezależnie od cech osobowych, pochodzenia, roli lub statusu w społeczeństwie, jako jeden z kluczowych elementów sprawiedliwych i zrównoważonych ram zarządzania danymi, które służą zarówno obecnym, jak i przyszłym pokoleniom.
Poprawka 4
Dodać art. 1 ust. 11 do COM(2025) 985 final zmieniającego dyrektywę 2007/2/WE
powiązana z zaleceniem 1.6
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka EKES-u |
| (11) w art. 18 wprowadza się następujące zmiany: Państwa członkowskie zapewniają wyznaczenie odpowiednich struktur i mechanizmów w celu koordynacji, na poszczególnych szczeblach administracji, wkładów organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz wszystkich podmiotów, które są zainteresowane infrastrukturami informacji przestrzennej państw członkowskich. |
Uzasadnienie
Celem jest dodanie w art. 18 jasnego odniesienia do organizacji społeczeństwa obywatelskiego, ponieważ wykorzystywanie udostępnianych danych musi nadal być ściśle podyktowane interesem publicznym. Odpowiadają za to rządy na szczeblu państw członkowskich, a społeczeństwo obywatelskie będzie nadal odgrywać rolę współtwórcy i strażnika, aby zadbać o właściwe wykorzystanie danych. EKES popiera unijne podejście do otwartych danych, które opiera się na zasadzie, że dane powinny służyć wspólnemu dobru i wspierać cele zrównoważonego rozwoju. Ważne jest jednak, aby nie być naiwnym i zachować czujność wobec ryzyka związanego z pozyskiwaniem danych na potrzeby komercyjne, które może przyczyniać się do degradacji środowiska, nadmiernej eksploatacji zasobów naturalnych, nielegalnego składowania odpadów lub wylesiania lub być traktowane priorytetowo z uwagi na nieprzejrzyste (międzynarodowe) względy lub przepisy bezpieczeństwa. Należy ponownie stwierdzić, że EKES w pełni popiera wniosek dotyczący zmiany dyrektywy INSPIRE zgodnie z inicjatywą "GreenData4all", zwłaszcza z myślą o kontynuacji.
Bruksela, dnia 18 marca 2026 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.3236 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2007/2/WE w odniesieniu do uproszczenia niektórych wymogów dotyczących ustanowienia infrastruktury informacji przestrzennej w Unii (COM(2025) 985 final - 2025/0393 (COD)) |
| Data aktu: | 2026-07-02 |
| Data ogłoszenia: | 2026-07-02 |