Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Plan działania na rzecz europejskiego przemysłu chemicznego
Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Plan działania na rzecz europejskiego przemysłu chemicznego(C/2026/2606)
Dokument źródłowy: Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Plan działania na rzecz europejskiego przemysłu chemicznego", COM(2025) 530 final
I. ZALECENIA POLITYCZNE
EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW (KR)
Główne przesłania
1. Z zadowoleniem przyjmuje plan działania Komisji na rzecz europejskiego przemysłu chemicznego, w którym uznaje się znaczenie sektora chemicznego jako "przemysłu zaopatrującego wiele innych gałęzi przemysłu" dostarczającego podstawowe materiały do kluczowych sektorów, takich jak obronność i bezpieczeństwo, przemysł motoryzacyjny, sektor półprzewodników, bezpieczeństwo żywnościowe i produkty farmaceutyczne, a tym samym niezbędnego dla gospodarki, dobrobytu społecznego i autonomii strategicznej UE, przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwości i wyzwań wynikających z dekarbonizacji przemysłu.
2. Podkreśla, że powodzenie planu działania będzie zależało od jego terminowego wdrożenia, i z zadowoleniem przyjmuje uznanie przez Komisję kluczowej roli władz lokalnych i regionalnych, a także podkreśla potrzebę silnego partnerstwa między Komisją a władzami lokalnymi i regionalnymi w celu zapewnienia skutecznego wdrożenia poprzez podejście ukierunkowane na konkretny obszar, z uwzględnieniem różnych mocnych stron przemysłu oraz unikalnych zdolności przemysłowych i podatności na zagrożenia, a także podziału kompetencji w państwach członkowskich.
3. Z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie sojuszu na rzecz chemikaliów o krytycznym znaczeniu i podkreśla potrzebę międzyregionalnego zaangażowania na szczeblu decyzyjnym sojuszu. Podkreśla, że sojusz musi działać jako strategiczny parasol umożliwiający współpracę i ułatwiający dialog z władzami lokalnymi i regionalnymi, państwami członkowskimi, przemysłem (w tym małymi i średnimi przedsiębiorstwami jako integralną częścią przemysłowych łańcuchów wartości), środowiskiem akademickim i innymi kluczowymi zainteresowanymi stronami w ramach podejścia opartego na wielopoziomowym sprawowaniu rządów.
4. Zwraca uwagę na znaczenie przystępnych cenowo i konkurencyjnych w skali międzynarodowej źródeł energii oraz bezpieczeństwa dostaw dla przemysłu UE, ze szczególnym uwzględnieniem sektorów energochłonnych, zgodnie z neutralnością technologiczną i wzywa Komisję do przyspieszenia prac nad stworzeniem prawdziwej unii energetycznej.
5. Podkreśla, że Komisja musi rozwijać rynki pionierskie dla sektora chemicznego, aby odblokować inwestycje i umożliwić europejskim producentom chemikaliów zwiększenie skali działalności, oraz proponuje partnerstwa strategiczne, które niedawno wprowadzono w życie wraz z partnerstwem innowacji regionalnych w ramach współpracy między KR-em a Wspólnym Centrum Badawczym (JRC).
6. Akcentuje strategiczne znaczenie inicjatyw Komisji, podejmowanych w ścisłej współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi, mających na celu wspieranie edukacji, rozwoju umiejętności i talentów, przy jednoczesnym zapewnieniu, aby UE dysponowała profilami potrzebnymi w przyszłych miejscach pracy i gałęziach przemysłu. Zaznacza, że inicjatywy te muszą być powiązane z najnowocześniejszymi badaniami naukowymi, współpracą międzyregionalną i partnerstwami z wiodącymi uniwersytetami i instytucjami badawczymi, co sprzyja innowacjom, transferowi wiedzy i mobilności talentów w całej UE. Wzywa Komisję wraz z władzami lokalnymi i regionalnymi do dostosowania kształcenia i szkolenia zawodowego do szybko zmieniających się potrzeb przemysłu, do priorytetowego traktowania umiejętności STEM i kompetencji cyfrowych oraz do zapewnienia UE pozycji światowego lidera w zrównoważonych, zaawansowanych technologicznie i konkurencyjnych sektorach.
7. Podkreśla, że, przy pełnym poszanowaniu aktywnej pomocniczości, proporcjonalności i wielopoziomowego sprawowania rządów, należy dokonać harmonizacji przepisów UE i państw członkowskich dotyczących tego sektora, by pilnie osiągnąć spójność i zgodność w obszarach takich jak wydawanie pozwoleń, zgodność z przepisami w zakresie ochrony środowiska, gospodarka o obiegu zamkniętym i ponowne wykorzystanie materiałów odpadowych, zapewnić zachęty do innowacji oraz tym samym zmniejszyć fragmentację przepisów w miastach i regionach.
8. Zwraca się do Komisji, by wraz z państwami członkowskimi i władzami lokalnymi i regionalnymi dokonała przeglądu istniejących obowiązków sprawozdawczych z perspektywy opartej na wynikach, bez uszczerbku dla ochrony zdrowia publicznego, praw konsumentów i środowiska ani dla standardów praw pracowniczych i rokowań zbiorowych. W tym kontekście nie można przecenić znaczenia szybkich i wysokiej jakości decyzji o wydaniu pozwolenia, a we współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi należy dążyć do poprawy, która doprowadzi do przyspieszenia procedur wydawania pozwoleń bez obniżania poziomu ochrony.
Wzmocnienie odporności i utrzymanie produkcji krytycznej w UE
9. Zauważa, że główne mocarstwa - Stany Zjednoczone, Chiny i podmioty na Bliskim Wschodzie - dążą do realizacji swoich interesów z zachowaniem strategicznej jasności i zasobów, budując ekosystemy, które rozwijają się do segmentów o wyższej wartości i eksportują nadwyżki mocy produkcyjnych, co zagraża konkurencyjności UE i zwiększa zależności.
10. Wzywa Komisję do określenia sektorów, w których UE może osiągać doskonałe wyniki, aby zwiększyć konkurencyjność na rynkach światowych.
11. W tym kontekście podkreśla również, że czołową rolę unijnego przemysłu chemicznego charakteryzują przede wszystkim jakość, innowacje, bezpieczeństwo i zrównoważoność. Podczas dyskusji na temat konkurencyjności nie należy tych atutów w żaden sposób osłabiać, ponieważ wyróżniają one europejski przemysł chemiczny w skali globalnej.
12. Podkreśla, że silny unijny sektor chemiczny ma kapitalne znaczenie dla autonomii strategicznej i bezpieczeństwa gospodarczego, w tym bezpieczeństwa żywnościowego, ponieważ chemikalia stanowią trzon nawozów, agrochemikaliów i kluczowych łańcuchów wartości.
13. Akcentuje potrzebę poprawy regionalnych sieci strategicznych z głównych zakładów chemicznych w celu rozwinięcia łańcuchów dostaw surowców krytycznych. Zachęca do uwzględnienia tej kwestii w akcie w sprawie materiałów zaawansowanych (2026 r.).
14. Docenia specjalne finansowanie, w tym za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Konkurencyjności (EFK), w celu pobudzenia strategicznych gałęzi przemysłu i dekarbonizacji oraz wzywa do zrównoważonego wsparcia we wszystkich regionach UE i do przejrzystych kryteriów.
15. Podkreśla kluczową rolę ram pomocy państwa na potrzeby Paktu dla czystego przemysłu (CISAF), ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania (IPCEI) i innych finansowanych przez UE programów w mobilizowaniu inwestycji w sektorze chemicznym, zwłaszcza w zakresie innowacji, dekarbonizacji i zrównoważonej transformacji przemysłowej. Zaznacza jednak, że instrumenty te należy stosować ostrożnie, aby uniknąć zakłóceń na rynku, uzupełnić dynamikę rynku, zapewnić przejrzystość i priorytetowo traktować projekty, które wzmacniają długoterminową konkurencyjność i odporność.
16. Podkreśla strategiczne znaczenie inicjatyw Komisji, realizowanych w ścisłej współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi i mających na celu wspieranie edukacji oraz rozwoju umiejętności i talentów. W ten sposób można zadbać o to, aby UE była wyposażona w profile potrzebne w przyszłych miejscach pracy i gałęziach przemysłu.
17. Zaznacza, że inicjatywy te muszą być ściśle powiązane z najnowocześniejszymi badaniami naukowymi, współpracą międzyregionalną i partnerstwami z wiodącymi uniwersytetami i instytucjami badawczymi, co sprzyja innowacjom, transferowi wiedzy i mobilności talentów w całej UE oraz pomaga wypełnić lukę rozwojową, konkurencyjną i innowacyjną, nie tylko na szczeblu międzynarodowym, ale również między państwami członkowskimi.
18. Wzywa Komisję, by przyczyniła się do stworzenia warunków, które pozwolą władzom lokalnym i regionalnym opracować regionalne programy szkoleniowe w celu dostosowania kształcenia i szkolenia zawodowego do szybko zmieniających się potrzeb przemysłu, do priorytetowego traktowania umiejętności STEM i kompetencji cyfrowych poprzez krzewienie współpracy między regionalnymi ośrodkami szkoleniowymi a peryferyjnymi ośrodkami przemysłu oraz do uczynienia UE światowym liderem w zrównoważonych, zaawansowanych technologicznie i konkurencyjnych sektorach.
Handel międzynarodowy - otwarcie nowych rynków i ochrona przemysłu UE
19. Podkreśla potrzebę skutecznych i zróżnicowanych globalnych umów handlowych w celu zapewnienia przemysłowi chemicznemu UE dostępu do rynków światowych oraz odporności regionów, w których znajduje się przemysł chemiczny. Ponadto podkreśla potrzebę zagwarantowania równych warunków działania poprzez propagowanie wysokich międzynarodowych norm minimalnych w zakresie ochrony pracowników, konsumentów i środowiska.
20. Wzywa Komisję do zwiększenia jej roli w odniesieniu do polityki konkurencji i szybszych postępowań, aby wzmocnić instrumenty ochrony handlu w celu ochrony przemysłu europejskiego i miejsc pracy przed nieuczciwymi praktykami, takimi jak środki antydumpingowe lub substancje niezgodne z przepisami w importowanych wytwarzanych produktach, oraz aby zapobiec uzależnieniu Europy od dostawców substancji krytycznych spoza UE, podobnie jak w przypadku niedawnej publikacji mechanizmów ochrony handlu w sektorze stali i metali.
21. Z zadowoleniem przyjmuje wstępne porozumienie Rady i Parlamentu w sprawie wspólnego minimalnego zakresu kontroli oraz proporcjonalnego mechanizmu współpracy wewnątrzunijnej i podkreśla potrzebę należytego uznania roli regionów, zwłaszcza tych o odpowiednich kompetencjach ustawodawczych.
22. Zauważa, że wyzwania stojące przed przemysłem chemicznym są podobne do wyzwań stojących przed innymi gałęziami przemysłu, takimi jak przemysł stalowy. Stąd należy wzmocnić ogólną wspólną europejską politykę przemysłową, aby zaspokoić potrzeby wszystkich strategicznych gałęzi przemysłu.
23. Zaleca, aby Komisja skupiła się na wspieraniu wywozu specjalistycznych chemikaliów wyprodukowanych w UE, takich jak dodatki, kleje, barwniki i powłoki, które są przeznaczone do konkretnych zastosowań o wysokiej wartości, co zapewni sektorowi przewagę konkurencyjną w tej dziedzinie.
Dostęp do przystępnych cenowo dostaw energii, wspieranie dekarbonizacji działalności energochłonnej i promowanie gospodarki o obiegu zamkniętym
24. Podkreśla pilną potrzebę zapewnienia sektorowi chemicznemu dostępu do przystępnej cenowo energii, a także bezpieczeństwa dostaw. Zauważa, że wysokie koszty energii i surowców kopalnych są kluczowym czynnikiem osłabiającym konkurencyjność sektora.
25. Wzywa Komisję do przyspieszenia prac nad stworzeniem prawdziwej unii energetycznej, która zajęłaby się fragmentacją i niepotrzebną złożonością oraz promowała produkcję energii niskoemisyjnej.
26. Podkreśla, że brak konkurencyjności pod względem kosztów energii dla użytkowników przemysłowych może wynikać nie tylko z kosztów wytwarzania, ale również ze struktury rynku, ograniczeń sieciowych, regulowanych opłat, opodatkowania i ograniczonego dostępu do instrumentów zawierania umów długoterminowych. Wzywa Komisję do zajęcia się tymi zaburzeniami strukturalnymi na wewnętrznym rynku energii w celu zapewnienia, aby regiony o konkurencyjnej niskoemisyjnej produkcji mogły skutecznie przełożyć tę przewagę na przystępne ceny energii dla przemysłu.
27. Wzywa do dalszego promowania technologii jądrowych, w tym syntezy jądrowej, w strategii UE na rzecz dekarbonizacji, konkurencyjności i bezpieczeństwa energetycznego.
28. Podkreśla potrzebę priorytetowego traktowania zarówno krótko-, jak i długoterminowych inwestycji w modernizację infrastruktury energetycznej, takiej jak sieci elektroenergetyczne i niskoemisyjne sieci wodorowe, oraz w rozbudowę infrastruktury magazynowania energii, zgodnie z unijną ścieżką transformacji dla przemysłu chemicznego.
29. Odnotowuje, że wysokie koszty towarów wysokoemisyjnych i energochłonnych wynikające z unijnej polityki redukcji emisji dwutlenku węgla, w tym systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) i mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM), powodują międzynarodową presję konkurencyjną. Z zadowoleniem przyjmuje uproszczenie CBAM w ramach pakietu zbiorczego 1 i wzywa do dalszych wysiłków na rzecz reformy ETS i CBAM, aby zapewnić ich zgodność z europejskimi celami w zakresie konkurencyjności. Komisja powinna ponadto priorytetowo traktować krótkoterminowe inwestycje w technologie dekarbonizacji i rozważyć częściowe przekierowanie dochodów z ETS na wspieranie międzynarodowej konkurencyjności i stymulowanie popytu rynkowego na produkty niskoemisyjne.
30. Podkreśla potrzebę finansowania przez UE projektów wspierających dekarbonizację procesu produkcji chemicznej, w tym wykorzystanie wodoru odnawialnego i niskoemisyjnego oraz biomasy, wychwytywanie, składowanie i utylizację dwutlenku węgla (CCUS), a także zastosowanie krakerów elektrycznych i dużych pomp ciepła.
31. Zauważa, że znaczna część projektów dekarbonizacji przemysłu w sektorze chemicznym napotyka przede wszystkim bariery finansowe, związane z popytem lub zarządzaniem, a nie wyzwania technologiczne. Wzywa Komisję do uzupełnienia wsparcia ukierunkowanego na technologię dostosowanymi do potrzeb instrumentami ograniczania ryzyka, w tym gwarancjami, finansowaniem mieszanym, mechanizmami podziału ryzyka i długoterminowymi ramami odbioru, zwłaszcza w przypadku dużych projektów transformacji przemysłowej w istniejących zakładach chemicznych.
32. Podkreśla, że Europa powinna odgrywać czołową rolę w opracowywaniu i wdrażaniu rozwiązań niskoemisyjnych w sektorach, gdzie emisje trudno jest zredukować, takich jak sektor chemiczny. Powinna przy tym wykorzystywać zamówienia publiczne, zielone rynki pionierskie i skoordynowaną politykę przemysłową, aby pobudzać popyt i przyspieszać transformację rynku.
Rozwój rynków pionierskich i inwestowanie w innowacyjne technologie
33. Podkreśla, że Komisja musi rozwijać rynki pionierskie dla sektora chemicznego, aby odblokować inwestycje i umożliwić europejskim producentom zwiększenie skali działalności w regionach, miastach i miasteczkach.
34. Zaznacza, że europejskie przedsiębiorstwa typu startup często przenoszą się do państw trzecich lub rozszerzają na nie działalność ze względu na wysokie koszty operacyjne, złożoność regulacyjną i ograniczony dostęp do finansowania przedsiębiorstw typu scale-up w UE.
35. Podkreśla znaczenie zniwelowania luki między badaniami naukowymi a zastosowaniem w przemyśle, tak aby innowacyjne technologie chemiczne trafiały na rynek. Wzywa do dalszych inwestycji w badania i rozwój, w tym w inkubatory i akceleratory krytycznych chemikaliów, przy wsparciu władz lokalnych i regionalnych, przemysłu i środowiska akademickiego.
36. Popiera finansowanie publiczno-prywatne w ramach unijnych mechanizmów finansowania w celu uruchomienia dodatkowych inwestycji i zmniejszenia ryzyka zrównoważonych projektów przemysłowych, przy jednoczesnym zapewnieniu jasnych ustaleń dotyczących zarządzania i podziału ryzyka.
37. Wzywa Komisję do skoncentrowania się na zwiększaniu skali działalności europejskich przedsiębiorstw chemicznych poprzez inwestycje w całym łańcuchu projektów, od badań i rozwoju po produkty końcowe, aby zagwarantować, że badania i rozwój przyniosą wymierne rezultaty dla rynków UE, a przy tym pomogą zniwelować lukę innowacyjną w Unii.
38. Uznaje znaczenie wzmocnienia i pogłębienia rynków kapitałowych UE w celu finansowania transformacji przemysłu chemicznego i wzywa Komisję do poczynienia postępów w tworzeniu unii oszczędności i inwestycji, zwłaszcza w celu wspierania MŚP.
39. Z zadowoleniem przyjmuje unijną strategię dotyczącą biogospodarki oraz uznanie silnej roli regionów w rozwoju pionierskich rynków materiałów pochodzenia biologicznego, a także podkreśla możliwości dostarczania zrównoważonej biomasy przez regiony o dużym potencjale leśnym. Zaznacza, że UE może stać się liderem w sektorze gospodarki o obiegu zamkniętym, i zwraca uwagę na potrzebę współpracy między sojuszem na rzecz chemikaliów o krytycznym znaczeniu a przyszłym Sojuszem na rzecz biotechnologicznej Europy.
40. Podkreśla, że biogospodarka, a konkretnie - wykorzystanie biomasy, odpadów z rolnictwa lub rolno-spożywczych produktów ubocznych zamiast paliw kopalnych może nie tylko zmniejszać koszty energochłonnych gałęzi przemysłu takich jak przemysł chemiczny, lecz również sprzyjać innowacjom oraz dodatkowym źródłom dochodów w sektorze rolnym, łagodząc kryzys dotykający ten sektor oraz przyczyniając się do rozwoju obszarów wiejskich.
41. Przyznaje, że zanieczyszczenie substancjami szkodliwymi może powodować znaczne koszty długoterminowe. Podkreśla, że najlepszym sposobem, by ograniczyć te koszty, jest podejście profilaktyczne u źródła problemu. Wzywa Komisję, aby lepiej dostosowała zawarte w Planie działania na rzecz europejskiego przemysłu chemicznego cele dotyczące gospodarki o obiegu zamkniętym i usuwania zanieczyszczeń do Paktu dla czystego przemysłu, wspierając stopniowe, oparte na podstawach naukowych wycofywanie najbardziej szkodliwych substancji oraz rozwój alternatyw dla substancji PFAS i technologii w celu skutecznej remediacji PFAS, co zapewni bezpieczniejsze środowisko przy jednoczesnym wspieraniu konkurencyjności.
42. Podkreśla, że większa akceptacja obiegu zamkniętego surowców, utworzenie prawdziwego jednolitego rynku surowców wtórnych i podejście neutralne pod względem technologicznym powinny przyczynić się do zasobooszczędności i zrównoważonego rozwoju. Aby pobudzić europejską gospodarkę o obiegu zamkniętym, należy zachęcać do wykorzystywania surowców pochodzących z recyklingu w UE zamiast surowców pierwotnych oraz zaostrzyć kontrole nad materiałami pochodzącymi z recyklingu z państw trzecich, takimi jak tworzywa sztuczne.
Nowe podejście do wspierania regionów chemicznych w zarządzaniu transformacją
43. Podkreśla potrzebę inwestowania w zdolność lokalnych przywódców do zarządzania zmianami w oparciu o prognozowanie terytorialne i technologiczne oraz współpracę międzyregionalną.
44. Podkreśla, że w wysoce zintegrowanych klastrach chemicznych powodzenie transformacji przemysłowej zależy od skoordynowanych ram zarządzania na poziomie klastrów, ponieważ indywidualne podejścia oparte na projektach mogą nie uwzględniać systemowych współzależności związanych z energią, surowcami, wspólną infrastrukturą i popytem. Zachęca Komisję i państwa członkowskie do wspierania zintegrowanych, ukierunkowanych terytorialnie planów transformacji klastrów chemicznych.
45. Proponuje wzmocnienie pozycji regionów chemicznych w zarządzaniu zmianami strukturalnymi poprzez praktyczne rozwijanie zasobów za pośrednictwem partnerstw strategicznych, takich jak partnerstwo innowacji regionalnych KR-JRC, i podkreśla, że strategiczne systemy wywiadowcze wspierają działania oparte na dowodach, ukierunkowane na konkretny obszar i sprzyjające włączeniu społecznemu, zapobiegając fragmentarycznym reakcjom.
46. Ponownie podkreśla kluczową rolę odnowionych strategii inteligentnej specjalizacji we wspieraniu konkurencyjności i odporności w regionach chemicznych, w oparciu o podejście z udziałem wielu zainteresowanych stron.
47. Proponuje włączenie spójnej definicji innowacji ukierunkowanej na konkretny obszar do przyszłych unijnych programów finansowania, takich jak Europejski Fundusz Konkurencyjności, plany partnerstwa krajowego i regionalnego (PPKR) oraz program "Horyzont", aby zapewnić synergie i skuteczną integrację finansowania unijnego.
48. Sugeruje, że odnowione strategie inteligentnej specjalizacji w regionach chemicznych mogą stanowić pomost między innowacjami ukierunkowanymi na konkretny obszar a polityką przemysłową UE.
Uproszczenie i usprawnienie ram regulacyjnych dla władz lokalnych i regionalnych oraz przemysłu
49. Podkreśla, że, przy poszanowaniu pomocniczości i proporcjonalności, należy dokonać harmonizacji przepisów UE i państw członkowskich dotyczących tego sektora w celu osiągnięcia spójności i zgodności w obszarach takich jak wydawanie pozwoleń, zgodność z przepisami w zakresie ochrony środowiska, gospodarka o obiegu zamkniętym i ponowne wykorzystanie materiałów odpadowych. Ponadto należy zapewnić zachęty do innowacji, aby zmniejszyć fragmentację przepisów w miastach i regionach, a także zapewnić odpowiednią pomoc dla państw członkowskich, gwarantującą terminowe i spójne wdrażanie stosownych przepisów.
50. Z zadowoleniem przyjmuje pakiet zbiorczy w sprawie uproszczenia dla sektora chemicznego towarzyszący planowi działania i podkreśla potrzebę dalszego uproszczenia przepisów i wymogów sprawozdawczych dla unijnego przemysłu chemicznego w celu zwiększenia jego konkurencyjności.
51. Przypomina, że małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią 97 % europejskiego przemysłu chemicznego i napotykają większe trudności we wdrażaniu przepisów, spełnianiu wymogów lub dostępie do europejskich możliwości finansowania. Wzywa do poczynienia postępów w realizacji europejskiego celu, którym jest zmniejszenie o 35 % obciążeń administracyjnych MŚP, oraz do uwzględnienia ich w dostępie do finansowania w ramach przyszłych programów i inicjatyw europejskich.
52. Zwraca uwagę na stałe znaczenie odpowiedzialności przemysłu i zaznacza, że uproszczenie przepisów powinno iść w parze z zachęcaniem do przejścia na bezpieczniejsze chemikalia i większą przejrzystość w przemyśle.
53. Podkreśla potrzebę solidnych mechanizmów egzekwowania i zgodności na szczeblu UE i państw członkowskich w celu zapewnienia, aby wszystkie podmioty rynkowe - w tym importerzy produktów chemicznych - przestrzegały tych samych przepisów.
54. Zwraca się do Komisji, by wraz z państwami członkowskimi i władzami lokalnymi i regionalnymi dokonała przeglądu istniejących obowiązków sprawozdawczych z perspektywy opartej na wynikach, bez uszczerbku dla bezpieczeństwa lub ochrony zdrowia publicznego, praw pracowniczych i środowiska. W tym kontekście nie można przecenić znaczenia szybkich i wysokiej jakości decyzji o wydaniu pozwolenia, a we współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi należy dążyć do poprawy, która doprowadzi do przyspieszenia procedur wydawania pozwoleń bez obniżania poziomu ochrony.
55. Uważa za niezbędną taką regulację chemikaliów, która oprócz ochrony zdrowia i środowiska zwiększałaby konkurencyjność przemysłu chemicznego i farmaceutycznego oraz sieci niższego szczebla tworzących wartość, a także zmniejszała spoczywające na nich obciążenia i dawała im pewność planowania. Konieczna jest zmiana sposobu myślenia na wszystkich szczeblach politycznych, aby konkurencyjność międzynarodowa znów stała się jednym z naczelnych celów unijnych przepisów dotyczących chemikaliów. Wymaga to opartego na analizie ryzyka i dowodach oraz zróżnicowanego podejścia, w ramach którego uwzględnia się również korzyści płynące z chemikaliów i możliwość zarządzania ryzykiem. Potrzebne są także: większa przejrzystość procesu decyzyjnego, lepsze włączenie zainteresowanych stron, wykonalność i wspieranie rozwiązań alternatywnych.
56. Wzywa Komisję do wspierania strategii politycznych upraszczających i przyspieszających wydawanie pozwoleń na infrastrukturę krytyczną poprzez wprowadzenie zharmonizowanego ogólnounijnego cyfrowego systemu wydawania pozwoleń oraz do uzupełnienia go punktami kompleksowej obsługi i regionalnymi agencjami energetycznymi w celu zwiększenia zdolności administracyjnych władz lokalnych i regionalnych oraz zmniejszenia opóźnień w zatwierdzaniu na szczeblu lokalnym i regionalnym, przy poszanowaniu zasady pomocniczości.
Funkcjonowanie sojuszu na rzecz chemikaliów o krytycznym znaczeniu i jego wpływ na przemysł w regionach i miastach
57. Podkreśla, że powodzenie planu działania zależy od terminowego wdrożenia i silnego partnerstwa między Komisją a władzami lokalnymi i regionalnymi, zwłaszcza w regionach chemicznych, w celu zapewnienia podejścia ukierunkowanego na konkretny obszar, uwzględniającego mocne strony przemysłu, podatność na zagrożenia i uprawnienia państw członkowskich.
58. Z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie sojuszu na rzecz chemikaliów o krytycznym znaczeniu i podkreśla potrzebę międzyregionalnego zaangażowania na szczeblu decyzyjnym w ramach sojuszu.
59. Proponuje, by KR odgrywał rolę obserwatora w sojuszu, i z zadowoleniem przyjmuje uznanie Europejskiej Sieci Regionów Chemicznych.
60. Postrzega ten sojusz jako inicjatywę opartą na zasadach wielopoziomowego sprawowania rządów i partnerstwa, która mogłaby służyć za przykład dla innych strategii i sojuszy przemysłowych UE, takich jak europejskie regiony produkujące półprzewodniki.
61. Podkreśla, że sojusz musi działać jako strategiczny parasol umożliwiający współpracę i ułatwiający dialog z władzami lokalnymi i regionalnymi, państwami członkowskimi, przemysłem, środowiskiem akademickim i innymi kluczowymi zainteresowanymi stronami dzięki podejściu opartemu na wielopoziomowym sprawowaniu rządów.
62. Zaznacza, jak ważne jest, aby sojusz dostarczał informacji i miał dostęp do danych i dowodów naukowych na temat sytuacji zakładów chemicznych o krytycznym znaczeniu w UE poprzez regularne śledzenie wzorców inwestycyjnych, w tym otwierania, rozbudowy i zamykania zakładów.
63. Sugeruje wspólne wysiłki na rzecz opracowania kryteriów mapowania cząsteczek o krytycznym znaczeniu z perspektywy UE i prowadzenia monitorowania rynku w ramach systemu nadzoru celnego.
64. Zaleca wyposażenie sojuszu w systemy wczesnego ostrzegania przed zakłóceniami w handlu, lukami w kosztach energii i ryzykiem zamknięcia.
65. Wzywa Komisję do zapewnienia skutecznych działań następczych w związku z zaleceniami sojuszu w ramach terytorialnej strategii przemysłowej UE i proponuje ustanowienie jasnych kluczowych wskaźników efektywności w celu pomiaru skuteczności sojuszu w sprawozdaniu oceniającym, które powinno być publikowane co roku.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.2606 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Plan działania na rzecz europejskiego przemysłu chemicznego |
| Data aktu: | 2026-05-20 |
| Data ogłoszenia: | 2026-05-20 |