Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Połączenia międzysystemowe i sieci elektroenergetyczne (opinia rozpoznawcza na wniosek cypryjskiej prezydencji)
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-SpołecznegoPołączenia międzysystemowe i sieci elektroenergetyczne (opinia rozpoznawcza na wniosek cypryjskiej prezydencji)(C/2026/2540)
| Doradczynie i doradcy | Thomas LEWIS (z ramienia Grupy III) Wniosek cypryjskiej prezydencji Rady UE, 14.10.2025 |
| Decyzja Zgromadzenia Planarnego | 21.10.2025 |
| Podstawa prawna | Art. 52 ust. 2 regulaminu wewnętrznego |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.2.2026 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 18.2.2026 |
| Sesja plenarna nr | 603 |
| Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) | 235/4/4 |
1. Wnioski i zalecenia
1.1. Europejski sektor energii elektrycznej musi mieć zdolność do planowania potrzeb systemu elektroenergetycznego na szczeblu UE i w krajach partnerskich w oparciu o wspólny scenariusz energetyczny określony przez Komisję przy wsparciu państw członkowskich i operatorów systemów krajowych. Planowanie to musi opierać się na dynamicznym modelowaniu systemu europejskiego, z uwzględnieniem potrzeb, środków produkcji i poziomów elastyczności. Celem jest zrozumienie roli połączeń międzysystemowych w trwających dążeniach do osiągnięcia równowagi systemu. Takie planowanie na szczeblu UE powinno wyraźnie mieć na celu rozwiązanie problemu utrzymujących się strukturalnych wąskich gardeł i regionalnych rozbieżności cen, gdy niewystarczająca integracja sieci nadal utrudnia skuteczne funkcjonowanie wewnętrznego rynku energii.
1.2. Wartość połączeń międzysystemowych należy postrzegać albo z perspektywy korzyści dzielonych między dwa państwa, w ujęciu dwustronnym, albo w kategoriach poszukiwania ogólnych korzyści dla systemu, wykraczających poza dwa państwa dzielące dane połączenie. W tym drugim przypadku muszą wyłaniać się nowe modele gospodarcze w wyniku współpracy między ACER, krajowymi organami regulacyjnymi i operatorami sieci. W tym kontekście należy przewidzieć mechanizmy interwencji na szczeblu UE, na wypadek gdyby zidentyfikowane potrzeby w zakresie transgranicznych zdolności przesyłowych utrzymywały się, a nie pojawiałyby się odpowiednie wnioski dotyczące projektów.
1.3. Aby kontrolować rozwój połączeń międzysystemowych i związane z nim koszty, bezwzględnie konieczne jest kształtowanie elastyczności w ramach systemu elektroenergetycznego, w szczególności po stronie popytu, gdzie jest to zdecydowanie najmniej kosztowne, choć nie zawsze wykonalne.
1.4. Aby połączenia międzysystemowe były skuteczne, ich rozwojowi musi towarzyszyć rozwój odpowiedniej infrastruktury krajowej, zwłaszcza na poziomie operatorów systemów przesyłowych (OSP) i operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD). Budowanie zdolności połączeń międzysystemowych musi być okazją do wspierania europejskiej solidarności w zakresie sieci energetycznych.
1.5. Optymalizacja ekonomiczna europejskiego systemu elektroenergetycznego opiera się na powyższych zaleceniach, ale wymaga to powszechnej instalacji inteligentnych liczników, dalszych dodatkowych inwestycji w sieci przesyłowe i dystrybucyjne oraz udostępnienia danych dotyczących przepływu energii.
1.6. Bezpieczeństwo systemu elektroenergetycznego musi być priorytetem, w odniesieniu do ataków fizycznych, aktów sabotażu, ryzyka w cyberprzestrzeni i ryzyka związanego z bilansowaniem systemów. Konieczne jest również uwzględnienie ryzyka wynikającego ze zmiany klimatu. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) zaleca przeprowadzenie testów wytrzymałościowych w celu potwierdzenia odporności europejskiego systemu energetycznego.
1.7. Przed rozważeniem budowy nowej infrastruktury należy najpierw rozważyć zmianę optymalizację istniejącej infrastruktury. Instrument "Łącząc Europę" - Energia powinien być otwarty na technologie usprawniające sieć jako projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, których celem jest zwiększenie przepustowości istniejących elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych.
2. Uwagi ogólne
2.1. Kwestie energetyczne nadal są dla UE poważnym powodem do niepokoju ze względu na wyzwania związane z bezpieczeństwem dostaw, a także potrzebę zagwarantowania dostępu do konkurencyjnej energii oraz zwiększenia zdolności przemysłowych państw członkowskich. Z tego powodu cypryjska prezydencja Rady UE poprosiła EKES o ponowną ocenę ambicji UE w zakresie rozwoju energetycznych połączeń transgranicznych, a w szczególności elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych. Wojna w Ukrainie i niedawny zanik zasilania z początkiem w Hiszpanii uwypuklają strategiczne znaczenie bezpieczeństwa dostaw.
2.2. EKES regularnie porusza kwestię sieci energetycznych w różnych opiniach. Najnowsze wyniki rynkowe pokazują, że niewystarczająca przepustowość sieci przekłada się bezpośrednio na utrzymujące się dysproporcje cenowe między regionami oraz osłabia konkurencyjność przemysłu i spójność społeczną w Unii. Ostatnio dyskusje koncentrowały się na koncepcji suwerenności, która jest ściśle związana z bezpieczeństwem dostaw. Rozwój energetycznych połączeń transgranicznych jest w pełni zgodny z tym podejściem oraz pomaga wzmocnić i zabezpieczyć europejski system elektroenergetyczny i strategiczną autonomię Europy - połączenia międzysystemowe są w tym kontekście konieczne, aby zmniejszyć izolację energetyczną i poprawić funkcjonowanie wewnętrznego rynku energii.
2.3. Energia jest wspólnym dobrem, podstawowym towarem, który wpływa na każdy aspekt naszego życia. Spostrzeżenie to nabrało jeszcze większego znaczenia w przypadku energii elektrycznej, która umożliwiła rozkwit gospodarki informacyjnej - samej w sobie równie kluczowej. W nadchodzących latach to znów energia elektryczna pozwoli nam odejść od masowego zużycia paliw kopalnych. Państwa członkowskie i UE nie mogą zatem lekceważyć kwestii dostępu do przystępnej cenowo energii elektrycznej dla wszystkich naszych obywatelek i obywateli oraz przedsiębiorstw.
2.4. Infrastruktura energetyczna jest strategicznym czynnikiem wspomagającym transformację energetyczną i dekarbonizację przemysłu. Konkurencyjna, odporna i dobrze zaplanowana infrastruktura jest niezbędna do zapewnienia Europie przystępnej cenowo, czystej i niezawodnej energii. W związku z tym dostęp do sieci i niezawodnych połączeń ma kluczowe znaczenie dla reindustrializacji Europy i przyciągnięcia nowych inwestycji. Silny, konkurencyjny przemysł europejski, który tworzy miejsca pracy, potrzebuje bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej po przystępnych cenach, zwłaszcza w przypadku podejmowania procesów dekarbonizacji przemysłu obejmujących elektryfikację procesów.
2.5. Integracja systemów energetycznych oferuje znaczne możliwości pod względem kosztów, wydajności i bezpieczeństwa dostaw, a połączenia międzysystemowe są potrzebne do zintegrowania różnych systemów energetycznych w większy i lepszy system. Ponadto bardzo ważną rolę w ogólnej optymalizacji sieci odgrywają zdecentralizowane systemy lokalne. Ich zdolność do lokalnego zarządzania zasobami pozwala na skuteczną optymalizację transgranicznych zdolności przesyłowych i związanych z tym kosztów. W związku z tym OSD i OSP ponoszą znaczną wspólną odpowiedzialność, co sprawia, że ścisła współpraca między nimi jest niezbędna i konieczne jest ich odpowiednie finansowanie, w tym ze środków UE.
2.6. Tradycyjnie projekty dotyczące połączeń międzysystemowych opracowuje się na podstawie umów dwustronnych między państwami. Chociaż to lokalne podejście pozostaje istotne i niezbędne, musi obecnie być częścią ogólnej wizji wszystkich państw członkowskich uczestniczących w europejskim systemie elektroenergetycznym.
2.7. Planowanie rozwoju europejskiego systemu elektroenergetycznego, oparte na dostosowaniu prognoz lokalnych, krajowych i europejskich, powinno służyć jako punkt odniesienia w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych. Umożliwiłoby to identyfikację i priorytetowe traktowanie inwestycji dotyczących połączeń międzysystemowych, które to inwestycje oferują największą wartość dodaną dla całej sieci.
2.8. Wymiana energii elektrycznej między państwami członkowskimi stanowi część jednolitego rynku opartego na zasadach niedyskryminacji. Taką wymianę regulują dwa rodzaje uzupełniających się zasad:
- prawa ustanowione przez człowieka, które określają umowne i ekonomiczne warunki transakcji;
- oraz prawa fizyki, które determinują podstawowe zasady techniczne i ograniczenia sieci elektroenergetycznej.
2.9. Połączenia międzysystemowe wymagają uwzględnienia zarówno wymiaru fizycznego, jak i wymiaru handlowego i oba te wymiary łącznie mają wpływ na ceny rynkowe:
- fizyczne możliwości połączeń odnoszą się do ograniczeń technicznych obiektów w strefie przygranicznej;
- możliwości w zakresie wymiany transgranicznej odnoszą się do ograniczeń w handlu między dwiema strefami cenowymi (czasami w obrębie tego samego kraju) bez uszczerbku dla bezpieczeństwa systemu.
2.10. Na zaufanie do planowania energetycznego i procesu integracji coraz silniej wpływają narastające elementy niepewności:
- zmienność cen utrudnia długoterminowe inwestycje prywatne i podważa zaufanie rynku do wzrostu przemysłowego i procesu dekarbonizacji;
- transformacja energetyczna oznacza ogromną zmianę zarówno w mocy zainstalowanej, jak i w produkcji energii elektrycznej w danym okresie, co wiąże się z dużą złożonością i niepewnością;
- państwa mają mniej środków publicznych na wsparcie swoich ambitnych polityk krajowych;
- krótkoterminowe programy polityczne nie pozwalają na przyjęcie spójnych długoterminowych planów energetycznych;
- państwa mają rozbieżne priorytety energetyczne, co może skutkować nieefektywnym planowaniem.
Ponadto stoimy w obliczu rosnącej niepewności co do systemu elektroenergetycznego, jego bezpieczeństwa i wymaganych inwestycji.
2.11. Cel, jakim jest rozwój elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych, jest częścią podejścia opartego na solidarności między państwami członkowskimi. Ma służyć zwiększeniu niezawodności dostaw zdekarbonizowanej energii elektrycznej, zwłaszcza w systemie w dużym stopniu opartym na odnawialnych źródłach energii, poprawie odporności systemu za pomocą mechanizmów rezerwowych oraz wspieraniu większej konkurencyjności cen energii elektrycznej w Unii Europejskiej. Połączenia międzysystemowe muszą prowadzić do lokalnych usprawnień między dwoma połączonymi obszarami oraz między sąsiadującymi regionami połączonych ze sobą obszarów i jednocześnie do ogólnej poprawy europejskiego systemu elektroenergetycznego.
Uruchomienie środków, które mogą stanowić wkład w finansowanie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych, musi spełniać wymogi dotyczące dekarbonizacji i bezpieczeństwa systemu. Instrument "Łącząc Europę" jest wyraźnie ukierunkowany na bezpieczeństwo systemu. Musi jednak istnieć możliwość uruchomienia środków z wieloletnich ram finansowych z celem dekarbonizacji gospodarki europejskiej.
3. Uwagi szczegółowe 3.1. EKES podkreśla, że energia, a także infrastruktura przesyłu, dystrybucji i magazynowania energii, nie powinna być traktowana jak zwykły towar, lecz że trzeba ją klasyfikować jako usługę świadczoną w interesie ogólnym gospodarki i ludności.
3.2. Elektroenergetyczne połączenia międzysystemowe są częścią większego systemu, którego skuteczność opiera się na trzech podstawowych cechach fizycznych:
- zdolności przesyłowej (w MW), określającej ilość energii elektrycznej, która może przepływać między dwoma obszarami. Wartość ta odnosi się do odcinka kabli, prędkości, jaką można osiągnąć w przesyłaniu energii elektrycznej między dwoma obszarami przygranicznymi;
- możliwości zintegrowania z istniejącą siecią energetyczną. Połączenia międzysystemowe mają sens tylko wtedy, gdy dobrze wpasowują się w całą infrastrukturę. Analogicznie budowa ośmiopasmowej autostrady do granicy byłaby mało przydatna, gdyby po drugiej stronie prowadziła do wąskiej drogi, w związku z czym należy rozważyć usprawnienie wewnętrznych sieci krajowych;
- a także lokalnych zdolności produkcyjnych i konsumpcyjnych, zarówno deficytów, jak i nadwyżek. Połączenia międzysystemowe mogą przesyłać energię elektryczną tylko wtedy, gdy jest ona dostępna po stronie eksportującej i użyteczna po stronie importującej: można eksportować tylko nadwyżkę produkcji i importować tylko do poziomu zaspokojenia rzeczywistych potrzeb; przewidywane inwestycje w połączenia międzysystemowe powinny jednak odzwierciedlać przyszłą zwiększoną produkcję, w szczególności z odnawialnych źródeł energii o zmiennej wydajności, oraz przyszłe zużycie napędzane elektryfikacją.
W związku z tym każda decyzja o rozbudowie połączeń międzysystemowych musi opierać się na rygorystycznej analizie tych parametrów fizycznych, aby zagwarantować adekwatność i skuteczność tych połączeń.
3.3. Połączenia transgraniczne mogą zaspokajać lokalne potrzeby, ale muszą być zintegrowane z ogólnym systemem na poziomie europejskim.
Zasadność opracowania inwestycji dotyczącej połączeń międzysystemowych należy zatem analizować lokalnie, gdy dwa sąsiadujące państwa dostrzegają płynące z niej korzyści, ale należy również uwzględnić zachowanie równowagi w sąsiednich regionach i w całym systemie europejskim.
3.4. Perspektywiczna analiza gospodarczo-finansowa musi zapewnić inwestycjom w połączenia międzysystemowe ochronę przed ewentualnymi kosztami osieroconymi.
Oczekiwane korzyści z projektu dotyczącego połączeń międzysystemowych i skalę tej inwestycji należy zestawić z potencjalnymi źródłami i rezerwami elastyczności, które mogłyby skompensować to zapotrzebowanie na energię, przy jednoczesnym uwzględnieniu przyszłego wzrostu energii elektrycznej wywołanego elektryfikacją. Mechanizmy podziału kosztów i korzyści powinny zatem odzwierciedlać nie tylko skutki lokalne, ale również szerszą integrację rynkową, w tym konwergencję cen i zwiększone bezpieczeństwo dostaw.
3.5. Opracowanie projektu dotyczącego połączeń międzysystemowych wymaga zaangażowania co najmniej dwóch państw członkowskich graniczących ze sobą lub oddzielonych od siebie pasem wody.
Oczekiwane korzyści płynące z tego rodzaju projektów nie zawsze są jednak równomiernie rozłożone, a w rzeczywistości zwykle nie są i mogą nie ograniczać się do dwóch państw członkowskich.
Analizie technicznejmusi towarzyszyć analiza interesów zainteresowanych stron - w tym tych będących częścią zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego - związanych z realizacją projektu dotyczącego połączeń międzysystemowych.
Ponadto należy przeprowadzić analizę korzyści dla europejskiego systemu elektroenergetycznego jako całości, tak aby przed podjęciem decyzji inwestycyjnej dostępne były wszystkie istotne informacje.
3.6. W związku z wyżej wspomnianą potrzebą analizy korzyści płynących z projektu dotyczącego połączeń międzysys- temowych dla europejskiego systemu elektroenergetycznego Unia musi być zdolna do prowadzenia planowania perspektywicznego dla tego systemu. Takie planowanie perspektywiczne musi być systemowe, dogłębne i neutralne pod względem technologicznym. Jego celem jest przedstawienie sposobów na utrzymanie równowagi między podażą a popytem oraz na zabezpieczenie działania sieci, przy jednoczesnym dążeniu do osiągnięcia uzgodnionych celów europejskich, takich jak wdrożenie produkcji niskoemisyjnej, przystępne ceny energii elektrycznej, efektywność energetyczna, elektryfikacja, redukcja emisji i włączenie wszystkich państw UE do systemu energetycznego. Konkurencyjna, odporna i dobrze zaplanowana infrastruktura jest niezbędna do zapewnienia Europie przystępnej cenowo, czystej i niezawodnej energii oraz umożliwia transformację energetyczną i dekarbonizację przemysłu.
3.7. Ta systemowa wizja musi uwzględniać dane dotyczące produkcji, dostarczania energii (w tym zdecentralizowanej produkcji wprowadzającej energię do sieci dystrybucyjnych) i zużycia. Planowanie perspektywiczne powinno zapewniać decydentom dane liczbowe dotyczące optymalnej sytuacji na poziomie lokalnym i unijnym. Dostęp do danych systemowych, aż do punktu dostawy energii elektrycznej, ma zasadnicze znaczenie dla optymalizacji zarządzania systemem elektroenergetycznym i jego kosztów. Takie wykorzystanie danych musi być warunkiem wstępnym wszelkich inwestycji UE w połączenia międzysystemowe.
Elastyczność popytu i zarządzanie nim to podstawowe czynniki umożliwiające należyte zarządzania systemem elektroenergetycznym i optymalizację kosztów. Czynniki te należy uwzględnić przed podjęciem wiążących decyzji dotyczących nowych projektów. Aby stymulować elastyczność popytu, UE wprowadziła dynamiczne ceny, które przesuwają zużycie na okresy masowej produkcji energii odnawialnej. Inne źródła elastyczności oparte na surowcach, takie jak baterie, są niezwykle przydatne, przynajmniej lokalnie, ale są droższe i należy je uwzględnić, jeżeli jest to stosowne w danej sytuacji.
Kwestia energii elektrycznej nieustannie skłania do solidarności. Należy ustanowić specjalny fundusz europejski w celu zapewnienia modernizacji i rozwoju sieci elektroenergetycznych w państwach członkowskich.
3.8. Aby ułatwić rozwój zdecentralizowanego wytwarzania energii, OSD i OSP muszą dostarczać publicznym organom regulacyjnym, regulatorom i inwestorom dane i mapy pokazujące średnie koszty przyłączenia do sieci elektroenergetycznej. Wnioski o przyłączenie muszą być rozpatrywane w oparciu o nowo określoną kolejność uszeregowania ofert, z zastrzeżeniem weryfikacji ex post podjętych zobowiązań. W szerszym ujęciu dostępne muszą być charakterystyczne dane sieciowe, a OSD muszą szybko wdrożyć inteligentne systemy opomiarowania. Potrzebne są bardziej wiążące środki dla OSP i OSD, ale również dla producentów energii, aby lepiej koordynować ich działania i umożliwić sieci czerpanie korzyści z cyfryzacji.
3.9. Działania w zakresie planowania muszą uwzględniać cały zakres kosztów systemowych i przy tym propagować innowacje, które mogłyby prowadzić do oszczędności w całym systemie.
3.10. Należy ponownie ocenić sposób funkcjonowania rynku energii elektrycznej, tak aby przepisy regulacyjne stymulowały rozwój połączeń transgranicznych na tych obszarach, na których przyczyni się to do osiągnięcia określonych celów.
3.11. Zwiększenie połączeń międzysystemowych z sąsiadami może zapewnić niezawodną energię w okresach niedoboru, a także magazynowanie energii i źródła elastyczności. Dzielenie się zasobami ponad granicami przynosi większą wydajność i obniża ogólne koszty systemu. Rynek zdolności wytwórczych lub każde inne rozwiązanie, które gwarantuje wystarczającą wielkość produkcji w okresach wybranych przez operatorów sieci elektroenergetycznych wysokiego napięcia (HV), można dostosować z myślą o ochronie państw przed brakiem regulowanej mocy w okresach ryzyka, bez polegania na paliwach kopalnych.
3.12. Nowe projekty dotyczące połączeń międzysystemowych, a być może także te już istniejące, będą musiały uwzględniać dodatkowe zabezpieczenia wynikające z ustaleń na temat zaniku zasilania w Hiszpanii w kwietniu 2025 r.
Wzajemne połączenia wspierają bezpieczeństwo dostaw. Po awarii na Półwyspie Iberyjskim połączenia międzysystemowe z Francją i Marokiem miały zasadnicze znaczenie dla przywrócenia zasilania w Hiszpanii i Portugalii. Obecnie 55 % europejskiego systemu energetycznego jest zagrożone zanikiem zasilania z powodu braku połączeń międzysystemowych (1).
(1) Ember (2025) - New lines of defence: how interconnectors keep the lights on.
Coraz większe obawy budzi kwestia bezpieczeństwa fizycznego i cyberbezpieczeństwa obiektów, co wynika z ryzyka terroryzmu lub wymuszeń oraz - szerzej - coraz bardziej niestabilnego i wrogiego otoczenia geopolitycznego. Ponadto należy zająć się ryzykiem przemysłowym wynikającym z rzeczywistych ograniczeń w łańcuchu dostaw transformatorów, kabli i sprzętu elektrotechnicznego, aby utrzymać cele, koszty i harmonogramy pod kontrolą.
3.13. W planowanych projektach, zwłaszcza w infrastrukturze naziemnej, należy uwzględnić ryzyko katastrof naturalnych, w szczególności tych związanych z globalnym ociepleniem. Połączenia międzysystemowe wymagają uruchomienia podstacji, a te są szczególnie narażone na zagrożenia związane z klimatem. Planowanie powinno opierać się na analizie przeprowadzonej na przykład przez Europejski Naukowy Komitet Doradczy ds. Zmiany Klimatu (ESABCC).
3.14. Aby uzyskać akceptację społeczną dla postawienia tych obiektów na danych obszarach przygranicznych, należy wziąć pod uwagę korzyści gospodarcze, jakie przyniosą one dla tych obszarów. Akceptacja społeczna staje się zasadniczym elementem rozwoju połączeń międzysystemowych. Aby uzyskać niezbędną akceptację społeczną dla projektów elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych o bardzo wysokim napięciu (EHV), konieczne jest zapewnienie sprawiedliwej rekompensaty finansowej dla dotkniętej społeczności lokalnej oraz właścicieli gruntów, na których znajdzie się ta infrastruktura.
Oczekiwane korzyści gospodarcze należy postrzegać w kategoriach zatrudnienia i opłat. W szerszym ujęciu infrastruktura elektroenergetyczna musi przynosić korzyści obszarom, na których się znajduje.
Projekty dotyczące połączeń międzysystemowych muszą być zgodne ze specyfikacjami społecznymi i środowiskowymi.
W trakcie opracowywania projektu dotyczącego połączeń międzysystemowych należy uwzględnić, już na etapie projektowania, korzyści gospodarcze dla danych obszarów przygranicznych, oceny oddziaływania na środowisko i ewentualny wpływ na różnorodność biologiczną.
3.15. W zamian za te wstępne badania organy administracyjne muszą zobowiązać się do przestrzegania maksymalnych ram czasowych przy wydawaniu pozwoleń na realizację. Organy zaangażowane w procedurę wydawania pozwoleń powinny dysponować odpowiednim personelem i możliwościami niezbędnymi do terminowego rozpatrywania wniosków. Należy rozważyć wykorzystanie cyfryzacji. Obowiązujące przepisy o ochronie środowiska powinny pozostać nienaruszone, aby zapewnić zgodność z celami w zakresie różnorodności biologicznej oraz zapobiec gwałtownym reakcjom społeczeństwa, które mogłyby spowodować dalsze opóźnienia.
3.16. Prosumenci mogą znacznie pomóc w ograniczeniu wniosków o wykorzystanie połączeń międzysystemowych, szczególnie w okresach największej presji na bilans systemu. Swój wkład mogą wnieść również społeczności energetyczne, jednak w miarę ich rozwoju należy zarządzać ich integracją w sieci energetycznej, by utrzymać bezpieczeństwo systemu elektroenergetycznego.
3.17. EKES zaleca rozważenie powiązania projektów dotyczących morskiej energii wiatrowej z morskimi międzysys- temowymi połączeniami hybrydowymi. Mogłoby to pomóc w łączeniu kosztów, a tym samym ograniczyć ogólne inwestycje. EKES dostrzega także rosnący popyt i podkreśla, że trzeba inwestować w sieci elektroenergetyczne, aby pobudzić gospodarkę europejską i móc tworzyć wysokiej jakości zielone miejsca pracy. Zaleca intensywniejsze inwestycje w zwiększanie przepustowości sieci energii energetycznej oraz w zmianę parametrów połączeń sieci gazowej. Ponadto procesy przemysłowe napędzane wodorem wymagają istnienia odpowiedniej infrastruktury we właściwym miejscu i czasie.
3.18. Finansowanie tych inwestycji dotyczących połączeń międzysystemowych wchodzi w zakres instrumentu "Łącząc Europę" i projektów stanowiących przedmiot wspólnego zainteresowania. Jak wskazano w opinii EKES-u TEN/823, infrastrukturę sieciową należy traktować jak infrastrukturę krytyczną i usługę świadczoną w interesie ogólnym, a przy tym należy zapewnić nadzór publiczny i nadrzędność interesu publicznego, nawet w przypadku inwestycji prywatnych. Należy przeanalizować możliwości oferowane przez finansowanie w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego. EKES zwraca uwagę, że PPP mogą być korzystne w połączeniu z jasnymi ramami prawnymi i fiskalnymi, obowiązkową analizą ex ante stosunku wartości do ceny oraz pełnym ujawnianiem zobowiązań, podziału zysków, umownych gwarancji dotyczących przystępnych cech oraz zabezpieczeń społecznych i środowiskowych. W szerszym ujęciu należy systematycznie rozważać obniżenie nakładów kapitałowych na projekty dotyczące elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych. Państwa członkowskie powinny przeanalizować - w drodze przeglądu dotychczasowej transgranicznej alokacji kosztów - w jaki sposób najlepiej podzielić koszty nowych projektów dotyczących połączeń międzysystemowych, tak aby uwzględnić wszystkie kraje, które odnoszą korzyści, oraz potrzebę rozbudowania w niektórych przypadkach wewnętrznych sieci krajowych.
3.19. EKES zaleca rozważenie ewentualnych projektów dotyczących energetycznych połączeń międzysystemowych w odniesieniu do gazu odnawialnego lub wodoru zdekarbonizowanego, gdy dostępność obu gazów stanie się pewna. Rozwój takiej infrastruktury z wyprzedzeniem byłby ryzykowny pod względem gospodarczym i politycznym, tym bardziej że połączenia międzysystemowe pozwalają na wymianę nadwyżki produkcji, która w przypadku biometanu lub wodoru zdekarbonizowanego jest nadal odległą możliwością. Konieczne jest jednak zbadanie wszelkich możliwości wykorzystania istniejącej infrastruktury, na przykład ewentualnych możliwości przejścia z transportu metanu na transport wodoru.
Bruksela, dnia 18 lutego 2026 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.2540 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - Połączenia międzysystemowe i sieci elektroenergetyczne (opinia rozpoznawcza na wniosek cypryjskiej prezydencji) |
| Data aktu: | 2026-05-22 |
| Data ogłoszenia: | 2026-05-22 |