Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 22 października 2025 r. w sprawie stanowiska Rady dotyczącego projektu budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2026 (11216/2025 - C10-0206/2025 - 2025/0210(BUD))
P10_TA(2025)0244Budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2026 - wszystkie sekcje
(C/2026/2114)
(Dz.U.UE C z dnia 29 kwietnia 2026 r.)
Parlament Europejski,
– uwzględniając art. 314 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),
– uwzględniając art. 106a Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,
– uwzględniając art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, zgodnie z którym równouprawnienie płci stanowi jedną z podstawowych wartości Unii,
– uwzględniając art. 8 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którym "we wszystkich swoich działaniach Unia zmierza do zniesienia nierówności oraz wspierania równości mężczyzn i kobiet"; mając na uwadze, że dotyczy to wszystkich etapów procesu budżetowego,
– uwzględniając decyzję Rady (UE, Euratom) 2020/2053 z dnia 14 grudnia 2020 r. w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej oraz uchylającą decyzję 2014/335/UE, Euratom 1 ,
– uwzględniając wniosek Komisji z 22 grudnia 2021 r. dotyczący decyzji Rady zmieniającej decyzję (UE, Euratom) 2020/2053 w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej (COM(2021)0570) oraz swoje stanowisko w sprawie tego wniosku z 23 listopada 2022 r. 2 ,
– uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2020/2093 z 17 grudnia 2020 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2021-2027 3 , wspólne oświadczenia uzgodnione między Parlamentem, Radą i Komisją w tym kontekście 4 , a także powiązane oświadczenia jednostronne 5 ,
– uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2022/2496 z 15 grudnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093 określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021-2027 6 ,
– uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2024/765 z dnia 29 lutego 2024 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093 określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021-2027 7 (rewizja WRF),
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2509 z 23 września 2024 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii (wersja przekształcona) 8 (rozporządzenie finansowe),
– uwzględniając swoją rezolucję z 2 kwietnia 2025 r. w sprawie ogólnych wytycznych dotyczących przygotowania budżetu na rok 2026 - sekcja III 9 ,
– uwzględniając swoją rezolucję z 16 grudnia 2020 r. w sprawie projektu rozporządzenia Rady określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021-2027 10 ,
– uwzględniając swoją rezolucję z 3 października 2023 r. w sprawie wniosku dotyczącego śródokresowej rewizji wieloletnich ram finansowych na lata 2021-2027 11 ,
– uwzględniając swoją rezolucję z 27 lutego 2024 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE, Euratom) 2020/2093 określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2021-2027 12 ,
– uwzględniając swoją rezolucję z 10 maja 2023 r. w sprawie wpływu zwiększenia kosztów finansowania zewnętrznego w ramach Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy na budżet UE na 2024 r. 13 ,
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2020/2092 z 16 grudnia 2020 r. w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii 14 ,
– uwzględniając swoją rezolucję z 3 kwietnia 2025 r. w sprawie preliminarza dochodów i wydatków Parlamentu Europejskiego w roku budżetowym 2026 15 ,
– uwzględniając swoją rezolucję z 15 grudnia 2022 r. w sprawie ulepszenia wieloletnich ram finansowych na lata 2021-2027: gotowy na nowe wyzwania, odporny budżet UE 16 ,
– uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 16 grudnia 2020 r. między Parlamentem Europejskim, Radą Unii Europejskiej i Komisją Europejską w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami oraz w sprawie nowych zasobów własnych, w tym również harmonogramu wprowadzania nowych zasobów własnych 17 ,
– uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2025 i wspólne oświadczenia uzgodnione między Parlamentem, Radą i Komisją, które zostały do niego załączone,
– uwzględniając art. 349 TFUE i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 228/2013 z dnia 13 marca 2013 r. ustanawiające szczególne środki w dziedzinie rolnictwa na rzecz regionów najbardziej oddalonych w Unii Europejskiej 18 ,
– uwzględniając międzyinstytucjonalną proklamację Europejskiego filaru praw socjalnych z 13 grudnia 2017 r. oraz swoją rezolucję z 19 stycznia 2017 r. w tej sprawie 19 ,
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1119 z dnia 30 czerwca 2021 r. w sprawie ustanowienia ram na potrzeby osiągnięcia neutralności klimatycznej i zmiany rozporządzeń (WE) nr 401/2009 i (UE) 2018/1999 (Europejskie prawo o klimacie) 20 ,
– uwzględniając cele zrównoważonego rozwoju ONZ,
– uwzględniając sprawozdanie Enrica Letty pt. "Much more than a market" [Znacznie więcej niż rynek], przedstawione w Parlamencie Europejskim 21 października 2024 r.,
– uwzględniając sprawozdanie Maria Draghiego pt. "The future of European competitiveness" [Przyszłość europejskiej konkurencyjności], przedstawione w Parlamencie Europejskim 17 września 2024 r.,
– uwzględniając sprawozdanie Saulego Niinistö pt. "Safer together - Strengthening Europe's civilian and military preparedness and readiness" [Bezpieczniejsi razem - wzmocnienie przygotowania i gotowości Europy w sferze cywilnej i wojskowej], przedstawione w Parlamencie Europejskim 14 listopada 2024 r.,
– uwzględniając Kompas konkurencyjności dla UE przedstawiony przez przewodniczącą Komisji Ursulę von der Leyen 29 stycznia 2025 r.,
– uwzględniając wspólną białą księgę z 19 marca 2025 r. w sprawie europejskiej gotowości obronnej, ustanawiającą ramy dotyczące planu ReArm Europe (JOIN(2025)0120),
– uwzględniając protokół nr 6 w sprawie ustalenia siedzib instytucji, załączony do Traktatu o Unii Europejskiej, Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz do Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,
– uwzględniając wspólne oświadczenie z 2012 r. i wspólne podejście w sprawie zdecentralizowanych agencji UE,
– uwzględniając projekt budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2026, opublikowany przez Komisję 9 lipca 2025 r. (COM(2025)0300),
– uwzględniając stanowisko w sprawie projektu budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2026, przyjęte przez Radę 5 września 2025 r. i przekazane Parlamentowi 12 września 2025 r. (11216/2025 - C10-0206/2025),
– uwzględniając art. 96 Regulaminu,
– uwzględniając opinie przedstawione przez Komisję Rozwoju, Komisję Gospodarczą i Monetarną, Komisję Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, Komisję Ochrony Środowiska Naturalnego, Klimatu i Bezpieczeństwa Żywności, Komisję Zdrowia Publicznego, Komisję Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, Komisję Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Komisję Rybołówstwa oraz Komisję Kultury i Edukacji,
– uwzględniając pisma przesłane przez Komisję Spraw Zagranicznych, Komisję Bezpieczeństwa i Obrony, Komisję Kontroli Budżetowej, Komisję Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, Komisję Transportu i Turystyki oraz Komisję Praw Kobiet i Równouprawnienia,
– uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej (A10-0192/2025),
Sekcja III - Komisja Europejska - budżet na rok 2026: budowanie odpornej, zrównoważonej i dostatniej przyszłości Europy
1. przypomina, że w rezolucji z 2 kwietnia 2025 r. w sprawie ogólnych wytycznych dotyczących przygotowania budżetu na rok 2026 Parlament określił jasne priorytety polityczne w budżecie na rok 2026; potwierdza swoje zdecydowane zaangażowanie na rzecz tych priorytetów i przedstawia następujące stanowisko z myślą o zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu finansowania w celu ich realizacji w ramach obecnych bardzo rygorystycznych ograniczeń budżetowych; uważa, że Unia musi dysponować wszelkimi możliwymi środkami budżetowymi, aby realizować priorytety Unii i wspierać dostatnią przyszłość Europy i jej mieszkańców;
2. podkreśla, że w czasach niepewności wynikającej z niestabilności geopolitycznej i większych zagrożeń dla bezpieczeństwa oraz nasilenia się globalnego protekcjonizmu oraz pogłębiających się kosztów i skutków zmiany klimatu oraz kryzysu różnorodności biologicznej, jak również wyzwań gospodarczych i społecznych zagrażających mieszkańcom i społeczeństwom Europy, wiarygodny i ukierunkowany na wyniki oraz inwestycje zrównoważony budżet Unii nadal ma zasadnicze znaczenie, jeśli chodzi o wdrażanie strategii politycznych Unii, w tym polityki spójności, aby zapewnić obywatelom Unii, którzy borykają się z coraz wyższymi kosztami utrzymania, solidny ekosystem i realizację ich priorytetów, w tym poprzez jak najpełniejsze wykorzystanie zdolności budżetu Unii w zakresie zapobiegania kryzysom oraz reagowania na nie; podkreśla, że budżet Unii musi utrzymać odpowiedni poziom ambicji w zakresie realizacji priorytetów politycznych Unii i pobudzania inwestycji prywatnych;
3. podkreśla, że nielegalna i nieuzasadniona wojna napastnicza Rosji przeciwko Ukrainie ma daleko idące i poważne konsekwencje gospodarcze i społeczne dla ludzi w całej Europie, a także na całym świecie, zwłaszcza dla osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, zwłaszcza w krajach przyfrontowych i w Ukrainie; przypomina o swoim niezachwianym poparciu dla narodu ukraińskiego i podkreśla kluczową rolę wspólnych inwestycji w utrzymaniu kompleksowej i zdecydowanej reakcji Unii na bezprecedensowe wyzwania geopolityczne, w tym hybrydowe zagrożenia dla bezpieczeństwa;
4. podkreśla, że WRF nie zostały ustanowione w celu przeciwdziałania pandemii, wojnie, wysokiej inflacji, wysokim cenom energii, brakowi bezpieczeństwa żywnościowego i coraz poważniejszym kryzysom humanitarnym oraz że chociaż rewizja WRF stanowiła poprawę w stosunku do sytuacji początkowej, nie rozwiązała ona wszystkich problemów zidentyfikowanych podczas rewizji śródokresowej; ubolewa, że budżet Unii nadal znajduje się pod presją, ma ograniczone marginesy i niewielką elastyczność oraz nie charakteryzuje się wystarczającym poziomem ambicji w odniesieniu do bieżących priorytetów, a także w ważnych, przyszłościowych obszarach polityki; ubolewa, że pomimo rewizji WRF ogólne pułapy i marginesy pozostają bardzo niskie w programowaniu finansowym i projekcie budżetu na 2026 r., gdyż w dwóch działach (poddział 2b i dział 7) wynoszą zero, a w dwóch innych działach (poddział 2a i dział 5) są bliskie zera;
5. uważa, że ze względu na swoją wielkość, strukturę i zasady budżet Unii na rok 2026 ma bardzo ograniczoną zdolność do odpowiedniego reagowania na wyzwania stojące przed Unią i nie dysponuje wystarczającymi środkami, by odpowiednio sprostać obecnym wyzwaniom gospodarczym, społecznym, klimatycznym i środowiskowym, a także wyzwaniom w zakresie bezpieczeństwa, ani by odpowiednio finansować i wdrażać dzisiejsze priorytety; przypomina swoje utrwalone od dawna stanowisko, zgodnie z którym nowym priorytetom lub zadaniom politycznym powinny towarzyszyć nowe środki oraz że instytucje i organy Unii muszą dysponować odpowiednim personelem i odpowiednimi zasobami, aby mogły wypełniać swój mandat i realizować dodatkowe zadania; podkreśla, że wszystkie wydatki z budżetu Unii muszą podlegać kontroli parlamentarnej;
6. przypomina o wiążącym charakterze art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej oraz rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2092 w sprawie ochrony budżetu Unii; ponownie podkreśla, że przydzielanie i wykorzystywanie środków unijnych w ramach wszystkich programów i działów budżetu powinno odbywać się wyłącznie z pełnym poszanowaniem zasad demokracji, przejrzystości i praw podstawowych; podkreśla w szczególności, że państwa członkowskie i beneficjenci muszą dysponować skutecznymi mechanizmami zapobiegania konfliktom interesów, ich wykrywania i rozwiązywania na wszystkich szczeblach zarządzania, kontroli i podejmowania decyzji dotyczących funduszy unijnych oraz że budżet Unii musi być chroniony przed wszelkimi formami konfliktu interesów;
7. ubolewa, że w swoim stanowisku, które nazywa rozważnym, Rada proponuje obniżenie środków na zobowiązania o 1,3 mld EUR we wszystkich działach WRF; podkreśla, że dokonując takich w dużej mierze nieuzasadnionych cięć we wszystkich działach w liniach programowych w celu wygenerowania dodatkowych nieprzydzielonych marginesów, Rada w swoim czytaniu upiera się przy podejściu, które nie jest adekwatne do zakładanych celów w czasie kryzysu oraz bardzo niestabilnej sytuacji politycznej, gospodarczej i międzynarodowej; podkreśla, że podejście to nie opiera się na realnych potrzebach budżetowych; zdecydowanie sprzeciwia się obniżaniu przez Radę środków na programy, które korzystają na dostosowaniu przewidzianym w art. 5 rozporządzenia w sprawie WRF na "przywrócenie równowagi i stabilizację", ponieważ byłoby to sprzeczne z celem tego przepisu WRF, jakim było wzmocnienie konkretnych priorytetów politycznych; uważa ponadto, że wiele cięć budżetowych w ramach ważnych programów, takich jak Erasmus+, dokonuje się wyłącznie z zamiarem zwrotu kosztów odsetek w ramach NGEU, a to ogranicza finansowanie dla następnego pokolenia Europejczyków, które ma najbardziej skorzystać z takich programów, oraz jest sprzeczne z celami mechanizmu kaskadowego EURI, który nie przewiduje cięć w programach;
8. podkreśla, że budżet na rok 2026 musi być zgodny z celami Unii i jej międzynarodowymi zobowiązaniami; podkreśla potrzebę ciągłych działań na rzecz osiągnięcia celów w zakresie uwzględnienia kwestii klimatu i różnorodności biologicznej w wydatkach budżetowych Unii, określonych w porozumieniu międzyinstytucjonalnym, w ramach szerszego procesu dążenia do osiągnięcia przez Unię neutralności klimatycznej najpóźniej do 2050 r.; przypomina o celu w zakresie wydatków na różnorodność biologiczną w wysokości 10 % w latach 2026 i 2027 oraz o celu w zakresie wydatków na rzecz klimatu w wysokości 30 %; ubolewa, że cel w zakresie różnorodności biologicznej nie zostanie osiągnięty w 2026 r.; podkreśla ponadto, że budżet Unii powinien być wykonywany zgodnie z art. 33 ust. 2 rozporządzenia finansowego, a zatem bez powodowania poważnych szkód dla celów środowiskowych, o ile jest to wykonalne i właściwe zgodnie z odpowiednimi przepisami sektorowymi; przypomina, że wszystkie programy, polityki i działania Unii powinny być realizowane w sposób propagujący równouprawnienie płci w osiąganiu ich celów; w tym kontekście odnotowuje działania Komisji, zgodne z porozumieniem międzyinstytucjonalnym, mające na celu śledzenie wydatków związanych z równouprawnieniem płci, w szczególności poprzez ocenę ex post wpływu w aspekcie płci i sprawozdawczość dotyczącą wielkości tych wydatków;
9. z zadowoleniem przyjmuje nowe starania Komisji mające na celu przedstawienie większej liczby możliwości dotyczących nowych źródeł dochodów dla budżetu Unii; w tym względzie przyjmuje do wiadomości wniosek Komisji dotyczący decyzji Rady w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej z 16 lipca 2025 r.; podkreśla, że nowe rzeczywiste zasoby własne są niezbędne nie tylko do umożliwienia spłaty pożyczek w ramach NGEU, ale także do zagwarantowania, że Unia będzie w stanie pokryć swoje większe potrzeby w zakresie wydatków; wzywa Radę do przyspieszenia prac nad nowymi zasobami własnymi;
10. przypomina, że agencje zdecentralizowane odgrywają ważną rolę w realizacji bieżących priorytetów Unii; podkreśla, że zasoby agencji, w tym zarówno zasoby budżetowe, jak i kadrowe, muszą w wystarczającym stopniu odzwierciedlać zadania powierzone agencjom w ich aktach podstawowych oraz w rozszerzeniach ich mandatów;
Instrumenty szczególne i mechanizm kaskadowy
11. zauważa, że procedura budżetowa 2026 będzie drugą pełną roczną procedurą budżetową w ramach zmienionych pułapów i zasad WRF; przypomina, że pewien poziom przesunięć, w szczególności w działach 1 i 6, był częścią pakietu rewizyjnego WRF; podkreśla swoje zdecydowane stanowisko, zgodnie z którym takie redukcje nie powinny się powtórzyć ani być jeszcze większe w ramach procedury rocznej, zwłaszcza że w ostatnich latach wdrażania obecnych WRF marginesy stały się niezwykle ograniczone;
12. zauważa ponadto, że początkowa dostępność jednolitego marginesu na zobowiązania w 2026 r. (art. 11 ust. 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie WRF) wynosi 748,2 mln EUR oraz że Komisja proponuje wyczerpać jednolity margines (a) na dział 7 (europejska administracja publiczna); wyraża zaniepokojenie, że w rezultacie na nieprzewidziane wydatki w 2026 r. pozostanie łączna kwota w wysokości zaledwie 132,5 mln EUR, w całości w ramach instrumentu elastyczności (zakładając, że w roku 2025 nie dojdzie już do wykorzystania środków);
13. ponownie podkreśla, że spłata kosztów finansowania zewnętrznego EURI jest obowiązkiem prawnym Unii i wydatkiem nieuznaniowym w jej budżecie; z zaniepokojeniem zauważa, że koszty przekroczenia budżetu NGEU, tj. potrzeby związane z kosztami refinansowania EURI, które nie zostały zaprogramowane od samego początku, wynoszą 4,225 mld EUR na 2026 r., dwa razy więcej, niż prognozowała Komisja, zgodnie z treścią listu w sprawie poprawek nr 1/2026; zauważa, że w projekcie budżetu i w liście w sprawie poprawek nr 1/2026 Komisja, zgodnie z wynikiem postępowania pojednawczego na 2025 r., w stosunku do mechanizmu kaskadowego stosuje podejście 50:50, pokrywając z budżetu kwotę 2 113 mld EUR, tj. 50 % ponadplanowych kosztów, wynikającą z nieprzydzielonego marginesu w poddziale 2b na kwotę 73 mln EUR oraz z instrumentu elastyczności na kwotę 2040 mln EUR, przy czym pozostała połowa ma zostać pozyskana z instrumentu EURI poza pułapem i pokryta z umorzeń dokonanych od roku 2021;
14. ponownie podkreśla swoje stanowisko, że przed skorzystaniem ze instrumentu szczególnego EURI władza budżetowa powinna zbadać możliwość pokrycia części ewentualnego niedoboru w ramach poszczególnych działów oraz za pomocą instrumentu elastyczności i jednolitego marginesu; podkreśla, że proces ten musi być obiektywny i oparty na rzeczywistych potrzebach i nie może opierać się na żadnych arbitralnych punktach odniesienia; zamierza zatem zapewnić, by w ramach corocznej procedury budżetowej na wszystkie programy przydzielono odpowiednie zasoby oraz by utrzymano w budżecie elastyczność i zdolność reagowania; zdecydowanie nie zgadza się zatem z podejściem Rady, które polega na "rozważnym" sporządzaniu budżetu, gdyż prowadzi to do powstawania sztucznych marginesów w ramach pułapów WRF kosztem realizacji wcześniej uzgodnionych priorytetów Unii; wyraża ubolewanie, że w swoim stanowisku w sprawie budżetu na rok 2026, podobnie jak w latach poprzednich, Rada obniża środki przeznaczone na koszty finansowania zewnętrznego EURI bez należytego uzasadnienia; ostrzega, że aby utworzyć dodatkowe nieprzydzielone marginesy (głównie w poddziale 2b, ale również w innych działach, przypuszczalnie z myślą o wykorzystaniu ich w przyszłych latach w ramach jednolitego marginesu), zaproponowano znaczne obniżki środków przewidzianych na wiele sztandarowych programów, co będzie odczuwalne w roku 2026 i 2027; podkreśla, że cięcia w poddziale 2b są szczególnie niepokojące, ponieważ ich jedynym powodem jest przeznaczenie tych pieniędzy na finansowanie EURI ze szkodą dla uwzględniającego potrzeby ludzi charakteru programów ujętych w tym samym dziale co EURI; przypomina, że programy, których cięcia dotyczą, takie jak "Horyzont Europa", instrument "Łącząc Europę" - technologie cyfrowe oraz Erasmus, to od dawna ustalone wspólne priorytety Parlamentu Europejskiego i Rady oraz sztandarowe programy Unii; wyraża ponadto ubolewanie, że cele Rady w zakresie obniżki środków dotyczą kilku działów, a nawet niektórych programów, które były już przedmiotem przesunięć w wyniku przeglądu WRF, takich jak program "Horyzont", czy linii, w których środki podwyższono w poprzednich latach, takich jak program Erasmus+, Program działań Unii w dziedzinie zdrowia czy program LIFE;
15. przypomina wspólne oświadczenie do porozumienia międzyinstytucjonalnego przyjęte w ramach porozumienia w sprawie WRF na 2020 r., zgodnie z którym wydatki na pokrycie kosztów finansowania NGEU "nie prowadzą do zmniejszenia wydatków na programy i fundusze"; przywraca zatem wszystkie środki odebrane przez Radę w trosce o to, aby w ramach corocznej procedury budżetowej na programy przydzielono odpowiednie zasoby oraz by utrzymano w budżecie elastyczność i zdolność reagowania; podkreśla, że w trakcie całej procedury budżetowej Komisja powinna dostarczać wiarygodnych, terminowych i dokładnych informacji o kosztach finansowania zewnętrznego NGEU oraz o spodziewanych wypłatach w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności;
16. jest zaniepokojony, że część potrzeb finansowych EURI w 2026 r. wynika w rzeczywistości z kosztów zarządzania płynnością w 2025 r.; zauważa ponadto, że po raz pierwszy koszty zarządzania płynnością znacznie wzrosły ze względu na opóźnienia i nieprzewidywalność wniosków o płatność, ponieważ w niektórych państwach członkowskich wdrażanie planów odbudowy i zwiększania odporności ulega spowolnieniu; podkreśla, że koszty zarządzania płynnością stanowią dodatkowe obciążenie z uwagi na niezwykle ograniczone zasoby; podkreśla, że obecny szacunkowy koszt zarządzania płynnością w 2026 r., wynoszący 300 mln EUR, pochłonąłby około połowy ogólnie dostępnych środków (w tym marginesów i instrumentów szczególnych) w projekcie budżetu, bez gwarancji, że jest to najbardziej efektywny i rozważny sposób zarządzania nieprzewidywalnością potrzeb płatniczych w ramach RRF; domaga się w tym kontekście, aby w trosce o przejrzystość koszty zarządzania płynnością wyodrębnić w nowej linii budżetowej; uważa, że współustawodawca nigdy nie zamierzał uwzględnić tych kosztów w kwotach podlegających poziomowi odniesienia wynoszącemu 50 % w ramach mechanizmu kaskadowego uzgodnionego podczas rewizji WRF i doprecyzowanego w ramach postępowania pojednawczego w 2025 r.; w związku z tym uważa, że należy je finansować wyłącznie z puli umorzeń w ramach instrumentu EURI;
Dział 1 - Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa
17. przypomina, że programy w ramach działu 1 odgrywają kluczową rolę we wspieraniu badań naukowych i innowacji w kluczowych sektorach, w tym w dziedzinie zdrowia, energii i klimatu, w zwiększaniu konkurencyjności Unii, pobudzaniu zrównoważonego wzrostu i rozwoju gospodarczego oraz tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy, ze szczególnym uwzględnieniem MŚP, a także w zwiększaniu finansowania infrastruktury transgranicznej, w szczególności w sektorach zrównoważonego transportu, energii i technologii cyfrowych, a tym samym w znacznym stopniu przyczyniają się do transformacji ekologicznej i cyfrowej;
18. podkreśla kluczową rolę, jaką w tym względzie odgrywa program "Horyzont Europa"; przypomina, że o wsparcie w ramach programu ubiega się zdecydowanie więcej wnioskodawców, niż może on obsłużyć, przez co wiele projektów badawczych ocenionych jako "doskonałe" nie otrzymuje wsparcia; proponuje zatem zwiększenie środków na program o łączną kwotę 60 mln EUR w porównaniu z projektem budżetu oraz przekazanie dodatkowych środków na klaster "Zdrowie", aby stymulować badania i rozwój, w tym badań w takich dziedzinach jak choroby układu krążenia, styl życia koncentrujący się na profilaktyce pierwotnej i wtórnej jako kluczowych celach zwiększenia średniej długości życia w Unii, nowotwory, oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe, choroby niezakaźne i rzadkie, opieka paliatywna, ograniczanie zagrożeń dla zdrowia oraz zdrowie psychiczne, a także na klastry "Kultura, kreatywność i społeczeństwo integracyjne" oraz "Klimat, energia i mobilność", ze szczególnym uwzględnieniem i wsparciem projektów badawczych w obszarze dekarbonizacji w Europie;
19. apeluje o zwiększenie inwestycji w ramach instrumentu "Łącząc Europę" - Energia w celu poprawy funkcjonowania i głębszej integracji rynków energii, a to poprzez modernizację infrastruktury transgranicznej, sieci przesyłowych i dystrybucyjnych oraz połączeń międzysystemowych, lepszą integrację i większe inwestycje w odnawialne źródła energii i efektywność energetyczną, w tym w celu obniżenia wysokich cen energii elektrycznej, rozszerzenia dostaw czystej energii, przy jednoczesnym znacznym ograniczeniu zależności Unii od paliw kopalnych, zwiększeniu bezpieczeństwa dostaw oraz poprawy bezpieczeństwa energetycznego i umożliwieniu Unii osiągnięcia celów dekarbonizacji na lata 2030 i 2050; proponuje w tym celu zwiększyć środki na instrument "Łącząc Europę" - Energia o 50 mln EUR w stosunku do projektu budżetu; uważa, że środki te przyczynią się do realizacji celów Unii, obniżając koszty energii dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw w Europie oraz umożliwiając sprawiedliwą transformację;
20. przypomina, że instrument "Łącząc Europę" ma kluczowe znaczenie dla ogólnego bezpieczeństwa Unii i pobudzania inwestycji w wysokowydajne i zrównoważone sieci transeuropejskie, co jest korzystne dla wzajemnych połączeń; w ramach instrumentu wspiera się także ukończenie transeuropejskiej sieci transportowej; podkreśla, że instrument "Łącząc Europę" - Transport pozostaje znacznie nadsubskrybowany oraz apeluje o dodatkowe inwestycje na wspieranie badań naukowych oraz rozwój najnowocześniejszych technologii i innowacji w infrastrukturze transportowej oraz łączności cyfrowej; podkreśla, że potrzebne są dodatkowe inwestycje, aby zapewnić pełną funkcjonalność sieci TEN-T, wspierać badania, innowacje i najnowocześniejsze technologie w zakresie infrastruktury transportowej, wdrażać paliwa alternatywne i łączność cyfrową, wzmocnić korytarze solidarności Unii z Ukrainą w regionach przygranicznych oraz zwiększyć odporność infrastruktury krytycznej, konkurencyjność i spójność, biorąc również pod uwagę potrzebę inwestycji w infrastrukturę transportową sprzyjającą klimatowi i środowisku, taką jak projekty kolejowe oraz ulepszenia i inwestycje w czystą mobilność; proponuje zatem zwiększyć środki na instrument "Łącząc Europę" - Transport o 30 mln EUR w stosunku do projektu budżetu;
21. podkreśla, że dobrze funkcjonujący jednolity rynek ma decydujące znaczenie dla konkurencyjności Unii i dla poprawy dostępu unijnych przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP i młodych przedsiębiorców, do rynków; podkreśla znaczenie wspierania MŚP jako głównej siły napędowej europejskiej gospodarki; sprzeciwia się cięciom Rady i apeluje o zwiększenie środków budżetowych w celu dalszego wspierania europejskich MŚP, startupów i młodych przedsiębiorców w zakresie ich konkurencyjności, odporności i dostępu do rynku, zgodnie z celami Unijnej strategii na rzecz przedsiębiorstw typu startup i scale-up ogłoszonej przez Komisję; proponuje podwyższenie środków o 4 mln EUR w stosunku do projektu budżetu na komponent programu na rzecz jednolitego rynku dotyczący MŚP w celu przyspieszenia postępu technologicznego oraz poprawy konkurencyjności i odporności gospodarczej;
22. ponownie wskazuje, że konieczne są znaczne inwestycje w nowoczesną infrastrukturę cyfrową opartą na dobrze uregulowanej, zorientowanej na człowieka i godnej zaufania sztucznej inteligencji oraz cyberbezpieczeństwie; podkreśla w tym kontekście konieczność podnoszenia umiejętności cyfrowych, aby odpowiadały potrzebom przedsiębiorstw oraz umożliwiały obywatelom przeciwdziałanie dezinformacji; proponuje w związku z tym zwiększenie środków na komponent Kompetencje w programie "Cyfrowa Europa" o 4 mln EUR;
23. przypomina o istotnej roli agencji zdecentralizowanych w ramach działu 1, w tym Agencji Wsparcia Organu Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej (BEREC), której działalność ma znaczenie dla ochrony unijnych sieci cyfrowych i komunikacyjnych; postanawia zwiększyć finansowanie BEREC o 0,67 mln EUR ponad poziom przewidziany w projekcie budżetu, aby wesprzeć agencję i wzmocnić szerszą odporność instytucjonalną Unii w sytuacji, gdy jest ona coraz bardziej wystawiana na próbę;
24. proponuje zapewnienie niezbędnych zasobów kadrowych Europejskiemu Centrum Kompetencji w dziedzinie Cyberbezpieczeństwa (ECCC), kluczowemu w przeciwdziałaniu narastającym zagrożeniom hybrydowym ze strony Federacji Rosyjskiej, aby umożliwić pełną realizację mandatu w zmieniającym się kontekście geopolitycznym w świetle faktu, że odpowiednie zasoby kadrowe są niezbędne, aby zapewnić skuteczną realizację kluczowych zadań Centrum;
25. wzmacnia dział 1 o 148 696 914 EUR w środkach na zobowiązania w stosunku do projektu budżetu (z wyłączeniem projektów pilotażowych i działań przygotowawczych) i o 636 944 317 EUR w porównaniu z czytaniem w Radzie;
Poddział 2a - Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna
26. podkreśla istotną rolę, jaką polityka spójności odgrywa w realizacji priorytetów polityki Unii, poprawie jakości życia obywateli i pobudzaniu unijnej gospodarki, przyczyniając się do sprawiedliwego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego i rozwoju, promując konwergencję gospodarczą i społeczną między krajami i regionami, zwłaszcza regionami górskimi, wyspiarskimi i najbardziej oddalonymi, wspierając transformację ekologiczną i cyfrową, stymulując inwestycje, innowacje i zatrudnienie oraz niwelując różnice i nierówności regionalne, gospodarcze i społeczne; zauważa, że przegląd śródokresowy polityki spójności przyniósł większą elastyczność; przypomina jednak, że polityka spójności nie jest narzędziem reagowania kryzysowego i dlatego nie należy po nią sięgać w celu uzupełnienia braków środków w ramach innych strategii i priorytetów, w elastyczności budżetowej lub mechanizmach reagowania kryzysowego ze szkodą dla jej długoterminowych celów politycznych; apeluje do Komisji i państw członkowskich o utrzymanie tempa realizacji polityki spójności równolegle z wdrażaniem Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności;
27. z zadowoleniem przyjmuje niedawne przyspieszenie realizacji programów operacyjnych w państwach członkowskich i regionach oraz wzywa państwa członkowskie do dbania w dalszym ciągu o niezbędne zdolności administracyjne na wszystkich szczeblach sprawowania rządów; podkreśla, jak ważna jest dostępność funduszy, aby zagwarantować absorpcję środków; wzywa Komisję do dołożenia wszelkich starań w celu ochrony uzasadnionych interesów beneficjentów końcowych oraz do zapewnienia, aby beneficjenci końcowi mogli nadal korzystać z finansowania unijnego w przypadku naruszeń praworządności przez rządy krajowe, bez ograniczenia stosowania rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2092 i przy jednoczesnym utrzymaniu zobowiązań płatniczych państw członkowskich wynikających z prawa Unii;
28. przyjmuje stanowisko Rady w odniesieniu do poddziału 2a;
Poddział 2b - Odporność i wartości
29. podkreśla, że programy wydatków w poddziale 2b muszą dzielić i tak już ograniczone zasoby i marginesy z linią budżetową EURI, która obejmuje koszty odsetek w ramach NGEU, oraz że de facto uniemożliwiło to Komisji zaproponowanie podwyższenia środków tam, gdzie są one potrzebne; jest zdecydowany pokryć te koszty odsetek w sposób wiarygodny i przejrzysty, a jednocześnie zagwarantować przydziały środków na programy w tym poddziale;
30. jest zaniepokojony coraz poważniejszymi skutkami klęsk żywiołowych, które są często związane z postępującą zmianą klimatu i dlatego mogą występować jeszcze częściej; podkreśla, że z powodu wzrastającej częstotliwości i dotkliwości ekstremalnych zdarzeń pogodowych i klęsk żywiołowych tym bardziej potrzebna jest skuteczna koordynacja na szczeblu Unii, działania zapobiegawcze i znaczne zdolności do reagowania w przypadku katastrof we wszystkich państwach członkowskich; podkreśla, że mechanizm RescEU okazał się jak dotąd niezwykle ważnym i skutecznym instrumentem Unii w reagowaniu na sytuacje kryzysowe; zauważa, że działania Unii w tym kontekście odpowiadają dużym oczekiwaniom obywateli; podkreśla potrzebę znacznego zwiększenia finansowania zdolności Unii, by zagwarantować skuteczne zapobieganie klęskom żywiołowym, gotowość i zdolność do szybkiego reagowanie na nie, koordynację i gotowość transgraniczną; podkreśla, że inwestowanie w zapobieganie i wczesne wykrywanie chroni życie i jest skuteczniejsze niż reagowanie na kryzysy; postanawia zatem podwyższyć środki na Unijny Mechanizm Ochrony Ludności o 30 mln EUR;
31. podkreśla znaczenie silniejszej Unii Zdrowotnej i lepszej ochrony, zapobiegania, gotowości i reagowania na zagrożenia dla zdrowia ludzkiego; podkreśla kluczową rolę, jaką w tym względzie odgrywa program EU4Health, a także we wspieraniu działań poprawiających dostępność i przystępność cenową produktów leczniczych, wyrobów medycznych i produktów istotnych w kontekście kryzysu i infrastruktury szpitalnej oraz we wspieraniu działań państw członkowskich na rzecz promowania dostępu do usług w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz związanych z nimi praw, zwłaszcza w kontekście regresu praw kobiet w niektórych państwach członkowskich; podkreśla, że potrzeby Unii w zakresie zdrowia publicznego stale rosną z uwagi na nasilającą się presję demograficzną; podkreśla kluczową rolę programu we wzmacnianiu odporności systemów ochrony zdrowia i przygotowaniu na przyszłe kryzysy zdrowotne oraz przypomina o znaczeniu wzmacniania współpracy transgranicznej w zakresie opieki zdrowotnej; proponuje zwiększenie środków programu o 5 mln EUR w stosunku do projektu budżetu, aby wesprzeć inwestycje koncentrujące się na chorobach układu krążenia, skupiając się na profilaktyce pierwotnej i wtórnej jako kluczowych celach wydłużenia średniego trwania życia w Unii, nowotworach, chorobach rzadkich, chorobach dziecięcych, zdrowiu psychicznym, w tym zdrowiu psychicznym młodzieży, oraz na kwestii oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe;
32. potwierdza swoje niezachwiane poparcie dla promowania mobilności edukacyjnej młodych ludzi i pracowników naukowych; w tym kontekście proponuje wzmocnienie sztandarowego programu Unii Erasmus+, który konsekwentnie przyczynia się do realizacji priorytetów w zakresie długoterminowej konkurencyjności, szans na zatrudnienie, wiedzy, innowacji i odporności, przynosząc bezpośrednie korzyści obywatelom, w tym osobom uczącym się i młodym ludziom, oraz angażując ich w demokratyczne życie Europy; podkreśla, że zgodnie z wymogami prawnymi program ten musi obejmować środki mające na celu uczynienie systemów stypendialnych bardziej sprawiedliwymi i zwiększenie wskaźników uczestnictwa osób o mniejszych szansach i ze środowisk defaworyzowanych na całym kontynencie, również w kontekście wysokich kosztów utrzymania i inflacji, oraz postuluje dostosowanie dotacji z programu Erasmus+, aby uwzględnić wyższą inflację i wyższe koszty utrzymania; w związku z tym proponuje podwyższenie środków na program Erasmus+ o 5 mln EUR, w szczególności z myślą o dostępności programu dla wszystkich; odrzuca proponowane przez Radę cięcia budżetowe w wysokości 257 mln EUR jako lekkomyślne i nieuzasadnione;
33. wzywa Komisję do podjęcia niezbędnych działań w celu zapewnienia, by rząd Węgier wywiązywał się ze swoich zobowiązań wobec beneficjentów końcowych, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie warunkowości; ponadto podkreśla, że w przypadku trwałego niewywiązywania się przez rząd Węgier z tego zobowiązania Komisja powinna przeznaczyć środki z programu Erasmus+ na alternatywne rozwiązanie przynoszące korzyści węgierskim studentom; podkreśla, że wszelkie rozwiązania alternatywne należy wdrażać bez ograniczenia stosowania decyzji wykonawczej z dnia 15 grudnia 2022 r. 21 na mocy rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2092, która to decyzja stanowi spójne i zgodne z prawem zastosowanie tego rozporządzenia;
34. podkreśla utrzymujące się wyzwania społeczno-gospodarcze w sektorze kultury i sektorze kreatywnym, w których działają często małe organizacje i indywidualni artyści, a także kluczową rolę tych sektorów w zwalczaniu dezinformacji i zagrożeń dla demokracji, zwiększaniu umiejętności korzystania z mediów oraz w promowaniu i ochronie wolności i pluralizmu mediów jako podstawy funkcjonującej demokracji; podkreśla, że program "Kreatywna Europa" jest jednym z kluczowych programów poświęconych sektorowi kultury i sektorowi kreatywnemu, który charakteryzuje się dobrymi wynikami i nadmierną liczbą składanych wniosków; proponuje zwiększenie finansowania komponentu międzysektorowego programu "Kreatywna Europa" łącznie o 2,5 mln EUR w stosunku do projektu budżetu;
35. ponownie podkreśla niezbędną rolę programu "Obywatele, równość, prawa i wartości", jeżeli chodzi o promowanie europejskich wartości i praw obywatelskich, pobudzanie aktywnego zaangażowania obywateli, budowanie odpornych społeczeństw, zwiększanie świadomości na temat dezinformacji, zwalczanie przemocy uwarunkowanej płcią, zwłaszcza przemocy wobec kobiet, dziewcząt i społeczności LGBTIQ+, a także wspieranie kluczowych zasad demokracji, praworządności, solidarności, włączenia społecznego, sprawiedliwości, niedyskryminacji i równości; podkreśla, że aktywne społeczeństwo obywatelskie mające silną pozycję jest kluczowe dla demokracji i życia demokratycznego europejskich społeczeństw; proponuje zatem zwiększyć środki na ten program o 2,5 mln EUR w stosunku do projektu budżetu, aby zapewnić m.in. bezpośrednie wsparcie finansowe dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających najbliżej obywateli na poziomie lokalnym, krajowym i unijnym, chronić i promować unijne wartości oraz przeciwdziałać regresowi demokracji;
36. podkreśla rosnące zagrożenie, jakie dezinformacja i zagraniczne manipulacje informacjami stanowią dla procesów demokratycznych w Unii, oraz zwraca uwagę na potrzebę wspierania lokalnych mediów, wzmocnienia weryfikacji faktów, dziennikarstwa śledczego, produkcji wysokiej jakości treści oraz inicjatyw na rzecz umiejętności korzystania z mediów we wszystkich państwach członkowskich;
37. wzywa Komisję do zakazania przyznawania funduszy unijnych lub udziału w programach unijnych instytucjom publicznym, osobom lub stowarzyszeniom powiązanym z ruchami terrorystycznymi, islamistycznymi, antysemickimi oraz osobami wspierającymi takie ruchy;
38. przypomina o potrzebie wzmocnienia wsparcia inicjatyw na rzecz zatrudnienia i innowacji, a także inicjatyw wspierających mobilność pracowników i sprawiedliwość społeczną, zgodnie z założeniami Europejskiego filaru praw socjalnych; podkreśla ponadto potrzebę skutecznego dialogu społecznego oraz odpowiednich informacji i szkoleń dla organizacji pracowniczych; proponuje w związku z tym zwiększenie finansowania EFS+ w ramach komponentu "Zatrudnienie i innowacje społeczne" o 2,5 mln EUR, między innymi w celu wsparcia działań na rzecz integracji społeczno-gospodarczej grup defaworyzowanych, a także finansowania działań informacyjnych i szkoleniowych dla organizacji pracowniczych o 2 mln EUR;
39. przypomina, że rodziny, zwłaszcza rodziny posiadające dzieci lub osoby pozostające na ich utrzymaniu, borykają się z trudnościami finansowymi i ponoszą ciężar wydatków; podkreśla, że należy poświęcić im szczególną uwagę w odpowiednich obszarach budżetu Unii oraz w ramach priorytetów Europejskiego filaru praw socjalnych;
40. domaga się zwiększenia wsparcia dla społeczności turecko-cypryjskiej o 1 mln EUR w stosunku do projektu budżetu w celu finansowania Komisji ds. Osób Zaginionych na Cyprze oraz wsparcia Komisji Technicznej ds. Dziedzictwa Kulturowego złożonej z przedstawicieli obu społeczności;
41. przypomina o ważnej roli, jaką odgrywają agencje zdecentralizowane w ramach poddziału 2b, w tym Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych (Eurojust), która musi zajmować się większą liczbą spraw i ma dodatkowe potrzeby w zakresie cyfryzacji i globalnych partnerstw; w związku z tym podkreśla kluczową rolę, jaką odgrywa EPPO w ochronie budżetu i interesów finansowych Unii oraz w zapewnianiu przestrzegania praworządności, co wymaga odpowiednich zasobów finansowych i kadrowych; wskazuje na kluczową rolę, jaką odgrywa Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn w osiąganiu celów Unii w zakresie równości; w związku z tym zwiększa finansowanie dla agencji odpowiednio o 6 mln EUR, 3 mln EUR i 1 mln EUR, aby zagwarantować im możliwość niezakłóconego działania;
42. uważa, że działalność EPPO sama w sobie nie tylko przyczynia się do ochrony interesów finansowych Unii, ale może również doprowadzić do odzyskania kwot z budżetu Unii, których nie wykorzystano zgodnie z przeznaczeniem ze względu na działalność przestępczą; uważa, że zgodnie z art. 38 rozporządzenia (UE) 2017/1939 22 kwoty pochodzące z działań podjętych przez delegowanych prokuratorów europejskich w państwach członkowskich w zakresie zajmowania i konfiskaty środków mogłyby - po odliczeniu kosztów poniesionych przez organy państw członkowskich w celu wdrożenia tych działań - wrócić do budżetu Unii; proponuje zatem utworzenie nowej linii dochodów obejmującej wpływy z tytułu zajęcia i konfiskaty, zgodnie ze środkami przyjętymi przez EPPO;
43. ogólnie podnosi środki w poddziale 2b o 60 500 000 EUR w środkach na zobowiązania w stosunku do projektu budżetu (z wyłączeniem projektów pilotażowych i działań przygotowawczych) oraz o 835 089 901 EUR w porównaniu z czytaniem w Radzie;
Dział 3 - Zasoby naturalne i środowisko
44. przypomina, że programy rolne w ramach działu 3 odgrywają kluczową rolę we wzmacnianiu wsparcia dla rolników, zwłaszcza młodszego pokolenia, w całej Unii, w szczególności biorąc pod uwagę niezadowolenie rolników oraz kluczową rolę rolnictwa w zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego; podkreśla, że rolnicy stoją w obliczu poważnych wyzwań, takich jak zakłócenia geopolityczne, ekstremalne warunki pogodowe, choroby epizootyczne, niestabilność rynku, przejście na bardziej zrównoważone praktyki, ubóstwo na obszarach wiejskich oraz obciążenia administracyjne; podkreśla kluczową rolę wspólnej polityki rolnej (WPR) w tym względzie i przypomina o celach określonych w art. 39 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, które obejmują zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zapewnienie rolnikom i pracownikom gospodarstw odpowiedniego poziomu życia, zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego oraz zagwarantowanie dostępności dostaw i rozsądnych cen dla konsumentów;
45. ponownie wyraża zaniepokojenie negatywnym wpływem rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie na globalne bezpieczeństwo żywnościowe i przystępność cenową oraz na ceny środków produkcji, a także negatywnym wpływem ekstremalnych upałów, suszy, pożarów lasów i innych ekstremalnych warunków pogodowych spowodowanych zmianą klimatu na sektor rolniczy; podkreśla, że trzeba wspierać młodych rolników i nowe podmioty na tym rynku, jak również małe i średnie gospodarstwa rolne za pomocą dodatkowych środków, a tym samym zapewnić zrównoważony charakter sektora i wymianę pokoleń; proponuje zatem zwiększyć uzupełniające wsparcie dochodu dla młodych rolników o 23 mln EUR w stosunku do projektu budżetu;
46. podkreśla, że rolnicy i społeczności wiejskie, w tym młodsze pokolenie, wnoszą istotny wkład w zapewnienie zdrowej i bogatej w składniki odżywcze żywności - takiej jak owoce i warzywa - oraz bezpieczeństwa żywnościowego, a także odgrywają kluczową rolę w ochronie obszarów wiejskich i przeciwdziałaniu wyludnianiu się najbardziej oddalonych obszarów; podkreśla potrzebę cofnięcia cięć dokonanych przez Radę w programach rolnych, zwłaszcza w świetle rosnących cen żywności i coraz większych wyzwań związanych z bezpieczeństwem żywnościowym; przypomina, że gospodarki regionalne i lokalne są uzależnione od turystyki, rolnictwa, rybołówstwa i leśnictwa oraz są szczególnie wrażliwe na zmiany klimatyczne; podkreśla potrzebę dodatkowych unijnych inwestycji w infrastrukturę wiejską, w tym drogi, linie kolejowe, łączność cyfrową, turystykę oraz dostęp do podstawowych usług, takich jak opieka zdrowotna i edukacja;
47. wzywa do utrzymania silnego budżetu na promocję produktów rolnych, ponieważ program ten ma zasadnicze znaczenie dla zwiększenia świadomości i uznania unijnych systemów jakości, a także dla konkurencyjności unijnych produktów rolnych; proponuje zatem zwiększenie finansowania dla rolników poprzez wzmocnienie tej linii budżetowej w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EAGF) o 30 mln EUR w stosunku do projektu budżetu;
48. podkreśla, że polityka handlowa i rolna muszą być opracowywane w sposób zintegrowany, aby zapewnić przestrzeganie zasad uczciwej konkurencji i zobowiązań w zakresie handlu międzynarodowego, a także globalnych obowiązków Unii w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego oraz celów polityki środowiskowej i klimatycznej; podkreśla w związku z tym, że umowa ramowa ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie ceł transatlantyckich zwiększy presję na europejskich rolników, zwłaszcza we wrażliwych sektorach, takich jak sektor wina, który już teraz boryka się z poważnymi wyzwaniami; proponuje zatem zwiększenie finansowania tej linii budżetowej dotyczącej sektora wina w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EAGF) o 15 mln EUR w stosunku do projektu budżetu;
49. przypomina, że sektory rybołówstwa, akwakultury i przetwórstwa produktów rybołówstwa są podstawowymi filarami gospodarczej, społecznej i kulturowej tkanki społeczności nadbrzeżnych i wyspiarskich oraz regionów najbardziej oddalonych Unii oraz że Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury (EFMRA) jest podstawowym programem finansowania rybaków, producentów sektora akwakultury, bezpieczeństwa żywnościowego, spójności społeczności nadbrzeżnych i wyspiarskich, modernizacji floty Unii oraz wymiany pokoleniowej; podkreśla znaczenie kontynuowania przez Unię polityki zerowej tolerancji wobec nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów poprzez zdecydowane działania w tym obszarze, a także dawanie przykładu i dążenie do osiągnięcia zrównoważonego rybołówstwa na skalę globalną, przy jednoczesnym zapewnieniu przestrzegania wspólnych zasad przez wszystkie kraje, promowaniu równych warunków działania oraz propagowaniu rybołówstwa zrównoważonego pod względem ekonomicznym, środowiskowym i społecznym; zwraca uwagę na znaczenie oraz pomyślne wdrożenie programu POSEI; podkreśla jednak, że przydziały budżetowe na program POSEI nie uległy zmianie od 2013 r.;
50. podkreśla ważną rolę, jaką odgrywa program LIFE we wspieraniu działań na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków, w realizacji Europejskiego Zielonego Ładu i osiągnięciu unijnego celu neutralności klimatycznej, zgodnie z porozumieniem paryskim, przez inwestowanie w przyrodę i różnorodność biologiczną, ograniczanie emisji i zwiększanie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, tworzenie gospodarki o obiegu zamkniętym, ochronę ekosystemów i odwrócenie niepokojącej tendencji utraty różnorodności biologicznej; zaznacza w tym kontekście, że linia budżetowa programu LIFE przeznaczona na różnorodność biologiczną jest nadmiernie obciążona, a unijny cel w zakresie wydatków na różnorodność biologiczną na poziomie 10 % do 2026 r. prawdopodobnie nie zostanie osiągnięty; podkreśla także rolę programu LIFE w przyspieszaniu transformacji w kierunku czystej energii; proponuje zatem zwiększenie środków na komponent dotyczący transformacji w kierunku czystej energii o 15 mln EUR w stosunku do projektu budżetu oraz na komponent dotyczący przyrody i różnorodności biologicznej o 15 mln EUR w stosunku do projektu budżetu; odnotowuje nowe wytyczne Komisji dotyczące umów o udzielenie dotacji w ramach programu LIFE i przypomina, że zgodnie z art. 11 TUE aktywny dialog ze społeczeństwem obywatelskim ma zasadnicze znaczenie dla wspierania aktywnej przestrzeni społeczeństwa obywatelskiego, zapewnienia rozliczalności i przejrzystości oraz informowania decydentów politycznych o najlepszych praktykach;
51. cofa wszystkie nieuzasadnione cięcia dokonane przez Radę w dziale 3 przez przywrócenie poziomów z projektu budżetu we wszystkich innych liniach budżetowych; przypomina, że list w sprawie poprawek nr 1/2026 stanowił jak zwykle uzupełnienie obrazu sytuacji, jeśli chodzi o dostępność środków z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, oraz że podejście do poprawek można odpowiednio dostosować w trakcie postępowania pojednawczego;
52. wzmacnia dział 3 o 98 000 000 EUR w środkach na zobowiązania w stosunku do projektu budżetu (z wyłączeniem projektów pilotażowych i działań przygotowawczych) i o 115 704 728 EUR w porównaniu z czytaniem w Radzie;
Dział 4 - Migracja i zarządzanie granicami
53. podkreśla, że konflikty zbrojne, niestabilność w sąsiednich regionach, a także ubóstwo i leżące u jego podstaw tendencje w rozwoju gospodarczym, zmiany demograficzne oraz skutki zmiany klimatu nadal powodują przepływy migracyjne do Unii, co wymaga znaczącego dostosowania programów i agencji w ramach działu 4;
54. ponownie podkreśla, że należy zadbać o właściwe wdrożenie paktu o migracji i azylu, w pełnej zgodności z międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka, oraz przestrzegać zasad solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności; zaznacza, że odpowiednie finansowanie skutecznej ochrony lądowych, powietrznych i morskich granic zewnętrznych Unii, zwalczania nielegalnej imigracji oraz zwiększania zdolności rozpatrywania wniosków azylowych i powrotowych jest niezbędne dla właściwego funkcjonowania strefy Schengen oraz zwiększenia bezpieczeństwa Unii i jej obywateli; podkreśla konieczność przewidywalnego wsparcia finansowego dla granic Unii;
55. podkreśla znaczenie wywiązywania się przez państwa członkowskie z zobowiązań, w tym przestrzegania zobowiązań zawartych w ustawodawstwie krajowym, unijnym i międzynarodowym, prawa do azylu oraz zapewnienia skutecznego zarządzania granicami zewnętrznymi Unii i ich ochrony, a także skutecznych, bezpiecznych i godnych procedur przyjmowania, integracji oraz powrotu i readmisji; podkreśla potrzebę zwalczania siatek przestępczych, przemytu migrantów i handlu ludźmi w celu lepszej ochrony osób znajdujących się w trudnej sytuacji oraz zajęcia się negatywnymi skutkami instrumentalizacji migrantów w ramach ataków hybrydowych, zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu w sprawie kryzysów 23 , zwłaszcza przez siły prorosyjskie; przypomina o kluczowej roli, jaką w tym względzie odgrywa Instrument Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (IZGW); proponuje zatem zwiększyć środki na IZGW o 30 mln EUR w stosunku do projektu budżetu; w związku z tym zwraca uwagę na niedawno uzgodniony na szczeblu politycznym przegląd rozporządzenia w sprawie Europolu 24 w celu wzmocnienia roli Europolu, który wymaga jeszcze przyjęcia przez współprawodawców;
56. zauważa, że potrzebne jest dodatkowe finansowanie w ramach Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI), aby zapewnić odpowiednie wdrożenie paktu o migracji i azylu, dalej wzmacniać zdolności krajowe i usprawniać procedury zarządzania migracją; postanawia zatem wzmocnić FAMI kwotą 10 mln EUR w stosunku do projektu budżetu;
57. podkreśla, że Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) musi dysponować zasobami niezbędnymi do wykonywania zadań zgodnie ze swoim mandatem, tj. działań w zakresie kontroli granic na granicach zewnętrznych Unii, wspierania organów krajowych w monitorowaniu i ochronie granic oraz w innych zadaniach należących do straży przybrzeżnej, takich jak akcje poszukiwawczo-ratownicze, operacje powrotowe, dzielenie się danymi wywiadowczymi i wiedzą fachową z wszystkimi państwami członkowskimi oraz z państwami trzecimi narażonymi na tendencje migracyjne i przestępczość transgraniczną; postanawia zatem odrzucić nieuzasadnione cięcia dokonane przez Radę i przywrócić środki do poziomu określonego w projekcie budżetu; wzywa agencję do dalszej poprawy wydajności i skuteczności pod względem zarządzania zasobami;
58. wzmacnia dział 4 ogółem o 40 000 000 EUR w środkach na zobowiązania w stosunku do projektu budżetu oraz o 61 000 000 EUR w porównaniu z czytaniem w Radzie;
Dział 5 - Bezpieczeństwo i obrona
59. przypomina o wysoce niestabilnej sytuacji geopolitycznej i otoczeniu międzynarodowym w wokół Unii, co prowadzi do większych wyzwań w zakresie bezpieczeństwa i obrony od czasu rozpoczęcia pełnoskalowej rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie; podkreśla, że Unia i państwa członkowskie powinny znacznie zacieśnić współpracę ich sił zbrojnych i przemysłu obronnego na poziomie unijnym, tak aby stworzyć rzeczywistą unię obrony opartą na zdolnościach oraz lepiej przygotować się i reagować na obecne strategie wojenne, bezprecedensowe wyzwania geopolityczne i hybrydowe zagrożenia dla bezpieczeństwa; podkreśla w szczególności potrzebę odpowiedniego wsparcia finansowego dla państw członkowskich mających unijne granice zewnętrzne, zwłaszcza granicę lądową z Rosją lub Białorusią, aby zapewnić im zasoby na utrzymanie obiektów i instalacji niezbędnych do zabezpieczenia granic zewnętrznych Unii, w tym na rozbudowanie elektronicznych systemów zapewnienia bezpieczeństwa granic i innych narzędzi monitorowania i nadzorowania granic; uważa, że panuje powszechne zrozumienie co do tego, że obecny budżet Unii jest zbyt ograniczony, aby zaspokoić potrzeby związane z zapewnieniem bezpieczeństwa Europejczyków w perspektywie krótko- i długoterminowej; w związku z tym popiera pełne wykorzystanie zwiększonych środków w ramach rewizji WRF z 2024 r. w dziale 5, tak aby kontynuować pogłębioną współpracę i koordynację między państwami członkowskimi, w tym za pomocą działań zapewniających pełną interoperacyjność oraz przez ustanowienie obowiązku przeprowadzania wspólnych zamówień;
60. apeluje o natychmiastowe utworzenie europejskich centrów bezpieczeństwa morskiego na Morzu Czarnym, Północnym i Bałtyckim w odpowiedzi na rosyjską wojnę napastniczą przeciwko Ukrainie; podkreśla, że takie centra powinny zwiększać morską orientację sytuacyjną, umożliwiać monitorowanie przestrzeni w czasie rzeczywistym - od przestrzeni kosmicznej do dna morskiego - oraz wzmacniać zdolności wczesnego ostrzegania i reagowanie na zwiększone zagrożenia ze strony rosyjskiej floty cieni, jednocześnie zapewniając bezpieczeństwo szlaków handlowych; podkreśla, że centra te muszą koordynować obecne działania Unii i NATO, w tym rozminowywanie, oraz zarządzać zasobami finansowymi w celu wspierania rozwoju infrastruktury morskiej; uważa, że umiejscowienie tych centrów na Morzu Czarnym, Północnym i Bałtyckim ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa Unii i pogłębienia koordynacji z NATO;
61. przypomina, że ochrona granicy zewnętrznej Unii jest niezwykle istotna, dlatego program mobilności wojskowej ma zasadnicze znaczenie dla gotowości obronnej Unii i ochrony jej obywateli w świetle zmieniającego się środowiska bezpieczeństwa oraz rosnącego zapotrzebowania na łączność kolejową, drogową, morską i powietrzną; akcentuje korzyści płynące z projektów podwójnego zastosowania, które przyczyniają się również do poprawy łączności cywilnej, ożywienia gospodarczego i dekarbonizacji; zwraca uwagę, że podwójne zastosowanie tych inwestycji ma również pozytywny wpływ na ogólną infrastrukturę transportową w Unii; podkreśla, że program ten charakteryzuje się nadmierną liczbą składanych wniosków i posiada znaczną zdolność absorpcyjną, zwłaszcza w regionach przygranicznych z Ukrainą i Federacją Rosyjską, które wymagają wzmocnionej infrastruktury, aby sprostać zwiększonym potrzebom w zakresie bezpieczeństwa; postanawia zatem zwiększyć środki na mobilność wojskową o 35 mln EUR w stosunku do projektu budżetu;
62. podkreśla, że cyberbezpieczeństwo należy traktować jako przekrojowy, spójny i skoordynowany priorytet w unijnej polityce bezpieczeństwa i obrony; zdecydowanie popiera wysiłki Unii na rzecz przeciwdziałania rosnącym zagrożeniom dla bezpieczeństwa, takim jak rozprzestrzenianie dezinformacji, w tym dezinformacji w internecie, kampanie fałszywych informacji wymierzone przeciwko Unii, terroryzm, radykalizacja postaw i brutalny ekstremizm w Unii i krajach z nią sąsiadujących;
63. postanawia przywrócić linię budżetową dotyczącą zabezpieczenia materiałów jądrowych do poziomu zaproponowanego w projekcie budżetu, aby uniknąć zagrożenia dla realizacji programu;
64. przypomina o kluczowej roli, jaką odgrywają agencje zdecentralizowane działające w dziedzinie bezpieczeństwa i egzekwowania prawa, w szczególności Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol); proponuje ukierunkowane zwiększenie liczby personelu i środków finansowych, aby umożliwić Agencji właściwe wykonywanie jej zadań;
65. wzmacnia dział 5 ogółem o 52 000 000 EUR w środkach na zobowiązania w stosunku do projektu budżetu oraz w porównaniu z czytaniem w Radzie;
Dział 6 - Sąsiedztwo i świat
66. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w ramach rewizji WRF w 2024 r. przewidziano dodatkowe środki finansowe w ramach działu 6; ubolewa jednak, że ta rewizja nie umożliwiła zaspokojenia potrzeb wskazanych przez Parlament, w tym w Afryce Subsaharyjskiej, gdzie minimalne kwoty określone w rozporządzeniu w sprawie ISWMR 25 nie są zapewniane, a potrzeby infrastrukturalne są bardzo duże; ubolewa, że w różnych liniach budżetowych w dziale 6 odnotowano znaczne spadki w projekcie budżetu w porównaniu z budżetem na 2025 r., zwłaszcza jeśli chodzi o pomoc humanitarną, co jest rozbieżne z coraz większymi potrzebami; przyznaje, że w tym dziale dostępny jest ograniczony margines, co daje niewielkie pole manewru;
67. ponownie wyraża pełne poparcie dla Ukrainy walczącej o integralność terytorialną, wolność i demokrację; ubolewa nad ogromnymi stratami osobowymi i cierpieniem narodu ukraińskiego spowodowanym przez nielegalną, niesprowokowaną i nieuzasadnioną wojnę napastniczą Rosji;
68. podkreśla znaczenie linii budżetowej dotyczącej południowego sąsiedztwa dla wspierania reform politycznych, gospodarczych i społecznych w regionie oraz zaspokajania rosnących potrzeb humanitarnych, a także dla innych celów współpracy regionalnej; proponuje zwiększenie środków na tę linię o 35 mln EUR w stosunku do projektu budżetu w celu zwiększenia finansowania UNRWA, biorąc pod uwagę jej kluczową rolę w dostarczaniu pomocy humanitarnej i podstawowych usług, takich jak opieka zdrowotna i edukacja, uchodźcom palestyńskim w Strefie Gazy i w całym regionie, a także w celu wspierania odbudowy Strefy Gazy oraz wzmocnienia pomocy humanitarnej i gospodarczej w Syrii, za pomocą programów wsparcia dotyczących odbudowy infrastruktury, mechanizmów rozliczalności, wzmocnienia przestrzeni dla społeczeństwa obywatelskiego i stabilności społecznej w tym kraju, a także w celu wspierania mniejszości etnicznych i religijnych na Bliskim Wschodzie;
69. podkreśla, że rosyjska wojna napastnicza nadal ma poważne skutki dla wschodniego sąsiedztwa, którego kraje udzielają schronienia i pomocy uchodźcom uciekającym przed wojną, doświadczają hybrydowych zagrożeń ze strony Rosji i Białorusi i zmagają się z bezpośrednimi skutkami ubocznymi dla swoich gospodarek; podkreśla potrzebę ukierunkowanej pomocy finansowej i technicznej, aby pomóc tym krajom w zwiększeniu odporności przez stabilizację ich gospodarek, poprawę sytuacji społeczno-gospodarczej obywateli oraz wzmocnienie infrastruktury publicznej w obliczu tych presji; podkreśla znaczenie wspierania krajów, w których ze względu na niedawne zawieszenie lub przekierowanie amerykańskiego finansowania pomocy na rzecz demokracji i pomocy humanitarnej, w tym ze strony USAID i Biura Demokracji, Praw Człowieka i Pracy Departamentu Stanu, wiele niezależnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego i mediów, w tym Radio Wolna Europa, na Ukrainie, w Mołdawii, Gruzji i Armenii zostało zmuszonych do ograniczenia, zawieszenia lub zakończenia działalności, co zagraża rozwojowi demokratycznemu i zwiększa podatność tych społeczeństw na wpływy autorytarne i rosyjskie, a także znaczenie zwiększenia wsparcia dla niezależnego społeczeństwa obywatelskiego i mediów borykających się z brakiem funduszy, w tym mediów związanych z Białorusią działających z terytorium Unii, w celu wzmocnienia odporności na wpływy autorytarne; proponuje zatem zwiększyć środki dla wschodniego sąsiedztwa o 25 mln EUR w stosunku do projektu budżetu, aby sprostać tym skomplikowanym wyzwaniom;
70. podziela ocenę Rady, że potrzeba pomocy humanitarnej jest coraz większa; uważa, że biorąc pod uwagę bardzo trudny kontekst międzynarodowy, rosnącą niestabilność geopolityczną, eskalację konfliktów, coraz częstsze kryzysy humanitarne na całym świecie, coraz powszechniejsze skrajne ubóstwo i głód oraz bieżące sytuacje kryzysowe spowodowane zmianą klimatu, potrzeby w zakresie pomocy humanitarnej w 2026 r. będą prawdopodobnie dużo większe niż początkowe szacunki Rady i Komisji, podczas gdy środki finansowe są ograniczane, a także wskazuje, że unijny budżet na pomoc humanitarną w znacznym stopniu opiera się na rezerwie na pomoc nadzwyczajną z przyczyn strukturalnych, co ogranicza zdolność Unii do reagowania w sytuacjach nadzwyczajnych; ubolewa, że skromne zwiększenie środków zaproponowane przez Radę odbywa się kosztem innych podstawowych linii budżetowych w dziale 6; proponuje w związku z tym - biorąc pod uwagę ograniczony dostępny margines i oprócz przywrócenia wszystkich cięć dokonanych nienależnie przez Radę - zwiększyć środki na pomoc humanitarną o 50 mln EUR w porównaniu z projektem budżetu oraz wyraża ubolewanie, że brak elastyczności i dostępnego marginesu w dziale 6 nie pozwala na dalsze wzmocnienie;
71. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wprowadzenie Instrumentu na rzecz Ukrainy, Instrumentu na rzecz Bałkanów Zachodnich i Instrumentu na rzecz Mołdawii ponad pułapami WRF daje stabilną podstawę wsparcia dla tych krajów i zmniejsza presję na środki dostępne w dziale 6, zwłaszcza w odniesieniu do wschodniego sąsiedztwa;
72. pragnie dodać nową linię budżetową przeznaczoną na Instrument Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego w Republice Mołdawii; uważa, że jest to prerogatywa władzy budżetowej oraz że jest to zgodne z wymogiem określonym w rozporządzeniu finansowym, zgodnie z którym nomenklatura budżetowa musi być zgodna z zasadami specyfikacji, należytego zarządzania finansami i przejrzystości; uważa, że utworzenie takiej linii budżetowej jest uzasadnione, ponieważ co do zasady każdy rozdział budżetu Unii odpowiada danemu programowi lub działaniu, aby umożliwić władzy budżetowej nadzorowanie i kontrolowanie realizacji programów i działań niezależnie od siebie;
73. wzmacnia dział 6 ogółem o 110 000 000 EUR w środkach na zobowiązania w stosunku do projektu budżetu oraz w porównaniu z czytaniem w Radzie;
Dział 7 - Europejska administracja publiczna
74. przypomina, że wydatki w dziale 7 należy ustalić na poziomie gwarantującym skuteczną i wydajną administrację Unii; uważa, że cięcia dokonane przez Radę w tym dziale są nieuzasadnione i nie pozwoliłyby Komisji na realizację jej zadań; w związku z tym przywraca projekt budżetu na wydatki administracyjne Komisji, w tym w odniesieniu do agencji wykonawczych i Centrum Tłumaczeń dla Organów UE (CdT);
75. odnotowuje obawy dotyczące wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego i jego wdrażania; krytykuje fakt, że osoby znajdujące się w trudnej sytuacji nie otrzymują odpowiednich wskazówek i wsparcia; ubolewa nad niewystarczającym i przestarzałym katalogiem leczenia niektórych schorzeń i chorób oraz nad tym, że bardzo brakuje osób kontaktowych dla pracowników instytucji; wzywa PMO do uwzględnienia innowacyjnych i nowoczesnych metod diagnozowania i leczenia oraz do wzmocnienia profilaktyki, leczenia i rehabilitacji;
Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze
76. przypomina, jak ważne są projekty pilotażowe i działania przygotowawcze, ponieważ są to narzędzia formułowania priorytetów politycznych i wprowadzania nowych inicjatyw mogących przekształcić się w stałe działania i programy UE; po przeprowadzeniu starannej analizy wszystkich przedłożonych wniosków i uwzględniając w pełni ocenę Komisji dotyczącą tego, czy są one zgodne z wymogami prawnymi i możliwe do wdrożenia, przyjmuje wyważony pakiet projektów pilotażowych i działań przygotowawczych, który odzwierciedla priorytety polityczne Parlamentu; wzywa Komisję do szybkiego wdrożenia projektów pilotażowych i działań przygotowawczych oraz do przekazywania informacji zwrotnych na temat ich wyników i rezultatów osiąganych w terenie;
Płatności
77. podkreśla, że w budżecie na rok 2026 trzeba zapewnić wystarczający poziom środków na płatności, i postanawia zasadniczo zwiększyć środki na płatności w tych liniach, w których wprowadzono zmiany w środkach na zobowiązania;
Inne sekcje
Sekcja I - Parlament Europejski
78. utrzymuje niezmieniony ogólny poziom budżetu na 2026 r. w wysokości 2 636 241 620 EUR, zgodnie z preliminarzem dochodów i wydatków na rok budżetowy 2026;
79. przypomina priorytety Parlamentu na nadchodzący rok budżetowy, a mianowicie dalsze zwiększanie wsparcia administracyjnego dla Parlamentu w wykonywaniu jego podstawowych funkcji jako współprawodawcy oraz organu budżetowego i udzielającego absolutorium, wspieranie transformacji cyfrowej i cyberbezpieczeństwa (co obejmuje również inwestycje w sztuczną inteligencję), a także ekologizacja Parlamentu i dalsze wspieranie wielojęzyczności;
80. zgodnie z rezolucją Parlamentu z 3 kwietnia 2025 r. w sprawie preliminarza dochodów i wydatków na rok budżetowy 2026 oraz z uwzględnieniem odpowiedzi udzielonych przez sekretarza generalnego Parlamentu 3 września 2025 r.:
a) z zadowoleniem przyjmuje reformy DG INLO, DG ITEC, DG COMM i DG TRAD mające na celu usprawnienie świadczonych usług przy jednoczesnym zapewnieniu posłom skuteczniejszego wsparcia; odnotowuje dalsze działania na rzecz uproszczenia procedur podejmowane przez administrację oraz fakt, że w czerwcu 2025 r. opublikowano plan działania w tej sprawie; zwraca się do sekretarza generalnego o przedstawienie Komisji Budżetowej szacunków dotyczących osiągniętych skutków uproszczenia oraz o porównanie rzeczywistych wyników z oczekiwanymi rezultatami, a także o przekazywanie półrocznych aktualizacji postępów w realizacji tego planu działania z uwzględnieniem wpływu na budżet i personel; przypomina o znaczeniu racjonalizacji procesów biurokratycznych; z zadowoleniem przyjmuje zatem fakt, że obecnie realizowanych jest kilka działań mających na celu zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla posłów i ułatwienie zarządzania ich zasobami ludzkimi;
b) podkreśla potencjał sztucznej inteligencji w zakresie zwiększania wydajności i usprawniania procesów administracyjnych; z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie Rady Zarządzającej ds. Sztucznej Inteligencji, Międzydyrekcyjnej Grupy Sterującej ds. Sztucznej Inteligencji oraz Centrum Kompetencji w zakresie Sztucznej Inteligencji (DG ITEC), przy czym należy unikać powielania kompetencji różnych podmiotów; apeluje o opracowanie planu działania, który zapewni posłom i pracownikom rozwiązania, takie jak aplikacje i narzędzia, i który zostanie udostępniony jak najszybciej, przy jednoczesnym uwzględnieniu związanych z tym zagrożeń, w tym kwestii etycznych i ochrony danych; wzywa Prezydium do oceny możliwości wykorzystania narzędzi AI, w szczególności do analizy danych w ramach procesu legislacyjnego w celu wsparcia prac komisji; podkreśla, że przy opracowywaniu i wdrażaniu aplikacji opartych na AI służby informatyczne Parlamentu Europejskiego powinny korzystać z rozwiązań europejskich, aby zmniejszyć zależność od dostawców spoza Unii dla własnego bezpieczeństwa;
c) przyjmuje z zadowoleniem, że Parlament osiąga postępy w realizacji swojego zobowiązania na rzecz zrównoważenia środowiskowego, dążąc do osiągnięcia do końca 2028 r. redukcji emisji gazów cieplarnianych na poziomie 55 % w przeliczeniu na ekwiwalent pełnego czasu pracy (EPC) w porównaniu z 2006 r.; przypomina, że prawie dwie trzecie emisji dwutlenku węgla przez Parlament pochodzi z transportu osób; przyjmuje do wiadomości, że służby Parlamentu analizują obecnie praktyki dotyczące wyjazdów służbowych i dokonują przeglądu przepisów dotyczących wyjazdów służbowych pracowników w celu zwiększenia efektywności podróży służbowych pracowników i dalszego zmniejszenia ich wpływu finansowego i środowiskowego; zwraca się o jak najszybsze zakończenie przeglądu przepisów dotyczących wyjazdów służbowych pracowników; przegląd ten powinien również ograniczyć obciążenia administracyjne; zwraca uwagę, że oczekuje się, iż zwiększenie liczby miejsc w pociągach czarterowych między Brukselą a Strasburgiem przyczyni się do dalszego ograniczenia emisji; zauważa, że do końca 2025 r. udostępnione zostanie narzędzie do obliczania emisji związanych z podróżami, aby umożliwić pracownikom, posłom i osobom odwiedzającym Parlament dokonywanie bardziej świadomych wyborów dotyczących podróży;
d) z zadowoleniem przyjmuje fakt, że z końcem 2024 r. całkowita produkcja energii z fotowoltaiki w Parlamencie wzrosła znacznie o 1 040 % w stosunku do 2020 r.; zwraca uwagę, że instalowanie fotowoltaiki w budynku WEISS jest bardzo utrudnione ze względu na jego konstrukcję, w związku z czym inwestycja nie byłaby uzasadniona; jednocześnie z zadowoleniem przyjmuje instalację fotowoltaiki w siedmiu dodatkowych budynkach Parlamentu w 2024 r., w tym w Strasburgu; podkreśla, że decyzje dotyczące pozyskiwania energii muszą być zarówno zrównoważone ekologicznie, jak i rozsądne finansowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami;
e) przypomina, że wielojęzyczność jest podstawową zasadą, dzięki której treść debat w instytucjach unijnych jest bardziej dostępna i przejrzysta, co stanowi gwarancję procesów demokratycznych; zgadza się, że wszelkie rozwiązania w zakresie sztucznej inteligencji powinny zapewniać jednakową jakość w odniesieniu do wszystkich języków urzędowych Unii; oczekuje informacji na temat wyników przeglądu Kodeksu postępowania w kwestii wielojęzyczności, który ma zostać zakończony do końca 2025 r.;
f) przyznaje, że decyzja o renowacji budynku SPAAK jest okazją do zapewnienia pełnej zgodności z obowiązującymi wymogami w zakresie ochrony środowiska i bezpieczeństwa; zwraca się do sekretarza generalnego o jak najszybsze przekazanie Komisji Budżetowej szczegółowych informacji na temat ewentualnej pożyczki na pokrycie kosztów renowacji budynku SPAAK, zgodnie z art. 272 ust. 6 rozporządzenia finansowego, a także pełnego planu prac, w tym planu kosztów; przyjmuje do wiadomości szacunkowe koszty kilku działań przygotowawczych mających na celu opuszczenie, tymczasowe i stałe, budynku SPAAK do 2027 r.; podkreśla, że całkowite koszty wskazane w wyżej wymienionych odpowiedziach sekretarza generalnego wynoszą 28 mln EUR i dotyczą głównie DG INLO, DG ITEC, DG LINC i DG SAFE; zwraca się do sekretarza generalnego i służb Parlamentu o znalezienie opłacalnych rozwiązań, również z uwzględnieniem infrastruktury dostępnej w Strasburgu; przypomina, że zgodnie z Traktatem o Unii Europejskiej Parlament ma mieć siedzibę w Strasburgu; zauważa, że trwałe zmiany wymagałyby zmiany traktatu, do czego potrzebna jest jednomyślność;
g) przypomina, że centra Europa Experience stanowią integralną część stałego zaangażowania Parlamentu w kontakty z obywatelami Unii; z zadowoleniem przyjmuje dostosowaną koncepcję centrów Europa Experience zatwierdzoną przez Prezydium 31 marca 2025 r., dzięki której mają one być bardziej opłacalne i atrakcyjniejsze dla odwiedzających; wzywa sekretarza generalnego do poinformowania Komisji Budżetowej o oszczędnościach wynikających z wdrożenia tej zmienionej koncepcji; ponownie apeluje o jak najszybsze utworzenia centrów Europa Experience we wszystkich państwach członkowskich;
h) podkreśla rolę biur kontaktowych Parlamentu Europejskiego w przeciwdziałaniu ingerencjom zagranicznym i dezinformacji; odnotowuje, że grupa robocza Prezydium ds. komunikacji, działań informacyjnych i badań naukowych zatwierdziła i zaktualizowała strategię przeciwdziałania dezinformacji i informacjom wprowadzającym w błąd; odnotowuje działania podjęte w tym zakresie przez służby; oczekuje dalszego wzmocnienia takich działań, w tym ścisłej współpracy z innymi instytucjami Unii, takimi jak Komisja i Europejska Służba Działań Zewnętrznych, oraz ze służbami bezpieczeństwa w państwach członkowskich;
i) zdecydowanie potępia brutalny atak na delegaturę Unii w Kijowie, który miał miejsce 28 sierpnia 2025 r. i został przeprowadzony przy użyciu rosyjskich pocisków rakietowych; na szczęście żaden z pracowników nie odniósł obrażeń; z zadowoleniem przyjmuje decyzję Parlamentu o otwarciu stałego biura Parlamentu Europejskiego w Kijowie, która świadczy o nieustannym zaangażowaniu Parlamentu na rzecz Ukrainy; podkreśla, że trzeba nieustannie wzmacniać bezpieczeństwo budynków Parlamentu we wszystkich lokalizacjach, a także bezpieczeństwo we wszystkich instytucjach Unii;
j) z zadowoleniem przyjmuje niedawne inicjatywy zatwierdzone przez Konferencję Przewodniczących i Prezydium mające na celu umożliwienie posłankom w okresie okołoporodowym głosowania za pośrednictwem pełnomocnika oraz uznaje to za pozytywny krok w kierunku większej inkluzywności w pracy parlamentarnej i wzywa wszystkie strony do szybkiego wdrożenia tego środka; podkreśla jednak, że środek ten nie uwzględnia wielokrotnych apeli Parlamentu o zagwarantowanie prawa do głosowania nie tylko posłankom w okresie okołoporodowym, ale również posłom i posłankom przebywającym na urlopie rodzicielskim lub ojcowskim, lub cierpiącym na długotrwałą chorobę potwierdzoną odpowiednim zaświadczeniem;
k) ponawia swój wniosek o przeprowadzenie oceny skutków dotyczącej potrzeby utworzenia i wyposażenia pokoju dla dzieci podobnego do tego, który funkcjonuje w Strasburgu (salle familiale), w budynkach Parlamentu w Brukseli, aby wzmocnić zaangażowanie Parlamentu na rzecz polityki miejsca pracy przyjaznego rodzinie;
l) z zadowoleniem przyjmuje środki wdrożone przez Parlament w celu osiągnięcia lepszej równowagi geograficznej między państwami członkowskimi na wszystkich szczeblach kadrowych, takie jak zwiększenie udziału w wydarzeniach związanych z karierą zawodową, priorytetowe traktowanie państw członkowskich niedostatecznie reprezentowanych oraz organizowanie naborów dla poszczególnych narodowości bez szkody dla zaangażowania na rzecz procesu selekcji opartego wyłącznie na osiągnięciach;
81. przypomina opinię Komisji Kontroli Budżetowej dla Prezydium w sprawie grupy politycznej Tożsamość i Demokracja - rozwiązanie i końcowe sprawozdanie finansowe za rok 2024; przypomina ustalenia DG FINS, zgodnie z którymi w kadencji 2019-2024 grupa ta nieprawidłowo wydała co najmniej 4 333 635,78 EUR, co spowodowało znaczne szkody dla budżetu i reputacji Parlamentu; z zadowoleniem przyjmuje opinię Komisji Kontroli Budżetowej, w której apeluje ona o wdrożenie niezbędnych procedur w celu niezwłocznego odzyskania pełnej kwoty wydatków niekwalifikowalnych oraz w celu sprawdzenia potencjalnej odpowiedzialności posłów i posłanek oraz wyższych szczebli za umyślne lub stanowiące rażące zaniedbanie zatwierdzenie nieprawidłowych wydatków;
82. przyjmuje do wiadomości wcześniejsze rozwiązanie umowy o świadczenie usług dotyczących stołówki samoobsługowej w budynku SPINELLI i z zadowoleniem przyjmuje porozumienie osiągnięte w celu zapewnienia ciągłości działalności, a także pewności dla pracowników zewnętrznych, których to dotyczy; zauważa, że umowa po raz pierwszy od 2015 r. przywraca dotację na usługi stołówkowe Parlamentu, i zwraca się do administracji o informowanie Komisji Budżetowej o wpływie tego środka na budżet na 2026 r.; zwraca się do administracji, aby wraz z usługodawcą poszukiwała rozwiązań technicznych i operacyjnych w celu zapewnienia długoterminowej rentownej działalności stołówki samoobsługowej w budynku SPINELLI, co pozwoli uniknąć korzystania z dotacji, przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiej jakości, zróżnicowanej i przystępnej cenowo oferty, a także godnych warunków pracy dla personelu;
83. przypomina, że od 2018 r. Parlament konsekwentnie głosuje zdecydowaną większością za zniesieniem ogólnego zakazu udziału akredytowanych asystentów parlamentarnych w oficjalnych delegacjach i misjach; ubolewa, że sekretarz generalny i Konferencja Przewodniczących nadal ignorują wolę większości tego zgromadzenia; ponownie wzywa właściwe organy do pilnej zmiany odpowiednich przepisów Regulaminu, aby pod pewnymi warunkami umożliwić udział akredytowanych asystentów parlamentarnych w oficjalnych misjach i delegacjach poza trzema miejscami pracy Parlamentu;
84. wzywa Parlament do rozważenia przyznania środków na sfinansowanie umieszczenia w jego pomieszczeniach pomnika poświęconego ofiarom, w tym osobom zaginionym, tureckiej inwazji na Republikę Cypryjską w 1974 r.;
85. ponawia poparcie dla budowy ogólnoeuropejskiego pomnika ofiar totalitaryzmów XX wieku; wzywa, by przeznaczyć środki na współfinansowanie realizacji projektu "Echo w czasie" w wybranym miejscu na Esplanadzie im. Solidarności;
Inne sekcje (sekcje IV-X)
86. ponownie wyraża głębokie zaniepokojenie sytuacją w dziale 7 obecnych WRF; przypomina, że ograniczenia są wynikiem cięć dokonanych przez Radę w stosunku do już bardzo niskiego poziomu środków w pierwotnym wniosku Komisji przy uzgadnianiu obecnych WRF na lata 2021-2027; wyraża ubolewanie z powodu sprzeciwu Rady wobec propozycji Komisji dotyczącej podwyższenia od 2024 r. pułapu działu 7 w ramach rewizji WRF; zwraca uwagę, że podczas rewizji WRF nie rozwiązano kwestii pułapu działu 7; podkreśla, że przewidywany ujemny margines na 2026 r. zakłada wykorzystanie w tym celu instrumentów szczególnych w dziale 7;
87. potępia horyzontalne podejście Komisji polegające na ograniczeniu preliminarza budżetowego instytucji w celu przestrzegania zasady stabilnego zatrudnienia i na zwiększeniu maksymalnie o 2 % wydatków niezwiązanych z wynagrodzeniami, niezależnie od nowych zadań powierzonych instytucjom przez Komisję i współprawodawców; podkreśla negatywne skutki takiego podejścia dla pracy instytucji;
88. podkreśla, że największa część budżetu instytucji jest ustalana na podstawie zobowiązań ustawowych lub umownych i ma na nią wpływ inflacja;
89. podkreśla, że instytucje muszą dysponować wystarczającą liczbą pracowników, aby mogły realizować swoje zadania i dostosowywać się do wyzwań; z zadowoleniem przyjmuje nieustanne wysiłki podejmowane przez instytucje z myślą o przenoszeniu pracowników i osiąganiu dodatkowego przyrostu wydajności, ale uznaje ograniczenia tego podejścia na przestrzeni lat; podkreśla, że w razie konieczności trzeba zwiększyć liczbę pracowników, aby instytucje mogły realizować swoje zadania;
90. w następujących należycie uzasadnionych przypadkach zwiększa poziom środków lub liczbę personelu w stosunku do projektu budżetu, aby zapewnić instytucjom wystarczające zasoby na odpowiednie, wydajne i skuteczne wykonywanie coraz większej liczby powierzonych im zadań oraz przygotowanie się na nadchodzące wyzwania, w szczególności w odniesieniu do cyberbezpieczeństwa i sztucznej inteligencji; podkreśla, że większość problemów to powracające kwestie, których nie rozwiązano w poprzednich procedurach budżetowych; proponuje zatem, aby:
a) przywrócić poziom środków zgodnie z preliminarzem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich przez zwiększenie poziomu środków powyżej kwot przedstawionych w projekcie budżetu w liniach budżetowych dotyczących cyberbezpieczeństwa i potrzeb operacyjnych; przypomina, że Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich ma do czynienia z rosnącą liczbą złożonych skarg i wszczyna coraz więcej proaktywnych dochodzeń dotyczących przejrzystości, etyki i rozliczalności w instytucjach Unii;
b) przywrócić poziom środków częściowo zgodnie z preliminarzami Europejskiego Komitetu Ekonomiczno- Społecznego, Europejskiego Komitetu Regionów, Europejskiego Inspektora Ochrony Danych, Europejskiej Rady Ochrony Danych i Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych przez zwiększenie środków w stosunku do projektu budżetu w liniach budżetowych dotyczących ochrony budynków, zwłaszcza w delegaturach, cyberbezpieczeństwa i potrzeb operacyjnych;
c) zwiększyć plany zatrudnienia w stosunku do projektu budżetu o odpowiednie środki zgodnie z wnioskami instytucji dotyczącymi Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Komitetu Regionów; przywrócić plan zatrudnienia zgodnie z preliminarzami Europejskiego Trybunału Obrachunkowego i Europejskiej Rady Ochrony Danych; ponadto zwiększyć plany zatrudnienia w stosunku do projektu budżetu, częściowo zgodnie z wnioskami instytucji dotyczącymi Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Europejskiego Inspektora Ochrony Danych, aby umożliwić im sprostanie rosnącemu obciążeniu pracą i wyzwaniom związanym z cyberbezpieczeństwem;
°
° °
91. zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji wraz z poprawkami do projektu budżetu ogólnego Radzie, Komisji, innym zainteresowanym instytucjom i organom oraz parlamentom narodowym.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.2114 |
| Rodzaj: | rezolucja |
| Tytuł: | Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 22 października 2025 r. w sprawie stanowiska Rady dotyczącego projektu budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2026 (11216/2025 - C10-0206/2025 - 2025/0210(BUD)) |
| Data aktu: | 2025-10-22 |
| Data ogłoszenia: | 2026-04-29 |