Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) ustanawiające program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji Horyzont Europa na lata 2028-2034 oraz zasady uczestnictwa i upowszechniania obowiązujące w tym programie oraz uchylające rozporządzenie (UE) 2021/695 (COM(2025) 543 final - 2025/0543 (COD)) oraz b) Wniosek dotyczący decyzji Rady ustanawiającej program szczegółowy służący realizacji programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji Horyzont Europa na lata 2028-2034 oraz zasady uczestnictwa i upowszechniania obowiązujące w tym programie oraz uchylającej decyzję (UE) 2021/764 (COM(2025) 544 final - 2025/0544 (CNS))

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) ustanawiające program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji "Horyzont Europa" na lata 2028-2034 oraz zasady uczestnictwa i upowszechniania obowiązujące w tym programie oraz uchylające rozporządzenie (UE) 2021/695

(COM(2025) 543 final - 2025/0543 (COD))

oraz b) Wniosek dotyczący decyzji Rady ustanawiającej program szczegółowy służący realizacji programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji "Horyzont Europa" na lata 2028-2034 oraz zasady uczestnictwa i upowszechniania obowiązujące w tym programie oraz uchylającej decyzję (UE) 2021/764

(COM(2025) 544 final - 2025/0544 (CNS))

(C/2026/1973)

(Dz.U.UE C z dnia 28 kwietnia 2026 r.)

Sprawozdawca: Christophe LEFEVRE

Doradczynie i doradcy	Veronique CHAPPELART (z ramienia sprawozdawcy)
Procedura ustawodawcza	a) EU Law Tracker
Wniosek o konsultację	a) Rada Unii Europejskiej, 25.9.2025 Parlament Europejski, 12.11.2025 b) Rada Unii Europejskiej, 25.9.2025
Podstawa prawna	Art. 173 ust. 3, art. 182 ust. 1 i art. 188 drugi akapit Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Dokumenty Komisji Europejskiej	a) COM(2025) 543 final - 2025/0543 (COD) b) COM(2025) 544 final - 2025/0544 (CNS) Streszczenie dokumentu COM
Odpowiednie cele zrównoważonego rozwoju	Cele 3, 6, 7, 9
Sekcja odpowiedzialna	Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji
Data przyjęcia przez sekcję	8.1.2026
Data przyjęcia na sesji plenarnej	22.1.2026
Sesja plenarna nr	602
Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się)	178/0/2

1. Zalecenia

W obecnej sytuacji, która charakteryzuje się coraz bardziej złożonymi globalnymi wyzwaniami (transformacją ekologiczną i cyfrową, globalnym kryzysem wodnym, strategiczną konkurencją z globalnymi graczami takimi jak zwłaszcza USA i Chiny), wnioski Komisji Europejskiej oznaczają strategiczną i radykalną zmianę dla przyszłości UE i są w tym zgodne z raportami Draghiego i Letty.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES):

1.1. Wzywa współprawodawców do wspierania nowego podejścia do podniesienia konkurencyjności przemysłowej UE i wzmocnienia jej wiodącej pozycji technologicznej oraz jej gotowości cywilnej, przemysłowej i społecznej, jak również do ukierunkowania finansowania działalności badawczo-rozwojowej i innowacyjnej na jasne cele w zakresie konkurencyjności.

1.2. Uważa, że zaproponowany na lata 2028-2034 orientacyjny budżet w wysokości 175 002 000 000 EUR jest zachęcającą oznaką i silnym sygnałem potwierdzającym zaangażowanie na rzecz doskonałości naukowej oraz celu inwestowania w badania naukowe i innowacje oraz przełomowe technologie. Zaleca jednak, by służył on jedynie za minimalny punkt odniesienia w dyskusjach między Radą a Parlamentem Europejskim oraz by zwrócić szczególną uwagę na czyste technologie, w przypadku których UE może rozwinąć przewagę komparatywną i wzmocnić swoją autonomię strategiczną.

1.3. Jest zdania, że budżet powinien określać dostosowanie zasobów do jasno określonych wyników oraz przewidywać również wymierne kluczowe wskaźniki efektywności, w tym wskaźniki wykorzystywane do oceny skuteczności oraz oddziaływania pod kątem celów szczegółowych programów, w tym udziału MŚP i krajów kandydujących do UE, a także powinien przewidywać skrócenie czasu oczekiwania na przyznanie dotacji średnio do 120 dni oraz do 90 dni w przypadku przyspieszonych dotacji w celu zagwarantowania dostępności, sprawiedliwości, skuteczności, uproszczenia administracyjnego oraz proporcjonalności.

1.4. Sądzi, że konieczne jest zapewnienie zaostrzonej kontroli nad wykorzystywaniem funduszy oraz rozpoznanie przeszkód w ich spożytkowaniu lub czynników ich niepełnego wykorzystania w niektórych krajach. Niezbędne są działania mające na celu lepsze kierowanie programem, wspieranie naukowców i zachęcanie ich do wykorzystywania funduszy europejskich przeznaczonych na badania.

1.5. Zaleca utrzymanie planowanego dostosowania między programem "Horyzont Europa" a Europejskim Funduszem Konkurencyjności, a także jego prawidłowe wprowadzenie, zwłaszcza między czterema segmentami polityki Funduszu oraz odpowiadającymi im działaniami w ramach filaru II "Konkurencyjność" należącego do programu "Horyzont Europa". Należy przy tym położyć nacisk na konieczność pokrycia całego cyklu innowacji i wszystkich etapów "ścieżki inwestycyjnej".

1.6. Zaleca, by procedury oceny i wybór projektów opierały się nie tylko na doskonałości naukowej, lecz również na dodatkowych kryteriach oceny lepiej oddających przydatność handlową, wpływ na przemysł oraz wkład w strategiczną autonomię Europy i konkurencyjność przemysłu europejskiego w celu wspierania całego cyklu innowacji - od badań podstawowych po wprowadzanie na rynek.

1.7. Uważa, że oprócz niezbędnej ścisłej koordynacji i niezbędnego powiązania między filarem II programu "Horyzont Europa" a Europejskim Funduszem Konkurencyjności konieczne są większe synergie, nawet między różnymi filarami programu "Horyzont Europa", a także między tymi filarami a Europejskim Funduszem Konkurencyjności.

1.8. Zaleca zwiększenie budżetu przeznaczonego na badania i innowacje związane z globalnymi wyzwaniami społecznymi, w tym ze wzmocnieniem demokratycznych wartości i fundamentów, uczestnictwem obywatelskim, krzewieniem włączenia społecznego oraz uzyskiwaniem akceptacji społecznej dla technologii filaru II "Konkurencyjność i społeczeństwo", aby zaradzić występującemu we wniosku istotnemu brakowi równowagi, który wynika ze zbyt dużego nacisku na konkurencyjność.

1.9. Zaleca, by utrzymano czteroletnią kadencję przewodniczącego Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERBN), z możliwością jednokrotnego przedłużenia, zamiast ograniczenia jej do dwóch lat, z możliwością jednokrotnego przedłużenia na okres do dwóch lat, o czym mowa w art. 6 ust. 4 wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie programu "Horyzont Europa".

1.10. Sądzi, że filar I dotyczący badań i doskonałości naukowej w ramach działań "Maria Skłodowska-Curie" (MSCA), o którym mowa w art. 9 wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie programu "Horyzont Europa" oraz w art. 13 wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego program ramowy "Horyzont Europa", nie powinien podlegać żadnym wytycznym politycznym, i zaleca utrzymanie podejścia oddolnego ("kierunkowość") zamiast proponowanego przez Komisję odgórnego ukierunkowania. W nowym programowaniu "Horyzont Europa" zwraca się zbyt małą uwagę na badania podstawowe, przedkładając nad nie badania stosowane i innowacje technologiczne. Może to osłabić zdolność Europy do tworzenia przełomowej wiedzy w perspektywie długoterminowej.

1.11. Ma nadzieję, że przewidziany w preambule we wniosku dotyczącym rozporządzenia zamiar "umożliwienia Europejczykom dostępu do Księżyca" dzięki ambitnym projektom o nazwie "moonshot", które zawierają silny element naukowy i przyczyniają się do tworzenia wartości oraz autonomii strategicznej na poziomie Unii, zostanie uwzględniony i uściślony w rozporządzeniu. Można tego dokonać choćby za pomocą późniejszych aktów wykonawczych.

1.12. Zaleca, by nie bagatelizować centralnej roli europejskich szkół wyższych i by nie dawać w europejskim ekosystemie innowacji pierwszeństwa przedsiębiorstwom typu startup i MŚP, gdyż mogłoby to ograniczyć zakres działania Europejskiej Rady ds. Innowacji. Jednocześnie zaangażowanie przemysłu w instrumenty "Pionier", "Transformacja" i "Akcelerator" Europejskiej Rady ds. Innowacji będzie miało istotne znaczenie dla zwiększenia wpływu działań badawczych. Należy wzmocnić synergię między badaniami publicznymi a sektorem prywatnym.

1.13. Doradza jak największą ostrożność w odniesieniu do przewidzianej w filarze IV "Europejska przestrzeń badawcza" wniosku dotyczącego rozporządzenia zasady przeznaczania 3 % PKB na finansowanie wzmocnienia zdolności po 2030 r., ponieważ może to mieć wpływ na beneficjentów z krajów mających najmniejsze zdolności w zakresie badań naukowych i innowacji.

1.14. Zaleca, aby model ryczałtowy nie był jedynym sposobem finansowania programów badawczych, lecz by finansowanie to było elastyczne i dostosowane do różnorodnej działalności badawczej.

1.15. Zaleca ścisłe przestrzeganie limitu 20 % określonego w art. 18 ust. 2 proponowanego rozporządzenia w sprawie programu "Horyzont Europa" dotyczącego finansowania infrastruktury badawczej i technologicznej: program "Horyzont Europa" nie może być wykorzystywany do pokrycia kosztów budowy budynków niezbędnych do zainstalowania tej infrastruktury, w przeciwnym razie istnieje ryzyko odejścia od celu programu "Horyzont Europa" polegającego na finansowaniu badań naukowych.

1.16. Zaleca, aby mechanizmy audytu i kontroli były proporcjonalne i oparte na analizie ryzyka w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla beneficjentów niskiego ryzyka lub będących mikroprzedsiębiorstwami z zachowaniem należytego zarządzania finansami oraz wynikającej z tego odpowiedzialności.

1.17. Odnotowuje, że wniosek dotyczący rozporządzenia przewiduje, że program "Horyzont Europa" może służyć do wspierania badań nad produktami podwójnego zastosowania oraz nad produktami przeznaczonymi dla sektora obronności. Rada zaaprobowała 8 października 2025 r., by budżet zmierzał w tym kierunku. EKES zaleca, by we wniosku dotyczącym rozporządzenia wyraźnie wskazać podstawę prawną do określenia, które części programu "Horyzont Europa" zostaną przydzielone na te obszary.

1.18. Uważa, że Komisja Europejska powinna stworzyć mechanizmy odzyskiwania środków w przypadku przeniesienia patentów, udziałów lub kapitału na podmioty spoza Europy, które skorzystały pośrednio z finansowania europejskiego z powodu zbycia.

1.19. Apeluje do Komisji i państw członkowskich o uwzględnienie wymiaru inkluzywności we wszystkich strategiach politycznych na rzecz przedsiębiorczości, ze szczególnym uwzględnieniem roli gospodarki społecznej.

1.20. Ponawia swój apel o uwzględnienie zrównoważonego wykorzystania wody jako kryterium we wszystkich funduszach UE, w tym w programie "Horyzont Europa". Finansowanie powinno wspierać badania nad wodooszczędnymi technologiami i ich wykorzystanie, a także miejsca pracy i umiejętności potrzebne do wspierania dwojakiej transformacji i odporności w sektorach przemysłowych.

1.21. Zaleca, aby Komisja zbadała elastyczność procedur i wymogów dotyczących ubiegania się o fundusze, aby określić potencjalne przeszkody i zapewnić, aby środki były dostępne dla ubiegających się o nie struktur reprezentujących mniejszości społeczne lub grupy zagrożone, podatne na zagrożenia lub znajdujące się w trudnej sytuacji.

2. Noty wyjaśniające

Argumenty na poparcie zalecenia 1.2

2.1. Każde zmniejszenie budżetu do poniżej 175 mld EUR byłoby zaprzepaszczeniem szansy w czasach, gdy intensywne i zwiększone inwestycje w badania naukowe i innowacje mają większe niż kiedykolwiek znaczenie dla konkurencyjności, odporności i dobrobytu UE. Istnieje ryzyko, że wyjątkowo wysoka inflacja i wzrost kosztów w całej Europie zmniejszą poziom ambicji, który przejawia się we wnioskach dotyczących decyzji Rady i rozporządzenia.

2.2. EKES uważa, że w obecnej sytuacji trudno ocenić zaproponowany wzrost budżetu oraz to, jak się będzie on przekładać na przydział środków na rozmaite programy badawcze.

2.3. Zwraca uwagę, że z wyjątkiem filaru II "Konkurencyjność i społeczeństwo" wniosek dotyczący rozporządzenia nie zawiera szczegółowego zestawienia. Oznacza to, że inne główne elementy, takie jak Europejska Rada ds. Badań Naukowych (ERBN), działania "Maria Skłodowska-Curie" (MSCA) oraz Europejska Rada ds. Innowacji (EIC), są przedstawione jedynie w ramach szerszego zbioru, co uniemożliwia oszacowanie stopnia, w jakim zrealizowane zostaną ambicje programu "Horyzont Europa".

Argumenty na poparcie zalecenia 1.3

2.4. Skuteczność budżetu musi mieć pierwszeństwo przed zapowiedzianą kwotą. Przedstawianie imponujących kwot bez zapewnienia ich oddziaływania jest bezcelowe, gdyż wielkość budżetu jest mniej istotna niż jego faktyczny skład.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.4

2.5. Pozwoliłoby to również uniknąć drenażu mózgów na inne kontynenty. W tym samym duchu należy ocenić powody, dla których niektórym podmiotom udaje się zdobyć te środki, a innym nie. W szeregu wcześniejszych opinii EKES zwracał uwagę na brak systemów wsparcia w przygotowywaniu dokumentacji dotyczącej współfinansowania, na złożoność procedur administracyjnych oraz na utrudniony dostęp do informacji związanych z programami finansowania. Ponadto brak stabilnego i stałego wsparcia ze strony państw członkowskich na rzecz badań naukowych zmniejsza możliwości uczestnictwa w programach finansowania. Czynniki ograniczające to niepewność zatrudnienia w sektorze badań naukowych prowadząca do drenażu mózgów oraz brak umiejętności, zwłaszcza językowych.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.5

2.6. Zarządzanie oboma programami będzie musiało być skuteczne i przejrzyste oraz opierać się na jasnych mechanizmach wdrażania. Zapowiedziane "narzędzie koordynacji konkurencyjności" musi gwarantować i maksymalnie wzmacniać komplementarność oraz synergię między tymi dwoma programami i instrumentami finansowania. Ponadto Rada Podmiotów Strategicznych planowanego Europejskiego Funduszu Konkurencyjności powinna odgrywać kapitalną rolę w wyznaczaniu priorytetów oraz gwarantować odpowiednie dostosowania.

2.7. EKES z zadowoleniem przyjmuje jednak skupienie się na partnerstwach oraz na badaniach naukowych opartych na współpracy, które są niezbędne do realizacji celów w zakresie konkurencyjności oraz do zachęcania do innowacji, efektywnego gospodarowania zasobami, zrównoważonego rozwoju, uzyskiwania istotnych wyników oraz wzrostu gospodarczego. Potrzebne są instrumenty oraz formy finansowania opracowane zgodnie z logiką przemysłu i podejściem oddolnym.

2.8. Oprócz dużych przedsiębiorstw również innowacyjne MŚP, przedsiębiorstwa typu startup, przedsiębiorstwa scale-up oraz małe spółki o średniej kapitalizacji należy uznać za koło zamachowe badań naukowych i innowacji, tworzenia miejsc pracy i konkurencyjności w gospodarce europejskiej, a tym samym umożliwić im odgrywanie wiodącej roli w projektach opartych na współpracy oraz dostęp do prostszych, bardziej bezpośrednich i bardziej specyficznych mechanizmów finansowania.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.7

2.9. Ma to zasadnicze znaczenie dla uwzględnienia całej ścieżki inwestycyjnej, dla przełożenia wyników ERBN i EIC na usługi i produkty gotowe do wprowadzenia na rynek oraz dla opracowania ścieżki stałego rozwoju innowacji - od badań podstawowych (filar I) przez badania stosowane i rozwój technologii, by stawić czoła wielkim wyzwaniom społecznym (filar II), po wprowadzenie do obrotu (filar III) z wykorzystaniem działań wspomagających w ramach filaru IV.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.8

2.10. Zaniepokojenie budzi mglistość czy nawet niespójność pewnych sformułowań. Występują różnice między art. 11 "Badania naukowe oparte na współpracy" zawartym we wniosku dotyczącym decyzji Rady w sprawie programu "Horyzont Europa" a art. 15 "Badania naukowe oparte na współpracy" zawartym we wniosku dotyczącym rozporządzenia ustanawiającego program ramowy "Horyzont Europa" na lata 2028-2034, który odnosi się do Europejskiego Funduszu Konkurencyjności. Nowy komponent "Konkurencyjność" programu "Horyzont Europa" w filarze II wydaje się być częścią programu "Horyzont Europa", lecz został przedstawiony tak, jakby był już częścią Europejskiego Funduszu Konkurencyjności. Ta niejasność podważa deklarowane dążenie do prawdziwej niezależności programu "Horyzont Europa". Potrzebna jest większa precyzja i spójność.

2.11. Ponadto podział budżetu przewidziany w filarze II wskazuje, że między jego dwoma segmentami "Konkurencyjność" (ponad 68 mld EUR) i "Społeczeństwo" (raptem 7,6 mld EUR) występuje uderzający brak równowagi.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.9

2.12. ERBN powstała w 2007 r. i ma na celu wspieranie - w sposób oddolny i pod kierunkiem naukowców - innowacyjnych badań obarczonych wysokim ryzykiem i przynoszących duże korzyści. Propozycja skrócenia kadencji przewodniczącego ERBN jest niepokojąca, ponieważ doprowadziłoby to nieuchronnie do zmniejszenia gwarancji autonomii ERBN i jej misji wspierania doskonałych badań podstawowych tym bardziej, że chodzi o badania długoterminowe.

EKES nie dostrzega żadnych przekonujących przesłanek do skrócenia kadencji przewodniczącego i uważa, że argument za dostosowaniem czasu trwania kadencji przewodniczącego ERBN i EIC jest nietrafiony.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.10

2.13. Wspieranie trwałych karier (co należy jeszcze wyjaśnić i uściślić), pomoc w karierze naukowej na każdym jej etapie i na całym świecie oraz dopingowanie do doskonałości badawczej to działania, które nie wydają się iść w parze z synergią strategiczną i polityczną ustaloną przez ERBN z powodu ryzyka odgórnego ukierunkowania tematycznego (kierunkowości), które umożliwiałoby decydentom narzucanie tematów badań. Zmniejszyłoby to zasoby dostępne na projekty oddolne, które zapewniają naukowcom swobodę określania własnych tematów badawczych, zważywszy że działania "Maria Skłodowska-Curie" mają z natury specyfikę oddolną.

2.14. Obecna tendencja do zmniejszania liczby zaproszeń do składania wniosków dotyczących projektów obejmujących niższe poziomy gotowości technologicznej (TRL) jest w tym względzie niepokojąca. W pierwszych dwóch latach realizacji programu "Horyzont 2020" 20 % zaproszeń dotyczyło projektów o niższym poziomie technologicznym, a w pierwszych dwóch latach realizacji programu "Horyzont Europa" było to zaledwie 14 %.

2.15. Tendencja ta utrudnia niezbędne przemiany mające na celu sprostanie lokalnym i globalnym wyzwaniom społecznym oraz realizację podstawowych zobowiązań, takich jak Europejski Zielony Ład i transformacja cyfrowa. Unia Europejska jest uzależniona od rozwoju naukowego i technologicznego obejmującego wszystkie poziomy gotowości technologicznej, a także od solidnej bazy naukowej i od badań pionierskich, jak określono w deklaracji z Lund.

2.16. EKES ma wszelkie powody, by sądzić, że ta zaobserwowana tendencja będzie trwać.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.9

2.17. Niezbędne jest, aby przeprowadzono odpowiednie konsultacje z beneficjentami w sprawie kierunku filaru II, zwłaszcza biorąc pod uwagę przerwanie procesu planowania strategicznego. Chociaż wnioski dotyczące decyzji i rozporządzenia w sprawie programu "Horyzont Europa" oraz Europejskiego Funduszu Konkurencyjności wskazują, że przeprowadzone zostaną pewne konsultacje w sprawie planowanych kierunków polityki, na tym etapie niejasne jest, w jaki sposób zainteresowane strony i beneficjenci zostaną włączeni w inne istotne aspekty filaru.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.12

2.18. Trzeba będzie uściślić kwestię wyboru projektów w ramach filaru IV "Europejska przestrzeń badawcza", a także źródła finansowania i ich powiązanie z istniejącymi misjami i partnerstwami.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.13

2.19. W swoich wnioskach Komisja odnosi się jedynie do wsparcia EIC dla innowacyjnych przedsiębiorstw typu startup i MŚP, co jest niekorzystne dla pracowników naukowych i uczelni oraz sprzeczne z obecną praktyką. Wyraźne uznanie roli uczelni w początkowej i obarczonej wysokim ryzykiem innowacji jest niezbędne do uwolnienia pełnego potencjału europejskich innowacji.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.14

2.20. Kraje, które nie zwiększyły swoich rzeczywistych inwestycji publicznych w badania naukowe i innowacje w stosunku do poprzedniego roku, nie kwalifikowałyby się już do finansowania budowania zdolności. Właściwsze byłoby kryterium osiągania wyników w zakresie badań naukowych i innowacji. Należy przypomnieć, że UE nie osiągnęła wytyczonego w strategii lizbońskiej celu 3 % PKB na badania i rozwój. W raporcie Draghiego z 2024 r. podkreślono ryzyko, że Europa pozostanie w tyle za USA i Chinami.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.15

2.21. Ten model może z pewnością nadawać się do wykonywania projektów krótkoterminowych, lecz komplikuje planowanie i realizację długoterminowych i obarczonych wysokim ryzykiem prac badawczych, a także zakrojonych na szeroką skalę inicjatyw opartych na współpracy. Stworzenie jednolitego zbioru przepisów dla wszystkich programów mogłoby być bardzo skomplikowane i podważać wartość dodaną specyfiki każdego sektora. Program "Horyzont Europa" powinien zostać przekształcony w taki sposób, by przede wszystkim zapewnić beneficjentom większą skuteczność i uproszczenie zamiast tworzenia dodatkowych barier administracyjnych.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.15

2.22. Wydaje się, że fundusze strukturalne i inwestycyjne lepiej nadają się do finansowania budynków na potrzeby infrastruktury badawczej i technologicznej.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.17

2.23. Metoda płatności ryczałtowych może stanowić pozytywny krok w kierunku sprawniejszego i bardziej uproszczonego środowiska finansowania, ponieważ zmniejsza ona obciążenie administracyjne i złożoność sprawozdawczości finansowej i co za tym idzie umożliwia beneficjentom większe skupienie się na wynikach i wpływie projektów zamiast na przestrzeganiu procedur.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.18

2.24. Jedynie Europejska Rada ds. Innowacji przewiduje jednoznacznie wsparcie innowacji w dziedzinie technologii krytycznych ukierunkowanych na obronność. We wniosku dotyczącym rozporządzenia tę dziedzinę uwzględniono jedynie w uzasadnieniu i nie opiera się ona na żadnej jasno określonej podstawie prawnej, przy czym zakłada się również, że niektóre państwa trzecie zostaną dodatkowo wykluczone z przetargów. Ponadto to poszerzenie zakresu stosowania programu "Horyzont Europa" oznacza, że beneficjenci będą musieli dostosować swoje przepisy dotyczące bezpieczeństwa oraz kontroli dostępu do ośrodków badawczych. Powinno to znaleźć wyraźne odzwierciedlenie w zaproszeniach do składania ofert, które powinny również jasno stwierdzać, że badania będą dotyczyły produktów podwójnego zastosowania i produktów przeznaczonych do celów wojskowych.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.19

2.25. Nie istnieją obecnie żadne bariery ochronne, które uniemożliwiałyby założycielom, w tym przedsiębiorstw typu startup, podniesienie wartości swych inwestycji osobistych poprzez sprzedaż patentów lub udziałów partnerom spoza UE, nawet jeśli badania naukowe i innowacje byłyby w dużej mierze finansowane z funduszy europejskich. O ile trudno jest zapobiegać takiemu zbyciu, o tyle możliwe powinno być odzyskanie części finansowania, które umożliwiło zysk kapitałowy ze zbycia.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.20

2.26. Kompleksowej polityce wodnej UE musi towarzyszyć równie ambitny plan finansowania. EKES uważa, że fundusze UE mają zasadnicze znaczenie dla zlikwidowania istniejącej luki inwestycyjnej, i ponawia apel o strategiczny, specjalny wieloletni plan inwestycyjny oraz dostosowane ramy finansowania infrastruktury, umiejętności, technologii i badań naukowych w dziedzinie wody.

2.27. Europa powinna wykorzystywać możliwości związane z jej czołową pozycją na świecie w dziedzinie technologii wodnych (UE jest właścicielem 40 % wszystkich patentów związanych z wodą), aby zapoczątkować zasadniczą zmianę naszego sposobu korzystania z wody poprzez inwestowanie w odporną infrastrukturę wodną, gospodarkę wodną o obiegu zamkniętym, wykorzystanie kaskadowe, zarządzanie cyfrowe i inkluzywne zarządzanie zasobami wodnymi.

Argumenty na poparcie zalecenia 1.21

2.28. W szczególności fundusze powinny być dostępne dla struktur reprezentujących osoby z niepełnosprawnościami, osoby znajdujące się w niepewnej sytuacji oraz osoby i społeczności dyskryminowane ze względu na ich pochodzenie etniczne czy rasowe lub orientację seksualną.

2.29. 101 milionów obywateli Unii Europejskiej to osoby z niepełnosprawnością (źródło: Eurostat, 2023). Zmagają się one z nieelastycznymi wymogami i procedurami dostępu do finansowania i należy zadbać o to, by nie zostały z niego wykluczone.

• Identyfikator: Dz.U.UE.C.2026.1973
• Rodzaj: opinia
• Tytuł: Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego a) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) ustanawiające program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji Horyzont Europa na lata 2028-2034 oraz zasady uczestnictwa i upowszechniania obowiązujące w tym programie oraz uchylające rozporządzenie (UE) 2021/695 (COM(2025) 543 final - 2025/0543 (COD)) oraz b) Wniosek dotyczący decyzji Rady ustanawiającej program szczegółowy służący realizacji programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji Horyzont Europa na lata 2028-2034 oraz zasady uczestnictwa i upowszechniania obowiązujące w tym programie oraz uchylającej decyzję (UE) 2021/764 (COM(2025) 544 final - 2025/0544 (CNS))
• Data aktu: 2026-04-28
• Data ogłoszenia: 2026-04-28