Pobieranie podatku od spadków i darowizn przez płatników

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW 1
z dnia 17 listopada 2023 r.
w sprawie pobierania podatku od spadków i darowizn przez płatników

Na podstawie art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2023 r. poz. 1774 i 1843) zarządza się, co następuje:
§  1.
 Rozporządzenie określa:
1)
sposób pobierania podatku od spadków i darowizn, zwanego dalej "podatkiem", przez płatników, w tym czynności związane z poborem podatku, zakres pouczeń udzielanych podatnikom oraz treść rejestru podatku;
2)
zakres danych zawartych w deklaracji o wysokości pobranego i wpłaconego przez płatnika podatku.
§  2.
 Płatnicy określają w treści sporządzanych aktów notarialnych podstawę prawną pobrania podatku i sposób jego obliczenia bądź podstawę prawną niepobrania podatku oraz w przypadku:
1)
darowizny -określają przedmiot darowizny, jej wartość, grupę podatkową wynikającą z osobistego stosunku łączącego obdarowanego z darczyńcą;
2)
nieodpłatnego zniesienia współwłasności - określają przedmiot czynności, wartość rzeczy lub prawa majątkowego w części przekraczającej wartość udziału we współwłasności przysługującego nabywcy przed jej zniesieniem, grupę podatkową wynikającą z osobistego stosunku łączącego nabywcę ze zbywcą;
3)
nieodpłatnego ustanowienia służebności oraz użytkowania - określają przedmiot czynności, wartość rzeczy obciążonej służebnością lub użytkowaniem oraz wartość służebności lub użytkowania, grupę podatkową wynikającą z osobistego stosunku łączącego nabywcę ze zbywcą.
§  3.
 Płatnicy pouczają podatników o:
1)
skutkach przewidzianych w ustawie z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2023 r. poz. 654 i 818) w razie podania nieprawdy lub zatajenia prawdy, przez co podatek narażony jest na uszczuplenie;
2)
przysługującym organowi podatkowemu prawie do określenia, podwyższenia lub obniżenia wartości przedmiotu czynności prawnej;
3)
ciążącym na podatniku obowiązku zapłaty podatku w przypadku określenia lub podwyższenia wartości przedmiotu czynności prawnej przez organ podatkowy.
§  4.
1.
 Rejestr podatku zawiera następujące rubryki:
1)
liczbę porządkową;
2)
datę sporządzenia aktu notarialnego;
3)
numer repertorium A;
4)
datę wpisania aktu notarialnego do rejestru podatku;
5)
imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania podatnika;
6)
identyfikator podatkowy podatnika: numer identyfikacji podatkowej (NIP) lub numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), jeżeli podatnik go posiada;
7)
zwięzłe określenie treści czynności prawnej;
8)
wartość przedmiotu czynności prawnej;
9)
miejsce położenia nieruchomości stanowiącej przedmiot tej czynności prawnej (miejscowość, gmina, powiat, województwo);
10)
grupę podatkową wynikającą z osobistego stosunku łączącego nabywcę ze zbywcą;
11)
kwotę pobranego podatku albo podstawę prawną jego niepobrania;
12)
uwagi.
2.
 Płatnicy w rejestrze podatku:
1)
dokonują podsumowania kwot podatku pobranego w każdym miesiącu, za który jest dokonywane rozliczenie podatku z organem podatkowym;
2)
odnotowują w rubryce "uwagi" kwoty podatku przekazanego na rachunek bankowy organu podatkowego, datę wpłaty i okres, którego wpłata dotyczy.
3.
 Informacje z rejestru podatku określone w ust. 1, zamiast w tym rejestrze, mogą być ujęte w księdze notarialnej repertorium A prowadzonej na podstawie przepisów o prowadzeniu ksiąg notarialnych oraz przekazywaniu na przechowanie dokumentów sądom rejonowym. Przepisy dotyczące rejestru podatku stosuje się odpowiednio do repertorium.
§  5.
 Deklaracja o wysokości pobranego i wpłaconego przez płatnika podatku zawiera następujące dane:
1)
okres, za który jest składana deklaracja;
2)
miejsce i cel złożenia deklaracji (nazwa i adres siedziby organu podatkowego, złożenie deklaracji / korekta deklaracji);
3)
dane płatnika;
4)
identyfikator podatkowy płatnika;
5)
adres siedziby kancelarii notarialnej;
6)
dane dotyczące należności:
a)
łączną kwotę podatku pobranego w danym miesiącu w zł (po zaokrągleniu do pełnych zł),
b)
kwotę potrąconego wynagrodzenia z tytułu poboru podatku w zł (po zaokrągleniu do pełnych zł),
c)
kwotę podatku wpłaconego na rachunek bankowy właściwego organu podatkowego w zł;
7) 2
informację o kwocie podatku należnego poszczególnym gminom, sporządzoną z uwzględnieniem zasad przekazywania wpływów z tego podatku określonych w art. 19 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. poz. 1572 i 1717), zawierającą:
a)
dane identyfikujące gminę (nazwę gminy, jej identyfikator krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju "TERYT", nazwę województwa i powiatu, w których gmina jest położona),
b)
łączną kwotę podatku należnego poszczególnym gminom,
c)
numery repertorium A, pod którymi wpisane są czynności prawne, z tytułu których podatek jest należny poszczególnym gminom;
8)
oświadczenie płatnika o zgodności podanej kwoty pobranego podatku z kwotami wykazanymi w prowadzonym rejestrze podatku lub w repertorium A - w przypadku, o którym mowa w § 4 ust. 3;
9)
podpis płatnika.
§  6.
 Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. 3
1  Minister Finansów kieruje działem administracji rządowej - finanse publiczne, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2022 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów (Dz. U. poz. 939).
2 § 5 pkt 7 zdanie wstępne zmienione przez § 1 rozporządzenia z dnia 1 sierpnia 2025 r. (Dz.U.2025.1101) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 13 sierpnia 2025 r.
3  Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie pobierania przez płatników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. poz. 2004), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2180 i 2707 oraz z 2023 r. poz. 1059).

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.2023.2532

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Pobieranie podatku od spadków i darowizn przez płatników
Data aktu: 17/11/2023
Data ogłoszenia: 23/11/2023
Data wejścia w życie: 01/01/2024