Szczegółowy sposób ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne rolników, ich domowników oraz osób pobierających emeryturę lub rentę rolniczą, a także terminy i tryb ich opłacania.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 20 grudnia 2004 r.
w sprawie szczegółowego sposobu ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne rolników, ich domowników oraz osób pobierających emeryturę lub rentę rolniczą, a także terminów i trybu ich opłacania

Na podstawie art. 81 ust. 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne rolników prowadzących działalność rolniczą dokonuje się w każdym miesiącu kalendarzowym na podstawie ewidencji będącej w posiadaniu Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zwanej dalej "KRUS", aktualizowanej na podstawie złożonego przez rolnika oświadczenia o wielkości gospodarstwa rolnego.
2.
Wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne rolników prowadzących działalność w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, z późn. zm.1)), zwanych dalej "działami specjalnymi", dokonuje się na podstawie ewidencji będącej w posiadaniu KRUS, na podstawie złożonego przez rolnika oświadczenia o rodzaju prowadzonej działalności i przewidywanym dochodzie z prowadzonej działalności w zakresie działów specjalnych. Do oświadczenia dołącza się odpis decyzji naczelnika urzędu skarbowego wydanej na podstawie deklaracji o rodzajach i rozmiarach zamierzonej produkcji lub o wysokości przewidywanego dochodu w roku następnym.
3.
Kwota dochodu, o której mowa w oświadczeniu, musi być zgodna z kwotą ustaloną w decyzji naczelnika urzędu skarbowego, o której mowa w ust. 2. W przypadku gdy kwota podana w oświadczeniu jest niższa od dochodu ustalonego w decyzji naczelnika urzędu skarbowego, podstawę wymiaru składki stanowi dochód ustalony w decyzji naczelnika urzędu skarbowego.
4.
Za podstawę wymiaru składek przyjmuje się 1/12 wykazanego w oświadczeniu dochodu, z zastrzeżeniem ust. 9 i 10.
5.
W przypadku gdy podstawa wymiaru składek ustalona na podstawie decyzji naczelnika urzędu skarbowego jest niższa niż świadczenie pielęgnacyjne przysługujące na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych lub działalność nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, podstawę wymiaru składki stanowi wysokość świadczenia pielęgnacyjnego obowiązująca w pierwszym dniu miesiąca, na który jest dokonywany wymiar składek.
6.
Oświadczenie o wysokości dochodu, o którym mowa w ust. 2, rolnik jest obowiązany złożyć do dnia 31 stycznia każdego roku.
7.
W przypadku nieprzedłożenia oświadczenia o wysokości dochodu w terminie, o którym mowa w ust. 6, składki za miesiąc styczeń i następujące po nim miesiące przypadające przed miesiącem, w którym oświadczenie to zostało złożone, ustala się od obowiązującej w grudniu minionego roku podstawy wymiaru składek, z zastrzeżeniem ust. 5.
8.
W przypadku gdy złożenie oświadczenia, o którym mowa w ust. 2, nie jest możliwe ze względu na niedoręczenie przez urząd skarbowy decyzji naczelnika urzędu skarbowego, o której mowa w ust. 2, rolnik oblicza i zgłasza wysokość dochodu na podstawie danych zawartych w deklaracji o rodzajach i rozmiarach zamierzonej produkcji, zgłoszonych urzędowi skarbowemu w roku poprzedzającym rok podatkowy.
9.
W przypadku rozpoczęcia działalności w zakresie działów specjalnych podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w trakcie roku rolnik obowiązany jest złożyć oświadczenie o wysokości dochodu w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji naczelnika urzędu skarbowego, o której mowa w ust. 2. Podstawą do obliczenia składki jest kwota będąca ilorazem dochodu ustalonego w decyzji urzędu skarbowego i liczby miesięcy, przez które działy specjalne będą prowadzone w danym roku podatkowym. Do ustalenia podstawy wymiaru składek przepis ust. 5 stosuje się.
10.
W przypadku rozpoczęcia działalności w zakresie działów specjalnych niepodlegąjących opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w trakcie roku oświadczenie o wysokości przewidywanego dochodu jest składane w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia działalności. Do ustalenia podstawy wymiaru składek przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio.
11.
W przypadku złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 2, po terminie składka z tytułu prowadzenia działów specjalnych jest pobierana od pierwszego dnia miesiąca, w którym oświadczenie było złożone.
§  2.
1.
Rolnik, dla którego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne stanowi deklarowana podstawa wymiaru składek, o której mowa w art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest obowiązany obliczać kwotę należnych składek i, bez uprzedniego wezwania, opłacać miesięczne składki w terminie do 15. dnia następnego miesiąca.
2.
Wpłat składek, o których mowa w ust. 1, dokonuje się na wskazany przez KRUS rachunek bankowy.
§  3.
Rolnik, o którym mowa w § 2 ust. 1, jest obowiązany do oznaczania dokumentów płatniczych indywidualnie ustalonym dla niego przez KRUS numerem ubezpieczenia zdrowotnego i umieszczeniem treści jednoznacznie opisującej tytuł wpłaty. Oznaczone w ten sposób wpłaty są zaliczane na pokrycie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z dyspozycją rolnika, z zastrzeżeniem § 9.
§  4.
Ustalania podstawy wymiaru składek osób, dla których podstawą wymiaru miesięcznej składki na ubezpieczenie zdrowotne jest kwota odpowiadająca wysokości świadczenia pielęgnacyjnego, dokonuje się według wysokości tego świadczenia, obowiązującej w pierwszym dniu miesiąca kalendarzowego, za który jest dokonywany ten wymiar.
§  5.
1.
Składka wymierzona dla osób prowadzących działalność rolniczą na wspólny rachunek podlega zewidencjonowaniu na indywidualnych kontach tych osób w wysokości proporcjonalnej do ich udziału we współwłasności lub współposiadaniu gospodarstwa rolnego. W przypadku braku określenia wielkości udziałów we współwłasności lub współposiadaniu gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że są one równe.
2.
Dla współmałżonków ewidencjonowanie składki następuje w równych częściach.
3.
Przepisy ust. 1 i 2 nie dotyczą ubezpieczonych, którzy odrębnie deklarują kwotę dochodu z działów specjalnych.
§  6.
1.
Składkę nalicza się od kwoty emerytury lub renty za bieżący miesiąc oraz wypłaty wyrównawczej za poprzedni okres.
2.
Składka na ubezpieczenie zdrowotne od emerytur i rent wypłacanych raz na kwartał jest odprowadzana w całości w terminie do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym świadczenie zostało wypłacone.
§  7.
1.
Ubezpieczony jest obowiązany zawiadomić KRUS o zmianach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu oraz wysokość składek w terminie 14 dni od dnia wystąpienia tych zmian.
2.
Wysokość składki uwzględniająca zmiany, o których mowa w ust. 1, obowiązuje począwszy od następnego miesiąca kalendarzowego po miesiącu, w którym zmiany zostały zgłoszone.
3.
Przepisy ust. 1 i 2 nie dotyczą zmiany wysokości zadeklarowanej kwoty dochodu z tytułu działów specjalnych w ciągu roku podatkowego.
4.
Przepisy ust. 2 nie mają zastosowania do spraw, w których w trakcie trwania ubezpieczenia dokonano zgłoszenia prowadzenia działów specjalnych. Składka od zadeklarowanego dochodu ze zgłoszonych działów specjalnych jest pobierana począwszy od miesiąca, w którym dokonano zgłoszenia prowadzenia tych działów, z zastrzeżeniem § 1 ust. 5.
§  8.
Należne kwoty składek na ubezpieczenie zdrowotne podlegają zaokrągleniu do pełnych złotych w górę, jeżeli końcówka jest równa lub wyższa od 0,50 złotego, lub w dół, jeżeli jest niższa od 0,50 złotego.
§  9.
1.
Jeżeli wpłata składki na ubezpieczenie zdrowotne została dokonana po terminie, rolnik, o którym mowa w § 2 ust. 1, jest obowiązany przy dokonywaniu wpłaty uwzględnić również odsetki za zwłokę obliczone w wysokości i według zasad określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.2)).
2.
Jeżeli wpłata, o której mowa w ust. 1, nie uwzględnia odsetek za zwłokę, mimo jej dokonania po terminie, KRUS zalicza dokonaną wpłatę proporcjonalnie na pokrycie kwoty zaległych składek oraz kwoty odsetek za zwłokę, w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek za zwłokę.
§  10.
1.
Wpłata dokonana przez poborcę skarbowego lub komornika sądowego w ramach prowadzonego przymusowego dochodzenia należności podlega rozliczeniu na pokrycie należności objętych danym tytułem wykonawczym.
2.
Dokonaną na pokrycie danego tytułu wykonawczego wpłatę rozlicza się na pokrycie w pierwszej kolejności kosztów upomnienia, jeżeli zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej istniał obowiązek jego wystawienia, a pozostałą kwotę rozlicza się na pokrycie należnych składek i przysługujących od nich odsetek za zwłokę.
§  11.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2005 r.3)
______

1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756, z 1999 r. Nr 60, poz. 636, z 2000 r. Nr 45, poz. 531, z 2001 r. Nr 73, poz. 764, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, z 2003 r. Nr 45, poz. 391, Nr 228, poz. 2255 i Nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. Nr 91, poz. 873, Nr 146, poz. 1546 i Nr 236, poz. 2355.

2) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1997 r. Nr 160, poz. 1083, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 1999 r. Nr 11, poz. 95 i Nr 92, poz. 1062, z 2000 r. Nr 94, poz. 1037, Nr 116, poz. 1216, Nr 120, poz. 1268 i Nr 122, poz. 1315, z 2001 r. Nr 16, poz. 166, Nr 39, poz. 459, Nr 42, poz. 475, Nr 110, poz. 1189, Nr 125, poz. 1368 i Nr 130, poz. 1452, z 2002 r. Nr 89, poz. 804, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 169, poz. 1387, z 2003 r. Nr 130, poz. 1188, Nr 137, poz. 1302, Nr 170, poz. 1660 i Nr 228, poz. 2255 i 2256 oraz z 2004 r. Nr 29, poz. 257, Nr 64, poz. 593, Nr 68, poz. 623, Nr 91, poz. 868, Nr 93, poz. 894, Nr 116, poz. 1205, Nr 122, poz. 1288, Nr 123, poz. 1291, Nr 146, poz. 1546, Nr 162, poz. 1692 i Nr 173, poz. 1808.

3) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003 r. w sprawie szczegółowego sposobu ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne rolników, ich domowników oraz osób pobierających emeryturę lub rentę rolniczą, a także terminów i trybu ich opłacania (Dz. U. Nr 93, poz. 862), które traci moc z dniem 31 grudnia 2004 r. na podstawie art. 247 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.2004.286.2872

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Szczegółowy sposób ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne rolników, ich domowników oraz osób pobierających emeryturę lub rentę rolniczą, a także terminy i tryb ich opłacania.
Data aktu: 20/12/2004
Data ogłoszenia: 31/12/2004
Data wejścia w życie: 01/01/2005