Zm.: niektóre przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym i o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego.

USTAWA
z dnia 30 maja 1989 r.
o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym i o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego.

Art.  1.

W ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267, z 1984 r. Nr 52, poz. 268 i 270 oraz z 1986 r. Nr 1, poz. 1) wprowadza się następujące zmiany:

1)
w art. 25 w ust. 3 wyrazy "i zasady wynagradzania" skreśla się;
2)
w art. 27 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

"3. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może określać zasady wcześniejszego przechodzenia na emeryturę na warunkach innych niż ustalone w ust. 1 oraz określać zasady jej obniżania proporcjonalnie do liczby lat brakujących do wieku emerytalnego, nie więcej jednak niż o 4% podstawy wymiaru za każdy rok.";

3)
w art. 33:
a)
w ust. 1 w pkt 5 wyrazy "z zastrzeżeniem ust. 4" skreśla się,
b)
ust. 4 i 5 skreśla się;
4)
art. 34 otrzymuje brzmienie:

"Art. 34. 1. Pracownikowi, który stał się inwalidą I lub II grupy przed podjęciem zatrudnienia po raz pierwszy, renta inwalidzka przysługuje po osiągnięciu okresu zatrudnienia wynoszącego łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia 5 lat w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę inwalidzką.

2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do pracownika, który stał się inwalidą I lub II grupy po upływie 18 miesięcy od ustania poprzedniego zatrudnienia (okresów równorzędnych z okresem zatrudnienia).";

5)
w art. 61 pkt 2 skreśla się;
6)
w art. 74 dodaje się ust. 6 w brzmieniu:

"6. Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, podwyższać świadczenia na odmiennych, jednak nie mniej korzystnych dla emeryta lub rencisty zasadach i w innych terminach niż określone w ust. 1-4.";

7)
w art. 81 w pkt 1 wyrazy "lub osiągania dochodów z innych źródeł" skreśla się;
8)
art. 82 otrzymuje brzmienie:

"Art. 82. 1. Prawo do emerytury i renty ulega zawieszeniu w razie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.

2. W odniesieniu do emeryta lub rencisty uprawnionych do dodatku pielęgnacyjnego zawieszenie, o którym mowa w ust. 1, ogranicza się do kwoty stanowiącej równowartość tego dodatku.";

9)
w art. 86 pkt 2 skreśla się;
10)
w art. 89:
a)
ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku, chyba że ustawa lub przepis szczególny stanowi inaczej.",

b)
dodaje się ust. 4 w brzmieniu:

"4. Postępowanie w sprawach o renty rodzinne po zmarłym emerycie lub renciście, który pobierał dodatek rodzinny, wszczyna się z urzędu."

Art.  2.

W ustawie z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 46, poz. 210, z 1985 r. Nr 20, poz. 85 i Nr 38, poz. 181) wprowadza się, następujące zmiany:

1)
w art. 6 ust. 4 otrzymuje brzmienie:

"4. Rada Ministrów:

1) określa szczegółowe zasady podwyższania świadczeń, w tym również okres przyjęty za podstawę podwyżki po raz pierwszy,

2) może podwyższać świadczenia na odmiennych, jednak nie mniej korzystnych dla emeryta lub rencisty zasadach i w innych terminach niż określone w ust. 1-3.";

2)
art. 14 skreśla się;
3)
w art. 15:
a)
w ust. 1 wyrazy "w uspołecznionym zakładzie pracy" skreśla się,
b)
ust. 2 otrzymuje brzmienie:

"2. Warunek określony w ust. 1 pkt 1 nie dotyczy emeryta, który został zwolniony ze służby w Milicji Obywatelskiej:

1) przed dniem 1 stycznia 1973 r. albo

2) wskutek ustalenia przez komisję lekarską służby zdrowia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych niezdolności do tej służby.";

c)
ust. 6 otrzymuje brzmienie:

"6. W razie podjęcia przez emeryta ponownie pracy zarobkowej w pełnym wymiarze czasu pracy, przysługuje mu emerytura w wysokości ustalonej przed doliczeniem okresu zatrudnienia, o którym mowa w ust. 1.";

4)
art. 22 skreśla się;
5)
w art. 32 w ust. 1 wyrazy "lub dochodów z innych źródeł" skreśla się;
6)
w art. 36 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Emerytom, którzy są inwalidami, przysługuje dodatek w wysokości 15% podstawy wymiaru emerytury, jeżeli stali się inwalidami w czasie lub z przyczyn określonych w art. 16."

Art.  3.

W ustawie z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139, z 1984 r. Nr 52, poz. 270 i z 1985 r. Nr 20, poz. 85) wprowadza się następujące zmiany:

1)
w art. 6 ust. 4 otrzymuje brzmienie:

"4. Rada Ministrów:

1) określa szczegółowe zasady podwyższania świadczeń, w tym również okres przyjęty za podstawę podwyżki po raz pierwszy,

2) może podwyższać świadczenia na odmiennych, jednak nie mniej korzystnych dla emeryta lub rencisty zasadach i w innych terminach niż określone w ust. 1-3.";

2)
art. 14 skreśla się;
3)
w art. 15 ust. 6 otrzymuje brzmienie:

"6. W razie podjęcia przez emeryta ponownie pracy zarobkowej w pełnym wymiarze czasu pracy przysługuje mu emerytura w wysokości ustalonej przed doliczeniem okresu zatrudnienia, o którym mowa w ust. 1.";

4)
art. 22 skreśla się;
5)
w art. 32 w ust. 1 wyrazy "lub dochodów z innych źródeł" skreśla się;
6)
w art. 36 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Emerytom, którzy są inwalidami, przysługuje dodatek w wysokości 15% podstawy wymiaru emerytury, jeżeli stali się inwalidami w czasie lub z przyczyn określonych w art. 16."

Art.  4.

W ustawie z dnia 27 września 1973 r. o zaopatrzeniu emerytalnym twórców i ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 31, poz. 145 i z 1986 r. Nr 42, poz. 202) w art. 4 wprowadza się następujące zmiany:

1)
ust. 2 i 3 skreśla się;
2)
ust. 7 otrzymuje brzmienie:

"7. Twórcy, który stał się inwalidą I lub II grupy przed podjęciem działalności twórczej, renta inwalidzka przysługuje po osiągnięciu okresu wykonywania działalności twórczej wynoszącego wraz z okresami zaliczalnymi do tego okresu 5 lat w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę inwalidzką.";

3)
ust. 8 skreśla się.
Art.  5.

W ustawie z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz. U. z 1983 r. Nr 31, poz. 146 i z 1989 r. Nr 32, poz. 169) w art. 16 wprowadza się następujące zmiany:

1)
ust. 3 i 4 skreśla się;
2)
ust. 5 otrzymuje brzmienie:

"5. Ubezpieczonemu, który stał się inwalidą I lub II grupy przed objęciem ubezpieczeniem, renta inwalidzka przysługuje po osiągnięciu okresu ubezpieczenia wynoszącego wraz z okresami zaliczalnymi do tego okresu 5 lat w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę inwalidzką.";

3)
ust. 6 otrzymuje brzmienie:

"6. Przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio do ubezpieczonego, który stał się inwalidą I lub II grupy po upływie 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia."

Art.  6.

W dekrecie z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 27, poz. 135) wprowadza się następujące zmiany:

1)
w art. 14:
a)
ust. 5 i 6 skreśla się,
b)
ust. 7 otrzymuje brzmienie:

"7. Ubezpieczonemu, który stał się inwalidą I lub II grupy przed objęciem ubezpieczeniem, renta inwalidzka przysługuje po osiągnięciu okresu ubezpieczenia wynoszącego wraz z okresami zaliczalnymi do tego okresu 5 lat w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę inwalidzką.",

c)
ust. 8 otrzymuje brzmienie:

"8) Przepis ust. 7 stosuje się odpowiednio do ubezpieczonego, który stał się inwalidą I lub II grupy po upływie 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia.";

2)
art. 19 skreśla się.
Art.  7.

W ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133) w art. 16 ust. 7 otrzymuje brzmienie:

"7. Dla domownika okres pracy w gospodarstwie rolnym wymagany do przyznania renty inwalidzkiej wynosi 5 lat i powinien przypadać w okresie ostatnich 10 lat przed zgłoszeniem wniosku o rentę inwalidzką, a jeżeli domownik w chwili zgłoszenia wniosku nie pracuje w gospodarstwie rolnym - przed dniem powstania inwalidztwa."

Art.  8.

W sprawach o rentę inwalidzką, o której mowa w przepisach wymienionych w art. 1 pkt 3 i 4 oraz w art. 4-7:

1)
do prawomocnych rozstrzygnięć wydanych przed dniem wejścia ustawy w życie stosuje się przepis art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 22, poz. 98 i z 1987 r. Nr 21, poz. 123),
2)
osobom, które na podstawie przepisów dotychczas obowiązujących nie spełniały warunku wymaganego okresu zatrudnienia, przyznanie renty inwalidzkiej następuje za okres nie dłuższy niż 3 lata wstecz, licząc od miesiąca, w którym zgłosiły wniosek po dniu wejścia ustawy w życie, nie później jednak niż do dnia 31 grudnia 1989 r.
Art.  9.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1989.35.190

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Zm.: niektóre przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym i o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego.
Data aktu: 30/05/1989
Data ogłoszenia: 08/06/1989
Data wejścia w życie: 08/06/1989