Tryb postępowania w zakresie ubezpieczenia społecznego osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRACY, PŁAC I SPRAW SOCJALNYCH
z dnia 14 lutego 1976 r.
w sprawie trybu postępowania w zakresie ubezpieczenia społecznego osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia. *

Na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz. U. Nr 45, poz. 232), po porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Rozporządzenie określa tryb i zasady zgłaszania do ubezpieczenia społecznego osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, obowiązki jednostek gospodarki uspołecznionej oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie ubezpieczenia, tryb postępowania w sprawie legitymacji ubezpieczeniowych dla osób objętych ubezpieczeniem i członków ich rodzin, a także tryb postępowania przy kontynuowaniu ubezpieczenia po ustaniu obowiązku ubezpieczenia.
2.
Użyte w rozporządzeniu określenia:
1)
ubezpieczenie - oznacza ubezpieczenie społeczne osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia,
2)
umowa - oznacza umowę agencyjną lub umowę zlecenia zawartą na okres co najmniej 6 miesięcy,
3)
zgoda na współpracę - oznacza zgodę na współpracę przy wykonywaniu umowy, udzieloną przez jednostkę gospodarki uspołecznionej na okres co najmniej 6 miesięcy,
4)
jednostka gospodarki uspołecznionej - oznacza jednostkę gospodarki uspołecznionej, która zawarła umowę lub udzieliła zgody na współpracę,
5)
oddział ZUS - oznacza oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
§  2.
Jednostka gospodarki uspołecznionej po stwierdzeniu obowiązku ubezpieczenia dokonuje następujących czynności:
1)
wydaje legitymacje ubezpieczeniowe ubezpieczonym i dla członków ich rodzin,
2)
pobiera od ubezpieczonych należną od nich część składki na ubezpieczenie oraz rozlicza z oddziałem ZUS należne składki i zasiłki wypłacone ubezpieczonym,
3)
ustala prawo do zasiłków przysługujących z ubezpieczenia oraz oblicza i wypłaca te zasiłki,
4)
udziela informacji i pomocy w sprawach związanych z ubezpieczeniem.
§  3.
Oddział ZUS dokonuje następujących czynności:
1)
kontroluje prawidłowość opłacania składek i wypłacania zasiłków przez jednostki gospodarki uspołecznionej,
2)
przyjmuje wnioski o kontynuowanie ubezpieczenia po ustaniu obowiązku ubezpieczenia oraz pobiera składki opłacane w okresie kontynuowania ubezpieczenia,
3)
ustala prawo do zasiłków przysługujących z ubezpieczenia w okresie kontynuowania ubezpieczenia albo po ustaniu ubezpieczenia oraz oblicza i wypłaca te zasiłki,
4)
wydaje decyzje w sprawach obowiązku ubezpieczenia, składek na ubezpieczenie i świadczeń z ubezpieczenia w trybie określonym odrębnymi przepisami.
§  4.
1.
Osoba, której dotyczy umowa lub zgoda na współpracę, dokonuje zgłoszenia do ubezpieczenia.
2.
Zgłoszenie do ubezpieczenia może być dokonane również z urzędu przez jednostkę gospodarki uspołecznionej lub przez oddział ZUS.
3.
Dokument zgłoszenia do ubezpieczenia pozostaje w jednostce gospodarki uspołecznionej.
4.
Jeżeli z treści umowy lub z innych okoliczności wynika, że nie istnieje obowiązek ubezpieczenia, jednostka gospodarki uspołecznionej przekazuje zgłoszenie do ubezpieczenia oddziałowi ZUS, właściwemu ze względu na siedzibę tej jednostki.
5.
Ubezpieczony jest obowiązany zawiadomić jednostkę gospodarki uspołecznionej o zmianach, jakie zaszły w stosunku do danych zawartych w zgłoszeniu do ubezpieczenia.
§  5.
1.
Jeżeli z tą samą jednostką gospodarki uspołecznionej zostały zawarte kolejno co najmniej dwie umowy lub udzielone zostały kolejno co najmniej dwie zgody na współpracę, każda na okres krótszy niż 6 miesięcy, lecz łącznie na nieprzerwany okres co najmniej 6 miesięcy - obowiązek ubezpieczenia istnieje od dnia zawarcia tej kolejnej umowy lub udzielenia tej kolejnej zgody na współpracę, z której wynika, że łączny okres wykonywania umów lub wykonywania współpracy będzie nie krótszy niż 6 miesięcy.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, w razie gdy umowa zawarta na okres krótszy niż 6 miesięcy lub zgoda na współpracę udzielona na okres krótszy niż 6 miesięcy zostały przedłużone poza ten okres.
§  6.
1.
Obowiązek ubezpieczenia osoby, która równocześnie wykonuje więcej niż jedną umowę, stwierdzają - odrębne z tytułu każdej umowy - jednostki gospodarki uspołecznionej zawierające te umowy.
2.
Osoba określona w ust. 1 zawiadamia wszystkie jednostki gospodarki uspołecznionej, z którymi zawarła umowy, o zawarciu umów z innymi jednostkami gospodarki uspołecznionej.
3.
Przepis ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do osób, które współpracują przy wykonywaniu więcej niż jednej umowy.
§  7.
1.
Jednostka gospodarki uspołecznionej wydaje ubezpieczonemu legitymację ubezpieczeniową; na wniosek ubezpieczonego jednostka ta wydaje legitymację ubezpieczeniową dla członków jego rodziny uprawnionych do świadczeń leczniczych.
2.
Legitymacja ubezpieczeniowa, której ważność została potwierdzona przez jednostkę gospodarki uspołecznionej, a w okresie kontynuowania ubezpieczenia po ustaniu obowiązku ubezpieczenia - legitymacja ubezpieczeniowa wraz z dowodem bieżącego opłacania składek, są dokumentami stwierdzającymi prawo do świadczeń leczniczych.
§  8.
Jednostki gospodarki uspołecznionej ustalają prawo do zasiłków chorobowych, porodowych, macierzyńskich, rodzinnych i pogrzebowych oraz obliczają i wypłacają te zasiłki.
§  9.
1.
Składkę na ubezpieczenie oblicza się miesięcznie od kwoty stanowiącej podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie, choćby podstawa wymiaru była niższa od połowy najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej albo przekroczyła kwotę 1 zł miesięcznie.
2.
Jeżeli jednak z okoliczności wynika, że kwota stanowiąca podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie niewątpliwie przekroczy kwotę 12 zł rocznie, składkę oblicza się i opłaca od kwoty 1 zł miesięcznie.
§  10.
1.
Po upływie roku kalendarzowego jednostka gospodarki uspołecznionej sprawdza, czy łączna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie za ten rok:
1)
nie była niższa od sześciokrotnej kwoty najniższego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce uspołecznionej albo
2)
nie była wyższa od 12. zł.
2.
Jeżeli roczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie była niższa od sześciokrotnej kwoty najniższego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce uspołecznionej, jednostka gospodarki uspołecznionej zwraca ubezpieczonemu opłaconą przez niego część składki na ubezpieczenie, pomniejszoną o wypłacone w tym okresie zasiłki chorobowe, macierzyńskie, porodowe i rodzinne.
3.
Jeżeli roczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie przekroczyła kwotę 12 . zł, jednostka gospodarki uspołecznionej zwraca ubezpieczonemu opłaconą przez niego część składki od nadwyżki ponad tę kwotę.
§  11.
Oddział ZUS zwraca jednostce gospodarki uspołecznionej:
1)
składkę na ubezpieczenie pomniejszoną o kwotę wypłaconych zasiłków chorobowych, macierzyńskich, porodowych i rodzinnych, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w § 10 ust. 2,
2)
składkę na ubezpieczenie opłaconą od nadwyżki ponad 12 zł, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w § 10 ust. 3.
§  12.
Przepis § 10 i 11 stosuje się odpowiednio, jeżeli obowiązek ubezpieczenia ustał przed upływem roku kalendarzowego, z tym że:
1)
przeciętną miesięczną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie ustala się za okres faktycznego wykonywania umowy w tym roku kalendarzowym,
2)
rozliczenia określonego w § 10 ust. 2 i 3 oraz w § 11 dokonuje się bezpośrednio po ustaniu obowiązku ubezpieczenia.
§  13.
1.
W razie jednoczesnego wykonywania więcej niż jednej umowy albo współpracy przy wykonywaniu więcej niż jednej umowy prawo do zasiłków ustala, zasiłki oblicza i wypłaca tylko jedna jednostka gospodarki uspołecznionej, wskazana przez zainteresowanego. Przy obliczaniu podstawy wymiaru zasiłków uwzględnia się wówczas łączną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie z tytułu wykonywania wszystkich umów, na podstawie informacji uzyskanych od poszczególnych jednostek gospodarki uspołecznionej.
2.
W stosunku do osób, które jednocześnie wykonują więcej niż jedną umowę, czynności, o których mowa w § 10, dokonuje jednostka gospodarki uspołecznionej właściwa do wypłacania zasiłków; łączną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie oblicza się wówczas na podstawie informacji poszczególnych jednostek gospodarki uspołecznionej. Jeżeli podstawa wymiaru składek przekroczyła kwotę 12 zł rocznie, nadwyżka ponad tę kwotę podlega rozliczeniu i zwrotowi przez oddział ZUS właściwy ze względu na siedzibę jednostki gospodarki uspołecznionej wypłacającej zasiłki - na wniosek ubezpieczonego albo choćby jednej z zainteresowanych jednostek gospodarki uspołecznionej.
§  14.
1.
Osoba, która ma zamiar kontynuować ubezpieczenie po ustaniu obowiązku ubezpieczenia, składa wniosek o kontynuowanie ubezpieczenia w jednostce gospodarki uspołecznionej najpóźniej w ciągu 30 dni po ustaniu obowiązku ubezpieczenia. Jednostka ta po potwierdzeniu danych zawartych we wniosku przesyła go do oddziału ZUS właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby.
2.
Oddział ZUS nie później niż w ciągu 15 dni zawiadamia o przyjęciu wniosku o kontynuowanie ubezpieczenia.
§  15.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
* Wystepujące w tekście wartości pieniężne zostały podane po ich przeliczeniu zgodnie z art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz.U.94.84.386).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1976.6.33

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Tryb postępowania w zakresie ubezpieczenia społecznego osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia.
Data aktu: 14/02/1976
Data ogłoszenia: 19/02/1976
Data wejścia w życie: 19/02/1976