Ustalenie podstawy wymiaru emerytur i rent dla nauczycieli.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRACY, PŁAC I SPRAW SOCJALNYCH
z dnia 25 lipca 1972 r.
w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent dla nauczycieli. *

Na podstawie art. 104 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. Nr 16, poz. 114) zarządza się, co następuje:
§  1.
Podstawę wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej, zwanej dalej "podstawą wymiaru", dla nauczycieli i nauczycieli akademickich objętych przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. Nr 16, poz. 114) stanowi przeciętny miesięczny zarobek, zależnie od wniosku zainteresowanego:
1)
albo z ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia, albo
2)
z kolejnych 24 miesięcy dowolnie wybranych przez niego z ostatnich 12 lat zatrudnienia.
§  2.
1.
Przy wliczaniu do podstawy wymiaru uposażenia przysługującego nauczycielom i nauczycielom akademickim na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 1972 r. w sprawie uposażenia nauczycieli i nauczycieli akademickich (Dz. U. Nr 16, poz. 115), zwanego dalej "uposażeniem nauczycielskim", za przeciętny miesięczny zarobek uważa się:
1)
uposażenie zasadnicze ustalone według stawek przewidzianych od dnia 1 września 1976 r. dla grupy i szczebla przysługującego nauczycielowi lub nauczycielowi akademickiemu w ostatnim miesiącu zatrudnienia przed przejściem na emeryturę lub rentę,
2)
wynagrodzenie za pracę w godzinach ponadwymiarowych, obliczone za przeciętną miesięczną liczbę tych godzin w okresie, z którego zarobki przyjmuje się do podstawy wymiaru, przy zastosowaniu stawki wynagrodzenia przewidzianej od dnia 1 września 1975 r. za jedną efektywną godzinę pracy ponadwymiarowej w danym typie szkoły,
3)
dodatek służbowy za trudne warunki pracy w przeciętnej miesięcznej jego wysokości w okresie, z którego zarobki przyjmuje się do podstawy wymiaru, obliczony według stawek przewidzianych od dnia 1 września 1976 r.,
4)
dodatek funkcyjny, dodatek specjalny, dodatek za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych, dodatek służbowy dla nauczycieli zatrudnionych w organach administracji szkolnej oraz inne składniki uposażenia nauczycielskiego w przeciętnej miesięcznej ich wysokości w okresie, z którego zarobki przyjmuje się do podstawy wymiaru.
2. 1
(skreślony).
3.
Jeżeli okres, z którego zarobki przyjmuje się do obliczenia podstawy wymiaru, obejmuje również zarobki z tytułu pracy nauczycielskiej przed dniem 1 maja 1972 r., przy ustalaniu przeciętnego miesięcznego zarobku (ust. 1) stosuje się ponadto następujące zasady:
1)
liczbę godzin ponadwymiarowych (ust. 1 pkt 2) zmniejsza się o liczbę godzin, o którą został nauczycielowi podwyższony wymiar zajęć na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. Nr 16, poz. 114),
2)
dodatki i inne składniki uposażenia, o których mowa w ust. 1 pkt 4, przyjmuje się w przeciętnej miesięcznej ich wysokości tylko z okresu po dniu 30 kwietnia 1972 r., chyba że przeciętna miesięczna wysokość tych dodatków i składników byłaby wyższa przy obliczeniu jej z całego okresu, z którego zarobki przyjmuje się do podstawy wymiaru, i według zasad określonych w rozporządzeniu Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 19 sierpnia 1968 r. w sprawie obliczania podstawy wymiaru emerytury lub renty, zasiłków z ubezpieczenia na wypadek choroby i macierzyństwa oraz składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 35, poz. 246), zwanych dalej "zasadami ogólnymi".
§  3.
Uposażenie nauczycielskie z tytułu zatrudnienia w niepełnym wymiarze godzin pracy wlicza się do podstawy wymiaru w wysokości:
1)
proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy - w razie zatrudnienia co najmniej w połowie obowiązkowego wymiaru zajęć,
2)
obliczonej według zasad określonych w § 2 ust. 1 pkt 2 - w razie zatrudnienia w wymiarze niższym niż połowa obowiązkowego wymiaru zajęć.
§  4.
W razie osiągania w okresie, z którego zarobki przyjmuje się do podstawy wymiaru, uposażenia nauczycielskiego w dwóch lub więcej zakładach pracy, każde z nich wlicza się do podstawy wymiaru według zasad określonych w § 2 i 3.
§  5.
Równowartość świadczeń w naturze, podlegających wliczeniu do podstawy wymiaru, z których nauczyciel lub nauczyciel akademicki nie korzysta po przejściu na emeryturę lub rentę, oraz ekwiwalent pieniężny tych świadczeń, a także zarobki z tytułu równoczesnego wykonywania pracy innej niż nauczycielska wlicza się do podstawy wymiaru na zasadach ogólnych.
§  6.
Jeżeli okres, z którego zarobki przyjmuje się do obliczenia podstawy wymiaru, obejmuje wyłącznie zarobki osiągane przez nauczyciela przed dniem 1 maja 1972 r., podstawę wymiaru ustala się na zasadach ogólnych.
§  7.
Wliczenie do podstawy wymiaru uposażenia nauczycielskiego następuje na podstawie zaświadczenia wydanego przez właściwy organ administracji szkolnej.
§  8.
Na wniosek nauczyciela lub nauczyciela akademickiego podstawę wymiaru ustala się na zasadach ogólnych.
§  9.
Przepisy § 1-8 stosuje się odpowiednio przy:
1)
ustalaniu podstawy wymiaru rent rodzinnych,
2)
przeliczaniu nauczycielom pozostającym w dniu 1 maja 1972 r. w czynnej służbie nauczycielskiej emerytur przyznanych przed tym dniem, do których prawo zostało zawieszone na skutek wykonywania przez nauczyciela zatrudnienia w pełnym wymiarze godzin.
§  10. 2
Przepisy rozporządzenia stosuje się odpowiednio przy wliczaniu uposażenia nauczycielskiego do podstawy wymiaru rent określonych w przepisach o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
§  11.
W sprawach nie unormowanych niniejszym rozporządzeniem stosuje się zasady ogólne.
§  12.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 maja 1972 r.

ZAŁĄCZNIK

PRZECIĘTNE MIESIĘCZNE ZAROBKI I ODPOWIADAJĄCE IM PODSTAWY WYMIARU EMERYTUR I RENT

Zarobek w złotych Podstawa wymiaru w złotych
ponad do
- 1.000 1.000
1.000 1.010 1.010
1.010 1.020 1.020
1.020 1.030 1.030
1.030 1.040 1.040
1.040 1.050 1.060
1.050 1.060 1.070
1.060 1.070 1.080
1.070 1.080 1.090
1.080 1.090 1.100
1.090 1.100 1.110
1.100 1.110 1.120
1.110 1.120 1.130
1.120 1.130 1.140
1.130 1.140 1.160
1.140 1.150 1.170
1.150 1.160 1.180
1.160 1.170 1.190
1.170 1.180 1.200
1.180 1.190 1.210
1.190 1.200 1.220
1.200 1.210 1.230
1.210 1.220 1.240
1.220 1.230 1.260
1.230 1.240 1.270
1.240 1.250 1.280
1.250 1.260 1.290
1.260 1.270 1.300
1.270 1.280 1.310
1.280 1.290 1.320
1.290 1.300 1.330
1.300 1.310 1.340
1.310 1.320 1.360
1.320 1.330 1.370
1.330 1.340 1.380
1.340 1.350 1.390
1.350 1.360 1.400
1.360 1.370 1.410
1.370 1.380 1.420
1.380 1.390 1.430
1.390 1.400 1.440
1.400 1.410 1.460
1.410 1.420 1.470
1.420 1.430 1.480
1.430 1.440 1.490
1.440 1.450 1.500
1.450 1.460 1.510
1.460 1.470 1.520
1.470 1.480 1.540
1.480 1.490 1.550
1.490 1.500 1.560
1.500 1.510 1.570
1.510 1.520 1.590
1.520 1.530 1.600
1.530 1.540 1.610
1.540 1.550 1.620
1.550 1.560 1.630
1.560 1.570 1.640
1.570 1.580 1.660
1.580 1.590 1.670
1.590 1.600 1.680
1.600 1.610 1.690
1.610 1.620 1.700
1.620 1.630 1.710
1.630 1.640 1.720
1.640 1.650 1.730
1.650 1.660 1.740
1.660 1.670 1.760
1.670 1.680 1.770
1.680 1.690 1.780
1.690 1.700 1.790
1.700 1.710 1.800
1.710 1.720 1.810
1.720 1.730 1.830
1.730 1.740 1.840
1.740 1.750 1.860
1.750 1.760 1.870
1.760 1.770 1.880
1.770 1.780 1.890
1.780 1.790 1.900
1.790 1.800 1.910
1.800 1.810 1.920
1.810 1.820 1.930
1.820 1.830 1.940
1.830 1.840 1.960
1.840 1.850 1.970
1.850 1.860 1.990
1.860 1.870 2.000
1.870 1.880 2.010
1.880 1.890 2.020
1.890 1.900 2.030
1.900 1.910 2.040
1.910 1.920 2.060
1.920 1.930 2.070
1.930 1.940 2.080
1.940 1.950 2.090
1.950 1.960 2.100
1.960 1.970 2.110
1.970 1.980 2.120
1.980 1.990 2.140
1.990 2.000 2.160
2.000 2.010 2.170
2.010 2.020 2.180
2.020 2.030 2.190
2.030 2.040 2.200
2.040 2.050 2.210
2.050 2.060 2.220
2.060 2.070 2.240
2.070 2.080 2.260
2.080 2.090 2.270
2.090 2.100 2.280
2.100 2.110 2.290
2.110 2.120 2.300
2.120 2.130 2.310
2.130 2.140 2.320
2.140 2.150 2.330
2.150 2.160 2.350
2.160 2.170 2.370
2.170 2.180 2.380
2.180 2.190 2.390
2.190 2.200 2.400
2.200 2.210 2.410
2.210 2.220 2.420
2.220 2.230 2.430
2.230 2.240 2.450
2.240 2.250 2.470
2.250 2.260 2.480
2.260 2.270 2.490
2.270 2.280 2.500
2.280 2.290 2.510
2.290 2.300 2.530
2.300 2.310 2.540
2.310 2.320 2.560
2.320 2.330 2.580
2.330 2.340 2.590
2.340 2.350 2.600
2.350 2.360 2.610
2.360 2.370 2.620
2.370 2.380 2.630
2.380 2.390 2.640
2.390 2.400 2.660
2.400 2.410 2.670
2.410 2.420 2.690
2.420 2.430 2.700
2.430 2.440 2.710
2.440 2.450 2.720
2.450 2.460 2.730
2.460 2.470 2.740
2.470 2.480 2.760
2.480 2.490 2.780
2.490 2.500 2.790
2.500 2.510 2.800
2.510 2.520 2.810
2.520 2.530 2.820
2.530 2.540 2.840
2.540 2.550 2.860
2.550 2.560 2.880
2.560 2.570 2.890
2.570 2.580 2.900
2.580 2.590 2.910
2.590 2.600 2.920
2.600 2.610 2.930
2.610 2.620 2.940
2.620 2.630 2.960
2.630 2.640 2.980
2.640 2.650 2.990
2.650 2.660 3.000
2.660 2.670 3.010
2.670 2.680 3.020
2.680 2.690 3.040
2.690 2.700 3.060
2.700 2.710 3.070
2.710 2.720 3.080
2.720 2.730 3.100
2.730 3.740 3.110
2.740 2.750 3.120
2.750 2.760 3.130
2.760 2.770 3.140
2.770 2.780 3.160
2.780 2.790 3.170
2.790 2.800 3.190
2.800 2.810 3.200
2.810 2.820 3.210
2.820 2.830 3.220
2.830 2.840 3.230
2.840 2.850 3.240
2.850 2.860 3.260
2.860 2.870 3.280
2.870 2.880 3.300
2.880 2.890 3.310
2.890 2.900 3.320
2.900 2.910 3.330
2.910 2.920 3.340
2.920 2.930 3.360
2.930 2.940 3.370
2.940 2.950 3.380
2.950 2.960 3.400
2.960 2.970 3.410
2.970 2.980 3.420
2.980 2.990 3.430
2.990 3.000 3.440
3.000 3.010 3.460
3.010 3.020 3.470
3.020 3.030 3.480
3.030 3.040 3.500
3.040 3.050 3.510
3.050 3.060 3.520
3.060 3.070 3.530
3.070 3.080 3.540
3.080 3.090 3.560
3.090 3.100 3.570
3.100 3.110 3.580
3.110 3.120 3.600
3.120 3.130 3.610
3.130 3.140 3.620
3.140 3.150 3.630
3.150 3.160 3.640
3.160 3.170 3.660
3.170 3.180 3.680
3.180 3.190 3.690
3.190 3.200 3.700
3.200 3.210 3.710
3.210 3.220 3.720
3.220 3.230 3.740
3.230 3.240 3.760
3.240 3.250 3.770
3.250 3.260 3.780
3.260 3.270 3.790
3.270 3.280 3.800
3.280 3.290 3.810
3.290 3.300 3.830
3.300 3.310 3.840
3.310 3.320 3.860
3.320 3.330 3.870
3.330 3.340 3.880
3.340 3.350 3.900
3.350 3.360 3.910
3.360 3.370 3.920
3.370 3.380 3.930
3.380 3.390 3.940
3.390 3.400 3.960
3.400 3.410 3.970
3.410 3.420 3.980
3.420 3.430 3.990
3.430 3.440 4.010
3.440 3.450 4.030
3.450 3.460 4.040
3.460 3.470 4.050
3.470 3.480 4.060
3.480 3.490 4.070
3.490 3.500 4.090
3.500 3.510 4.100
3.510 3.520 4.110
3.520 3.530 4.120
3.530 3.540 4.130
3.540 3.550 4.140
3.550 3.560 4.160
3.560 3.570 4.170
3.570 3.580 4.180
3.580 3.590 4.190
3.590 3.600 4.210
3.600 3.610 4.220
3.610 3.620 4.230
3.620 3.630 4.240
3.630 3.640 4.250
3.640 3.650 4.260
3.650 3.660 4.280
3.660 3.670 4.290
3.670 3.680 4.300
3.680 3.690 4.310
3.690 3.700 4.330
3.700 3.710 4.340
3.710 3.720 4.350
3.720 3.730 4.360
3.730 3.740 4.370
3.740 3.750 4.380
3.750 3.760 4.390
3.760 3.770 4.410
3.770 3.780 4.430
3.780 3.790 4.440
3.790 3.800 4.460
3.800 3.810 4.470
3.810 3.820 4.480
3.820 3.830 4.490
3.830 3.840 4.500
3.840 3.850 4.510
3.850 3.860 4.530
3.860 3.870 4.540
3.870 3.880 4.550
3.880 3.890 4.560
3.890 3.900 4.580
3.900 3.910 4.590
3.910 3.920 4.600
3.920 3.930 4.610
3.930 3.940 4.620
3.940 3.950 4.630
3.950 3.960 4.650
3.960 3.970 4.660
3.970 3.980 4.670
3.980 3.990 4.680
3.990 4.000 4.690
4.000 4.010 4.710
4.010 4.020 4.720
4.020 4.030 4.730
4.030 4.040 4.740
4.040 4.050 4.760
4.050 4.060 4.770
4.060 4.070 4.780
4.070 4.080 4.790
4.080 4.090 4.800
4.090 4.100 4.820
4.100 4.110 4.830
4.110 4.120 4.840
4.120 4.130 4.850
4.130 4.140 4.860
4.140 4.150 4.870
4.150 4.160 4.880
4.160 4.170 4.900
4.170 4.180 4.910
4.180 4.190 4.920
4.190 4.200 4.930
4.200 4.210 4.940
4.210 4.220 4.950
4.220 4.230 4.970
4.230 4.240 4.980
4.240 4.250 4.990
4.250 4.260 5.010
4.260 4.270 5.020
4.270 4.280 5.030
4.280 4.290 5.050
Uwaga: Podstawę wymiaru od zarobku ponad 4.290 zł stanowi kwota tego zarobku zwiększona o 17%.
* Z dniem 1 lutego 1982 r. rozporządzenie zachowuje moc w części niesprzecznej z ustawą z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U.82.3.19) nie dłużej jednak niż do dnia 31 lipca 1982 r. - zob. art. 101 ust. 2 powołanej ustawy.
1 § 2 ust. 2 skreślony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 2 kwietnia 1977 r. (Dz.U.77.11.47) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 maja 1977 r.
2 § 10 zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 2 kwietnia 1977 r. (Dz.U.77.11.47) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 maja 1977 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1972.32.219

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Ustalenie podstawy wymiaru emerytur i rent dla nauczycieli.
Data aktu: 25/07/1972
Data ogłoszenia: 12/08/1972
Data wejścia w życie: 12/08/1972, 01/05/1972