Określenie wysokości odszkodowania za wywłaszczone grunty w mieście lub osiedlu oraz za ograniczenie prawa własności i za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 31 stycznia 1961 r.
w sprawie określenia wysokości odszkodowania za wywłaszczone grunty w mieście lub osiedlu oraz za ograniczenie prawa własności i za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości.

Na podstawie art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70 i z 1961 r. Nr 5, poz. 32) zarządza się, co następuje:
§  1. 1
1.
Koszt wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego o powierzchni 110 m2, stanowiący podstawę do ustalenia odszkodowania za grunt, o którym mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), ustala się w następującej wysokości:
Kategoria miast i osiedli Strefa Koszt budowy domu jednorodzinnego w zł
1. powyżej 200 tys. mieszkańców 1) centralna 301.400
2) śródmiejska 289.300
3) pośrednia 277.200
4) peryferyjna 266.200
2. od 50 tys. do 200 tys. mieszkańców 1) centralna 277.200
2) śródmiejska 266.200
3) peryferyjna 260.700
3. poniżej 50 tys. mieszkańców 1) śródmiejska 266.200
2) peryferyjna 254.100
2.
Podział miasta (osiedla) na strefy ustala prezydium miejskiej rady narodowej (rady narodowej osiedla).
§  2.
Przy zróżnicowaniu wysokości odszkodowania za grunt w mieście lub osiedlu w granicach od 5-10% kosztów budowy domu jednorodzinnego pięcioizbowego (art. 8 ust. 6 ustawy) należy wziąć pod uwagę rodzaj miasta (osiedla), położenie gruntu wywłaszczanego oraz jego obszar i urządzenia komunalne. Górna granica wskaźnika procentowego nie może przekraczać dla osiedli i miast liczących poniżej 10 tys. mieszkańców - 6%, dla miast liczących od 10-50 tys. mieszkańców - 8%, dla pozostałych miast, jak również dla uzdrowisk - 10%.
§  3.
Odszkodowanie za ograniczenie prawa własności do nieruchomości powinno odpowiadać procentowemu zmniejszeniu się wartości nieruchomości na skutek ograniczenia prawa własności. Wartość nieruchomości dla ustalenia odszkodowania za ograniczenie prawa własności powinna być określona według zasad odszkodowania przewidzianych w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W razie gdy ograniczenie prawa własności do nieruchomości nie powoduje zmniejszenia się wartości nieruchomości, a jedynie utratę pożytków, odszkodowanie nie może przekraczać 10-krotnej rocznej wartości utraconych pożytków ustalonej na podstawie opinii biegłego.
§  4.
1.
Odszkodowanie za wywłaszczone służebności gruntowe na nieruchomości stanowiącej własność Państwa powinno odpowiadać 30-krotnej rocznej wartości korzyści służebnościowych. Wartość tych korzyści ustala się na podstawie opinii biegłego według przeciętnej ceny rynkowej w okresie ostatnich dwóch lat, biorąc pod uwagę przeciętne uzyskiwane korzyści służebnościowe z okresu pięciu lat przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu.
2.
Tytułem odszkodowania za wywłaszczone służebności gruntowe na nieruchomości stanowiącej własność Państwa może być, na żądanie wywłaszczonego, w miarę możności dostarczona przez ubiegającego się o wywłaszczenie nieruchomość rolna, odpowiadająca wartości tych służebności, określonej na podstawie ust. 1.
§  5.
Odszkodowanie za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości stanowiącej własność Państwa ustala się na podstawie opinii biegłego.
§  6.
Wykonanie rozporządzenia porucza się Ministrowi Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Gospodarki Komunalnej.
§  7.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 1 zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 13 maja 1966 r. (Dz.U.66.18.114) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 25 maja 1966 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1961.5.35

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Określenie wysokości odszkodowania za wywłaszczone grunty w mieście lub osiedlu oraz za ograniczenie prawa własności i za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości.
Data aktu: 31/01/1961
Data ogłoszenia: 09/02/1961
Data wejścia w życie: 09/02/1961