Organizacja i zakres działania organów kontroli i rewizji finansowej.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 26 października 1954 r.
w sprawie organizacji i zakresu działania organów kontroli i rewizji finansowej.

Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 3 i art. 4 ustawy z dnia 7 marca 1950 r. o przekształceniu urzędu Ministra Skarbu w urząd Ministra Finansów (Dz. U. Nr 10, poz. 101) oraz art. 23 ustawy z dnia 20 marca 1950 r o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Organami Ministra Finansów w zakresie kontroli i rewizji finansowej są:
1)
Główny Inspektorat Kontrolno-Rewizyjny w Ministerstwie Finansów;
2)
inspektoraty kontrolno-rewizyjne przy prezydiach wojewódzkich rad narodowych (Rad Narodowych w m.st. Warszawie i m. Łodzi).
2.
Na czele Głównego Inspektoratu Kontrolno-Rewizyjnego w Ministerstwie Finansów stoi Główny Inspektor Kontroli Finansowej.
3.
Na czele inspektoratu kontrolno-rewizyjnego przy prezydium wojewódzkiej rady narodowej (Rady Narodowej w m.st. Warszawie i m. Łodzi) stoi wojewódzki inspektor kontroli finansowej.
§  2.
Organizację wewnętrzną Głównego Inspektoratu Kontrolno-Rewizyjnego określa regulamin organizacyjny Ministerstwa Finansów.
§  3.
1.
W skład inspektoratów kontrolno-rewizyjnych przy prezydiach wojewódzkich rad narodowych (Rad Narodowych w m.st. Warszawie i m. Łodzi) wchodzą:
1)
grupa inspektorów do przeprowadzania kontroli i rewizji finansowej;
2)
rejonowe delegatury;
3)
referat administracyjno-budżetowy.
2.
Minister Finansów ustala terytorialny i rzeczowy zakres działania oraz siedziby rejonowych delegatur (ust. 1 pkt 2).
§  4.
1.
Minister Finansów powołuje i zwalnia pracowników inspektoratów kontrolno-rewizyjnych.
2.
Minister Finansów może przenieść swoje uprawnienia, o których mowa w ust. 1, na Głównego Inspektora Kontroli Finansowej oraz wojewódzkich inspektorów kontroli finansowej, z wyjątkiem uprawnień w zakresie powoływania i zwalniania pracowników Głównego Inspektoratu Kontrolno-Rewizyjnego oraz wojewódzkich inspektorów kontroli finansowej.
3.
Prezydia wojewódzkich rad narodowych (Rad Narodowych w m.st. Warszawie i m. Łodzi) są uprawnione do występowania z umotywowanymi wnioskami o odwołanie lub zwolnienie inspektorów kontroli finansowej.
§  5.
Płace i wydatki rzeczowo-administracyjne inspektoratów kontrolno-rewizyjnych pokrywane są z budżetu centralnego.
§  6. 1
1.
Do zadań inspektoratów kontrolno-rewizyjnych należy kontrola i rewizja finansowa jednostek budżetowych i jednostek gospodarki uspołecznionej, a w szczególności:
1)
kontrola przestrzegania przez organy administracji państwowej i instytucje państwowe przepisów w zakresie opracowywania budżetów;
2)
kontrola przestrzegania, dyscypliny finansowej w zakresie wykonywania budżetu centralnego i budżetów terenowych przez jednostki budżetowe w szczególności kontrola i rewizja prawidłowego pobierania oraz oszczędnego i prawidłowego wydatkowania środków budżetowych i środków specjalnych przestrzegania etatów, stawek i funduszu płac, kontrola i rewizja zapasów towarowo-materiałowych oraz ochrony mienia społecznego;
3)
kontrola przestrzegania dyscypliny finansowej przez jednostki gospodarki uspołecznionej, w szczególności kontrola i rewizja finansowa prawidłowego i terminowego wykonywania zobowiązań wobec budżetu Państwa, wykonywania planów w zakresie finansowym, kontrola i rewizja zapasów towarowo-materiałowych i ochrony mienia społecznego;
4)
kontrola wykorzystywania przez jednostki gospodarki uspołecznionej oraz instytucje i organizacje społeczne środków z budżetu Państwa;
5)
kontrola działalności głównych (starszych) księgowych pod względem wykonywania przez nich uprawnień i obowiązków w zakresie przestrzegania dyscypliny finansowej oraz kontrola działalności księgowych rewidentów w zakresie wykonywania przez nich rewizji finansowej;
6)
kontrola banków w zakresie kasowej obsługi budżetu Państwa, finansowania i bankowej kontroli jednostek gospodarki uspołecznionej;
7)
kontrola wydziałów i referatów finansowych prezydiów rad narodowych w zakresie sprawowania nadzoru nad wykonywaniem budżetu Państwa.
2.
Ponadto do zadań inspektoratów kontrolno-rewizyjnych należy zwalczanie wszelkiego rodzaju nadużyć finansowych, zwłaszcza przestępstw podatkowych, dewizowych i gospodarczych, a w szczególności:
1)
ujawnianie osób uchylających się od opodatkowania oraz ujawnianie obrotów i dochodów zatajonych przed opodatkowaniem,
2)
zbieranie informacji i materiałów oraz zabezpieczanie dowodów stanowiących podstawę wymiaru podatków i opłat,
3)
ujawnianie obrotu wartościami dewizowymi, dokonywanego bez zezwolenia dewizowego,
4)
ujawnianie bezprawnego przerobu i obrotu złotem i platyną,
5)
ujawnianie bezprawnego skupywania w celu odsprzedaży z zyskiem towarów nabytych w kraju za waluty obce albo dokumentów uprawniających do otrzymania tych towarów,
6)
ujawnianie przestępstw gospodarczych w jednostkach uspołecznionych.
3.
Upoważnia się Ministra Finansów do przekazania czynności inspekcyjnych wykonywanych przez inspektoraty kontrolno-rewizyjne organom finansowym.
§  7.
1.
W celu wykonania zadań określonych w § 6 inspektoraty kontrolno-rewizyjne są uprawnione:
1)
do przeprowadzania rewizji finansowej, a w szczególności sprawdzania stanu gotówki, papierów wartościowych, depozytów rzeczowych, zapasów towarowo-materiałowych, dokumentów płatniczych i kasowych, zapisów księgowych, bilansów, planów, zestawień, jak również wszelkich innych aktów i dokumentów dotyczących gospodarki finansowej kontrolowanej jednostki;
2)
do żądania od jednostek kontrolowanych udzielania wszelkich wyjaśnień i informacji w sprawach objętych zakresem działania inspektoratów kontrolno-rewizyjnych;
3)
do wstępu do pomieszczeń służbowych i magazynów kontrolowanej jednostki;
4)
do zabezpieczania dokumentów związanych z przestępstwami wykrytymi przez inspektoraty kontrolno-rewizyjne;
5)
do wglądu do materiałów pokontrolnych i porewizyjnych znajdujących się w jednostce kontrolowanej.
2. 2
Ponadto w zakresie zwalczania przestępstw podatkowych inspektoraty kontrolno-rewizyjne prowadzą postępowanie według zasad i w granicach uprawnień określonych w prawie karnym skarbowym, a w szczególności:
1)
przesłuchują osoby podejrzane o popełnienie przestępstw podatkowych oraz świadków i biegłych,
2)
przeprowadzają rewizje domowe i osobiste u osób podejrzanych o popełnienie przestępstw podatkowych,
3)
zabezpieczają dokumenty, materiały i inne przedmioty mające związek z przestępstwem,
4)
zabezpieczają grożące z tytułu przestępstw podatkowych grzywny i inne świadczenia pieniężne na majątku oskarżonego albo odpowiedzialnego posiłkowo lub zastępczo.
3. 3
Na wgląd do dokumentów i akt zakwalifikowanych jako tajne kontrolujący powinien posiadać zezwolenie Ministra Finansów lub osoby przez niego upoważnionej.
§  8.
1.
Główny Inspektorat Kontrolno-Rewizyjny przeprowadza kontrolę i rewizję finansową:
1)
ministerstw, centralnych urzędów oraz central banków, zakładów ubezpieczeń i instytucji;
2)
przedsiębiorstw objętych budżetem centralnym, które określi Minister Finansów;
3) 4
wydziałów finansowych prezydiów wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw).
2.
Główny Inspektorat Kontrolno-Rewizyjny nie przeprowadza kontroli i rewizji finansowej w Ministerstwie Finansów.
3. 5
Główny Inspektorat Kontrolno-Rewizyjny sprawuje nadzór nad działalnością inspektoratów kontrolno-rewizyjnych przy prezydiach wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw).
§  9. 6
1.
Inspektoraty kontrolno-rewizyjne przy prezydiach wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw) przeprowadzają kontrolę i rewizję finansową:
1)
urzędów, zakładów, instytucji i przedsiębiorstw objętych budżetem centralnym, a działających na terenie województwa (miasta wyłączonego z województwa), z wyjątkiem wymienionych w § 8 ust. 1 pkt 1 i 2;
2)
wydziałów (referatów) prezydium wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z województwa), z wyjątkiem wydziału finansowego tego prezydium;
3)
wydziałów (referatów) prezydiów powiatowych rad narodowych i rad narodowych miast stanowiących powiaty;
4)
prezydiów gromadzkich rad narodowych, prezydiów rad narodowych miast nie stanowiących powiatów i prezydiów rad narodowych osiedli;
5)
urzędów, instytucji, zakładów i przedsiębiorstw objętych budżetami rad narodowych, o których mowa w pkt 2-4;
6)
oddziałów banków oraz dyrekcji wojewódzkich i inspektoratów Państwowego Zakładu Ubezpieczeń;
7)
innych jednostek gospodarki uspołecznionej, które określi Minister Finansów.
2.
Ponadto inspektoraty kontrolno-rewizyjne przy prezydiach rad narodowych wykonują czynności związane ze zwalczaniem nadużyć finansowych, o których mowa w § 6 ust. 2.
§  10. 7
Główny Inspektorat Kontrolno-Rewizyjny może kontrolować jednostki objęte właściwością inspektoratów kontrolno-rewizyjnych przy prezydiach wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw) oraz zlecać tym inspektoratom dokonanie kontroli i rewizji finansowej jednostek objętych jego zakresem działania, z wyjątkiem ministerstw i centralnych urzędów oraz central banków, zakładów ubezpieczeń i instytucji.
§  11. 8
1.
Inspektoraty kontrolno-rewizyjne (§ 1) kierują się w swej działalności zarządzeniami i instrukcjami Ministra Finansów, a w zakresie kontroli jednostek objętych budżetami terenowymi inspektoraty kontrolno-rewizyjne przy prezydiach wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw) kierują się ponadto wskazaniami i zleceniami tych prezydiów.
2.
Inspektoraty kontrolno-rewizyjne uwzględniają przy planowaniu kontroli i rewizji finansowej wnioski prezydiów rad narodowych.
3.
Inspektoraty kontrolno-rewizyjne przy prezydiach wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw) uzgadniają plany kontroli i rewizji jednostek objętych budżetami terenowymi z prezydiami tych rad.
4.
Prezydia wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw) mogą zlecać działającym przy nich inspektoratom kontrolno-rewizyjnym przeprowadzenie pozaplanowych kontroli i rewizji finansowych jednostek objętych budżetami terenowymi.
5.
Inspektoraty kontrolno-rewizyjne przy prezydiach wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw) składają prezydiom tych rad sprawozdania ze swej działalności w zakresie kontroli i rewizji finansowej jednostek objętych budżetami terenowymi i udzielają im w tym zakresie wszelkich wyjaśnień.
6.
Prezydia wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw) mogą delegować swych przedstawicieli do współudziału w kontroli i rewizji finansowej przeprowadzanej przez inspektoraty kontrolno-rewizyjne.
§  12.
Jeżeli w toku kontroli i rewizji finansowej w związku z jej ustaleniami zajdzie konieczność wydania doraźnych zarządzeń jednostka kontrolowana lub jednostka nadrzędna obowiązana jest na wniosek kontrolującego wydać te zarządzenia lub wskazać przyczyny ich niewydania.
§  13.
1.
Inspektoraty kontrolno-rewizyjne zawiadamiają o wynikach kontroli i rewizji finansowej jednostkę nadrzędną nad jednostką kontrolowaną lub jednostkę kontrolowaną stawiając wnioski o usunięcie stwierdzonych uchybień.
2. 9
Inspektoraty kontrolno-rewizyjne współpracują w zakresie ujawniania nadużyć finansowych:
1)
z organami Prokuratury Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Milicji Obywatelskiej,
2)
z organami Ministerstwa Kontroli Państwowej i innymi organami kontroli,
3)
z organami celnymi.
3. 10
Inspektoraty kontrolno-rewizyjne współdziałają ze związkami zawodowymi i innymi organizacjami społecznymi w zakresie organizowania społeczeństwa w celu zapobiegania nadużyciom i ich zwalczania.
§  14.
Jednostka, którą zawiadomiono o wynikach kontroli i rewizji finansowej (§ 13 ust. 1) obowiązana jest wydać w ciągu miesiąca zarządzenie pokontrolne, mające na celu usunięcie stwierdzonych uchybień i poprawę pracy jednostki kontrolowanej, oraz przesłać równocześnie inspektoratowi kontrolno-rewizyjnemu, który zawiadomił o wynikach kontroli, odpis wydanych zarządzeń lub zawiadomić go o przeszkodach w wydaniu tych zarządzeń.
§  15.
Minister Finansów ustali w porozumieniu z Ministrem Kontroli Państwowej i za zgodą Prezesa Rady Ministrów zasady współpracy inspektoratów kontrolno-rewizyjnych z księgowymi rewidentami.
§  16. 11
Minister Finansów określi w porozumieniu z Ministrem Kontroli Państwowej i za zgodą Prezesa Rady Ministrów tryb i organizację pracy inspektoratów kontrolno-rewizyjnych.
§  17. 12
Minister Finansów określi w porozumieniu z Ministrem Kontroli Państwowej i właściwym ministrem organy kontroli i rewizji finansowej oraz zakres ich działania w odniesieniu do jednostek, instytucji i przedsiębiorstw podległych Ministrom: Obrony Narodowej, Spraw Zagranicznych, Kontroli Państwowej oraz Spraw Wewnętrznych.
§  18.
1.
Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1951 r. w sprawie organizacji i zakresu działania organów kontroli i rewizji finansowej (Dz. U. Nr 8, poz. 61).
2.
Do czasu wydania przepisów na podstawie § 16 zachowują moc przepisy dotychczasowe, o ile nie są sprzeczne z przepisami niniejszego rozporządzenia.
§  19. 13
Wykonanie rozporządzenia porucza się Prezesowi Rady Ministrów, Ministrowi Finansów, Ministrowi Kontroli Państwowej i wszystkim ministrom.
§  20.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 6 zmieniony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 1957 r. w sprawie organizacji i zakresu działania organów kontroli i rewizji finansowej (Dz.U.57.47.224) z dniem 10 września 1957 r.
2 § 7 ust. 2 dodany przez § 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 1957 r. w sprawie organizacji i zakresu działania organów kontroli i rewizji finansowej (Dz.U.57.47.224) z dniem 10 września 1957 r.
3 § 7 ust. 3 według numeracji ustalonej przez § 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 1957 r. w sprawie organizacji i zakresu działania organów kontroli i rewizji finansowej (Dz.U.57.47.224) z dniem 10 września 1957 r.
4 § 8 ust. 1 pkt 3 zmieniony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 1957 r. w sprawie organizacji i zakresu działania organów kontroli i rewizji finansowej (Dz.U.57.47.224) z dniem 10 września 1957 r.
5 § 8 ust. 3 zmieniony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 1957 r. w sprawie organizacji i zakresu działania organów kontroli i rewizji finansowej (Dz.U.57.47.224) z dniem 10 września 1957 r.
6 § 9 zmieniony przez § 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 1957 r. w sprawie organizacji i zakresu działania organów kontroli i rewizji finansowej (Dz.U.57.47.224) z dniem 10 września 1957 r.
7 § 10 zmieniony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 1957 r. w sprawie organizacji i zakresu działania organów kontroli i rewizji finansowej (Dz.U.57.47.224) z dniem 10 września 1957 r.
8 § 11 zmieniony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 1957 r. w sprawie organizacji i zakresu działania organów kontroli i rewizji finansowej (Dz.U.57.47.224) z dniem 10 września 1957 r.
9 § 13 ust. 2 zmieniony przez § 1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 1957 r. w sprawie organizacji i zakresu działania organów kontroli i rewizji finansowej (Dz.U.57.47.224) z dniem 10 września 1957 r.
10 § 13 ust. 3 dodany przez § 1 pkt 6 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 1957 r. w sprawie organizacji i zakresu działania organów kontroli i rewizji finansowej (Dz.U.57.47.224) z dniem 10 września 1957 r.
11 Z dniem 18 marca 1969 r. znosi się wymóg porozumienia się z Prezesem Najwyższej Izby Kontroli oraz uzyskiwania zgody Prezesa Rady Ministrów, zgodnie z § 6 rozporządzenia z dnia 14 marca 1969 r. w sprawie uproszczenia trybu działalności naczelnych i centralnych organów administracji (Dz.U.69.7.59).
12 § 17 zmieniony przez § 1 pkt 7 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 1957 r. w sprawie organizacji i zakresu działania organów kontroli i rewizji finansowej (Dz.U.57.47.224) z dniem 10 września 1957 r.
13 § 19 zmieniony przez § 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 8 sierpnia 1957 r. w sprawie organizacji i zakresu działania organów kontroli i rewizji finansowej (Dz.U.57.47.224) z dniem 10 września 1957 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1954.50.255

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Organizacja i zakres działania organów kontroli i rewizji finansowej.
Data aktu: 26/10/1954
Data ogłoszenia: 15/11/1954
Data wejścia w życie: 15/11/1954