Gospodarowanie artykułami obrotu towarowego i zaopatrzenia.

DEKRET
z dnia 29 października 1952 r.
o gospodarowaniu artykułami obrotu towarowego i zaopatrzenia.

Na podstawie art. 4 Przepisów wprowadzających Konstytucję Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej - Rada Ministrów postanawia, a Rada Państwa zatwierdza, co następuje:
Art.  1.
1.
Ze względu na potrzeby gospodarki narodowej lub inne potrzeby państwowe mogą być wydawane przepisy o gospodarowaniu surowcami, półwyrobami, wyrobami gotowymi, maszynami, urządzeniami technicznymi, zwierzętami, płodami rolnymi i leśnymi oraz surowcami wtórnymi - zwanymi dalej "artykułami".
2.
Przepisy o gospodarowaniu mogą normować w szczególności: produkcję, przerób, obrót, rozdział, postępowanie przy składaniu zapotrzebowań, gromadzenie, skup, zbyt, zbieranie, posiadanie, sortowanie, znakowanie, rejestrację, przewóz oraz zużycie.
Art.  2. 1

(uchylony).

Art.  3.
1.
Przepisy o gospodarowaniu (art. 1) wydają:
1) 2
Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, jeśli przepisy te dotyczą jednostek podległych różnym ministrom lub też osób nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej bądź też jeśli przepisy te odnoszą się do artykułów bilansowanych centralnie,
2)
właściwy minister, jeśli przepisy te dotyczą tylko jednostek podległych temu ministrowi i nie odnoszą się do artykułów bilansowanych centralnie.
2.
Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego może przekazać właściwemu ministrowi uprawnienia do wydawania przepisów, o których mowa w ust. 1 pkt 1.
3.
Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego lub właściwy minister określa w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, w jakim zakresie przepisy, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, odnoszą się do jednostek podległych Ministrowi Obrony Narodowej.
4.
Ograniczenie zawarte w ust. 1 pkt 2 dotyczące artykułów bilansowanych centralnie nie odnosi się do przepisów wydawanych przez Ministra Obrony Narodowej.
5.
Ilekroć w dekrecie jest mowa o właściwym ministrze, rozumie się przez to również kierownika urzędu centralnego.
Art.  4.
1.
W przypadku gdy na podstawie art. 1 gospodarowanie artykułem zostało powierzone na zasadzie wyłączności urzędowi, przedsiębiorstwu lub organizacji gospodarczej, jednostka uprawniona może, o ile przepisy wydane na podstawie art. 1 nie stanowią inaczej, dokonywać gospodarowania artykułem za pośrednictwem innych urzędów, przedsiębiorstw lub organizacji gospodarczych jak również zezwolić im lub innym osobom na wykonywanie obrotu artykułem, określając zakres ich uprawnień oraz warunki obrotu.
2.
Jednostki, o których mowa w ust. 1, przy dokonywaniu skupu artykułów zgodnie z przepisami o gospodarowaniu nie są obowiązane do zachowania wymagań ustawy z dnia 18 listopada 1948 r. o dostawach, robotach i usługach na rzecz Skarbu Państwa, samorządu oraz niektórych kategorii osób prawnych (Dz. U. Nr 63, poz. 494) i przepisów na jej podstawie wydanych.
Art.  5.
1.
O ile przepisy wydane na podstawie art. 1 nie stanowią inaczej, w przypadku oznaczenia przy przydziale lub sprzedaży artykułu celu, na jaki ma być przeznaczony, artykuł ten nie może być zużyty na inne cele ani też zbyty odpłatnie lub nieodpłatnie bez zezwolenia władzy, przedsiębiorstwa lub organizacji uprawnionej do gospodarowania danym artykułem.
2.
Zezwolenie na zbyt lub odstąpienie artykułu nie jest wymagane w przypadku, gdy zbycie lub odstąpienie następuje w wykonaniu lub na podstawie szczególnych przepisów.
Art.  6.

Surowcami wtórnymi w rozumieniu niniejszego dekretu są nadające się do produkcyjnego wykorzystania:

1)
resztki surowców i innych materiałów, pozostające w zakładach pracy, a nie znajdujące w nich dalszego produkcyjnego zastosowania (odpady produkcyjne),
2)
wszelkie przedmioty zużyte, zniszczone lub uszkodzone, a porzucone lub nie nadające się do dalszego używania przez posiadacza (złom i odpady powrotne) oraz materiały z rozbiórki budynków zniszczonych,
3)
uboczne produkty poubojowe, których wyodrębnienie i przerób podyktowane są względami racjonalnego wykorzystania.
Art.  7.

Kto wbrew przepisom o gospodarowaniu nie zgłosi do rejestracji w przepisanym terminie posiadania artykułu, podlega karze aresztu do roku lub grzywny albo obu tym karom łącznie.

Art.  8.
1.
Kto artykuły, co do których wprowadzono obowiązek rejestracji, niszczy, uszkadza lub w inny sposób czyni niezdatnymi do użytku albo też ukrywa, podlega karze więzienia do lat 5 i grzywny.
2.
Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze aresztu do roku lub grzywny.
Art.  9.
1.
Kto wbrew przepisom o gospodarowaniu artykuły nabywa, wprowadza do obrotu albo w celu wprowadzenia do obrotu przerabia, przewozi lub przenosi, podlega karze więzienia do lat 3 i grzywny.
2.
Tej samej karze podlega, kto wbrew przepisom o gospodarowaniu używa artykuł bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami zezwolenia, przydziału albo sprzedaży.
Art.  10.
1. 3
Kto w inny sposób, aniżeli przewidziany w art. 7 - 9, narusza przepisy dekretu albo przepisy wydane na jego podstawie, podlega karze pracy poprawczej do 3 miesięcy lub grzywny do 3.000 zł.
2.
Orzekanie następuje w trybie postępowania karno-administracyjnego.
Art.  11.
1.
W razie skazania za przestępstwa przewidziane w art. 7 - 9 może być orzeczony przepadek artykułu stanowiącego przedmiot przestępstwa.
2.
Przepadek artykułu może być orzeczony również w razie ukarania za czyn określony w art. 10.
Art.  12.

Przepisy niniejszego dekretu nie mają zastosowania do spraw unormowanych przepisami:

1)
ustawy z dnia 15 lutego 1952 r. o obowiązkowych dostawach zwierząt rzeźnych (Dz. U. Nr 8, poz. 46, Nr 29, poz. 195),
2)
dekretu z dnia 24 kwietnia 1952 r. o obowiązkowych dostawach mleka (Dz. U. Nr 22, poz. 142),
3)
ustawy z dnia 10 lipca 1952 r. o obowiązkowych dostawach zbóż (Dz. U. Nr 32, poz. 214),
4)
dekretu z dnia 28 sierpnia 1952 r. o obowiązkowych dostawach ziemniaków (Dz. U. Nr 37, poz. 255).
Art.  13.
1.
Tracą moc:
1)
dekret z dnia 23 stycznia 1947 r. o obrocie i gospodarowaniu odpadkami użytkowymi (Dz. U. Nr 27, poz. 105),
2)
dekret z dnia 28 lipca 1948 r. o obrocie i gospodarowaniu materiałami pochodzącymi z rozbiórki budynków (Dz. U. Nr 36, poz. 247),
3)
dekret z dnia 5 sierpnia 1949 r. o reglamentacji niektórych surowców, półfabrykatów i wyrobów gotowych (Dz. U. z 1949 r. Nr 46, poz. 341 i z 1950 r. Nr 49, poz. 447).
2.
Do czasu wydania odpowiednich przepisów na podstawie art. 1 niniejszego dekretu zachowują moc przepisy o gospodarowaniu wydane na podstawie dekretów wymienionych w ust. 1.
Art.  14.
1.
Zachowują moc przepisy ustaw i dekretów, z wyjątkiem wymienionych w art. 13 ust. 1, dotyczące gospodarowania niektórymi artykułami. Do artykułów tych ma odpowiednie zastosowanie art. 2 niniejszego dekretu.
2.
Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w drodze rozporządzenia wydanego w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami może poddać działaniu niniejszego dekretu artykuły objęte działaniem ustaw i dekretów, o których mowa w ust. 1.
3.
Z dniem wejścia w życie rozporządzenia, o którym mowa w ust. 2, tracą moc przepisy o gospodarowaniu w odniesieniu do artykułów poddanych działaniu niniejszego dekretu.
Art.  15.

Wykonanie dekretu porucza się Przewodniczącemu Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego i zainteresowanym ministrom.

Art.  16.

Dekret wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1 Art. 2 uchylony przez art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o utworzeniu przy Radzie Ministrów Komisji Planowania i o zniesieniu Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego (Dz.U.56.54.244) z dniem 1 stycznia 1957 r.
2 Z dniem 1 sierpnia 1957 r. w zakresie objętym art. 3 ust. 1 pkt 1 przekazuje się Ministrowi Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych uprawnienia Prezesa Rady Ministrów do wydawania przepisów o gospodarowaniu kruszywem naturalnym zgodnie z § 1 zarządzenia nr 253 Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 listopada 1957 r. w sprawie przekazania Ministrowi Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych niektórych uprawnień Prezesa Rady Ministrów (M.P.57.91.539).
3 Z dniem 1 stycznia 1972 r. art. 10 ust. 1 utracił moc w zakresie unormowanym w Kodeksie wykroczeń, zgodnie z art. VII pkt 3 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Przepisy wprowadzające Kodeks wykroczeń (Dz.U.71.12.115).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1952.44.301

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Gospodarowanie artykułami obrotu towarowego i zaopatrzenia.
Data aktu: 29/10/1952
Data ogłoszenia: 12/11/1952
Data wejścia w życie: 12/11/1952