Licencje na wykonywanie wynalazków i wzorów użytkowych.

USTAWA
z dnia 18 lipca 1950 r.
o licencjach na wykonywanie wynalazków i wzorów użytkowych.

Rozdział  1.

Przepisy ogólne.

Art.  1.
1.
Właściciel patentu lub zarejestrowanego wzoru użytkowego jest obowiązany przed upływem trzech lat od daty uchwały Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej o udzieleniu patentu lub zarejestrowaniu wzoru użytkowego przystąpić do wykonywania w Polsce wynalazku lub wzoru w sposób wytwórczy. Obowiązek ten winien być dopełniony w rozciągłości, odpowiadającej potrzebom gospodarki narodowej.
2.
Za wykonywanie uważa się również wykonywanie przez osoby inne na podstawie licencji.
Art.  2.
1.
Urząd Patentowy może w każdym czasie żądać od właściciela patentu lub zarejestrowanego wzoru użytkowego, aby wykazał, czy, w jaki sposób i w jakim zakresie wykonuje wynalazek lub wzór.
2.
Urząd Patentowy może żądać od właściciela patentu lub zarejestrowanego wzoru użytkowego, a także od osób, wykonujących patent lub wzór na podstawie licencji, przedstawienia szczegółowych sprawozdań i dowodów wykonywania oraz wysyłać na miejsce swego przedstawiciela, który ma prawo badać księgi, korespondencję i urządzenia przedsiębiorstwa, przesłuchiwać strony, świadków i biegłych oraz sporządzać protokoły z dokonanych przez siebie czynności.
Art.  3.
1.
Jeżeli właściciel patentu lub zarejestrowanego wzoru użytkowego nie dopełnia obowiązku, o którym mowa w art. 1, Urząd Patentowy może podjąć niezwłocznie czynności, przewidziane w art. 23 i 24.
2.
W przypadku stwierdzenia przez Urząd Patentowy, że właściciel patentu lub zarejestrowanego wzoru użytkowego nie poczynił przygotowań do dopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 1, Urząd Patentowy może podjąć czynności, przewidziane w art. 23 i 24 także przed upływem terminu, określonego w art. 1.
Art.  4.

Jeżeli właściciel patentu lub zarejestrowanego wzoru użytkowego nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 1, ani nie udzielił licencji w trybie, przewidzianym w art. 23 i 24, może być ustanowiona licencja przymusowa.

Art.  5.
1.
Jeżeli w ciągu roku po upływie terminu, określonego w art. 1, nie ustanowiono licencji przymusowej albo jeżeli ustanowieni licencjobiorcy nie wykonują wynalazku lub wzoru użytkowego w rozciągłości, odpowiadającej potrzebom gospodarki narodowej, Urząd Patentowy (wydział spraw spornych) może na skutek skargi umorzyć patent lub prawo z rejestracji wzoru użytkowego.
2.
Zwiększenie rozciągłości produkcji po dniu wniesienia skargi nie ma wpływu na treść orzeczenia.
Art.  6.

Przepisów art. 1-5 nie stosuje się do patentów i zarejestrowanych wzorów użytkowych, będących własnością przedsiębiorstw lub instytucji gospodarki uspołecznionej.

Rozdział  2.

Przepisy dotyczące przedsiębiorstw i instytucji gospodarki uspołecznionej.

Art.  7.

W rozumieniu niniejszej ustawy przedsiębiorstwami lub instytucjami gospodarki uspołecznionej są:

1)
wszelkiego rodzaju zakłady pracy, będące własnością Państwa lub osób prawnych prawa publicznego, przedsiębiorstw państwowych, państwowo spółdzielczych, central spółdzielczo-państwowych, spółdzielni oraz ich central i związków,
2)
zakłady pracy, będące pod zarządem Państwa lub osób prawnych, określonych w pkt 1),
3)
zakłady pracy, należące do spółek prawa cywilnego lub handlowego, w których Państwo lub osoby prawne, określone w pkt 1), posiadają udział lub wkład, przenoszący 50% kapitału zakładowego.
Art.  8.

Przepisy niniejszej ustawy, odnoszące się do patentów i zarejestrowanych wzorów użytkowych, których właścicielem jest przedsiębiorstwo lub instytucja gospodarki uspołecznionej, stosuje się odpowiednio również do patentów i zarejestrowanych wzorów użytkowych, których właścicielem jest Państwo.

Art.  9.
1.
Wynalazek opatentowany lub wzór użytkowy, zarejestrowany na rzecz przedsiębiorstw lub instytucji gospodarki uspołecznionej, może być w całości lub w części wykonywany nieodpłatnie również przez inne przedsiębiorstwa lub instytucje gospodarki uspołecznionej na potrzeby narodowych planów gospodarczych.
2.
Zasady oraz tryb przekazywania i udostępniania wynalazków i wzorów użytkowych, o których mowa w ust. 1, innym przedsiębiorstwom i instytucjom gospodarki uspołecznionej ustala w drodze zarządzenia Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.

Rozdział  3.

Licencje.

1.

Przepisy ogólne.

Art.  10.

Prawo wykonywania w całości lub w części cudzego opatentowanego wynalazku lub zarejestrowanego wzoru użytkowego nabywa się przez licencję.

Art.  11.
1.
Z patentu na wynalazek lub z zarejestrowanego wzoru użytkowego, którego wykonanie wykraczałoby w zakres cudzego wynalazku, wzoru lub prawa autorskiego, chronionych w Polsce, można korzystać tylko na podstawie licencji, udzielonej przez właściciela wcześniejszego prawa (patent zależny, wzór użytkowy zależny).
2.
W przypadku, o którym mowa w ust. 1, można również ustanowić licencję przymusową stosownie do postanowień art. 26.
3.
Po wygaśnięciu wcześniejszego prawa patent zależny lub wzór użytkowy zależny zamienia się na niezależny.
Art.  12.

Ze względu na sposób powstania licencja może być:

1)
dobrowolna na podstawie umowy, zawartej przez właściciela patentu lub zarejestrowanego wzoru użytkowego (licencjodawcę) z licencjobiorcą,
2)
przymusowa - na podstawie decyzji Urzędu Patentowego, wydanej w przypadkach, przewidzianych w niniejszej ustawie.
Art.  13.

Ze względu na zakres uprawnień licencjobiorcy licencja może być:

1)
wyłączna, stwarzająca uprawnienia dla jednego tylko licencjobiorcy,
2)
niewyłączna, stwarzająca uprawnienia dla kilku licencjobiorców.
Art.  14.

Ze względu na zakres wykonywania licencja może być:

1)
pełna, stwarzająca uprawnienia do wykonywania wynalazku lub wzoru użytkowego w całości,
2)
ograniczona, stwarzająca uprawnienia do wykonywania wynalazku lub wzoru użytkowego w części.
Art.  15.

Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, a decyzja Urzędu Patentowego lub umowa o licencję nie zawiera odmiennych postanowień, domniemywa się, że licencja jest pełna i niewyłączna, jak również, że licencja wyłączna nie pozbawia właściciela patentu lub zarejestrowanego wzoru użytkowego prawa wykonywania wynalazku lub wzoru niezależnie od licencjobiorcy.

Art.  16.
1.
Jeżeli licencję wpisano do rejestru patentów lub rejestru wzorów, prawo licencjobiorcy jest skuteczne wobec osób trzecich.
2.
Wpis licencji do rejestru patentów lub rejestru wzorów może nastąpić tylko na podstawie dokumentu publicznego albo na podstawie dokumentu prywatnego, na którym podpis licencjodawcy jest notarialnie uwierzytelniony.
Art.  17.
1.
Licencjobiorca może udzielać sublicencji tylko za zgodą właściciela patentu lub zarejestrowanego wzoru użytkowego.
2.
Do sublicencji stosuje się odpowiednio przepisy o licencjach. Jednakże udzielanie dalszych sublicencji jest niedopuszczalne.

2.

Licencja dobrowolna.

Art.  18.

Do umowy licencyjnej stosuje się przepisy prawa cywilnego.

Art.  19.

Umowa licencyjna powinna być pod rygorem nieważności zawarta na piśmie.

Art.  20.

Przedsiębiorstwa lub instytucje gospodarki uspołecznionej mogą zawierać umowy, których przedmiotem jest udzielanie licencji na wykonywanie za granicą wynalazku opatentowanego lub wzoru użytkowego, zarejestrowanego na ich rzecz za granicą, albo też uzyskanie przez nie licencji na wykonywanie w kraju wynalazku opatentowanego lub wzoru użytkowego, zarejestrowanego w Polsce na rzecz osób zagranicznych, tylko za zezwoleniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego może powyższe swoje uprawnienie przekazać w drodze zarządzenia podległym mu organom, a także - w porozumieniu z właściwymi ministrami - organom podległym tym ministrom.

Art.  21.
1.
Obywatele polscy, stale w Polsce zamieszkali cudzoziemcy oraz mające w Polsce siedzibę osoby prawne prawa prywatnego mogą zawierać umowy, których przedmiotem jest udzielenie licencji na wykonywanie za granicą wynalazku opatentowanego lub wzoru użytkowego, zarejestrowanego za granicą, tylko za zezwoleniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego może powyższe swoje uprawnienia przekazać w drodze zarządzenia podległym mu organom, a także - w porozumieniu z właściwymi ministrami - organom podległym tym ministrom.
2.
Umowy, zawarte z pominięciem przepisów ust. 1, są z mocy samego prawa pozbawione skutków prawnych w Polsce.
Art.  22.

Przepisy art. 18-21 stosuje się odpowiednio do umów, dotyczących przekazywania za granicę, udostępniania za granicą albo otrzymywania z zagranicy wiadomości lub doświadczeń, będących przedmiotem własności przemysłowej, nie chronionym patentem lub świadectwem ochronnym.

3.

Postępowanie w przypadku niewykonywania wynalazku lub wzoru użytkowego.

Art.  23.
1.
W przypadku, przewidzianym w art. 3, Urząd Patentowy podaje do wiadomości ogólnej przez opublikowanie dwukrotne w najbliższych zeszytach "Wiadomości Urzędu Patentowego", że na wykonywanie opatentowanego wynalazku lub zarejestrowanego wzoru użytkowego może być udzielona licencja.
2.
Opublikowanie odbywa się na koszt właściciela patentu lub zarejestrowanego wzoru użytkowego.
Art.  24.
1.
Zgłoszenia w celu zawarcia umowy licencyjnej składa się w Urzędzie Patentowym.
2.
Urząd Patentowy zawiadamia o złożeniu tych zgłoszeń niezwłocznie właściciela patentu lub zarejestrowanego wzoru użytkowego.
3.
O zawarciu umowy licencyjnej właściciel patentu lub zarejestrowanego wzoru użytkowego powinien niezwłocznie zawiadomić Urząd Patentowy.

4.

Licencja przymusowa.

Art.  25.

Jeżeli właściciel patentu lub zarejestrowanego wzoru użytkowego nie dopełni obowiązku, o którym mowa w art. 1, lub jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od chwili zgłoszenia się w celu zawarcia umowy licencyjnej (art. 24) nie nastąpiło zawarcie tej umowy, Urząd Patentowy na skutek skargi ustanowi po upływie okresu, przewidzianego w art. 1, licencję przymusową, ustalając równocześnie jej zakres i warunki. Udzielenie licencji nawet wyłącznej nie przeszkadza ustanowieniu licencji przymusowej na rzecz innej osoby.

Art.  26.
1.
Właściciel patentu zależnego lub zarejestrowanego wzoru użytkowego zależnego może żądać w drodze skargi ustanowienia na jego rzecz licencji przymusowej na wykonywanie wcześniejszego patentu lub wzoru użytkowego.
2.
Urząd Patentowy, na skutek skargi, zawierającej żądanie ustanowienia licencji (ust. 1), orzeka o ustanowieniu licencji przymusowej po wysłuchaniu stron oraz ustala równocześnie szczegółowe warunki licencji.
3.
Licencja gaśnie po upływie roku, jeżeli licencjobiorca nie korzystał z niej w tym terminie. Ponowne żądanie ustanowienia licencji nie jest dopuszczalne. Przepisy niniejszego ustępu nie mają zastosowania, jeżeli licencjobiorcą jest przedsiębiorstwo lub instytucja gospodarki uspołecznionej.
Art.  27.
1.
Przedsiębiorstwa i instytucje gospodarki uspołecznionej mogą ze względu na dobro publiczne żądać w drodze skargi ustanowienia na ich rzecz licencji przymusowej na wykonywanie opatentowanych wynalazków lub zarejestrowanych wzorów użytkowych, będących własnością obywateli polskich oraz polskich osób prawnych prawa prywatnego, jeżeli wynalazek lub wzór użytkowy leży w zakresie produkcji tych przedsiębiorstw lub instytucji.
2.
Urząd Patentowy, na skutek skargi zawierającej żądanie ustanowienia licencji (ust. 1), orzeka o ustanowieniu licencji przymusowej po wysłuchaniu stron oraz ustala równocześnie szczegółowe warunki licencji.
Art.  28.

Od orzeczeń Urzędu Patentowego (wydziału spraw spornych), wydanych w sprawach, o których mowa w art. 25, 26 ust. 2 i 27 ust. 2, służy odwołanie do Wydziału Odwoławczego Urzędu Patentowego w ciągu dwóch miesięcy od daty doręczenia orzeczenia.

5.

Ewidencja licencji.

Art.  29.

Państwowa Komisja Planowania Gospodarczego prowadzi wykazy umów, wymienionych w art. 20-22. Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego może obowiązek ten przekazać w drodze zarządzenia podległej sobie władzy lub instytucji.

Rozdział  4.

Przepisy karne, przejściowe i końcowe

Art.  30.
1.
Kto nie uzyskawszy zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego lub upoważnionego organu albo niezgodnie z uzyskanym zezwoleniem zawiera w imieniu własnym lub cudzym umowę, przewidzianą w art. 21 lub 22, ulega karze więzienia do lat pięciu lub grzywny albo obu tym karom łącznie.
2.
W sprawach o przestępstwa, wymienione w ust. 1, orzekają sądy okręgowe.
Art.  31.
1.
W rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych (Dz. U. R. P. z 1928 r. Nr 39, poz. 384, z 1933 r. Nr 10, poz. 63, z 1945 r. Nr 58, poz. 334, z 1948 r. Nr 24, poz. 164 i Nr 44, poz. 315, z 1949 r. Nr 63, poz. 495 i 496) wprowadza się następujące zmiany:
1)
uchyla się art. 7, 13, 14, 20, 23, 54-58, 59 ust. 1 i 67-70,
2)
w art. 21 skreśla się wyrazy "i 20".
2.
Przepisów art. 94, 99, 100, 106, 107, 109, 140-144, 145 ust. 1 i 153-156 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r., powołanego w ust. 1, nie stosuje się do wzorów użytkowych.
Art.  32.

Przepisy art. 11 ust. 4, 22, 24, 33, 53, 59, ust. 2-4, 60 ust. 1 lit. a), 71, 72, 97 ust. 4, 108, 110, 118, 139, 145 ust. 2-4, 146 ust. 1 lit. a), 157 i 158 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r., powołanego w art. 31, pozostają w mocy także co do przedmiotów, unormowanych w niniejszej ustawie.

Art.  33.

Powołanie się w poszczególnych przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych na przepisy, uchylone niniejszą ustawą, zastępuje się następująco:

1)
powołanie się na art. 7 rozporządzenia - powołaniem się na art. 11 ustawy,
2)
powołanie się na art. 13 ust. 1 rozporządzenia - powołaniem się na art. 1 ustawy,
3)
powołanie się na art. 13 ust. 2-5 rozporządzenia - powołaniem się na art. 3 i 5 ustawy,
4)
powołanie się na art. 14 rozporządzenia - powołaniem się na art. 6 ustawy,
5)
powołanie się na art. 20 ust. 1 rozporządzenia - powołaniem się na art. 10 ustawy,
6)
powołanie się na art. 20 ust. 2 rozporządzenia - powołaniem się na art. 16 ustawy,
7)
powołanie się na art. 23 rozporządzenia powołaniem się na art. 26 ustawy,
8)
powołanie się na art. 54-58 i 59 ust. 1 rozporządzenia - powołaniem się na art. 2 i 4 ustawy.
Art.  34.

Przepisy niniejszej ustawy nie naruszają postanowień ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o wynalazkach i wzorach użytkowych, dotyczących obrony Państwa (Dz. U. R. P. Nr 63, poz. 496).

Art.  35.

Wykonanie ustawy porucza się Przewodniczącemu Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, a co do art. 30 - Ministrowi Sprawiedliwości.

Art.  36.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1950.36.331

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Licencje na wykonywanie wynalazków i wzorów użytkowych.
Data aktu: 18/07/1950
Data ogłoszenia: 26/08/1950
Data wejścia w życie: 26/08/1950