NSA: Mandat wygasa przez złożenie jednego egzemplarza oświadczenia majątkowego

Rada gminy podjęła uchwałę o wygaśnięciu mandatu radnego, który złożył jeden egzemplarz oświadczenia majątkowego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wygaśnięcie mandatu następuje w przypadku niezłożenia w terminach określonych w odrębnych przepisach oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Dotyczy to nie tylko sytuacji całkowitego zaniechania tego obowiązku, ale także jego niepełnego wykonania, np. przez dostarczenie tylko jednego egzemplarza oświadczenia.

Rada gminy podjęła uchwałę, w której stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego z powodu niezłożenia przez niego w ustawowym terminie pierwszego oświadczenia majątkowego. Radny nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem, więc złożył skargę.

Czytaj więcej w LEX: Wygaśnięcie mandatu radnego wskutek niezłożenia oświadczenia majątkowego >

Radny złożył tylko jeden egzemplarz oświadczenia majątkowego

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił, że radny nie złożył pierwszego oświadczenia majątkowego w terminie 30 dni od dnia złożenia ślubowania. Przewodniczący rady gminy wystosował więc do niego wezwanie do niezwłocznego dokonania tej czynności, w terminie czternastu dni. W odpowiedzi skarżący złożył skutecznie tylko jeden wypełniony egzemplarz oświadczenia majątkowego. Tymczasem zgodnie z art. 24h ust. 3 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym, radny był zobowiązany do złożenia takiego oświadczenia w dwóch egzemplarzach. W ocenie WSA, rada gminy zasadnie uznała, że nie doszło do złożenia oświadczenia majątkowego pomimo upływu dodatkowego terminu. Oznacza to, że organ zgodnie z prawem podjął uchwałę w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. Sąd podkreślił też, że przewodniczący rady gminy nie był zobowiązany do wielokrotnego wzywania radnego. Mając powyższe na uwadze, skarga została oddalona. Nie zakończyło to sporu, ponieważ wydany wyrok został zaskarżony kasacyjnie. 

Brak złożenia oświadczenia wiąże się z wygaśnięciem mandatu

Sprawą zajął się Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał, że zgodnie z art. 383 par. 1 pkt 7 ustawy Kodeks wybroczy, wygaśnięcie mandatu następuje w przypadku niezłożenia w terminach określonych w odrębnych przepisach oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Takim odrębnym przepisem jest art. 24h ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Stanowi on, że radny jest zobowiązany złożyć przewodniczącemu rady gminy oświadczenie majątkowe wraz z kopią swojego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) za rok poprzedni i jego korektą w dwóch egzemplarzach. W ocenie sądu, przesłanka do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu ziszcza się z chwilą, gdy upłynie dodatkowy czternastodniowy termin od skutecznego doręczenia wezwania radnemu. Dotyczy to nie tylko sytuacji całkowitego zaniechania obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego, ale także niepełnego wykonania tego obowiązku np. przez dostarczenie tylko jednego egzemplarza lub bez wymaganych załączników.

Czytaj też w LEX: Regulacje antykorupcyjne w Polsce oraz ich ewolucja w kontekście administracji publicznej i jednostek samorządu terytorialnego >

Termin na podjęcie uchwały jest instrukcyjny

NSA podkreślił, że złożenie oświadczenia majątkowego po upływie dodatkowego terminu do dokonania tej czynności nie niweczy skutku w postaci wygaśnięcia mandatu radnego, którego dopełnieniem jest podjęcie stosownej uchwały przez radę gminy. Zgodnie z art. 383 par. 2 ustawy Kodeks wyborczy, akt ten powinien zostać podjęty w terminie miesiąca od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego, że rada gminy naruszyła ten przepis, ponieważ przekroczyła wyznaczony czas na podjęcie uchwały. Sporny termin ma bowiem charakter instrukcyjny, a jego upływ nie pozbawia organu prawa do podjęcia rozstrzygnięcia. W ocenie NSA, przypisywanie temu terminowi charakteru prekluzyjnego nie byłoby uzasadnione i racjonalne, ponieważ w ten sposób rada gminy mogłaby swoim zaniechaniem doprowadzić do odwrócenia skutków powstających z woli ustawodawcy. W świetle powyższego, skarga kasacyjna została oddalona. 

Wyrok NSA z 10 lipca 2026 r., sygn. akt III OSK 2248/25

Jak nie stracić mandatu? Czyli radny nie wszystko czynić może - zobacz szkolenie online w LEX >