Organizacja i programy studiów wstępnych w szkołach wyższych.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA OŚWIATY
z dnia 20 czerwca 1948 r.
w sprawie organizacji i programów studiów wstępnych w szkołach wyższych.

Na podstawie art. 82, 85 i 104 dekretu z dnia 28 października 1947 r. o organizacji nauki i szkolnictwa wyższego (Dz. U. R. P. Nr 66, poz. 415) oraz art. 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1920 r. o tymczasowym ustroju władz szkolnych (Dz. U. R. P. Nr 50, poz. 304) zarządzam, co następuje:
§  1.
Studia wstępne tworzy się w obrębie poszczególnych szkół państwowych wyższych bądź wspólne studium wstępne dla kilku szkół wyższych w jednej ze szkół w danej miejscowości.

Uruchomienie studium wstępnego w szkole wyższej niepaństwowej wymaga zezwolenia Ministra Oświaty.

§  2.
Studium wstępne ma za zadanie umożliwienie studiów wyższych kandydatom, którzy:
1)
nie posiadają wykształcenia przewidzianego w art. 79 dekretu z dnia 28 października 1947 r. o organizacji nauki i szkolnictwa wyższego (Dz. U. R. P. Nr 66, poz. 415),
2)
osiągnęli 21 lat, a nie przekroczyli 32 lat życia,
3)
mają za sobą co najmniej jeden rok pracy zawodowej w charakterze pracownika w zakładzie pracy publicznym lub prywatnym. Jako pracę uwzględnia się również pracę na roli w gospodarstwie rodzinnym, stwierdzoną przez Związek Samopomocy Chłopskiej,

a ponadto:

4)
albo a) pochodzą ze środowisk, które miały utrudniony dostęp do nauki,

albo b) wykażą się pracą społeczną w organizacjach społecznych, młodzieżowych lub innych,

albo c) służyli w wojsku w czasie wojny, brali udział w walkach o wolność i demokrację, bądź przebywali w niemieckich obozach koncentracyjnych jako więźniowie polityczni.

Minister Oświaty może z ważnych powodów na wniosek państwowej komisji kwalifikacyjnej (§ 6) zwolnić kandydata od wymogu, ustalonego w pkt 2.

§  3.
Kierownikiem studium wstępnego jest dyrektor studium.

Dyrektora studium wstępnego szkoły wyższej państwowej powołuje Minister Oświaty na wniosek lub po wysłuchaniu opinii rektora.

W szkołach wyższych niepaństwowych dyrektora studium wstępnego zatwierdza Minister Oświaty na wniosek rektora.

Na posiedzeniach organów kolegialnych szkół wyższych, na których omawiane są sprawy studium wstępnego, winien być każdorazowo wysłuchany dyrektor studium wstępnego z głosem doradczym.

§  4.
Organem doradczym dyrektora studium wstępnego jest rada studium, w której skład wchodzą wykładający na studium. Przewodniczącym rady studium jest dyrektor.

Dyrektor studium wstępnego reprezentuje studium wobec władz akademickich i szkolnych, przedstawia na posiedzeniach senatu akademickiego w szkołach akademickich i na posiedzeniach rady pedagogicznej w wyższych szkołach zawodowych wnioski rady studium i składa sprawozdania ze studium, dba o należyty tok nauczania i rozwój studium, hospituje wykłady i ćwiczenia i prowadzi wszelkie czynności, wynikające ze stosunku do wykładających i słuchaczy studium.

Dyrektor studium składa corocznie rektorowi i Ministrowi Oświaty sprawozdanie z obserwacji o toku studiów absolwentów studium wstępnego.

Rada studium opracowuje opinie i wnioski w sprawach programów, metod nauczania i egzaminów oraz w sprawach budżetowych, stypendiów i innych form pomocy dla słuchaczy.

§  5.
Rektor może na wniosek dyrektora studium wstępnego podzielić słuchaczy studium na grupy zależnie od ilości słuchaczy studium.

Jeżeli studium liczy więcej niż jedną grupę, dyrektor studium wstępnego wyznacza w porozumieniu z radą studium spośród wykładających opiekuna dla każdej grupy.

§  6.
Słuchaczy studium wstępnego przyjmuje dyrektor studium. Warunkiem przyjęcia na studium wstępne jest zakwalifikowanie kandydata na podstawie egzaminu na odpowiedni kierunek studiów przez państwową komisję kwalifikacyjną.

Państwowe komisje kwalifikacyjne powołuje Minister Oświaty przy poszczególnych szkołach albo też jako komisje wspólne dla dwu lub więcej szkół.

Skład i organizację państwowych komisji kwalifikacyjnych oraz ich regulamin ustala zarządzenie Ministra Oświaty.

§  7.
Do słuchaczy studium wstępnego stosują się odpowiednio przepisy dotyczące praw, obowiązków oraz odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów szkół wyższych.

Rada studium może jednomyślną uchwałą usunąć ze studium wstępnego słuchacza, który z powodów nieusprawiedliwionych opuszcza wykłady lub ćwiczenia.

§  8.
Nauka na studium wstępnym trwa jeden rok.
§  9.
Minister Oświaty ustala szczegółowe programy i maksymalną liczbę przyjęć słuchaczy na studium wstępne oraz sprawuje nadzór nad nauką i wychowaniem na studium wstępnym.
§  10.
Studium wstępne dzieli się na trzy kierunki programowe: humanistyczny, matematyczno-fizyczny i przyrodniczy.
§  11.
Przeniesienie się słuchacza w ciągu roku na inny kierunek programowy może nastąpić za zezwoleniem Ministra Oświaty na wniosek rady studium, zmiana zaś kierunku studiów - również za zezwoleniem Ministra Oświaty - na wniosek komisji egzaminacyjnej, powzięty przy egzaminie końcowym.
§  12.
Po zakończeniu nauki na studium wstępnym odbywa się egzamin końcowy według regulaminu ustalonego przez Ministra Oświaty.
§  13.
Absolwenci studium wstępnego, którzy złożyli egzamin z wynikiem pomyślnym, przechodzą bez potrzeby składania egzaminu wstępnego na pierwszy rok studiów tego wydziału, na który zostali zakwalifikowani przez państwową komisję kwalifikacyjną.
§  14.
Komisja egzaminacyjna może - oceniając uzdolnienia i przygotowanie naukowe słuchacza, który nie złożył egzaminu końcowego na studium wstępnym, skierować go do odpowiedniej klasy szkoły średniej ogólnokształcącej dla dorosłych lub na kurs kształcący zawodowo. Skierowania dokonuje komisja egzaminacyjna studium wstępnego w porozumieniu z przedstawicielem kuratorium okręgu szkolnego, wyznaczonym przez kuratora danego okręgu.

Skierowanie to zastępuje egzamin wstępny do szkoły średniej ogólnokształcącej dla dorosłych lub na kurs kształcący zawodowo.

§  15.
Rozporządzenie niniejsze nie dotyczy szkół wyższych, o których mowa w art. 112 dekretu z dnia 28 października 1947 r. o organizacji nauki i szkolnictwa wyższego (Dz. U. R. P. Nr 66, poz. 415).
§  16.
Dotychczasowy wstępny rok studiów, utworzony dekretem z dnia 24 maja 1945 r. (Dz. U. R. P. Nr 21, poz. 122), przekształca się na studium wstępne i poddaje się przepisom niniejszego rozporządzenia.
§  17.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1948.34.234

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Organizacja i programy studiów wstępnych w szkołach wyższych.
Data aktu: 20/06/1948
Data ogłoszenia: 23/07/1948
Data wejścia w życie: 23/07/1948