Likwidacja Kasy Emerytalnej dla robotników kolei państwowych w b. dzielnicy pruskiej.

USTAWA
z dnia 15 czerwca 1939 r.
o likwidacji Kasy Emerytalnej dla robotników kolei państwowych w b. dzielnicy pruskiej.

Art.  1.

Określenia, używane w ustawie niniejszej:

1)
"Kasa Emerytalna" - oznacza Kasę Emerytalną dla robotników kolei państwowych w b. dzielnicy pruskiej;
2)
"Oddział A" - oznacza Oddział A Kasy Emerytalnej;
3)
"Oddział B" - oznacza Oddział B Kasy Emerytalnej;
4)
"P. K. P." - oznacza przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe";
5)
"Zakład Ubezpieczeń Społecznych" - oznacza Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Fundusz Ubezpieczenia Emerytalnego Robotników);
6)
"Zakład w Chorzowie" - oznacza Zakład Ubezpieczenia na Wypadek Inwalidztwa w Chorzowie;
7)
"ustawa o ubezpieczeniu społecznym" - oznacza ustawę z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. R. P. Nr 51, poz. 396) wraz z późniejszymi zmianami;
8)
"emerytalne przepisy kolejowe" - oznacza przepisy, wydawane na podstawie art. 25 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. R. P. z 1930 r. Nr 89, poz. 705) w brzmieniu, nadanym art. 11 ustawy z dnia 18 marca 1932 r. (Dz. U. R. P. Nr 26, poz. 239).
Art.  2.
(1)
Kasa Emerytalna ulega likwidacji z dniem 31 grudnia 1939 r.
(2)
Z dniem tym wygasają wszelkie uprawnienia z tytułu ubezpieczenia w Kasie Emerytalnej, z wyjątkiem uprawnień, wynikających z zastosowania ustawy niniejszej oraz emerytalnych przepisów kolejowych.
Art.  3.
(1)
P. K. P. przejmuje z dniem 1 stycznia 1940 r. prawa i obowiązki Kasy Emerytalnej z zastrzeżeniem odmiennych przepisów ustawy niniejszej.
(2)
Do przejmowanego przez P. K. P. majątku Kasy Emerytalnej stosuje się odpowiednio rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe".
(3)
P. K. P. wolne jest od wszelkich podatków, danin i opłat publicznych, związanych z przejęciem majątku Kasy Emerytalnej,
Art.  4.
(1)
Uprawnienia do świadczeń z Oddziału A i z Oddziału B z tytułu wypadków losowych, zaszłych przed dniem 1 stycznia 1940 r., będą realizowane przez P. K. P. w wymiarze i na warunkach, obowiązujących Kasę Emerytalną w dniu 31 grudnia 1939 r.
(2)
Świadczenia dla wdów i sierot, pozostałych po osobach zmarłych po dniu 31 grudnia 1939 r., a uprawnionych do świadczeń, określonych w ust. (1), będzie przyznawać i wypłacać P. K. P. w wymiarze i na warunkach, obowiązujących Kasę Emerytalną w dniu 31 grudnia 1939 r., z tym zastrzeżeniem, że łączna miesięczna kwota świadczeń rentowych z Oddziału B nie może przekraczać miesięcznej kwoty świadczeń rentowych z tego Oddziału, służących zmarłemu ubezpieczonemu.
(3)
Postępowanie w sprawie świadczeń z Oddziału A i Oddziału B z tytułu wypadków losowych, zaszłych przed dniem 1 stycznia 1940 r., nie zakończone przez Kasę Emerytalną, dokończone będzie przez P. K. P. na podstawie przepisów, obowiązujących w dniu 31 grudnia 1939 r.
Art.  5.

Rozporządzenie Ministrów Komunikacji i Opieki Społecznej może powierzyć Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych i Zakładowi w Chorzowie wypłacanie na rachunek i na koszt P. K. P. niektórych kategorii świadczeń, określonych w art. 4.

Art.  6.

Pracownicy P. K. P. - z wyjątkiem zatrudnionych na podstawie umowy o pracę - obowiązkowo ubezpieczeni w Kasie Emerytalnej w dniu 31 grudnia 1939 r., będą objęci z dniem 1 stycznia 1940 r. emerytalnymi przepisami kolejowymi.

Art.  7.
(1)
Osoby, podlegające w dniu 31 grudnia 1939 r. obowiązkowi ubezpieczenia w Kasia Emerytalnej, a nie objęte przepisem art. 6, będą objęte z dniem 1 stycznia 1940 r. obowiązkiem ubezpieczenia emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych albo w Zakładzie w Chorzowie, w zależności od miejsca zatrudnienia tych osób.
(2)
Okresy, podlegające w dniu 31 grudnia 1939 r. zaliczeniu do ubezpieczenia w Oddziała A, będą uwzględniane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Zakład w Chorzowie przy ustalaniu uprawnień do świadczeń i wymiarze świadczeń, zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym i ordynacji ubezpieczeniowej z dnia 19 lipca 1911 r. (Dz. Ustaw Rzeszy, str. 509) w brzmieniu, obowiązującym w górnośląskiej części województwa śląskiego oraz z przepisami wykonawczymi, wydanymi na ich podstawie.
(3)
Ubezpieczenie w Oddziale A w wydziałach obwodowych Nr 1 i 2 Kasy Emerytalnej w okresie od dnia 1 stycznia 1934 r. do dnia 31 grudnia 1939 r. będzie uważane za ubezpieczenie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
Art.  8. 1

(1)
P. K. P. przekazywać będzie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych każdorazowo po ustaleniu przez ten Zakład konkretnego świadczenia rentowego skapitalizowaną cząstkę renty za okres ubezpieczenia w Oddziale A Kasy Emerytalnej.
(2)
Minister Komunikacji i Minister Pracy i Opieki Społecznej ustalą zasady kapitalizacji renty.
Art.  9.
(1)
Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Zakład w Chorzowie przejmują z dniem 1 stycznia 1940 r. zobowiązania z tytułu ubezpieczenia w Oddziale A wobec osób, nie objętych przepisami art.: 4, 6, 7, 14 i 15. Art. 7 ust. (2) i (3) stosuje się odpowiednio.
(2)
Rozporządzenie Ministrów Komunikacji i Opieki Społecznej ustala zasady pokrycia przez P. K. P. zobowiązań ubezpieczeniowych, przejętych przez zakłady na podstawie ust. (1).
Art.  10.

P. K. P. zwróci osobom - określonym w art. 7 ust. (1) i art. 9 ust. (1), które do dnia 31 grudnia 1939 r. nie przebyły pięciu lat w ubezpieczeniu w Oddziale B - w przypadkach, wymienionych w § 34 statutu Kasy Emerytalnej, wpłacone przez te osoby składki z oprocentowaniem prostym 41/2% od sta rocznie z dołu.

Art.  11.
(1)
Osoby, określone w art. 7 ust. (1) i art. 9 ust. (1), które do dnia 31 grudnia 1939 r. przebyły co najmniej pięć lat w ubezpieczeniu w Oddziale B - zachowują, bez potrzeby dalszego opłacania składek, prawo do świadczeń, określonych w statucie Kasy Emerytalnej dla Oddziału B, jeżeli prawo to do dnia 31 grudnia 1939 r. nie wygasło.
(2)
Świadczenia służyć będą również członkom rodzin, pozostałych po osobach, określonych w ust. (1).
(3)
P. K. P. 'będzie przyznawać i wypłacać świadczenia w wysokości i na warunkach, obowiązujących dla Oddziału B w dniu 31 grudnia 1939 r., przy czym okresy zatrudnienia po tym dniu nie będą zaliczane do ubezpieczenia w Oddziale B.
(4)
Łączna, miesięczna kwota świadczeń rentowych dla wdowy i sierot, przyznanych przez P. K. P. na podstawie ust. (3), nie może przekraczać miesięcznej kwoty świadczeń rentowych z Oddziału B, służących zmarłemu.
Art.  12.

Świadczenia, określone w art. 11, nie będą służyły:

1)
osobom, które będąc po dniu 31 grudnia 1939 r. ubezpieczone w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych lub w Zakładzie w Chorzowie, objęte zostaną następnie emerytalnymi przepisami kolejowymi;
2)
członkom rodzin, pozostałym po osobach, wymienionych w pkt 1).
Art.  13.
(1)
Świadczenia, wypłacane przez P. K. P. na podstawie art. 4, 10, 11 i 14, będą uważane za świadczenia, pobierane z publicznoprawnej instytucji ubezpieczeń społecznych.
(2)
Spory o świadczenia, o których mowa w ust. (1), będą rozstrzygały organa orzekające w sprawach ubezpieczenia emerytalnego robotników w województwach poznańskim, pomorskim i górnośląskiej części województwa śląskiego.
Art.  14.
(1)
P. K. P. zwróci osobom - objętym emerytalnymi przepisami kolejowymi, które w dniu 31 grudnia 1939 r. będą kontynuowały dobrowolnie ubezpieczenie w Oddziale A - na ich wniosek składki, wpłacone dobrowolnie do Oddziału A po ustaniu obowiązku ubezpieczenia w Kasie Emerytalnej. Roszczenie o zwrot tych składek przedawnia się z dniem 31 grudnia 1941 r.
(2)
Składki będą zwrócone z oprocentowaniem prostym 4 1/2% rocznie z dołu.
Art.  15.
(1)
Osoby, objęte emerytalnymi przepisami kolejowymi, będą mogły podtrzymywać swe uprawnienia z tytułu ubezpieczenia w Oddziale A wobec zagranicznych instytucyj ubezpieczeń społecznych, przez dobrowolne ubezpieczenie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych albo w Zakładzie w Chorzowie, przy odpowiednim zastosowaniu przepisu art. 7 ust. (2) i (3).
(2)
Nie stosuje się art. 14 do osób, określonych w ust. (1).
Art.  16.

O ile ustawa niniejsza nie stanowi inaczej, tracą moc prawną z dniem jej wejścia w życie wszelkie przepisy w zakresie, unormowanym tą ustawą.

Art.  17.

Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrom Komunikacji i Opieki Społecznej.

Art.  18.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1940 r., art. 2 zaś - z dniem 31 grudnia 1939 r.

1 Art. 8 zmieniony przez art. 1 dekretu z dnia 20 marca 1946 r. (Dz.U.46.13.89) zmieniającego nin. ustawę z dniem 19 kwietnia 1946 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1939.55.347

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Likwidacja Kasy Emerytalnej dla robotników kolei państwowych w b. dzielnicy pruskiej.
Data aktu: 15/06/1939
Data ogłoszenia: 26/06/1939
Data wejścia w życie: 01/01/1940, 31/12/1939