Przekształcanie się kas chorych na ubezpieczalnie społeczne i ustalenie okręgów i siedzib ubezpieczalni.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA OPIEKI SPOŁECZNEJ
z dnia 30 grudnia 1933 r.
o przekształceniu się kas chorych na ubezpieczalnie społeczne i ustaleniu okręgów i siedzib ubezpieczalni.

Na podstawie art. 258 ust. 1 pkt. 1, 306 ust. 2 pkt. 1 i art. 319 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznem (Dz. U. R. P. Nr. 51, poz. 396) oraz w związku z § 1 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1933 r. w sprawie wejścia w życie ustawy o ubezpieczeniu społecznem (Dz. U. R. P. Nr. 102, poz. 789) zarządzam co następuje;
§  1.
Kasy Chorych, działające na podstawie ustawy z dnia 19 maja 1920 r. o obowiązkowem ubezpieczeniu na wypadek choroby (Dz. U. R. P. Nr. 44, poz. 272), przekształcają się z dniem 1 stycznia 1934 r. na ubezpieczalnie społeczne.

Okręgi i siedziby ubezpieczalni społecznych ustala załącznik do niniejszego rozporządzenia.

§  2.
Ubezpieczeni w jednej; z kas chorych stają się - jeżeli ustawa o ubezpieczeniu społecznem nie stanowi inaczej - ubezpieczonymi w ubezpieczalni, w której okręgu znajduje się miejsce ich zatrudnienia (art. 21 wymienionej ustawy).

Okresy ubezpieczenia w jednej z kas chorych uważane będą przy ocenie prawa do świadczeń ubezpieczalni jako okresy ubezpieczenia w zakresie art. 1 pkt. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznem.

Osobom, korzystającym ze świadczeń kasy chorych lub mającym do nich prawo z tytułu wypadków choroby lub połogu, zaszłych przed dniem 1 stycznia 1934 r., przysługuje prawo do świadczeń według norm, określonych w statucie tej kasy aż do wyczerpania okresu, przewidzianego w tym statucie.

§  3.
Składki, należne kasie chorych za czas przed dniem 1 stycznia 1934 r., mają być wpłacone tej ubezpieczalni społecznej, w której okręgu znajduje się miejsce zatrudnienia osób, za które należą się składki.
§  4.
Majątek, prawa i zobowiązania kasy chorych przechodzą na ubezpieczalnię społeczną, której okrąg obejmuje okrąg danej kasy.

W tych przypadkach, w których okrąg kasy chorych dzieli się pomiędzy dwie lub więcej ubezpieczalnie, podział majątku, praw i zobowiązań następuje według zasad, ustalonych w niniejszem rozporządzeniu, co nie uchyla jednak solidarnej odpowiedzialności majątkowej tych ubezpieczalni za zobowiązania kasy chorych.

Ubezpieczalnię, która przy przekształceniu się nie objęła całego okręgu kasy chorych z powodu włączenia części tego okręgu do innej ubezpieczalni, lecz większą część tego okręgu, oznacza się w niniejszem rozporządzeniu jako "ubezpieczalnie oddającą", ubezpieczalnię zaś, która objęła pozostałą część okręgu innej kasy jako "ubezpieczalnie obejmującą".

§  5.
Przekazanie ubezpieczalni obejmującej części majątku, praw i zobowiązań, przechodzących na nią w związku z przejęciem części okręgu innej kasy oraz wszystkie czynności z tem związane, przeprowadza komisarz zarządzający ubezpieczalni oddającej, jako komisarz likwidacyjny.
§  6.
W dniu 1 stycznia 1934 r. następuje prowizoryczne oddanie komisarzowi zarządzającemu ubezpieczalni obejmującej majątku, zobowiązań, ksiąg i aktów, podlegających przekazaniu.

Prowizoryczne oddanie odbywa się w obecności dyrektorów obu ubezpieczalni i wyznaczonych przez nich urzędników. Protokół zdawczo-odbiorczy otrzymują obie ubezpieczalnie, właściwy państwowy urząd ubezpieczeń i Izba Ubezpieczeń Społecznych.

Przejęcie przez ubezpieczalnię obejmującą dotyczy zobowiązań oraz majątku nieruchomego i ruchomego, który w dniu 1 stycznia 1934 r. znajduje się na terytorjum włączonem do okręgu tej ubezpieczalni.

Komisarz ubezpieczalni oddającej obowiązany jest wpłacić w tym dniu ubezpieczalni obejmujące na poczet późniejszego rozrachunku taką część płynnych zasobów byłej kasy chorych, jaka odpowiada stosunkowi sumy wymierzonych na oddawanej części okręgu kasy składek za drugie półrocze 1933 r. do ogólnej sumy tych składek w tym samym okresie.

Z dniem 1 stycznia 1934 r. następuje oddanie i odbiór ksiąg i aktów potrzebnych dla udzielania świadczeń i poboru składek.

§  7.
Komisarz zarządzający ubezpieczalni oddającej obowiązany jest w stosunku do obszaru oddawanego sporządzić zestawienie należności b. kasy chorych od pracodawców według stanu na dzień 31 grudnia 1933 r. (łącznie z wymiarem składek za grudzień 1933 r.) i najpóźniej do dnia 25 stycznia oddać protokólarnie ubezpieczalni obejmującej.
§  8.
Ostateczny podział majątku uskuteczniony zostanie przez specjalną komisję, w skład której wchodzą: delegat państwowego urzędu ubezpieczeń i po dwie osoby, wydelegowane przez komisarzy zarządzających obu ubezpieczalni, przy zastosowaniu ust. 2 § 6.

Komisja przeprowadza badanie i ocenę bilansu zamknięcia za rok 1933, oraz sprawdza jego zgodność ze stanem faktycznym.

Komisja sporządza ze swych czynności protokół, który podpisują wszyscy członkowie komisji.

Protokół sporządza się w 4-ch egzemplarzach, z których dwa otrzymują zainteresowane ubezpieczalnie, jeden państwowy urząd ubezpieczeń oraz jeden Izba Ubezpieczeń Społecznych.

§  9.
Komisja przeprowadza ostateczny podział majątku według następujących zasad:

Ustala się czysty majątek, który wraz z oddawanym obecnie terenem wniosła b. powiatowa kasa chorych, zlikwidowana na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 28 września 1931 r. w sprawie reorganizacji kas chorych (Dz. U. R. P. Nr. 94, poz. 724), powiększony lub pomniejszony o stosunkową część przyrostu lub ubytku czystego majątku, wynikającego z działalności zreorganizowanej kasy chorych za czas od 1 stycznia 1932 r. do dnia 31 grudnia 1933 r.

Wartość czystego majątku, wniesionego przez b. powiatową kasę chorych, przyjmuje się w wysokości, ustalonej likwidacyjnym bilansem zamknięcia, sporządzonym według stanu na dzień 31 grudnia 1931 r.

Jeżeli z obszaru b. powiatowej kasy chorych, przejętego przez kasę zreorganizowaną w dniu 31 grudnia 1931 r., oddaje się tylko część, wówczas majątek b. powiatowej kasy chorych dzieli się w stosunku proporcjonalnym do sum składek na poszczególnych częściach obszaru, wymierzonych za lala 1929, 1930 i 1931.

Przyrost lub ubytek czystego majątku ustala się przez wyprowadzenie różnicy pomiędzy kwotą czystego majątku według sporządzonego ze stanem na dzień 31 grudnia 1933 r. bilansu zamknięcia, a kwotą czystego majątku według sporządzonego ze stanem na dzień 1 stycznia 1932 r. bilansu otwarcia.

Obliczenie wymienionego w poprzednim ustępie przyrostu lub ubytku uskutecznia się w proporcjonalnym stosunku do sum składek na poszczególnych częściach obszaru za lata 1932 i 1933.

Komisja ustala składniki majątkowe oraz zobowiązania i ciężary, jakie w ostatecznym podziale mają być przyjęte przez ubezpieczalnię obejmującą. Różnica sum wynikłych z ostatecznego podziału aktywów i pasywów ma się równać kwocie czystego majątku, jaki przejmuje ubezpieczalnia obejmująca od ubezpieczalni oddającej.

§  10.
Decyzja komisji w sprawie podziału majątku i zobowiązań podlega zatwierdzeniu właściwego państwowego urzędu ubezpieczeń.

Decyzja zatwierdzająca jest ostateczna.

§  11.
Od wartości majątku, przypadającego na poszczególne ubezpieczalnie, potrąca się wartość przejętej już przez nie zgodnie z § 6 części majątku oraz wypłacone im sumy gotówkowe.
§  12.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1934 r.

ZAŁĄCZNIK  1

L.p. Nazwa ubezpieczalni Okrąg ubezpieczalni (powiaty administracyjne) Siedziba ubezpieczalni
1 Ubezpieczalnia Społeczna w Baranowiczach baranowicki, słonimski, stołpecki, nieświeski, kosowski Baranowicze
2 " " " Białej bialski, wadowicki, żywiecki Biała
3 " " " Białymstoku białostocki, wysoko - mazowiecki, bielski, wołkowyski, miasto Białystok bielski, cieszyński, miasto Bielsko Białystok
4 " " " Bielsku bielski, cieszyński, miasto Bielsko Bielsko
5 " " " Brześciu brzeski, prużański, kobryński, bialski Brześć n. B.
6 " " " Brzeżanach brzeżański, przemyślański, rohatyński, podhajecki Brzeżany
7 " " " Bydgoszczy bydgoski, szubiński, sępoleński, wyrzyski, miasto Bydgoszcz Bydgoszcz
8 " " " Chrzanowie chrzanowski Chrzanów
9 " " " Ciechanowie ciechanowski, mławski, przasnyski, makowski, pułtuski Ciechanów
10 " " " Częstochowie częstochowski, wieluński, miasto Częstochowa Częstochowa
11 " " " Czortkowie czortkowski, buczacki, kopyczyniecki, borszczowski, zaleszczycki Czortków
12 " " " Drohobyczu drohobycki, samborski, turczański, rudecki Drohobycz
13 " " " Gdyni morski, kartuski, miasto Gdynia Gdynia
14 " " " Gnieźnie gnieźnieński, średzki, wrzesiński, żniński, miasto Gniezno Gniezno
15 " " " Grodnie grodzieński, sokólski, augustowski suwalski Grodno
16 " " " Grodzisku nowotomyski, wolsztyński, kościański Grodzisk
17 " " " Grudziądzu grudziądzki, chełmiński, brodnicki, lubawski, działdowski, rypiński, miasto Grudziądz Grudziądz
18 " " " Inowrocławiu inowrocławski, mogileński, miasto Inowrocław Inowrocław
19 " " " Kaliszu kaliski, koniński, turecki Kalisz
20 " " " Kielcach kielecki, włoszczowski, jędrzejowski, pińczowski, stopnicki Kielce
21 " " " Kołomyi kołomyjski, horodeński, śniatyński, kosowski Kołomyja
22 " " " Krakowie krakowski, olkuski, miechowski, miasto Kraków Kraków
23 " " " Krośnie krośnieński, brzozowski, sanocki, leski Krosno
24 " " " Kutnie kutnowski, kolski, łęczycki, łowicki Kutno
25 " " " Lesznie leszczyński, rawicki, gostyński Leszno
26 " " " Lidzie lidzki, nowogródzki, szczuczyński, wołożyński Lida
27 " " " Lublinie lubelski, janowski, puławski, lubartowski, włodawski, chełmski, miasto Lublin Lublin
28 " " " Lwowie lwowski, bobrecki, gródecki, jaworowski, rawski, sokalski, żółkiewski, miasto Lwów Lwów
29 " " " Łodzi łódzki, miasto Łódź Łódź
30 " " " Łomży łomżyński, szczuczyński, ostrołęcki, ostrowski Łomża
31 " " " Łucku łucki, horochowski, kowelski, włodzimierski, lubomelski, koszyrski Łuck
32 " " " Nowym Sączu nowosądecki, limanowski, gorlicki,

jasielski

Nowy Sącz
33 " " " Ostrowie ostrowski, kępiński, krotoszyński, jarociński Ostrów
34 " " " Ostrowcu opatowski, iłżecki Ostrowiec
35 " " " Pabianicach łaski, sieradzki Pabianice
36 " " " Pińsku piński, drohicki, łuniniecki Pińsk
37 " " " Piotrkowie piotrkowski, radomszczański Piotrków
38 " " " Płocku płocki, sierpecki, gostyński, płoński Płock
39 " " " Poznaniu poznański, śremski, miasto Poznań Poznań
40 " " " Przemyślu przemyski, mościski, dobromilski, Przemyśl
jarosławski, lubaczowski, przeworski
41 " " " Radomiu radomski, konecki, kozienicki, miasto Radom Radom
42 " " " Równem rówieński, zdołbunowski, kostopolski, sarneński, stoliński, dubieński, krzemieniecki Równe
43 " " " Rzeszowie rzeszowski, ropczycki, kolbuszowski, łańcucki Rzeszów
44 " " " Siedlcach siedlecki, węgrowski, sokołowski, łukowski, radzyński Siedlce
45 " " " Sosnowcu zawierciański, będziński, miasto Sosnowiec Sosnowiec
46 " " " Stanisławowie stanisławowski, tłumacki, nadwórniański Stanisławów
47 " " " Stryju stryjski, żydaczowski, kałuski, doliński Stryj
48 " " " Obornikach szamotulski, czarnkowski, międzychodzki, obornicki, chodzieski, wągrowiecki Oborniki
49 " " " Tarnobrzegu tarnobrzeski, sandomierski, mielecki, niżański Tarnobrzeg
50 " " " Tarnopolu tarnopolski, trembowelski, skałacki, zbaraski Tarnopol
51 " " " Tarnowie tarnowski, dąbrowski, brzeski, bocheński Tarnów
52 " " " Tczewie starogardzki, kościerski, tczewski,

tucholski, chojnicki, świecki

Tczew
53 " " " Tomaszowie Maz. brzeziński, rawski, opoczyński Tomaszów Maz.
54 " " " Toruniu toruński, wąbrzeski, miasto Toruń Toruń
55 " " " Warszawie warszawski, radzymiński, miński, garwoliński, grójecki, miasto Warszawa Warszawa
56 " " " Wilnie wileńsko-trocki, święciański, brasławski, dziśnieński, postawski, wilejski, mołodecki, oszmiański, miasto Wilno Wilno
57 " " " Włocławku włocławski, nieszawski, lipnowski Włocławek
58 " " " Zakopanem nowotarski, myślenicki Zakopane
59 " " " Zamościu zamojski, biłgorajski, krasnostawski, tomaszowski, hrubieszowski Zamość
60 " " " Złoczowie złoczowski, zborowski, kamionecki, radziechowski, brodzki Złoczów
61 " " " Żyrardowie błoński, skierniewicki, sochaczewski Żyrardów
1 Załącznik:

- zmieniony przez § 6 rozporządzenia z dnia 23 grudnia 1935 r. o likwidacji Ubezpieczalni Społecznych w Brodnicy w Obornikach oraz o zmianie siedziby Ubezpieczalni Społecznej w Starogardzie(Dz.U.35.96.613) z dniem 1 stycznia 1936 r.

- zmieniony przez § 5 rozporządzenia z dnia 10 grudnia 1936 r. o likwidacji Ubezpieczalni Społecznych w Tucholi, Jarosławiu, Kowlu i Dubnie (Dz.U.36.92.642) z dniem 1 stycznia 1937 r.

- zmieniony przez § 5 rozporządzenia z dnia 10 grudnia 1936 r. o likwidacji Ubezpieczalni Społecznych w Tucholi, Jarosławiu, Kowlu i Dubnie (Dz.U.36.92.642) z dniem 1 stycznia 1938 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1933.103.819

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Przekształcanie się kas chorych na ubezpieczalnie społeczne i ustalenie okręgów i siedzib ubezpieczalni.
Data aktu: 30/12/1933
Data ogłoszenia: 31/12/1933
Data wejścia w życie: 01/01/1934