Niektóre zmiany w przepisach tymczasowych o urządzeniu sądownictwa w b. Królestwie Polskiem.

USTAWA
z dnia 18 marca 1921 r.
w przedmiocie niektórych zmian w przepisach tymczasowych o urządzeniu sądownictwa w b. Królestwie Polskiem.

Art.  1.

Artykuły 5, 6, 7, i 24 przepisów tymczasowych o urządzeniu sądownictwa w b. Królestwie Polskiem (Dz. Urz. Dep. Spraw. № 1) otrzymują brzmienie następujące:

Art. 5. Sąd Pokoju stanowią: sędzia i ławnicy.

Sądy Pokoju wyrokują w sprawach cywilnych i karnych w komplecie, złożonym z sędziego pokoju, jako przewodniczącego i 2 ławników. Wszelako w sądach Pokoju dla miast powiatowych lub miast, mających ponad 10 tysięcy mieszkańców, sędziowie pokoju prawnicy wyrokują jednoosobowo zarówno w sprawach cywilnych, jak i karnych. Poszczególne czynności sądowe, przewidziane w ustawach, pełni sędzia pokoju pozatem bez udziału ławników.

Nieobecnego sędziego pokoju, do czasu wyznaczenia specjalnego zastępcy przez Ministra Sprawiedliwości, może zastąpić ławnik, upoważniony do tego przez Sąd Okręgowy na posiedzeniu ogólnem połączonych wydziałów; ławnik jednak nie może rozpoznawać spraw jednoosobowo.

Art. 6. Sąd Okręgowy stanowią: prezes, wiceprezes, sędziowie okręgowi i sędziowie śledczy.

Sądy Okręgowe wyrokują, o ile w myśl przepisów szczególnych nie należy orzekać jednoosobowo, w następujących kompletach:

a) w sprawach cywilnych i karnych w komplecie, złożonym z trzech sędziów;

b) w sprawach handlowych w komplecie, złożonym z jednego sędziego, jako przewodniczącego i dwóch ławników. Ławnika nieobecnego może zastąpić sędzia.

Przez sędziów rozumieć należy także prezesa i wiceprezesów.

Do uzupełnienia kompletu może być z decyzji prezesa sądu powołany sędzia śledczy, sędzia pokoju lub też zastępca sędziego, wyznaczony na to stanowisko przez Ministra Sprawiedliwości. Sędzia śledczy nie bierze jednak udziału w sądzeniu sprawy, w której prowadzi śledztwo.

Przewodniczy w komplecie sędzia okręgowy.

Poszczególne czynności sądowe, przewidziane w ustawach, pełnią sędziowie okręgowi jednoosobowo.

Komplety do spraw handlowych będą utworzone tylko w sądach wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości. W innych okręgach sprawy handlowe rozstrzyga Sąd Okręgowy w zwykłym komplecie cywilnym.

Art. 7. Sąd Apelacyjny stanowią: prezes, wiceprezesi i sędziowie apelacyjni.

Sądy Apelacyjne wyrokują w komplecie, złożonym z trzech sędziów.

Przez sędziów apelacyjnych rozumieć należy także prezesa i wiceprezesów.

Do uzupełnienia kompletu może być powołany z decyzji prezesa sądu sędzia okręgowy, nie ma jednak prawa przewodniczyć w komplecie Sądu Apelacyjnego.

Art. 24. Ławników do Sądu Pokoju powołuje prezes Sądu Okręgowego z listy osób, ułożonej przez zgromadzenia gminne i rady miejskie a w miejscowościach, gdzie takich instytucji niema, przez instytucje, które wskaże Minister Sprawiedliwości. Kandydatów na ławników Sądów Pokoju z gmin wiejskich wybierają zgromadzenia gminne według przepisów, które wyda Minister Sprawiedliwości. Lista proponowanych ławników powinna zawierać conajmniej podwójną, w stosunku do wskazanej przez prezesa sądu, liczbę kandydatów. Osoby, zamieszczone w liście, które nie będą powołane na ławników, ani też nie będą wykreślone z listy dla braku wymaganych przymiotów, będą zastępcami ławników. Ławnikiem i jego zastępcą może być jedynie nieposzlakowany obywatel polski, używający pełni praw i posiadający dostateczna, znajomość języka polskiego w słowie i piśmie. Urząd ławnika trwa trzy lata. Ławnik ustępujący winien jednak pełnić swój urząd aż do powołania następcy.

Ławników do kompletów handlowych Sądu Okręgowego (art. 6) wybiera kupiectwo stosownie do przepisów, obowiązujących przy wyborze sędziów handlowych. Ławnicy ci używają tytułu sędziów handlowych i prócz udziału w sądzeniu spraw handlowych pełnią czynności, przez ustawy sędziom handlowym powierzone. Winni oni oprócz przymiotów wyżej określonych posiadać wykształcenie średnie. Liczbę sędziów handlowych określa Minister Sprawiedliwości.

Art.  2.

Ustawa niniejsza obowiązuje w okręgach sądów apelacyjnych warszawskiego i lubelskiego i wchodzi w życie w dni 30 po ogłoszeniu. Wykonanie jej powierza się Ministrowi Sprawiedliwości.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1921.30.172

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Niektóre zmiany w przepisach tymczasowych o urządzeniu sądownictwa w b. Królestwie Polskiem.
Data aktu: 18/03/1921
Data ogłoszenia: 06/04/1921
Data wejścia w życie: 07/05/1921