Ograniczenia spożycia w zakładach publicznych.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA APROWIZACJI
z dnia 31 grudnia 1919 r.
w przedmiocie ograniczeń spożycia w zakładach publicznych. *

Na podstawie dekretu Naczelnika Państwa z dn. 11. I. 1919 r. (Dz. Praw № 7, poz. 109) art. 9 ustawy o obrocie ziemiopłodami z d. 18. XI. 1919 r. (Dz. Ustaw R. P. № 89 poz. 485), zarządza się co następuje:
Art.  1. 1

Wszystkie zakłady ze spożyciem na miejscu (restauracje, pensjonaty, garnkuchnie, bary, bufety publiczne i klubowe, mleczarnie, kawiarnie, hotele, - również przy podawaniu potraw do pokoji, - cukiernie i t. p.) obowiązane są przestrzegać następujących ograniczeń co do niżej wymienionych artykułów pierwszej potrzeby, a piekarnie - ograniczeń, wymienionych pod A., a) i b).

A.

Mąka i pieczywo.

a)
Wypiek białego pieczywa dozwolony jest w ramach istniejących przepisów, bez dodatku cukru i masła, jedynie w formie bułek o wadze nieprzekraczającej 40 gr. Waga i cena bułek sprzedawanych musi być oznaczona w sposób widoczny w miejscach sprzedaży pieczywa.

Rozporządzenie, zakazujące wypieku wszelkiego rodzaju ciast i ciasteczek, pianek, pasztecików, sucharków etc. z d. 7. IV 1919 r. i z dn. 25 września 1919 r. pozostaje nadal w mocy.

b)
sprzedaż detaliczna względnie podawanie bułek może się odbywać nie wcześniej, niż w 4 godziny po zupełnem ostudzeniu; chleb niekontyngensowy może być sprzedawany dopiero w 12 godzin po wypieku,
c)
do obiadów i kolacji oraz do dań porcjowych w powyższych zakładach wolno jest podawać każdej osobie jeden kawałek chleba lub bułkę o wadze do 40 gr. i to tylko na zamówienie. Pozostawianie na stołach restauracyjnych bułek lub chleba jest zakazane. Cena na chleb i bułki podawana do potraw nie może przekraczać ceny nabycia z dodatkiem 15%.
d)
wyżej wymienionym zakładom nie wolno podejmować się wypieku pieczywa i ciast oraz ciasteczek, z mąki dostarczonej przez zamawiającego, jak też nie wolno im przyjmować gotowego ciasta do odpieczenia.

B.

Cukier.

a)
Używanie cukru w celu słodzenia napoji zimnych i gorących, omletów i innych legumin jest wzbronione.

C.

Mleko.

a)
(uchylona).
b)
wyrób, podawanie, sprzedawanie i spożywanie śmietanki i kremów jest wzbronione.

D.

Masło.

Masło porcjowe może być podawane w kawałkach o wadze 15 gr. do pieczywa od godz. 6 do 10 rano i od 6 i pół do 9 wieczór.

E.

Potrawy.

a)
Wolno podawać obiady tylko od godz. 1 do 5 pp., kolacje od godz. 7 do 11 wieczór; od godz. 5 aż do 7 wzbronionem jest wydawanie obiadów i wszelkiego rodzaju potraw. Przepis ten nie stosuje się do restauracji kolejowych, obowiązuje jednak w wagonach restauracyjnych;
b)
obiady mogą się składać co najwyżej z zupy, jednego mięsa lub ryby, jarzyn, kompotu i czarnej kawy, a conajmniej z dwuch dań t. j. z zupy i jednego mięsa z jarzyną. Obiad z dwuch dań musi być umieszczany w cennikach i podawany;

Ze względu na stosunki lokalne organa Min. Aprowizacji I inst. mogą uregulować odmiennie przepisy co do obiadów;

c)
(uchylona);
d)
spis potraw niedozwolonych do przyrządzania i podawania będzie dodatkowo ogłoszony;
e)
waga samego mięsa lub ryby w daniu obiadowem lub porcjowem w stanie gotowym nie może wynosić mniej jak 100 gr. a więcej niż 150 gr. Waga musi być podana w cenniku;
f)
kanapki mogą być sporządzane tylko na chlebie lub bułce o wadze 15 gr.; a) z wędlinami o wadze 20 gr.; b) z serem o wadze 20 gr.; c) z sałatkami. Kanapki z sałatkami mogą być sprzedawane w tym wypadku, jeżeli równocześnie wystawione są na sprzedaż kanapki wymienione pod a). W skład kanapek nie mogą wchodzić sardynki, oraz konserwy puszkowe. Potrawy porcjowe zimne lub gorące mogą być wydawane tylko wprost z kuchni na zamówienie; na bufetach restauracyjnych mogą być umieszczane jedynie kanapki.

F.

Napoje.

Na każdej flaszce wina, wódek lub likierów winna być umieszczona kartka z oznaczeniem ceny flaszki i cen w sprzedaży kieliszkowej ze wskazaniem wymiaru kieliszków.
Art.  2.

Odbitka niniejszego rozporządzenia winna być umieszczona we wszystkich pokojach gościnnych zakładów wymienionych w art. 1.

Rozporządzenie powyższe obowiązuje na terytorjum Państwa Polskiego za wyłączeniem ziem byłego zaboru pruskiego po upływie dni 10 od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Art.  3.

Przekroczenie powyższych zakazów i przepisów zarówno ze strony właścicieli zakładów, jak i personelu oraz konsumentów karanem będzie w drodze administracyjnej aresztem od 14 dni do trzech miesięcy lub grzywną od 100 mk. do 50.000 marek.

Wykonanie niniejszego rozporządzenia poleca się Urzędowi walki z lichwą i spekulacją.

Sprostowanie.

W № 4 Dziennika Ustaw z dnia 21 stycznia 1920 r. do rozporządzenia w przedmiocie ograniczeń spożycia w zakładach publicznych (str. 45) do Art. 1, A c) wkradł się błąd: w zdaniu ostatniem tego punktu: zamiast "podawana" winno być "podawane".

* Rozporządzenie zmienione przez rozporządzenie z dnia 24 marca 1920 r. (M.P.20.96./2) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 27 kwietnia 1920 r. Zmiany nie zostały naniesione na tekst.
1 Art. 1:

- zmieniony przez art. 1 rozporządzenia z dnia 9 kwietnia 1920 r. (Dz.U.20.32.191) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 15 kwietnia 1920 r.

- zmieniony przez rozporządzenie z dnia 5 maja 1920 r. (Dz.U.20.42.255) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 28 maja 1920 r.

- zmieniony przez art. 3 rozporządzenia z dnia 17 sierpnia 1920 r. w sprawie zmiany cen obiadów, ustanowionych w Rozporządzeniu z dnia 24 marca 1920 r. (Monitor Polski Nr 96), obowiązujących w m.st. Warszawie, oraz - częściowe uchylenie Rozp. Ministra Aprow. z dnia 31 grudnia 1919 r. Dz. Ust. Nr 4 (poz. 21). (Dz.U.20.79.536) z dniem 20 sierpnia 1920 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1920.4.21

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Ograniczenia spożycia w zakładach publicznych.
Data aktu: 31/12/1919
Data ogłoszenia: 21/01/1920
Data wejścia w życie: 01/02/1920