Paweł Bała

Ostatnie tygodnie nacechowane były ostrym sporem politycznym wokół programu SAFE – unijnego mechanizmu finansowego oferującego państwom UE długoterminowe pożyczki na inwestycje i zakupy w obszarze obronności – oraz alternatywnej propozycji przedstawianej przez Prezydenta RP. Choć powszechnie uznaje się, że obronność państwa wymaga wielomiliardowych nakładów z budżetu, można odnieść wrażenie, że ustawodawca nie docenił innych sposobów jej wzmocnienia, możliwych do realizacji przy znacznie mniejszych kosztach - pisze dr Paweł Bała, adwokat.

Wysadzenie torów na trasie Warszawa–Lublin w listopadzie 2025 roku obnażyło słabości systemu ochrony infrastruktury kolejowej w Polsce. Choć uniknięto katastrofy, zdarzenie stawia pytania o skuteczność działań państwa i rolę Straży Ochrony Kolei – formacji umundurowanej, której kompetencje i status prawny pozostają ograniczone w porównaniu z innymi służbami mundurowymi – pisze dr Paweł Bała, adwokat specjalizujący się w sprawach dotyczących służb mundurowych.

Czy odpalanie rac podczas Marszu Niepodległości to wykroczenie, czy może jednak integralna część oprawy zgromadzeń odbywających się 11 listopada. Analiza art. 54 Kodeksu wykroczeń oraz rozporządzenia wojewody wskazuje, że penalizacja może budzić poważne wątpliwości natury prawnej – uważa dr Paweł Bała.

Ustawa o obronie Ojczyzny bardzo dużo miejsca poświęca prawom i obowiązkom żołnierzy jako zbiorczej kategorii osób pełniących czynną służbę wojskową. Prawnie kategoria żołnierza nie jest jednolita. Wiele przepisów dotyczy żołnierzy, czyli osób pełniących czynną służbę wojskową, zawodową zasadniczą, terytorialną, w aktywnej rezerwie, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, ale część norm prawnych ograniczono do żołnierzy zawodowych, a część jest wspólna dla żołnierzy zawodowych i niezawodowych - pisze dr Paweł Bała.

W toku kampanii wyborczej na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarejestrowany kandydat zakwestionował w dość „miękki” sposób zasadność gwarantowania przez państwo bezpłatności studiów wyższych. Pogląd ten szeroko uznano za kontrowersyjny, niekiedy nawet za zupełnie niepoważny, wręcz obrazoburczy. Czy kwestionowanie bezpłatności studiów wyższych mieści się w ramach racjonalnej debaty publicznej - zastanawia się dr Paweł Bała.

Nowelizacja ustawy o obronie Ojczyzny stworzyła system gwarancji nieodpłatnej pomocy prawnej dla żołnierzy w sytuacji, gdy wykonywanie zadań służbowych mogłoby wiązać się z popełnieniem przestępstwa. Warto rozważyć stworzenie instytucji zapewniającej profesjonalną obsługę prawną procesów karnych żołnierzy Wojska Polskiego. Powołanie np. Rzecznika Praw Żołnierza, który będzie realizował zadania pomocy prawnej z urzędu dla żołnierzy za pomocą "cywilnych" obrońców.

Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakazy aresztowania Benjamina Netanjahu, premiera Izraela i Joawa Galanta, byłego ministra obrony Izraela. Prezydent RP Andrzej Duda wezwał premiera Donalda Tuska do zagwarantowania, że ewentualny pobyt Benjamina Netanjahu w Polsce pozostanie "niezakłócony", wskazując na "absolutnie wyjątkowe okoliczności" tego wydarzenia, czyli jego udział w obchodach rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau. Sprawa swój kontekst polityczny, ale i aspekt prawny: czy istnieją formalnoprawne podstawy uwzględnienia wniosku Prezydenta RP? - pisze dr Paweł Bała.

W publicznej krytyce posła Romanowskiego, co dziwi, akcentowano właściwie jedynie aspekt socjalno-ekonomiczny sprawowania mandatu, pomijając inne prawa i obowiązki wynikające z faktu bycia posłem na Sejm RP. Ostatecznie sam zainteresowany zmienił status sprawowanego mandatu poselskiego na tzw. posła niezawodowego - pisze dr Paweł Bała, adwokat.

Obserwowane przez kilka tygodni kolejki petentów przed gmachami sądów, które prowadzą punkty informacyjne Krajowego Rejestru Karnego to skutek braku wyobraźni ustawodawcy. Konsekwencja wejścia w życie ustawy z o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, która nałożyła na szeroki krąg pracowników obowiązek dowiedzenia niewinności. Szczególnie problem mogą ci, którzy mieszkali za granicą.

Zmiany prawa w celu uporządkowania chaosu prawnego regulującego udział żołnierzy Wojska Polskiego i policjantów podczas działań mających na celu ochronę granicy państwa są potrzebne. Obecne regulacje są prowizoryczne i nie przystają do wyzwań, z jakimi funkcjonariusze mierzą się na granicy. Krytycznie oceniam z zaproponowane w projekcie "nowe" zasady użycia broni w procesie ochrony granicy, które wręcz rażą kazuizmem, a w gruncie rzeczy są zbędnym rozbudowaniem obowiązujących reguł określonych przez ustawodawcę - pisze Paweł Bała, adwokat.