Paweł Bała

Wysadzenie torów na trasie Warszawa–Lublin w listopadzie 2025 roku obnażyło słabości systemu ochrony infrastruktury kolejowej w Polsce. Choć uniknięto katastrofy, zdarzenie stawia pytania o skuteczność działań państwa i rolę Straży Ochrony Kolei – formacji umundurowanej, której kompetencje i status prawny pozostają ograniczone w porównaniu z innymi służbami mundurowymi – pisze dr Paweł Bała, adwokat specjalizujący się w sprawach dotyczących służb mundurowych.

Czy odpalanie rac podczas Marszu Niepodległości to wykroczenie, czy może jednak integralna część oprawy zgromadzeń odbywających się 11 listopada. Analiza art. 54 Kodeksu wykroczeń oraz rozporządzenia wojewody wskazuje, że penalizacja może budzić poważne wątpliwości natury prawnej – uważa dr Paweł Bała.

Ustawa o obronie Ojczyzny bardzo dużo miejsca poświęca prawom i obowiązkom żołnierzy jako zbiorczej kategorii osób pełniących czynną służbę wojskową. Prawnie kategoria żołnierza nie jest jednolita. Wiele przepisów dotyczy żołnierzy, czyli osób pełniących czynną służbę wojskową, zawodową zasadniczą, terytorialną, w aktywnej rezerwie, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, ale część norm prawnych ograniczono do żołnierzy zawodowych, a część jest wspólna dla żołnierzy zawodowych i niezawodowych - pisze dr Paweł Bała.

W toku kampanii wyborczej na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarejestrowany kandydat zakwestionował w dość „miękki” sposób zasadność gwarantowania przez państwo bezpłatności studiów wyższych. Pogląd ten szeroko uznano za kontrowersyjny, niekiedy nawet za zupełnie niepoważny, wręcz obrazoburczy. Czy kwestionowanie bezpłatności studiów wyższych mieści się w ramach racjonalnej debaty publicznej - zastanawia się dr Paweł Bała.

Nowelizacja ustawy o obronie Ojczyzny stworzyła system gwarancji nieodpłatnej pomocy prawnej dla żołnierzy w sytuacji, gdy wykonywanie zadań służbowych mogłoby wiązać się z popełnieniem przestępstwa. Warto rozważyć stworzenie instytucji zapewniającej profesjonalną obsługę prawną procesów karnych żołnierzy Wojska Polskiego. Powołanie np. Rzecznika Praw Żołnierza, który będzie realizował zadania pomocy prawnej z urzędu dla żołnierzy za pomocą "cywilnych" obrońców.