Alicja Brzezińska

Po reformie oświaty zagadnienie odpowiedzialności cywilnej za wypadek w szkole regulują przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, która w znaczny sposób zmieniła zakres odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy oświaty. Potwierdza to art. 5 ust. 7 ustawy stanowiący, że organem odpowiedzialnym za te zdarzenia jest organ prowadzący szkołę. Organem prowadzącym są te podmioty, które mogą zakładać i prowadzić szkoły oraz placówki określone w ustawie o systemie oświaty. Szkoły publiczne są zakładane i prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego, ewentualnie ministrów właściwych do spraw wewnętrznych i administracji, obrony narodowej i sprawiedliwości oraz Ministra Edukacji prowadzącego szkoły dla dzieci obywateli polskich poza granicami i szkoły o charakterze eksperymentalnym. Szkoły niepubliczne mogą zaś zakładać i prowadzić inne osoby: prawne i fizyczne.

Alarmowanie o zagrożeniach w budynku szkoły odbywa się w ramach wewnętrznego systemu alarmowania z wykorzystaniem sieci wewnętrznej: dzwonka elektrycznego, urządzeń głośno mwiących a w razie awarii elektryczności dzwonka ręcznego i ustnego powiadamiania. W każdym wypadku zagrożenia wymagającego ewakuacji kilkakrotnie powtarzamy słowny komunikat EWAKUACJA oraz sygnał dźwiękowy trwający 3 minuty. Woźny szkoły przekazuje komunikat o ewakuacji do sekretariatu szkoły, na tej podstawie w klasach ogłasza się alarm i przystępuje do natychmiastowej ewakuacji. Ewakuację należy prowadzić w sposb zorganizowany kierując się ustaleniami procedury i aktualnie zaistniałą sytuacją. Komunikat o ewakuacji powinien być słownie doprowadzony do wszystkich osb znajdujących się w rejonie szkoły. Świadek niebezpiecznego zdarzenia zobowiązany jest natychmiast powiadomić sekretariat szkoły.

Ewakuacja to przedsięwzięcie mające na celu sprawne opuszczenie obiektu (lub jego części) w możliwie najkrtszym czasie przez znajdujące się tam osoby, jeżeli w wyniku zdarzenia (pożar, katastrofa budowlana, obecnie rwnież atak terrorystyczny) może wystąpić zagrożenie dla ich życia i zdrowia. Może by prowadzona przez dyrektora placwki, ale nie musi. Jednakże to dyrektor jest odpowiedzialny za jej sprawne przeprowadzenie zgodnie z instrukcją bezpieczeństwa, o ktrej mowa w rozporządzeniu MSWiA z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynkw, innych obiektw budowlanych i terenw.

Placwki oświatowe należą do grupy obiektw użyteczności publicznej przeznaczonych na stały lub czasowy pobyt ludzi. W grupie tej są szkoły, inne placwki oświatowe, internaty i domy dziecka. Z uwagi na bezpieczeństwo osb korzystających z tych obiektw muszą one spełniać surowe wymagania w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, w tym warunkw techniczno-budowlanych dla drg ewakuacyjnych i elementw wystroju wnętrz, określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunkw technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z pźn. zm.). Stąd też kierownicy placwek muszą nie tylko dbać o odpowiednie wyposażenie w sprzęt przeciwpożarowy, terminowe poddawanie go badaniom technicznym i czynnościom konserwacyjnym ale rwnież opracować i wdrożyć plany ewakuacji na wypadek pożaru lub innego zdarzenia wymagającego ewakuacji ludzi i sprzętu. Przygotowanie do zwalczania pożarw dotyczy przygotowania personelu do prowadzenia akcji ratowniczo-gaśniczej w zarodku, z rwnoczesnym prowadzeniem akcji ewakuacyjnej. Z kolei dzieci i młodzież powinny być edukowane w zakresie przestrzegania zasad bezpieczeństwa pożarowego, w tym znajomości przepisw przeciwpożarowych, zasad postępowania na wypadek pożaru oraz praktycznych umiejętności posługiwania się podręcznym sprzętem gaśniczym i techniką pożarniczą (oczywiście przedszkolaki i uczniowie klas młodszych nie muszą posiadać umiejętności posługiwania się sprzętem gaśniczym; należy jednak je w trakcie zajęć przygotować do właściwych reakcji na wypadek konieczności ewakuacji, a także podstawowych zasad bezpieczeństwa pożarowego). Umożliwi to wykształcenie prawidłowych nawykw i reakcji w razie faktycznego wystąpienia zagrożenia.

Wszystkie obiekty lub pomieszczenia przeznaczane na przedszkola, niezależnie od tego jaka forma edukacji przedszkolnej będzie się w nich miała miejsce, muszą spełniać wymagania stawiane przedszkolom oraz obiektom użyteczności publicznej. Inwestor będzie więc musiał kolejno dokonać zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania budynku lub pomieszczenia, dokonać zgłoszenia budowy lub robót budowlanych, uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę lub przebudowę i na koniec oddać budynek lub pomieszczenie do użytkowania.

Od organizatora przedszkola wymaga się, aby przeprowadził dwie niezależne procedury administracyjne, tzn.:- uzyskał wpis do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego;uzyskał pozwolenia z zakresu przepisów prawa budowlanego.Założenie placówki publicznej przez osobę prawną, inną niż jednostka samorządu terytorialnego, lub osobę fizyczną wymaga zezwolenia właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego, której zadaniem jest zapewnienie prowadzenia placówek publicznych danego typu - wydanego po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty. Wniosek o udzielenie zezwolenia łącznie z projektami aktu założycielskiego i statutu powinien być złożony nie później niż do 30 września roku poprzedzającego rok, w którym ma nastąpić uruchomienie placówki. Termin ten może zostać przedłużony za zgodą odpowiednio organu jednostki samorządu terytorialnego. Szczegółowe zasady i warunki udzielania i cofania zezwolenia na założenie placówki publicznej przez osobę prawną lub osobę fizyczną zawiera rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 4 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 46, poz. 438).

Nowela ustawy o systemie oświaty, uchwalona 7 września 2007 r. (Dz. U. Nr 181, poz. 1292), i wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 stycznia 2008 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz. U. Nr 7, poz. 38) umożliwiają gminom oraz innym osobom prawnym oraz osobom fizycznym organizowanie od 1 stycznia 2008 r. wychowania przedszkolnego w formach innych niż przedszkola i oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych. Zapisy zawarte w przepisach stanowią również podstawę prawną dla uzupełnienia istniejącej sieci przedszkoli.

Kontynuujemy zagadnienie kwalifikalności wydatkw poniesionych na założenie zespołu lub punku przedszkolnego oraz na rozszerzenie działalności już istniejących placwek (np. na wydłużenie godzin pracy, uruchomienie naboru dzieci, zatrudnienie dodatkowego personelu), ktre mogą być zrefundowane w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Nie wszystkie koszty faktycznie poniesione mogą być zrefundowane. Stąd znajomość zasad określania wydatkw, na ktre przysługuje dotacja jest istotnym elementem satysfakcjonującego rozliczenia podmiotw uczestniczących w programie. Wytyczne takie przygotowało Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Poniżej przedstawiamy zasadnicze ich elementy, przydatne do oceny, czy dany rodzaj planowanych wydatkw może być dofinansowany na rozwj małych przedszkoli.

Finansowanie pozabudżetowe placwek Inne formy przedszkolne, a także punkty przy bibliotekach, świetlicach dla dzieci w wieku od trzech do pięciu lat, w najbliższych ośmiu latach mogą być finansowane ze środkw unijnych. W Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki we wdrażanym regionalnie priorytecie IX: Rozwj i wykształcenie kompetencji w regionach na tzw. alternatywne przedszkola zarezerwowano 243 mln euro. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego oszacowało, że pozwolą one na utworzenie 2 tys. małych przedszkoli. Pieniądze dzielą urzędy marszałkowskie w ramach działania 9.1.1. Zmniejszanie nierwności w stopniu upowszechnienia edukacji przedszkolnej. Na dofinansowanie mogą liczyć nowo powstające punkty i zespoły przedszkolne. Te ostatnie mogą liczyć na wsparcie, ale celem przeznaczenia dotacji może być tylko rozszerzenie działalności.

Prowadzenie przedszkoli to zadanie własne gminy, finansowane z jej budżetu. Jednak nie wszystkie gminy prowadzą własne przedszkola. Z danych Fundacji Rozwoju Dzieci im. A. Komeńskiego wynika, że blisko 700 gmin przedszkoli nie prowadzi. Oznacza to, że wiele dzieci w wieku przedszkolnym ma możliwość korzystania z edukacji przedszkolnej przygotowującej do podjęcia nauki. Rżnica posiadanych kompetencji przez dzieci uczęszczających do przedszkoli i tych, ktre nie mają do nich dostępu (korzystały dotąd jedynie z zerwek) jest znaczna. Planowane obniżenie wieku szkolnego do sześciu lat dysproporcje te może znacznie pogłębić. Stąd też samorządy powinny jak najszybciej uruchomić sieć placwek dla najmłodszych mieszkańcw. Najnowsze przepisy znowelizowane: ustawa o systemie oświaty oraz rozporządzenie z dnia 10 stycznia 2008 r. w sprawie rodzajw innych form wychowania przedszkolnego, warunkw tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz. U. Nr 7, poz. 38 z pźn. zm.) - sprzyjają zakładaniu alternatywnych przedszkoli, jako innych form wychowania przedszkolnego. Dlatego warto znać przepisy dotyczące prowadzenia i finansowania małych przedszkoli oraz możliwości pozyskania funduszy unijnych na ten cel. Chodzi tu o zespoły i punkty wychowania przedszkolnego.