Upamiętnienie Adama Chętnika w 140. rocznicę urodzin

UCHWAŁA
SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
z dnia 18 grudnia 2025 r.
w sprawie upamiętnienia Adama Chętnika w 140. rocznicę urodzin

Adam Chętnik, urodzony 20 grudnia 1885 r., był wybitnym etnografem, społecznikiem, pisarzem, badaczem i popularyzatorem kultury kurpiowskiej, a także patriotą i działaczem niepodległościowym. Jego działalność, pełna zaangażowania w zachowanie i dokumentowanie tradycji regionalnych, stanowi niezastąpiony wkład w polską kulturę narodową i walkę o wolność Polski.

Pozostawiony przez Adama Chętnika bogaty dorobek obejmuje liczne publikacje, a zawdzięczające mu swoje istnienie Muzeum Kurpiowskie w Nowogrodzie - jedno z pierwszych polskich muzeów etnograficznych - do dziś odgrywa istotną rolę w kultywowaniu tradycji i pamięci o Kurpiach. W czasie największych zagrożeń dla polskości nie tylko promował wartości narodowe, ale także angażował się w walkę o niepodległość. Był współtwórcą Związku Młodzieży Wiejskiej oraz ruchu junackiego. Adam Chętnik był świadkiem wielokrotnych aresztowań swojego ojca dokonywanych przez władze rosyjskie w ramach represji wobec Polaków. Sam również już w młodości był aresztowany za działalność patriotyczną i akcje antyrosyjskie. Wspierał działania na rzecz odbudowy Polski po odzyskaniu niepodległości. W czasie plebiscytu na Warmii i Mazurach doprowadził do utworzenia lokalnego komitetu w Nowogrodzie. Walczył z Niemcami o polskość tych ziem, wydawał m.in. pismo kurpiowsko-mazurskie "Goniec Pograniczny". W 1920 r. zainicjował i prowadził akcję antybolszewicką, w wyniku której został aresztowany. Był posłem na Sejm w latach 1922-1927.

Podczas II wojny światowej Adam Chętnik był aktywnym działaczem narodowym, żołnierzem Armii Krajowej. Ścigany przez Niemców za działalność, w okresie II RP, ukrywał się i działał w Warszawie pod przybranym nazwiskiem Antoni Chojnowski. W 1940 r. upozorował swoją śmierć, co zakończyło prowadzone przez Niemców poszukiwania. Współpracował z rządem Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie, organizował tajną działalność na terenie Prus Wschodnich, a także pisał przyszłe programy rządowe dla wolnej Polski. Był wielokrotnie aresztowany, uciekł z transportu do niemieckiego obozu śmierci w Majdanku. Po wojnie, inwigilowany przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa, poświęcił się pracy w Muzeum Kultur Ludowych w Warszawie oraz odtworzeniu muzeum w Nowogrodzie.

Uczczenie 140. rocznicy urodzin Adama Chętnika przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wyraz szacunku i wdzięczności dla tego wybitnego Polaka, którego życie i działalność są wzorem miłości do Ojczyzny oraz służby dla jej dobra. Adam Chętnik był nie tylko badaczem i popularyzatorem kultury, ale także patriotą, który w najtrudniejszych czasach potrafił zachować wierność ideałom niepodległościowym, swoimi działaniami przyczynił się do zbudowania polskiej tożsamości. Adam Chętnik, choć nie jest szeroko znany, pozostaje postacią niezwykle zasłużoną dla naszego kraju.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, doceniając dorobek i wkład Adama Chętnika w polską kulturę oraz w walkę o suwerenność Ojczyzny, pragnie uczcić jego pamięć w 140. rocznicę urodzin.

Zmiany w prawie

Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Nowe progi unijne w zamówieniach publicznych, czyli co muszą wiedzieć zamawiający

1 stycznia 2026 roku weszły w życie zaktualizowane progi unijne w zamówieniach publicznych. Choć zmiany są niewielkie, mogą przesądzić o konieczności stosowania pełnego reżimu unijnego. Zamawiający powinni zwrócić szczególną uwagę na prawidłowe szacowanie wartości zamówień, właściwy kurs euro oraz aktualizację procedur, aby uniknąć ryzyka odwołań i powtórzenia postępowań.

Robert Horbaczewski 05.01.2026
Jaką darowiznę można otrzymać bez podatku w 2026 roku

Obdarowanym i spadkobiercom łatwiej jest uniknąć podatku od spadków i darowizn niż w latach poprzednich. Wynika to ze znacznego podniesienia kwot wolnych w połowie 2023 roku. Preferencje obejmują przede wszystkim nabycia od bliższej i dalszej rodziny, m.in. od ciotki, wujka czy od teściów. Członkowie najbliższej rodziny nadal będą zwolnieni z daniny, jeśli zgłoszą nabycie do urzędu, a pieniądze otrzymają przelewem. Co ważne, na początku 2026 r. wchodzą w życie zmiany, które pozwolą przywrócić sześciomiesięczny termin zgłoszenia w niezawinionych przez podatnika przypadkach.

Monika Pogroszewska 02.01.2026
Od 2 stycznia zakaz polowań na pięć gatunków ptaków

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przypomniało w piątek, że od 2 stycznia 2026 roku obowiązuje zakaz polowań na pięć gatunków ptaków. Chodzi tu o: głowienkę, czernicę, łyskę, jarząbka oraz słonkę. W piątek weszła w życie zaktualizowana lista gatunków zwierząt łownych, nie ma na niej tych gatunków ptaków.

kk/pap 02.01.2026
Do pięciu lat za zaatakowanie lekarza - przepisy już obowiązują

Od 2 stycznia 2026 r. obowiązuje nowelizacja kodeksu karnego, zwiększająca ochronę funkcjonariuszy publicznych – policjantów, strażaków czy ratowników medycznych – a także osób, które narażają swoje życie i zdrowie, pomagając innym: lekarze, pielęgniarki, ratownicy górscy i wodni oraz zwykli obywatele, którzy reagują na przemoc lub ratują ofiary wypadków. Kary za naruszenie nietykalności tych osób wzrosły z trzech do pięciu lat.

Patrycja Rojek-Socha 02.01.2026
Adwokat i radca udzielą nieodpłatnej pomocy prawnej w sposób zdalny

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują przepisy umożliwiające świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej m.in. przez adwokatów i radców w sposób zdalny. Równocześnie prawnik będzie mógł uzależnić udzielenie takiej porady od jej stacjonarnej formy, jeśli w jego ocenie sprawa nie może być rozwiązana zdalnie z uwagi np. na konieczność analizy dokumentów. Zmiany od początku krytycznie oceniały samorządy prawnicze.

Patrycja Rojek-Socha 02.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.2026.12

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Upamiętnienie Adama Chętnika w 140. rocznicę urodzin
Data aktu: 18/12/2025
Data ogłoszenia: 05/01/2026