Szczegółowe zasady eksploatacji turbin parowych.

ZARZĄDZENIE
MINISTRÓW GÓRNICTWA I ENERGETYKI ORAZ GOSPODARKI MATERIAŁOWEJ I PALIWOWEJ
z dnia 31 lipca 1987 r.
w sprawie szczegółowych zasad eksploatacji turbin parowych.

Na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o gospodarce energetycznej (Dz. U. Nr 21, poz. 96) oraz w związku z § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1985 r. w sprawie określenia kompetencji niektórych naczelnych i centralnych organów administracji państwowej zastrzeżonych w przepisach szczególnych dla organów zniesionych (Dz. U. Nr 63, poz. 334) zarządza się, co następuje:
§  1.
Zarządzenie określa szczegółowe zasady eksploatacji turbin parowych o mocy 0,5 MW i większej w jednostkach gospodarki uspołecznionej i nie uspołecznionej oraz przez osoby fizyczne i inne podmioty.
§  2.
Przez turbiny parowe, zwane dalej turbinami, rozumie się także układy i urządzenia zapewniające bezpieczną i poprawną pracę turbin.
§  3.
Eksploatację turbin należy prowadzić zgodnie z przepisami zarządzenia oraz ogólnymi zasadami eksploatacji określonymi w zarządzeniu Ministrów Górnictwa i Energetyki oraz Gospodarki Materiałowej i Paliwowej z dnia 18 lipca 1986 r. w sprawie ogólnych zasad eksploatacji urządzeń i instalacji energetycznych (Monitor Polski Nr 25, poz. 174).
§  4.
1.
Turbiny nowe, po remoncie kapitalnym lub przebudowane mogą być przyjęte do eksploatacji po poddaniu ruchowi próbnemu, trwającemu co najmniej 72 godziny.
2.
Warunki ruchu próbnego i pomiarów gwarancyjnych powinny być uzgodnione między użytkownikiem i dostawcą.
3.
Turbiny nowe lub przebudowane, przyjmowane do eksploatacji, powinny być wyposażone w szczególności w:
1)
urządzenia do automatycznej regulacji prędkości obrotowej wirnika,
2)
urządzenia do automatycznej regulacji poziomu skroplin w podgrzewaczach regeneracyjnych i w skraplaczu,
3)
urządzenia do zabezpieczenia turbiny:
a)
przed nadmiernym wzrostem prędkości obrotowej,
b)
przed nadmiernym spadkiem ciśnienia oleju smarującego łożyska,
c)
przed wzrostem ciśnienia pary przy wylocie z turbiny i spadkiem próżni w skraplaczu,
d)
przed zwrotnym przepływem pary upustowej do turbiny - w razie awaryjnego obciążenia turbiny,
e)
przed przedostaniem się wody z podgrzewaczy regeneracyjnych do turbiny - w razie awaryjnego wzrostu poziomu skroplin w podgrzewaczach,
4)
urządzenia umożliwiające nieprzerwaną kontrolę:
a)
ciśnienia pary za stopniem regulacyjnym,
b)
ciśnienia (podciśnienia) pary na króćcu wylotowym,
c)
ciśnienia, temperatury i ilości pary przy wlocie do turbiny,
d)
temperatury stopu łożyskowego i oleju smarującego przy wylocie z łożysk,
e)
poziomu oleju w głównym zbiorniku olejowym,
f)
ciśnienia oleju smarującego i regulacyjnego,
g)
prędkości obrotowej wirnika.
4.
Niezależnie od wyposażenia określonego w ust. 3 turbiny nowe lub przebudowane:
1)
o mocy większej od 25 MW powinny być wyposażone w:
a)
urządzenia do automatycznej regulacji ciśnienia pary lub wody do zewnętrznych uszczelnień turbiny, a w razie konieczności w urządzenia dostosowujące temperaturę pary do stanu cieplnego uszczelnień dławicowych,
b)
urządzenia zabezpieczające przed nadmiernym przesuwaniem wirnika w łożysku oporowym,
c)
urządzenia umożliwiające nieprzerwaną kontrolę amplitudy drgań pokryw łożysk lub wału oraz wydłużeń względnych wirników i wydłużeń całkowitych kadłubów,
d)
układy pomiarowe z automatyczną rejestracją temperatur metalu i pary, umożliwiające nieprzerwaną kontrolę pośrednią naprężeń termicznych w wybranych elementach,
2)
z wtórnym przegrzewaczem pary, pracujące w układach blokowych, powinny być wyposażone w urządzenia do zdalnego sterowania stacji redukcyjno-schładzających turbin,
3)
wielokadłubowe powinny być wyposażone w urządzenia do pomiaru temperatury pary przy wylocie z części wysokoprężnej,
4)
o mocy 100 MW i większej powinny być wyposażone w urządzenia do prowadzenia kontrolowanego rozruchu przebiegu procesu nagrzewania i przyspieszonego chłodzenia podczas wyłączania i po wyłączeniu turbiny z ruchu.
§  5.
Przed uruchomieniem turbiny powinny być przeprowadzone oględziny w zakresie określonym w instrukcji eksploatacji.
§  6.
Turbiny nie wolno uruchamiać w razie stwierdzenia:
1)
zagrożenia pożarowego,
2)
braku lub niesprawności rezerwowych pomp oleju smarującego i regulacyjnego,
3)
niesprawności układu próżniowego,
4)
niesprawności układu olejowego,
5)
niesprawności układu regulacyjnego i zabezpieczeń, w szczególności zaworów szybko zamykających i regulacyjnych,
6)
krzywizny wału lub wydłużeń względnych wirnika większych niż wielkości dopuszczalne, określone w instrukcji eksploatacji,
7)
różnicy temperatur metalu górnej i dolnej części kadłuba większej niż wielkości dopuszczalne, określone w instrukcji eksploatacji,
8)
niesprawności układów automatyki, pomiarów, sterowania i blokad.
§  7.
1.
Sposób uruchamiania i prowadzenia ruchu oraz zatrzymywania turbiny, dopuszczalne szybkości zmian i wartości graniczne parametrów, a także maksymalne trwałe i chwilowe wartości prędkości obrotowej i obciążenia turbiny powinny być określone w instrukcji eksploatacji.
2.
Urządzenia rezerwowe turbiny należy uruchamiać okresowo, zgodnie z instrukcją eksploatacji, w celu utrzymania ich w stałej gotowości ruchowej.
§  8.
Prowadzenie eksploatacji turbiny w warunkach odbiegających od znamionowych, określonych w instrukcji eksploatacji, wymaga uzgodnienia z wytwórcą turbiny.
§  9.
Turbinę należy natychmiast wyłączyć z ruchu:
1)
jeżeli nastąpił wzrost prędkości obrotowej do wartości, na którą został nastawiony regulator bezpieczeństwa, a regulator ten nie zadziałał,
2)
przy wzroście drgań powyżej wartości dopuszczalnej, określonej w instrukcji eksploatacji,
3)
przy przekroczeniu granicznych wartości wydłużeń względnych wirnika,
4)
przy uderzeniu wodnym (drganiach i nagłym obniżeniu się temperatury pary),
5)
przy nagłej zmianie temperatury pary świeżej do wartości dopuszczalnej lub wyższej, jeżeli stan ten trwa dłużej, niż to określa wytwórca,
6)
przy przerwaniu dopływu pary do turbiny,
7)
przy zapaleniu się oleju przy turbinie,
8)
przy przekroczeniu wartości dopuszczalnej temperatury stopu łożyskowego lub oleju w jednym z łożysk, określonej w instrukcji eksploatacji,
9)
przy nagłym wzroście temperatury oleju w łożyskach,
10)
przy nagłym spadku ciśnienia oleju w łożyskach, jeżeli nie udało się go podnieść do wymaganej wartości,
11)
w razie obniżenia się oleju w zbiorniku poniżej najniższego dopuszczalnego poziomu,
12)
przy spadku próżni, jeżeli nie zadziałało zabezpieczenie,
13)
przy powstaniu ciągłego lub powtarzającego się metalicznego dźwięku w turbinie,
14)
przy przekroczeniu dopuszczalnej wartości przesuwu osiowego wirnika, jeżeli nie zadziałało zabezpieczenie,
15)
w innych przypadkach określonych w instrukcji eksploatacji.
§  10.
1.
Ocena stanu technicznego turbiny powinna być dokonywana nie rzadziej niż raz w roku, na podstawie badań określonych w załączniku do zarządzenia.
2.
Oględziny turbiny powinny być przeprowadzane w czasie każdej zmiany, a usterki odnotowywane w dokumentacji eksploatacyjnej.
3.
Przeglądy turbiny powinny być przeprowadzane co najmniej raz w roku.
4.
Zakres i terminy oględzin oraz przeglądów określa instrukcja eksploatacji.
§  11.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIK

BADANIA TECHNICZNE STANU TURBIN

Lp. Rodzaj badań Wymagania techniczne Częstotliwość badań
turbiny nowe turbiny po remoncie lub przebudowie
1 2 3 4 5
1 Pomiary cieplne w zakresie wyznaczenia zużycia ciepła oraz sprawności Wartości jednostkowego zużycia ciepła oraz sprawności powinny odpowiadać wartościom określonym w umowie z dostawcą turbiny Wartości jednostkowego zużycia ciepła oraz sprawności powinny odpowiadać wartościom określonym w dokumentacji remontu lub przebudowy 1. Co najmniej raz na 7 lat oraz po uruchomieniu turbiny nowej lub modernizacji układu przepływowego turbiny

2. Przed i po remoncie turbiny oraz w razie usterek układu przepływowego należy wykonać skrócone pomiary sprawności turbiny

2 Pomiary układu regulacji prędkości obrotowej w zakresie:

a) wyznaczenia stopnia proporcjonalności regulacji,

b) wyznaczenia charaktery styk statycznych i dynamicznych, w tym przyrostu prędkości obrotowej po wyłączeniu generatora z sieci przy nominalnym obciążeniu

Zgodnie z Polską Normą Po uruchomieniu turbiny nowej oraz po remoncie
3 Kontrola szczelności zaworów szybko zamykających i regulacyjnych turbiny Spadek prędkości obrotowej:

1) od wartości nominalnej do zera po zamknięciu zaworów szybko zamykających,

2) od wartości nominalnej do wartości nie wyższej niż 2000 obr./min po zamknięciu wyłącznie zaworów regulacyjnych

powinien odpowiadać wymaganiom określonym przez wytwórcę

Po remoncie
4 Kontrola działania regulacji bezpieczeństwa 1. Czas zamknięcia zaworów szybko zamykających od momentu pobudzenia regulacji bezpieczeństwa nie powinien być dłuższy niż 0,5 s

2. Pobudzenie regulacji bezpieczeństwa powinno odpowiadać wartości prędkości obrotowej określonej przez wytwórcę, jednak nie wyższej niż 1,12 nominalnej prędkości obrotowej

1. Przed uruchomieniem turbiny i co 1500 godzin pracy turbiny, jednak co najmniej raz na 3 miesiące - przy ręcznym pobudzaniu regulacji bezpieczeństwa

2. Co najmniej raz w roku oraz po remoncie turbiny i przeglądzie lub remoncie regulacji turbiny - przez zwiększenie prędkości obrotowej, przy której powinna włączyć się regulacja bezpieczeństwa

5 Sprawdzenie zabezpieczeń pomp w układzie oleju smarującego łożyska Najniższe ciśnienie oleju do łożysk w czasie prób zabezpieczeń powinno być zgodne z wymaganiem wytwórcy Przed uruchomieniem turbiny oraz po remoncie lub naprawie zabezpieczeń
6 Sprawdzenie zabezpieczeń technologicznych Stan zabezpieczeń technologicznych powinien odpowiadać warunkom określonym w dokumentacji technicznej i instrukcji eksploatacji Co najmniej raz na 3 miesiące
7 Kontrola jakości oleju Jakość oleju powinna odpowiadać jakości określonej w Polskiej Normie lub przez wytwórcę Raz na miesiąc oraz w razie pogorszenia się właściwości oleju
8 Kontrola stanu wibracyjnego Wartości amplitud drgań łożysk powinny odpowiadać wartościom określonym w Polskiej Normie lub przez wytwórcę W razie zmiany stanu wibracyjnego, jednak co najmniej raz w miesiącu oraz przed i po remoncie turbiny
9 Kontrola szczelności układu próżniowego turbiny Prędkość spadku próżni nie powinna być większa niż 5 mmHg/min Co najmniej raz w tygodniu

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1987.24.193

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Szczegółowe zasady eksploatacji turbin parowych.
Data aktu: 31/07/1987
Data ogłoszenia: 20/08/1987
Data wejścia w życie: 20/08/1987