Opodatkowanie podatkami obrotowym i dochodowym działalności gospodarczej organizacji politycznych, społecznych i zawodowych.

UCHWAŁA Nr 37
RADY MINISTRÓW
z dnia 19 stycznia 1961 r.
w sprawie opodatkowania podatkami obrotowym i dochodowym działalności gospodarczej organizacji politycznych, społecznych i zawodowych.

Na podstawie art. 2 i 3 dekretu z dnia 21 września 1950 r. o opodatkowaniu przedsiębiorstw gospodarki uspołecznionej (Dz. U. Nr 44, poz. 399) Rada Ministrów uchwala, co następuje:
§  1.
Ilekroć w uchwale jest mowa o organizacjach społecznych bez bliższego określenia, rozumieć należy organizacje polityczne, społeczne i zawodowe.
§  2.
1.
Zwalnia się od podatku obrotowego:
1)
świadczenia prowadzonych lub utrzymywanych przez organizacje społeczne:
a)
bibliotek, czytelni i świetlic,
b)
burs, internatów, przytułków, schronisk noclegowych i innych urządzeń służących celom opieki społecznej, jeżeli świadczenia te wykonywane są na rzecz osób korzystających z opieki;
2)
świadczenia wykonywane przez sanatoria i domy wypoczynkowe prowadzone:
a)
przez związki zawodowe oraz ich zrzeszenia, jeżeli ze świadczeń tych korzystają wyłącznie osoby pozostające w stosunku pracy oraz ich rodziny,
b)
przez inne organizacje społeczne, jeżeli ze świadczeń tych korzystają wyłącznie członkowie tych organizacji oraz ich rodziny lub osoby pozostające w stosunku pracy oraz ich rodziny;
3)
świadczenia prowadzonych przez organizacje społeczne stołówek pracowniczych, stołówek i bufetów akademickich oraz bufetów przyzakładowych, jeżeli ze świadczeń tych bufetów korzystają wyłącznie członkowie tych organizacji oraz ich rodziny;
4)
świadczenia pracowniczych kas ubezpieczeń oraz prowadzonych przez organizacje społeczne kas zapomogowo-pożyczkowych;
5)
świadczenia polegające na urządzaniu przez organizacje społeczne imprez widowiskowo-rozrywkowych, z których dochód został w całości przekazany na budowę lub wyposażenie szkół albo na rzecz Społecznego Funduszu Odbudowy Stolicy;
6)
świadczenia polegające na wynajmowaniu przez organizacje społeczne pomieszczeń na doraźne imprezy;
7)
świadczenia z tytułu:
a)
występów amatorskich zespołów artystycznych (teatralnych, muzycznych, estradowych, pieśni i tańca oraz chórów) organizacji społeczno-kulturalnych, będących pod nadzorem organów kultury prezydiów rad narodowych lub pod nadzorem Ministerstwa Kultury i Sztuki, z których dochód przeznacza się na cele statutowe tych organizacji,
b)
występów urządzanych przez amatorskie zespoły artystyczne związków zawodowych oraz młodzieżowych organizacji społecznych, z których dochód przeznacza się na cele statutowe tych organizacji,
c)
urządzanych przez komitety rodzicielskie lub opiekuńcze oraz organizacje młodzieżowe państwowych szkół i państwowych placówek oświatowo-wychowawczych doraźnych imprez widowiskowo-rozrywkowych (wieczorów i zabaw tanecznych, koncertów z tańcami, przedstawień i występów zespołów i kół amatorskich itp.) oraz ze sprzedaży w czasie tych imprez potraw, owoców, słodyczy i napojów (bufety),
d)
działalności szkoleniowej organizacji społecznych w formie kursów, prowadzonej w ramach działalności statutowej na podstawie zezwoleń Ministerstwa Oświaty i innych zainteresowanych resortów, a o ile chodzi o działalność szkoleniową prowadzoną przez związki zawodowe – na podstawie zezwolenia właściwych instancji związkowych;
8)
świadczenia masowych organizacji społecznych polegające na dorywczym organizowaniu wycieczek krajowych, jeżeli nie posiadają one w tym celu wyspecjalizowanego aparatu i jeżeli organizowanie wycieczek nie jest źródłem dochodów dla organizacji;
9)
świadczenia organizacji społecznych działających w dziedzinie sportu, wychowania fizycznego i turystyki, nadzorowanych przez Ministerstwo Oświaty, Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego bądź przez Główny Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki, polegające na:
a)
wykonywaniu przewodnictwa turystyczno-krajoznawczego,
b)
wypożyczaniu sprzętu sportowego i turystycznego,
c)
prowadzeniu wczasów szkoleniowych w zakresie turystyki kwalifikowanej, np. narciarskich, żeglarskich, górskich;
10)
świadczenia organizacji sportowych, nadzorowanych przez Główny Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki, wykonywane w ramach działalności statutowej i pozostające w bezpośrednim związku ze sportem, a nie wymienione w § 3 ust. 1 pkt 2, 3 i 4;
11)
przychody organizacji sportowych, nadzorowanych przez Główny Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki z tytułu dopłat do biletów wstępu na imprezy sportowe, pobieranych na rzecz Polskiego Komitetu Olimpijskiego;
12)
świadczenia zakładów doskonalenia rzemiosła, wykonywane w ramach działalności statutowej; zakres i rodzaj działalności statutowej, objętej zwolnieniem, określi Minister Finansów w porozumieniu z Przewodniczącym Komitetu Drobnej Wytwórczości;
13)
świadczenia Polskiego Związku Niewidomych, polegające na drukowaniu i wydawaniu książek przeznaczonych dla ociemniałych (system Braille’a);
14)
świadczenia Ligi Przyjaciół Żołnierza, polegające na prowadzeniu strzelnic propagandowo-rozrywkowych i sprzedaży uczestnikom strzelań amunicji wiatrówkowej;
15)
świadczenia Zrzeszenia Katolików "Caritas", polegające na prowadzeniu kuchni o charakterze charytatywnym;
16)
świadczenia zarządów pracowniczych ogrodów działkowych, polegające na zaopatrywaniu użytkowników tych ogrodów w sadzonki, nasiona, nawozy sztuczne;
17)
świadczenia kin związkowych, polegające na wyświetlaniu filmów dokumentalnych i oświatowych;
2.
Zwolnienie, przewidziane w ust. 1 pkt 7 lit. a)–c), stosuje się pod warunkiem, że osobom biorącym udział w występach poza dyrygentem i fachowym kierownikiem zespołu amatorskiego (reżyserem) oraz osobom organizującym imprezę (impresario) – nie wypłaca się wynagrodzenia.
§  3.
1.
Stawki podatku obrotowego wynoszą od obrotów:
1)
z tytułu świadczeń organizacji społecznych, polegających na sprzedaży lub wymianie potraw i napojów do spożycia na miejscu:
a)
w bufetach prowadzonych w klubach zamkniętych, dostępnych wyłącznie dla członków organizacji społecznych i nie prowadzących sprzedaży napojów alkoholowych o mocy powyżej 18%..................................................................1%,
b)
w lokalach zakładów gastronomicznych, nie prowadzących sprzedaży napojów alkoholowych o mocy powyżej 18%..................................................................2%,
c)
w lokalach zakładów nie wymienionych pod lit. a) i b).........................................4%,
2)
z tytułu świadczeń organizacji wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 9, polegających na:
a)
obsłudze turystycznej w placówkach i obiektach organizacji (najem pokojów i miejsc noclegowych, sprzedaż do spożycia na miejscu potraw i napojów o mocy nie przekraczającej 18% alkoholu, sprzedaż artykułów żywnościowych oraz innych artykułów niezbędnych dla potrzeb turystycznych)................................................1%,
b)
wykonywaniu przewozu uczestników wycieczek własnymi środkami lokomocji.....2%,
c)
produkcji i naprawie sprzętu turystycznego...........................................................2%,
d)
sprzedaży wydawnictw turystycznych obcego nakładu oraz produkcji i sprzedaży pamiątek turystycznych........................................................................................2%,
3)
z tytułu świadczeń organizacji wymienionych w pkt 2, polegających na organizowaniu wycieczek (przewóz uczestników wycieczek obcymi środkami lokomocji, zakwaterowanie i żywienie ich w obcych placówkach i obiektach, dostarczanie im biletów na imprezy itp.), jeżeli nie korzystają ze zwolnienia na podstawie przepisu § 2 ust. 1 pkt 8 – od narzutu do kosztów własnych (marży zarobkowej)...........................3%,
4)
ze świadczeń organizacji sportowych, nadzorowanych przez Główny Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki, polegających na udostępnianiu publiczności oglądania imprez sportowych:
a)
międzynarodowych.............................................................................................10%,
b)
pozostałych..........................................................................................................5%,
5)
ze świadczeń organizacji społecznych nie wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 7 lit. a)–c), polegających na:
a)
urządzaniu imprez widowiskowo-rozrywkowych (wieczorów i zabaw tanecznych, koncertów z tańcami, przedstawień i występów zespołów i kół amatorskich itp.) – od obrotu ze sprzedaży biletów wstępu.....................................................................10%,
b)
ze sprzedaży potraw, owoców, słodyczy i napojów (bufety) w czasie imprez, o których mowa pod lit. a)....................................................................................................5%,
6)
z tytułu świadczeń organizacji społecznych, nie wymienionych w pkt 2, polegających na prowadzeniu hoteli...................................................................................................15%,
7)
z tytułu świadczeń organizacji społecznych, polegających na prowadzeniu kin.............9%.
2.
Zwalnia się organizacje, wymienione w ust. 1 pkt 4 i 5, od opłaty za kartę rejestracyjną na urządzane imprezy oraz na urządzaną w czasie tych imprez sprzedaż potraw, owoców, słodyczy i napojów (bufety).
3.
Minister Finansów może zwalniać od podatku obrotowego w całości lub w części:
1)
w drodze zarządzeń – inne rodzaje świadczeń wykonywanych przez organizacje społeczne;
2)
w drodze indywidualnych decyzji – świadczenia wykonywane przez poszczególne organizacje społeczne.
§  4.
1.
Podatkowi dochodowemu podlegają organizacje społeczne poprzez swoje zarządy główne od całego dochodu osiągniętego przez organizację.
2.
Jeżeli jednak w myśl statutu organizacji poszczególne jednostki organizacyjne posiadają osobowość prawną lub w myśl statutu nie rozliczają się z zarządem głównym z osiąganych dochodów i nie są objęte planem finansowym zarządu głównego, podatkowi dochodowemu podlegają te jednostki. Gdyby w tym przypadku organizacja społeczna chciała skorzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego w trybie przepisów art. 2 ust. 3 dekretu o podatku dochodowym (§ 9), wniosek powinien być złożony przez zarząd główny zbiorowo dla wszystkich ubiegających się o zwolnienie jednostek organizacyjnych, opłacających podatek dochodowy.
§  5.
Za dochód organizacji społecznych podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym uważa się osiągniętą w roku podatkowym sumę nadwyżek z poszczególnych źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem obrotowym, a jeżeli nie zostały zachowane warunki zwolnienia przewidziane w art. 2 ust. 2 dekretu o podatku dochodowym (§ 9) – również sumy nadwyżek z pozostałych źródeł przychodów po potrąceniu niedoborów ze źródeł przychodów, które dały niedobory, oraz kosztów funkcjonowania organizacji.
§  6.
1.
Zwalnia się od podatku dochodowego dochody:
1)
z wydawnictw własnych, uzyskane przez związki zawodowe, oraz z wydawnictw własnych naukowych, uzyskane przez organizacje społeczne prowadzące działalność naukową;
2)
z działalności określonej w § 3 ust. 1 pkt 4 i 5, jeżeli organizacja społeczna zachowała warunki zwolnienia, przewidziane w art. 2 ust. 2 dekretu o podatku dochodowym (§ 9).
2.
Obniża się podatek dochodowy od dochodów osiąganych przez związki zawodowe:
1)
z kin dostępnych dla publiczności o 50%,
2)
z pozostałych kin o 90%.
§  7.
1.
W przedsiębiorstwach (zakładach) usługowych, produkcyjnych lub handlowych, stanowiących własność organizacji społecznych posiadających osobowość prawną i zezwolenie wydane na podstawie uchwały nr 446 Rady Ministrów z dnia 17 listopada 1958 r., na prowadzenie działalności gospodarczej lub oddanych tym organizacjom przez Państwo w użytkowanie, uznaje się również za koszt uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym prawidłowe coroczne odpisy na zużycie własnych przedmiotów majątkowych – na warunkach, które określi zarządzenie Ministra Finansów.
2.
Za przedsiębiorstwa (zakłady), o których mowa w ust. 1, uważa się również przedsiębiorstwa (zakłady), stanowiące własność spółek handlowych, w których w dniu 18 listopada 1958 r. spólnikiem była organizacja społeczna, jeżeli:
1)
udział organizacji społecznej wynosi ponad 50% kapitału zakładowego spółki;
2)
spólnikami są wyłącznie osoby prawne;
3)
czysty zysk spółki przekazywany jest na cele statutowe organizacji społecznej;
4)
organizacja społeczna uzyskała zezwolenie Ministra Finansów na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej w postaci udziału w tej spółce.
§  8.
Podatek dochodowy pobiera się według następującej skali:
Przy dochodzie zł Podatek wynosi
ponad do
10.000 100.000 5%
100.000 200.000 5.000 zł oraz 10% od nadwyżki dochodu ponad 100.000 zł
200.000 500.000 15.000 zł oraz 15% od nadwyżki dochodu ponad 200.000 zł
500.000 1.000.000 60.000 zł oraz 20% od nadwyżki dochodu ponad 500.000 zł
1.000.000 2.000.000 160.000 zł oraz 25% od nadwyżki dochodu ponad 1.000.000 zł
2.000.000 5.000.000 410.000 zł oraz 30% od nadwyżki dochodu ponad 2.000.000 zł
5.000.000 10.000.000 1.310.000 zł oraz 35% od nadwyżki dochodu ponad 5.000.000 zł
10.000.000 15.000.000 3.060.000 zł oraz 40% od nadwyżki dochodu ponad 10.000.000 zł
15.000.000 5.060.000 zł oraz 60% od nadwyżki dochodu ponad 15.000.000 zł
§  9.
W sprawach nie unormowanych uchwałą do organizacji społecznych mają zastosowanie przepisy dekretu z dnia 26 października 1950 r. o podatku obrotowym (Dz. U. z 1950 r. Nr 49, poz. 449, z 1955 r. Nr 22, poz. 139 i z 1960 r. Nr 29, poz. 167) i dekretu z dnia 26 października 1950 r. o podatku dochodowym (Dz. U. z 1957 r. Nr 7, poz. 26 i z 1958 r. Nr 45, poz. 223).
§  10.
1.
Traci moc uchwała nr 342 Rady Ministrów z dnia 5 maja 1951 r. w sprawie zwolnienia działalności gospodarczej organizacyj politycznych, społecznych i zawodowych od podatków obrotowego i dochodowego (Monitor Polski Nr A-43, poz. 547).
2.
Przepisy uchylone z mocy przepisu ust. 1 mają jednak zastosowanie do podatków obrotowego i dochodowego przypadających za lata do 1960 włącznie.
§  11.
Wykonanie uchwały porucza się Ministrowi Finansów.
§  12.
1.
Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1961 r. i ma zastosowanie do obrotów i dochodów organizacji społecznych, osiąganych od tego dnia.
2.
Zobowiązuje się organy nadzorujące organizacje społeczne do ustalenia dodatnich skutków finansowych wynikających z postanowień uchwały dla poszczególnych organizacji i do odpowiedniego zmniejszenia dotacji z budżetu na 1961 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1961.21.95

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Opodatkowanie podatkami obrotowym i dochodowym działalności gospodarczej organizacji politycznych, społecznych i zawodowych.
Data aktu: 19/01/1961
Data ogłoszenia: 08/03/1961
Data wejścia w życie: 08/03/1961, 01/01/1961