Zjednoczenia państwowych przedsiębiorstw handlu wewnętrznego objętych planem terenowym.

UCHWAŁA NR 432
RADY MINISTRÓW
z dnia 8 listopada 1958 r.
w sprawie zjednoczeń państwowych przedsiębiorstw handlu wewnętrznego objętych planem terenowym.

W celu zapewnienia koordynacji działalności państwowych przedsiębiorstw handlu wewnętrznego objętych planem terenowym oraz stworzenia tym przedsiębiorstwom właściwych warunków pracy i zapewnienia im pomocy przy realizacji zadań gospodarczych Rada Ministrów uchwala, co następuje:
§  1.
1.
Upoważnia się prezydia wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw) do tworzenia zjednoczeń przedsiębiorstw państwowego handlu terenowego, obejmujących państwowe przedsiębiorstwa handlu detalicznego, przemysłu gastronomicznego, przemysłu piekarniczego, handlu targowiskowego itp., objętych planem terenowym handlu - zwanych dalej "zjednoczeniami".
2.
Ilekroć w uchwale użyto określenia:
1)
przedsiębiorstwo - należy przez to rozumieć przedsiębiorstwa, o których mowa w ust. 1,
2)
przedsiębiorstwo powiatowe - należy przez to rozumieć przedsiębiorstwa powiązane z jednostkowym budżetem powiatowej (miejskiej) rady narodowej,
3)
prezydium wojewódzkiej rady narodowej - należy przez to rozumieć również prezydium rady narodowej miasta, wyłączonego z województwa,
4)
prezydiów powiatowej rady narodowej - należy przez to rozumieć również prezydium rady narodowej miasta stanowiącego powiat.
§  2.
1.
Zjednoczenia są organizacjami gospodarczymi posiadającymi osobowość prawną, działającymi według zasad rozrachunku gospodarczego, i powinny być tworzone jako przedsiębiorstwa państwowe w trybie określonym w dekrecie z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. Nr 49, poz. 439 z późniejszymi zmianami).
2.
Zjednoczenia powołane są do reprezentowania wobec władz, instytucji i organizacji gospodarczych wspólnych interesów przedsiębiorstw, organizowania współpracy tych przedsiębiorstw i udzielania im fachowej pomocy. Zjednoczenia koordynują i nadzorują gospodarczą działalność przedsiębiorstw na terenie danego województwa w zakresie podanym w § 3.
3.
Zjednoczenia przy wykonywaniu swych zadań i uprawnień nie mogą naruszać ustalonego zakresu samodzielności przedsiębiorstw oraz uprawnień prezydiów rad narodowych, którym przedsiębiorstwa są bezpośrednio podporządkowane.
4.
Zjednoczenia mogą prowadzić działalność gospodarczą na zlecenie przedsiębiorstw bądź w zakresie niezbędnym dla obsługi przedsiębiorstw objętych działalnością zjednoczenia.
§  3.
Do zakresu działania zjednoczenia należy:
1)
opracowywanie dla prezydium wojewódzkiej rady narodowej wniosków dotyczących dyrektywnych wskaźników dla prezydiów powiatowych rad narodowych w zakresie handlu państwowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami, po zasięgnięciu opinii właściwych terenowo prezydiów rad narodowych i przy współpracy z przedsiębiorstwami,
2)
opracowywanie przy współpracy z przedsiębiorstwami projektów perspektywicznych i wieloletnich planów gospodarczych w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami,
3)
analiza i inspekcja wykonania planów przez przedsiębiorstwa,
4)
organizowanie i realizowanie wspólnych akcji, np. wspólnych inwestycji, zakupów scentralizowanych, budowy wspólnych obiektów gospodarczych itp. ze środków własnych przedsiębiorstw i na ich zlecenie,
5)
udzielanie pomocy przedsiębiorstwom w zakresie postępu organizacyjnego, ekonomicznego i technicznego,
6)
opiniowanie i składanie wniosków o zatwierdzenie rocznych sprawozdań finansowych przez prezydium powiatowej rady narodowej oraz zatwierdzenie sprawozdań finansowych przedsiębiorstw powiązanych z budżetem jednostkowym województwa,
7)
sporządzanie sprawozdań zbiorczych w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami,
8)
przeprowadzanie w porozumieniu lub na zlecenie prezydiów powiatowych rad narodowych okresowych rewizji dokumentalnych przedsiębiorstw i opracowywanie wniosków do zarządzeń porewizyjnych; przeprowadzanie okresowych rewizji dokumentalnych przedsiębiorstw powiązanych z budżetem jednostkowym województwa oraz wydawanie zarządzeń porewizyjnych,
9)
instruktaż w zakresie prawidłowego prowadzenia rachunkowości w przedsiębiorstwach,
10)
opiniowanie celowości inwestycji scentralizowanych; opiniowanie na żądanie prezydiów powiatowych rad narodowych projektów i kosztorysów ważniejszych inwestycji,
11)
przyznawanie nagród indywidualnych w ramach kwot przyznanych z funduszu Ministra Handlu Wewnętrznego za osiągnięcia w działalności przedsiębiorstw, w trybie ustalonym szczególnymi przepisami,
12)
opiniowanie w sprawach powoływania, odwoływania i awansowania dyrektorów i ich zastępców oraz głównych księgowych przedsiębiorstw powiatowych; powoływanie i odwoływanie dyrektorów przedsiębiorstw powiązanych z budżetem jednostkowym województwa oraz ich zastępców i głównych księgowych, zgodnie z obowiązującymi przepisami,
13)
opiniowanie w sprawach tworzenia, łączenia, likwidacji i wprowadzania zmian w zakresie działania przedsiębiorstw,
14)
systematyczne analizowanie działalności gospodarczej przedsiębiorstw,
15)
organizowanie szkolenia zawodowego w porozumieniu z przedsiębiorstwami,
16)
udzielanie pomocy fachowej organizacjom handlu uspołecznionego danej branży nie należącym do zjednoczenia.
§  4.
1.
Zjednoczeniom przysługują uprawnienia do przedstawiania prezydiom wojewódzkich rad narodowych wniosków w sprawie objęcia redystrybucją pewnej części zysku pozostającej zgodnie z obowiązującymi przepisami w dyspozycji przedsiębiorstw; wnioski te wymagają konsultacji z prezydiami powiatowych rad narodowych.
2.
Część zysku przeznaczona do redystrybucji zostaje odprowadzona przez przedsiębiorstwa na rachunek funduszu rezerwowego zjednoczenia i służy do podziału pomiędzy przedsiębiorstwa objęte działalnością zjednoczenia z przeznaczeniem na inwestycje zdecentralizowane.
3.
Zjednoczenia dokonują na podstawie uchwał prezydium wojewódzkiej rady narodowej powziętych w sprawie, o której mowa w ust. 1, redystrybucji określonej części zysku pomiędzy przedsiębiorstwa; decyzje w sprawach redystrybucji wymagają opinii kolegium zjednoczenia.
4.
Zasady odprowadzania części zysku, o której wyżej mowa, oraz zasady dokonywania redystrybucji ustali zarządzenie Ministra Handlu Wewnętrznego wydane w porozumieniu z Ministrem Finansów.
§  5.
1.
Zjednoczenia podlegają wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych.
2.
W stosunku do zjednoczeń posiadają odpowiednie zastosowanie przepisy dekretu z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. Nr 49, poz. 439 z późniejszymi zmianami).
§  6.
1.
Zjednoczenia tworzone są w trybie obowiązujących przepisów przez właściwe prezydia wojewódzkich rad narodowych za zgodą Ministra Handlu Wewnętrznego.

2 Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio przy likwidacji zjednoczeń.

§  7.
1.
Zjednoczenia są tworzone w zasadzie jako wielobranżowe wojewódzkie zjednoczenia.
2.
W wyjątkowych przypadkach, na podstawie szczegółowych zasad ustalonych przez Ministra Handlu Wewnętrznego, może być tworzone w województwie więcej niż jedno zjednoczenie dla większej ilości przedsiębiorstw branżowo pokrewnych.
3.
Utworzenie zjednoczenia powinno być poprzedzone przeprowadzeniem pełnej analizy celowości zgrupowania w nim określonych przedsiębiorstw ze względu na ich aktualny zakres działalności, powiązania rynkowe i perspektywy rozwojowe.
§  8.
Nadzór nad zjednoczeniem sprawuje prezydium wojewódzkiej rady narodowej.
§  9.
1.
Statut nadaje zjednoczeniu prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W statucie należy wymienić nazwę i siedzibę zjednoczenia, przedsiębiorstwa objęte działalnością zjednoczenia, teren działania zjednoczenia oraz określić cel i zasady działania zjednoczenia, stosunek do przedsiębiorstw, a w miarę potrzeby także inne dane.
2.
Statut podlega ogłoszeniu w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej.
3.
Wzorcowy statut dla zjednoczeń wyda Minister Handlu Wewnętrznego.
§  10.
1.
Struktura organizacyjna i zakres działania zjednoczeń powinny być dostosowane do charakteru i potrzeb danego rodzaju działalności.
2.
Minister Handlu Wewnętrznego wyda wytyczne dotyczące opracowania regulaminu organizacyjnego zjednoczenia.
3.
Regulamin zjednoczenia opracowany na podstawie wytycznych, o których mowa w ust. 2, zatwierdza dyrektor zjednoczenia.
§  11.
Na czele zjednoczenia stoi dyrektor, który kieruje całokształtem działalności zjednoczenia i jest za nią odpowiedzialny.
§  12.
1.
W zjednoczeniu działa kolegium jako organ opiniodawczo-doradczy.
2.
W skład kolegium wchodzą dyrektor zjednoczenia jako przewodniczący oraz zastępcy dyrektora zjednoczenia i dyrektorzy przedsiębiorstw objętych działalnością zjednoczenia.
3.
Do zakresu działania kolegium należy rozpatrywanie i opiniowanie podstawowych problemów ekonomicznych i organizacyjnych zjednoczenia i przedsiębiorstw.
4.
Szczegółowy zakres działania kolegium, jego organizację i tryb pracy ustala regulamin uchwalony przez kolegium na podstawie ramowego regulaminu wydanego przez Ministra Handlu Wewnętrznego.
§  13.
1.
Koszty utrzymania zjednoczenia pokrywane są z wpłat przedsiębiorstw i obciążają koszty własne tych przedsiębiorstw.
2.
Zasady dokonywania przez przedsiębiorstwa wpłat oraz sporządzania preliminarza wpływów i wydatków zjednoczenia ustali Minister Handlu Wewnętrznego w porozumieniu z Ministrem Finansów.
3.
Preliminarze dochodów i wydatków zjednoczenia zatwierdza prezydium wojewódzkiej rady narodowej.
§  14.
Do czasu ustalenia odrębnych zasad płac pracownicy zjednoczeń otrzymują wynagrodzenia zgodnie z zasadami ustalonymi uchwałą nr 192 Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 1956 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w centralnych zarządach i zarządach (Monitor Polski Nr 33, poz. 412) oraz uchwałą nr 430 Rady Ministrów z dnia 9 listopada 1957 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów uchwały nr 192 Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 1956 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w centralnych zarządach i zarządach na pracowników wojewódzkich i miejskich zarządów handlu miast liczących ponad 100.000 mieszkańców.
§  15.
Prezydia powiatowych rad narodowych sprawują w ramach ogólnie obowiązujących przepisów bezpośredni nadzór nad przedsiębiorstwami powiatowymi, a w szczególności:
1)
ustalają zadania planowe dla przedsiębiorstw w ramach obowiązujących wskaźników,
2)
podejmują uchwały i wydają zarządzenia w sprawie utworzenia, łączenia i likwidacji przedsiębiorstw,
3)
powołują i odwołują dyrektorów przedsiębiorstw i ich zastępców,
4)
ustalają plan sieci placówek handlowych,
5)
kontrolują organizację i funkcjonowanie placówek handlowych, zwłaszcza pod kątem zapewnienia zaspokojenia potrzeb miejscowej ludności,
6)
przydzielają przedsiębiorstwom środki z budżetu terenowego zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami,
7)
powołują z udziałem zjednoczenia komisje rewizyjne do badania sprawozdań finansowych przedsiębiorstw,
8)
wydają zarządzenia porewizyjne,
9)
zatwierdzają sprawozdania finansowe i podział zysku.
§  16.
Wykonanie uchwały porucza się Ministrowi Handlu Wewnętrznego, innym zainteresowanym ministrom oraz prezydiom wojewódzkich rad narodowych.
§  17.
Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1959 r.

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1959.1.1

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Zjednoczenia państwowych przedsiębiorstw handlu wewnętrznego objętych planem terenowym.
Data aktu: 08/11/1958
Data ogłoszenia: 07/01/1959
Data wejścia w życie: 01/01/1959, 07/01/1959