Zasady gospodarki finansowej organizacji spółdzielczych.

UCHWAŁA NR 224
RADY MINISTRÓW
z dnia 20 czerwca 1958 r.
w sprawie zasad gospodarki finansowej organizacji spółdzielczych.

Rada Ministrów, na wniosek Centralnego Związku Spółdzielczego, uchwala, co następuje:

I.

Zakres mocy obowiązującej uchwały.

§  1.
1.
Uchwała niniejsza ustala zasady gospodarki finansowej spółdzielni, związków spółdzielni i central spółdzielni, zwanych w dalszych przepisach "organizacjami spółdzielczymi".
2.
Przepisy uchwały nie dotyczą rolniczych spółdzielni produkcyjnych i ich związków.

II.

Organizacja finansowa.

§  2.
Spółdzielnie działają na zasadach pełnego rozrachunku gospodarczego. Prowadzone przez spółdzielnie różne rodzaje działalności (handel detaliczny, skup, przemysł gastronomiczny, produkcja, usługi itp.) powinny być zorganizowane na zasadach pełnego wewnętrznego lub ograniczonego wewnętrznego rozrachunku gospodarczego.
§  3.
1.
W związkach spółdzielni i centralach spółdzielni działalność związana z wykonywaniem funkcji koordynacji, instruowania oraz kontroli i nadzoru w stosunku do zrzeszonych spółdzielni oraz własnych jednostek gospodarczych (ust. 2) powinna być odgraniczona pod względem organizacyjnym, rachunkowym, planowania i sprawozdawczości od działalności gospodarczej.
2.
Działalność gospodarcza związków spółdzielni i central spółdzielni powinna być zorganizowana na zasadach pełnego wewnętrznego lub ograniczonego wewnętrznego rozrachunku gospodarczego.
3.
Wydatki związków spółdzielni i central spółdzielni, związane z wykonywaniem funkcji koordynacji, instruowania, kontroli i nadzoru w stosunku do zrzeszonych spółdzielni oraz własnych jednostek gospodarczych, pokrywane są w ramach budżetów zatwierdzonych przez właściwe organy statutowe poszczególnych central spółdzielni.
4.
Stronę dochodową tych budżetów stanowią opłaty zrzeszonych spółdzielni oraz opłaty i wpłaty jednostek gospodarczych związków spółdzielni i central spółdzielni.
5.
Opłaty i wpłaty, o których mowa w ust. 4, uiszczają spółdzielnie, związki spółdzielni i jednostki gospodarcze central spółdzielni na zasadach, w wysokości i w trybie ustalonych przez właściwe organy statutowe poszczególnych central spółdzielni. Organy te decydują również o przeznaczeniu ewentualnych pozostałości nie wydatkowanych z zatwierdzonych budżetów.

III.

Fundusze.

§  4.
1.
Fundusze własne organizacji spółdzielczych składają się z:
1)
funduszu udziałowego, powstającego z wpłat udziałów członkowskich,
2)
funduszu zasobowego (społecznego), powstającego z wpłat wpisowego członków, z wpłat części czystej nadwyżki oraz z innych wpływów określonych uchwałami właściwych organów statutowych poszczególnych organizacji spółdzielczych.
2.
W organizacjach spółdzielczych mogą być tworzone inne fundusze. Cel i sposób tworzenia oraz korzystania z tych funduszów określają właściwe organy statutowe tych organizacji.

IV.

Finansowanie działalności gospodarczej.

§  5.
1.
Organizacje spółdzielcze prowadzące działalność gospodarczą sporządzają plany finansowe, stanowiące podstawę koordynacji dyspozycji środkami pieniężnymi w realizacji zadań wynikających z planów rzeczowych.
2.
Plany finansowe organizacji spółdzielczych stanowią część państwowego planu finansowego.
3.
Plany finansowe organizacji spółdzielczych sporządzane są na podstawie wytycznych ustalanych:
1)
dla spółdzielni zrzeszonych w centralach spółdzielni oraz dla jednostek gospodarczych związków spółdzielni i central spółdzielni - przez właściwe centrale spółdzielni,
2)
dla spółdzielni nie zrzeszonych w centralach spółdzielni - przez jednostki sprawujące nadzór nad ich działalnością gospodarczą.

Plany te są zatwierdzane zgodnie z przepisami wydanymi przez właściwe organy administracji państwowej.

§  6.
1.
Działalność gospodarcza organizacji spółdzielczych finansowana jest z ich środków własnych (łącznie z kredytami bankowymi).
2.
Kapitalne remonty w organizacjach spółdzielczych finansowane są z ich środków własnych. Finansowanie kapitalnych remontów w spółdzielniach mieszkaniowych regulują oddzielne przepisy.
3.
Rodzaje środków własnych przeznaczonych na działalność eksploatacyjną, inwestycyjną i na kapitalne remonty oraz na spłatę kredytów bankowych określają statuty organizacji spółdzielczych oraz przepisy zawarte w szczegółowych systemach finansowych, ustalanych zgodnie z § 12.
4.
Zasady i warunki kredytowania organizacji spółdzielczych ustalane są przez banki w porozumieniu z właściwymi centralami spółdzielni. Dla spółdzielni nie zrzeszonych w centralach spółdzielni zasady i warunki kredytowania ustalają banki w porozumieniu ze spółdzielniami.

V.

Rozliczanie z budżetem Państwa, podział nadwyżki, pokrywanie strat, ceny, marże.

§  7.
Organizacje spółdzielcze uiszczają od działalności gospodarczej podatki i opłaty w wysokości i w trybie wynikającym z obowiązujących przepisów.
§  8.
Zasady podziału czystej nadwyżki ustalają:
1)
dla spółdzielni zrzeszonych w centralach spółdzielni oraz dla jednostek gospodarczych związków spółdzielni i central spółdzielni - właściwe organy statutowe poszczególnych central spółdzielni,
2)
dla spółdzielni nie zrzeszonych w centralach spółdzielni - Centralny Związek Spółdzielczy.
§  9.
Pokrywanie strat organizacji spółdzielczych odbywa się zgodnie z przepisami ustawy o spółdzielniach oraz statutów tych organizacji.
§  10.
Działalność gospodarcza zlecana organizacjom spółdzielczym przez właściwe organy administracji państwowej powinna się opierać na zasadzie rentowności. Zmniejszenie rentowności organizacji spółdzielczych wynikłe z czynności zleconych powinno być rekompensowane przez zlecającego.
§  11.
Zasady i tryb ustalania cen za wyroby i usługi oraz marż przysługujących organizacjom spółdzielczym określają oddzielne przepisy.

VI.

Przepisy końcowe.

§  12.
1.
Szczegółowe przepisy dotyczące organizacji i gospodarki finansowej w zakresie objętym niniejszą uchwałą ustalają w porozumieniu z Ministerstwem Finansów:
1)
dla spółdzielni zrzeszonych w centralach spółdzielni oraz dla związków spółdzielni i central spółdzielni - właściwe organy statutowe poszczególnych central spółdzielni,
2)
dla spółdzielni nie zrzeszonych w centralach spółdzielni - jednostki sprawujące nadzór nad ich działalnością gospodarczą.
2.
W sprawach nie uzgodnionych rozstrzyga ostatecznie Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów.
3.
Szczegółowe przepisy dotyczące organizacji i gospodarki finansowej (ust. 1) mogą niektóre uprawnienia, przysługujące centralom spółdzielni z mocy niniejszej uchwały, przekazać zrzeszonym związkom spółdzielni.
§  13.
Traci moc uchwała nr 44 Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1954 r. w sprawie zatwierdzenia wytycznych gospodarki finansowej jednostek organizacyjnych spółdzielczości (Monitor Polski Nr A-9, poz. 139)
§  14.
Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1958.52.306

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Zasady gospodarki finansowej organizacji spółdzielczych.
Data aktu: 20/06/1958
Data ogłoszenia: 11/07/1958
Data wejścia w życie: 11/07/1958