Czyny społeczne oraz pomoc Państwa w ich organizowaniu i realizacji.

UCHWAŁA NR 1021
PREZYDIUM RZĄDU
z dnia 17 grudnia 1955 r.
w sprawie czynów społecznych oraz pomocy Państwa w ich organizowaniu i realizacji.

W celu stworzenia sprzyjających warunków dla twórczej inicjatywy społeczeństwa, zmierzającego - przez wykorzystanie wszelkiego rodzaju rezerw gospodarczych w ramach dobrowolnie podejmowanych czynów społecznych - do przyśpieszenia tempa rozwoju gospodarczego i kulturalnego kraju, Prezydium Rządu uchwala, co następuje:
§  1.
Prezydia rad narodowych powinny udzielać wszechstronnej pomocy w organizowaniu i realizacji dobrowolnie podejmowanych czynów społecznych, dotyczących w szczególności:
1)
robót w zakresie dróg publicznych (czyny drogowe),
2)
robót w zakresie melioracji (czyny melioracyjne),
3)
remontów budynków mieszkalnych, porządkowania ulic, placów, parków, zadrzewienia w miastach i osiedlach, robót w zakresie urządzeń sanitarnych itp.,
4)
robót w zakresie urządzeń socjalnych i kulturalnych, zwłaszcza dotyczących szkół, żłobków, ośrodków zdrowia, świetlic i trwałych urządzeń budownictwa sportowego.
§  2.
1.
Prezydia rad narodowych organizują akcję czynów społecznych, prowadzą działalność uświadamiającą i propagandową wśród społeczeństwa, popularyzują współzawodnictwo między gromadami, powiatami oraz komitetami blokowymi, koordynują i kierują akcją podejmowania czynów społecznych dla celów jak najbardziej gospodarczo uzasadnionych oraz udzielają pomocy technicznej i materiałowej przy realizacji tych czynów.
2.
Prezydia rad narodowych powinny zwrócić szczególną uwagę na zachowanie zasady dobrowolności w podejmowaniu czynów społecznych oraz maksymalnie uwzględniać oddolną inicjatywę i życzenia społeczeństwa, zwłaszcza komitetów społecznych.
§  3.
1.
Czyny społeczne w zasadzie powinny być realizowane własnymi siłami społeczeństwa, przy czym niezbędne środki finansowe mogą być pokrywane między innymi z wpływów osiąganych z samoopodatkowania się ludności wsi.
2.
Jeżeli okaże się konieczna pomoc Państwa w realizacji czynów społecznych, to Państwo może jej udzielić w szczególności w zakresie całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów: dokumentacji projektowo-kosztorysowej, zakupu materiałów i sprzętu, nadzoru technicznego oraz wykwalifikowanej robocizny. Wysokość tej pomocy będzie uzależniona od wysokości wkładu społeczeństwa. Wysokość i zakres pomocy Państwa ustala budżet Państwa. Wnioski w tym zakresie przedstawia Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w porozumieniu z Ministrem Finansów.
3.
Na realizację szczególnie ważnych robót o charakterze inwestycyjnym, wykonywanych w ramach czynów społecznych, niezbędne uzupełniające środki finansowe mogą być czerpane z rezerwy budżetu centralnego i z rezerw budżetów terenowych, na które mogą być przenoszone kredyty z resortowych i wojewódzkich rezerw inwestycyjnych.
4.
Prezydia wojewódzkich rad narodowych (WRN), dokonując podziału środków finansowych i materiałowych przeznaczonych na pomoc w realizacji czynów społecznych, powinny mieć na uwadze zachowanie pewnej rezerwy na zaspokojenie potrzeb czynów społecznych, które zostaną podjęte w okresie realizacji planu terenowego.
§  4.
Podstawowym źródłem zaopatrzenia materiałowego dla realizacji czynów społecznych powinny być materiały miejscowego pochodzenia. Zaopatrzenie ze źródeł centralnych może mieć miejsce w wyjątkowych przypadkach.
§  5.
1.
Czyny drogowe, wykonywane na drogach lokalnych, powinny czerpać zaopatrzenie materiałowe w zasadzie w oparciu o materiały miejscowego pochodzenia. Jednakże dla dróg stanowiących połączenie z siedzibą powiatu lub gromady - w razie braku materiałów miejscowego pochodzenia - można wyjątkowo przewidzieć zaopatrzenie materiałowe ze źródeł centralnych.
2.
Roboty wykonywane w ramach czynów drogowych na drogach państwowych lub na drogach stanowiących ważne bezpośrednie połączenie dróg państwowych otrzymują ze strony Państwa pełne zaopatrzenie materiałowe, dokumentację projektowo-kosztorysową, pomoc w sprzęcie technicznym i nadzór techniczny.
§  6.
1.
Prezydia WRN w zestawieniach dotyczących czynów społecznych określą przewidywaną działalność w tym zakresie i ustalą zakres rzeczowy i wartość tych czynów. W razie gdy przy realizacji czynów społecznych potrzebna jest pomoc Państwa, należy w zestawieniach odrębnie określić zakres i wysokość nakładów tej pomocy. Zestawienia powinny być sporządzane z zachowaniem podziału czynów społecznych określonego w § 1, z tym że czyny społeczne nie wymienione w § 1 należy ująć odrębnym zestawieniem jako "inne czyny społeczne".
2.
Zestawienia prezydiów WRN w odpowiednich wycinkach są przesyłane właściwym ministrom dla uzgodnienia zakresu i wysokości pomocy Państwa.
3.
Prezydia WRN całość zestawień przesyłają do Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego i Ministerstwa Finansów.
§  7.
Czyny społeczne o charakterze inwestycyjnym, jak również pomoc Państwa w realizacji tych czynów powinny być realizowane w ramach przepisów o inwestycjach pozalimitowych.
§  8.
Zobowiązuje się właściwych ministrów do udzielania pomocy w przygotowaniu i realizacji czynów społecznych dotyczących działalności gospodarczej objętej ich zakresem działania. W szczególności pomocą tą powinny być objęte czyny drogowe, melioracyjne, czyny społeczne w zakresie budowy i remontów szkół, świetlic, urządzeń sportowych, budynków mieszkalnych, żłobków i zakładów służby zdrowia.
§  9.
1.
Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wyda ramowe przepisy regulujące:
1)
tryb i zakres udzielania przez Państwo pomocy w organizowaniu i realizacji czynów społecznych,
2)
tryb i zasady finansowania czynów społecznych,
3)
przygotowanie dokumentacji dla potrzeb czynów społecznych z uwzględnieniem jak najdalej idących ulg, zwolnień i uproszczeń,
4)
kontrolę realizacji czynów społecznych.

Przepisy, o których mowa w pkt 2, Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wyda łącznie z Ministrem Finansów.

2.
Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego i zainteresowanymi ministrami wyda przepisy, wprowadzające uproszczoną ewidencję realizacji czynów społecznych.
§  10.
Prezydia rad narodowych powinny dopilnować, aby realizacja czynów społecznych nie wpływała ujemnie na pełną realizację obowiązkowych świadczeń ludności w naturze.
§  11.
Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1956.4.31

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Czyny społeczne oraz pomoc Państwa w ich organizowaniu i realizacji.
Data aktu: 17/12/1955
Data ogłoszenia: 23/01/1956
Data wejścia w życie: 23/01/1956