Zasady i tryb postępowania w przypadkach udzielania żołnierzom w czynnej służbie wojskowej oraz członkom rodzin żołnierzy zawodowych pomocy lekarskiej przez cywilną służbę zdrowia.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA ZDROWIA
z dnia 2 czerwca 1951 r.
w sprawie zasad i trybu postępowania w przypadkach udzielania żołnierzom w czynnej służbie wojskowej oraz członkom rodzin żołnierzy zawodowych pomocy lekarskiej przez cywilną służbę zdrowia.

W związku z §§ 9-11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 stycznia 1951 r. w sprawie pomocy lekarskiej dla żołnierzy i ich rodzin (Dz. U. R. P. Nr 8, poz. 62) zarządza się, co następuje:
§  1.
Zarządzenie niniejsze normuje udzielanie pomocy lekarskiej przez cywilną służbę zdrowia:
1)
żołnierzom zawodowym oraz żołnierzom odbywającym zasadniczą służbę wojskową, ćwiczenia rezerwy lub inną czynną służbę wojskową,
2)
członkom rodzin żołnierzy zawodowych - uprawnionych do wojskowej pomocy lekarskiej,
3)
członkom rodzin żołnierzy zawodowych - nie uprawnionych do wojskowej pomocy lekarskiej, którzy nie korzystają z pomocy w ramach ubezpieczeń społecznych.
§  2.
1.
Członkami rodziny żołnierzy zawodowych uprawnionymi do wojskowej pomocy lekarskiej są:
1)
żona lub niezdolny do zarobkowania mąż,
2)
dzieci własne, dzieci przysposobione, dzieci ofiar wojny przyjęte na wychowanie, pasierby i będące na wyłącznym utrzymaniu żołnierza wnuki - do ukończenia 16 roku życia, a jeżeli kształcą się w szkołach - do ukończenia 21 roku życia, w razie zaś odbywania studiów w szkołach wyższych - do ukończenia 24 roku życia oraz bez względu na wiek, jeżeli są niezdolne do zarobkowania i pozostają na wyłącznym utrzymaniu żołnierza,
3)
rodzice żołnierza zawodowego pozostający na wyłącznym utrzymaniu żołnierza, jeżeli są niezdolni do zarobkowania z powodu stanu zdrowia lub podeszłego wieku i nie mają z innego tytułu uprawnień do bezpłatnego leczenia,
4)
inne osoby pozostające na wyłącznym utrzymaniu żołnierza, jeżeli prawo to zostało im przyznane przez Ministra Obrony Narodowej w drodze zarządzenia albo jeżeli osoby te zostały uznane za członków rodziny w myśl art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1949 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. R. P. Nr 7, poz. 40).
2.
Członkami rodziny żołnierzy zawodowych - nie uprawnionymi do wojskowej pomocy lekarskiej (§ 1 pkt 3) są rodzice małżonka żołnierza oraz rodzeństwo żołnierza bądź jego małżonka, jeżeli zamieszkują z żołnierzem we wspólnym gospodarstwie domowym i są na jego wyłącznym utrzymaniu.
§  3.
Jeżeli w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, nie ma lekarza wojskowego oraz w przypadkach nagłego zachorowania i w innych uzasadnionych przypadkach, jeżeli ze względu na stan zdrowia korzystanie z wojskowej pomocy lekarskiej jest niemożliwe lub utrudnione, cywilna służba zdrowia obowiązana jest udzielać świadczeń osobom wymienionym w § 1 pkt 1 i 2 - w ramach pomocy zamkniętej i otwartej (bez protezowania) - a w razie obłożnej choroby również w domu chorego.
§  4.
Na leczenie szpitalne kierować należy osoby wymienione w § 1 pkt 1 i 2 przede wszystkim do szpitali wojskowych. Jedynie w przypadkach nagłych lub w razie niezdolności do transportu można kierować chorych do najbliższego szpitala będącego zakładem społecznym służby zdrowia.

W skierowaniach do szpitala niewojskowego zaznaczyć należy "uprawniony do bezpłatnego leczenia z tytułu uprawnień do wojskowej pomocy lekarskiej".

§  5. 1
1.
W przypadkach określonych w § 3 leki i środki opatrunkowe, przepisane przez lekarza cywilnej służby zdrowia, wydają osobom wymienionym w § 1 pkt 1 i 2 apteki społeczne na warunkach określonych umową zawartą miedzy Ministerstwem Obrony Narodowej (Departamentem Służby Zdrowia Głównego Kwatermistrzostwa) a przedsiębiorstwem państwowym "Centrala Aptek Społecznych". Recepty zawierać powinny: imię i nazwisko chorego (bez podawania stopnia wojskowego), Nr jednostki wojskowej, a dla uprawnionych do wojskowej pomocy członków rodzin - także stopień pokrewieństwa z żołnierzem (np. "żona żołnierza zawodowego). Ta receptach należy zaznaczyć: "MON - na warunkach umowy".
2.
Ponadto w miejscowościach, w których nie ma aptek wojskowych, apteki społeczne wydawać będą leki i środki opatrunkowe na warunkach określonych umową, o której mowa w ust. 1, osobom wymienionym w § 1 pkt 1 i 2 na podstawie recept lekarzy wojskowych zaopatrzonych w pieczęć okrągłą jednostki wojskowej i wypełnionych w sposób podany w ust. 1.
§  6.
W miejscowościach, w których jest lekarz wojskowy, a nie ma wojskowych zakładów leczniczych mogących przeprowadzić badania specjalistyczne bądź dokonać badań laboratoryjnych, prześwietleń i zdjąć rentgenowskich itp., zakłady społeczne służby zdrowia dokonywać będą tych badań na zlecenie lekarza wojskowego.
§  7.
Udzielanie świadczeń osobom wymienionym w § 1 pkt 1 i 2 następuje na podstawie skierowania wydanego przez właściwą jednostkę wojskową, a w miejscowościach, w których nie ma garnizonu wojskowego - na podstawie legitymacji wydanej przez władze wojskowe lub zaświadczeń władz wojskowych o uprawnieniu do korzystania z wojskowej pomocy lekarskiej.
§  8.
W ramach świadczeń udzielanych przez cywilną służbę zdrowia nie wydaje się osobom wymienionym w § 1 pkt 1 i 2 środków pomocniczych jak: okulary, pasy, wkładki ortopedyczne, protezy itp.
§  9. 2
1.
Koszty wynikłe z tytułu udzielonych wyżej świadczeń nie będą refundowane, z wyjątkiem kosztów wydanych leków i środków opatrunkowych.
2.
Zasady refundowania kosztów wydanych leków i środków opatrunkowych określi umowa zawarta miedzy Ministerstwem Obrony Narodowej a przedsiębiorstwem państwowym "Centrala Aptek Społecznych.
§  10.
1.
Członkom rodzin żołnierzy zawodowych nie uprawnionym do wojskowej pomocy lekarskiej (§ 1 pkt 3), jeżeli odpowiadają warunkom wymienionym w § 2 pkt 2, przysługuje prawo do świadczeń przewidzianych w przepisach o ubezpieczeniu na wypadek choroby i macierzyństwa w zakresie i na zasadach przewidzianych w tych przepisach dla członków rodzin ubezpieczonego.
2.
Udzielanie osobom wymienionym w ust. 1 świadczeń przez zakłady społeczne służby zdrowia następuje na podstawie zaświadczenia dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni służbę. Zaświadczenie to powinno zawierać stwierdzenie stopnia pokrewieństwa lub powinowactwa tych osób względem żołnierza zawodowego (brat, siostra, ojciec lub matka małżonka) oraz stwierdzenie uprawnienia do korzystania ze świadczeń zakładów społecznych służby zdrowia z uwagi na warunki wymienione w § 2.
§  11. 3
Zarządzenie niniejsze nie stosuje się do członków rodzin żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową. Udzielanie pomocy lekarskiej członkom rodzin tych żołnierzy regulują:
1)
instrukcja Ministrów Zdrowia oraz Pracy i Opieki Społecznej z dnia 22 marca 1951 r. w sprawie udzielania członkom rodzin pracowników powołanych do odbywania zasadniczej służby wojskowej świadczeń przewidzianych w przepisach o ubezpieczeniu na wypadek choroby i macierzyństwa (Monitor Polski Nr A-28, poz. 368);
2)
zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 listopada 1951 r. w sprawie zakresu świadczeń zakładów społecznych służby zdrowia dla rodzin żołnierzy kadrowej służby wojskowej (Monitor Polski Nr A-94, poz. 1315).
§  12.
Tracą moc obowiązującą przepisy dotychczasowe w przedmiotach unormowanych w niniejszym zarządzeniu.
§  13.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 5 zmieniony przez § 1 pkt 1 zarządzenia z dnia 26 września 1952 r. (M.P.52.A-86.1364) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 15 października 1952 r.
2 § 9 zmieniony przez § 1 pkt 2 zarządzenia z dnia 26 września 1952 r. (M.P.52.A-86.1364) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 15 października 1952 r.
3 § 11 zmieniony przez § 1 pkt 3 zarządzenia z dnia 26 września 1952 r. (M.P.52.A-86.1364) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 15 października 1952 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1951.A-50.671

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Zasady i tryb postępowania w przypadkach udzielania żołnierzom w czynnej służbie wojskowej oraz członkom rodzin żołnierzy zawodowych pomocy lekarskiej przez cywilną służbę zdrowia.
Data aktu: 02/06/1951
Data ogłoszenia: 15/06/1951
Data wejścia w życie: 15/06/1951