Mianownictwo chorób i przyczyn zgonu.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA ZDROWIA
z dnia 30 grudnia 1950 r.
w sprawie mianownictwa chorób i przyczyn zgonu.

Na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 3) ustawy z dnia 28 października 1948 r. o zakładach społecznych służby zdrowia i planowej gospodarce w służbie zdrowia (Dz. U. R. P. z 1948 r. Nr 55, poz. 434 i z 1950 r. Nr 36, poz. 327) zarządza się, co następuje:
§  1.
Zakłady społeczne służby zdrowia przy prowadzeniu prac z zakresu statystyki i sprawozdawczości obowiązane są stosować mianownictwo chorób i przyczyn zgonu, ustalone w załączniku do niniejszego zarządzenia.
§  2.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 1951 r.

ZAŁĄCZNIK 

MIANOWNICTWO CHORÓB I PRZYCZYN ZGONÓW

obowiązujące od 1 stycznia 1951 r.

KLASA I - CHOROBY ZAKAŹNE

Grupa 1 - Choroby zakaźne ostre:

1 - Dur brzuszny,

2 - Dur rzekomy,

3 - Dur plamisty,

4 - Dur powrotny,

5 - Bruceloza,

6 - Ospa,

7 - Odra,

8 - Płonica,

9 - Krztusiec,

10 - Błonica,

11 - Różyczka,

12 - Ospa wietrzna,

13 - Grypa,

14 - Cholera,

15 - Czerwonka,

16 - Zapalenie okrężnicy - zakaźne krwotoczne

17 - Zatrucia pokarmowe - bakteryjne,

18 - Dżuma,

19 - Porażenie dziecięce nagminne,

20 - Zapalenie mózgu nagminne,

21 - Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych nagminne,

22 - Nosacizna,

23 - Wąglik,

24 - Wścieklizna,

25 - Tężec,

26 - Róża,

27 - Posocznica (oprócz zakażenia połogowego),

28 - Zgorzel gazowa,

29 - Gorączka pappataci,

30 - Ostre zapalenie migdałków,

31 - Tularemia,

32 - Żółta gorączka,

33 - Zapalenie przyusznicy nagminne,

34 - Inne ostre choroby zakaźne.

Grupa 2 - Choroby zakaźne przewlekle:

35 - Zimnica,

36 - Gruźlica narządów oddechowych,

37 - Gruźlica opon mózgowych i środkowego układu nerwowego,

38 - Gruźlica jelit i otrzewnej,

39 - Gruźlica kręgosłupa,

40 - Gruźlica kości i stawów (oprócz gruźlicy kręgosłupa),

41 - Gruźlica prosówkowa,

42 - Gruźlica skóry,

43 - Gruźlica węzłów chłonnych obwodowych,

44 - Gruźlica innych narządów,

45 -Kiła wrodzona,

46 - Kiła nabyta pierwotna,

47 - Kiła nabyta wtórna,

48 - Kiła nabyta późna,

49 - Wiąd rdzenia,

50 - Porażenie postępujące,

51 - Kiła utajona, bezobjawowa,

52 - Kiła bliżej nieokreślona,

53 - Rzeżączka,

54 - Zapalenie oczu rzeżączkowe,

55 - Wrzód miękki,

56 - Dymienice ziarnicowate,

57 - Trąd,

58 - Leishmanioza,

59 -Inne przewlekłe choroby zakaźne.

KLASA II - CHOROBY PASOŻYTNICZE

Grupa 1 - Choroby, wywołane przez pasożyty jelitowe:

60 - Zakażenie tęgoryjcem dwunastnicy,

61 - Włośnica,

62 - Glistnica,

63 - Zakażenie włosogłówką,

64 - Zakażenie owsikiem,

65 - Bąblowiec,

66 - Zakażenie tasiemcem,

67 - Zakażenie tasiemcem karłowatym,

68 - Wągrzyca,

69 - Zakażenie bruzdogłowcem szerokim,

70 - Inne choroby robacze.

Grupa 2 - Grzybice:

71 - Promienica,

72 - Grzybica strzygąca,

73 - Grzybica woszczynowa,

74 - Grzybica epidermofitowa,

75 - Inne grzybice.

Grupa 3 - Inne choroby pasożytnicze:

76 - Świerzb,

77 - Inne choroby pasożytnicze.

KLASA III - URAZY

Grupa 1 - Urazy umyślne:

78 - Zabójstwo,

79 - Samobójstwo,

80 - Śmierć gwałtowna, bliżej nieokreślona.

Grupa 2 - Urazy związane z wykonywaniem zawodu:

81 - Urazy mechaniczne,

82 - Oparzenia,

83 - Rażenia prądem elektrycznym,

84 - Inne urazy w związku z wykonywaniem zawodu.

Grupa 3 - Urazy nie związane z wykonywaniem zawodu:

85 - Urazy mechaniczne,

86 - Oparzenia,

87 - Odmrożenia,

88 - Utonięcie,

89 - Rażenie prądem elektrycznym,

90 - Rażenie piorunem,

91 - Urazy spowodowane przez zwierzęta,

92 - Inne urazy nie związane z wykonywaniem zawodu i bliżej nieokreślone.

KLASA IV - ZATRUCIA

Grupa 1 - Zatrucia zawodowe:

93 - Zatrucia zawodowe.

Grupa 2 - Zatrucia pokarmowe:

94 - Zatrucia pokarmowe - niebakteryjne.

Grupa 3 - Narkomanie:

95 - Zatrucia alkoholem i jego namiastkami,

96 - Inne narkomanie.

Grupa 4 - Inne zatrucia:

97 - Inne zatrucia niezawodowe i przypadkowe.

KLASA V - NOWOTWORY

98 - Rak i inne nowotwory złośliwe narządów trawienia,

99 - Rak i inne nowotwory złośliwe narządów oddechowych,

100 - Rak i inne nowotwory złośliwe narządów płciowych kobiecych,

101 - Rak i inne nowotwory złośliwe sutka,

102 - Rak i inne nowotwory złośliwe narządów płciowych męskich,

103 - Rak i inne nowotwory złośliwe skóry,

104 - Rak (przerzutowy) i inne nowotwory złośliwe ośrodkowego układu nerwowego,

105 - Rak i inne nowotwory złośliwe innych narządów i nieokreślonego umiejscowienia,

106 - Nowotwory dobrotliwe,

107 - Nowotwory nie wymienione jako złośliwe lub dobrotliwe.

KLASA VI - AWITAMINOZY

108 - Krzywica,

109 - Gnilec,

110 - Pelagra,

111 - Sprue,

112 - Inne awitaminozy.

KLASA VII - SCHORZENIA GOŚĆCOWE (REUMATYCZNE)

113 - Ostry gościec stawowy,

114 - Gościec przewlekły,

115 - Gościec bliżej nieokreślony.

KLASA VIII - CHOROBY PRZEMIANY MATERII

116 - Cukrzyca,

117 - Otyłość,

118 - Dna,

119 - Inne zaburzenia przemiany materii.

KLASA IX - CHOROBY GRUCZOŁÓW DOKREWNYCH

120 - Choroby tarczycy,

121 - Choroby przytarczycy,

122 - Choroby grasicy,

123 - Choroby nadnerczy,

124 - Choroby przysadki mózgowej,

125 - Choroby wydzielnicze jajników,

126 - Choroby innych gruczołów dokrewnych.

KLASA X - CHOROBY KRWI I NARZĄDÓW KRWIOTWÓRCZYCH

127 - Niedokrwistość,

128 - Białaczka,

129 - Choroby śledziony,

130 - Skazy krwotoczne,

131 - Inne choroby krwi i narządów krwiotwórczych.

KLASA XI - CHOROBY UKŁADU NERWOWEGO

132 - Zapalenie mózgu (niezakaźne),

133 - Zapalenie opon (nieepidemiczne),

134 - Miażdżyca naczyń mózgowych, udar mózgu,

135 - Choroby rdzenia,

136 - Padaczka,

137 - Drgawki dziecięce,

138 - Schorzenia układu nerwowego obwodowego,

139 - Nerwice czynnościowe,

140 - Inne choroby układu nerwowego,

141 - Choroby psychiczne.

KLASA XII - CHOROBY NARZĄDÓW WZROKU

142 - Zapalenie spojówek,

143 - Zaćma,

144 - Jaskra,

145 - Inne choroby narządów wzroku,

KLASA XIII - CHOROBY NARZĄDÓW SŁUCHU

146 - Choroby narządów słuchu.

KLASA XIV - CHOROBY NARZĄDÓW KRĄŻENIA

147 - Zapalenie wsierdzia,

148 - Ostre zapalenie osierdzia,

149 - Wady zastawkowe serca,

150 - Zapalenie mięśnia serca,

151 - Dusznica bolesna i choroby naczyń wieńcowych serca,

152 - Inne choroby serca,

153 - Miażdżyca tętnic ogólna lub bliżej nieokreślona,

154 - Inne choroby tętnic,

155 - Choroby układu chłonnego,

156 - Choroby żył,

157 - Nadciśnienie samoistne,

158 - Inne choroby narządów krążenia.

KLASA XV - CHOROBY NARZĄDÓW ODDECHOWYCH

159 - Choroby jamy nosa i zatok bocznych nosa,

160 - Choroby krtani,

161 - Nieżyt oskrzeli,

162 - Zapalenie płatowe płuc,

163 - Inne postacie zapalenia płuc i zapalenie płuc bliżej nieokreślone,

164 - Zapalenie opłucnej,

165 - Rozedma płuc,

166 - Dychawica oskrzelowa,

167 - Inne choroby narządów oddechowych.

KLASA XVI - CHOROBY NARZĄDÓW TRAWIENIA

168 - Choroby zębów i dziąseł,

169 - Choroby jamy ustnej prócz chorób zębów i dziąseł,

170 - Choroby gardła i migdałków,

171 - Choroby przełyku,

172 - Wrzód żołądka lub dwunastnicy,

173 - Inne choroby żołądka,

174 - Ostry nieżyt żołądka i jelit,

175 - Ostry nieżyt żołądka i jelit u dzieci do lat 3,

176 - Zapalenie wyrostka robaczkowego,

177 - Przepuklina,

178 - Niedrożność jelit,

179 - Inne choroby jelit,

180 - Kamica wątroby i dróg żółciowych,

181 - Inne choroby wątroby, dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego,

182 - Choroby trzustki,

183 - Zapalenie otrzewnej,

184 - Inne choroby.

KLASA XVII - CHOROBY NARZĄDÓW RUCHU

185 - Choroby kości,

186 - Choroby stawów,

187 - Choroby mięśni.

KLASA XVIII - CHOROBY SKÓRY

188 - Ropne schorzenia skóry i tkanki podskórnej,

189 - Inne choroby skóry.

KLASA XIX - CHOROBY NARZĄDÓW MOCZOWYCH

190 - Zapalenie nerek i nerczyce,

191 - Kamica nerkowa i dróg moczowych,

192 - Inne choroby nerek, miedniczek nerkowych i moczowodów,

193 - Inne choroby pęcherza moczowego,

194 - Choroby cewki moczowej.

KLASA XX - CHOROBY NARZĄDÓW PŁCIOWYCH MĘSKICH (prócz wenerycznych)

195 - Choroby gruczołu krokowego,

196 - Inne choroby narządów płciowych męskich.

KLASA XXI - CHOROBY NARZĄDÓW PŁCIOWYCH KOBIECYCH (prócz związanych z porodem i wenerycznych)

197 - Choroby jajników, jajowodów i przymacicza,

198 - Choroby macicy,

199 - Choroby sutka,

200 - Inne choroby narządów płciowych kobiecych.

KLASA XXII - WADY ROZWOJOWE WRODZONE

201 - Wady rozwojowe wrodzone (prócz wad płodów martwo urodzonych).

KLASA XXIII - CHOROBY CIĄŻY, PORODU I POŁOGU

202 - Ciąża pozamaciczna,

203 - Zatrucia ciążowe,

204 - Poród przedwczesny,

205 - Inne powikłania ciąży,

206 - Poronienie wywołane sztucznie ze wskazań lekarskich,

207 - Poronienie w toku lub zaczęte przed przyjęciem do zakładu,

208 - Krwotok przy porodzie,

209 - Zakrzep lub zator przy porodzie,

210 - Posocznica połogowa,

211 - Inne powikłania porodowe,

212 - Poporodowe schorzenia sutka,

213 - Inne choroby ciąży, porodu i połogu.

KLASA XXIV - CHOROBY NOWORODKÓW

214 - Wcześniactwo,

215 - Wątłość wrodzona,

216 - Następstwa porodu (prócz martwo urodzonych),

217 - Inne choroby noworodków.

KLASA XXV - UWIĄD STARCZY

218 - Uwiąd starczy.

KLASA XXVI - CHOROBY NIEDOKŁADNIE OKREŚLONE I NIE MIESZCZĄCE SIĘ W MIANOWNICTWIE CHORÓB I PRZYCZYN ZGONÓW

219 - Choroby niedokładnie określone i nie mieszczące się w mianownictwie chorób i przyczyn zgonów.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1951.A-3.41

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Mianownictwo chorób i przyczyn zgonu.
Data aktu: 30/12/1950
Data ogłoszenia: 16/01/1951
Data wejścia w życie: 16/01/1951, 01/01/1951