Stypendia udzielane studentom szkół akademickich i wyższych oraz uczniom szkół technicznych komunikacyjnych.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA KOMUNIKACJI
z dnia 30 listopada 1945 r.
wydane w porozumieniu z Ministrem Oświaty w sprawie stypendiów, udzielanych studentom szkół akademickich i wyższych oraz uczniom szkół technicznych-komunikacyjnych.

Na podstawie art. 9 i 13 ustawy z dnia 18 marca 1933 r. o państwowych stypendiach oraz innych formach pomocy dla młodzieży szkół wyższych (Dz. U. R. P. Nr 25, poz. 207), zarządzam co następuje:
§  1.
Ustanawia się na rok szkolny 1945/46:
1)
55 stypendiów dla studentów(tek) szkół akademickich i wyższych, a mianowicie:
a)
1 stypendium dla studentów(tek) Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie - Wydziału Prawnego,
b)
2 stypendia, dla studentów(tek) Uniwersytetu Poznańskiego - 1 dla Wydziału Prawno-Ekonomicznego i 1 dla Wydziału Lekarskiego,
c)
1 stypendium dla studentów(tek) Uniwersytetu Łódzkiego Wydziału Prawno-Ekonomicznego,
d)
15 stypendiów dla studentów(tek) Politechniki Warszawskiej, z czego 14 dla Wydziału Inżynierii i 1 dla Wydziału Architektury,
e)
6 stypendiów dla studentów(tek) Politechniki Łódzkiej, z czego 3 dla Wydziału Mechanicznego i 2 dla Wydziału Elektrycznego,
f)
9 stypendiów dla studentów(tek) Politechniki Gdańskiej, z czego 4 dla Wydziału Inżynierii i 5 dla Wydziału Mechaniczno-Elektrycznego,
g)
2 stypendia dla studentów(tek) Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie,
h)
10 stypendiów dla studentów Państwowej Wyższej Szkoły Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i J. Rotwanda w Warszawie, po 5 dla Wydziału Budowy Maszyn i Wydziału Elektrycznego,
i)
1 stypendium dla studentów(tek) Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Wydziału Prawnego,
j)
2 stypendia dla studentów(tek) Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie,
k)
1 stypendium dla studentów(tek) Akademii Handlowej w Krakowie,
l)
1 stypendium dla studentów(tek) Akademii Handlowej w Poznaniu,
ł)
5 stypendiów dla studentów(tek) Politechniki Wrocławskiej Wydziału Mechaniczno-Elektrycznego,
2)
40 stypendiów dla uczniów szkół technicznych-komunikacyjnych, a mianowicie:
a)
26 stypendiów dla uczniów Państwowego Liceum Komunikacyjnego w Warszawie,
b)
10 stypendiów dla uczniów Państwowego Liceum Komunikacyjnego w Olsztynie,
c)
4 stypendia dla uczniów Państwowego Technikum w Bytomiu.
2.
Stypendia dla studentów(tek) płatne są zasadniczo od 1 października 1945 roku do 30 czerwca 1946 r. po 1.000 zł miesięcznie, a stypendia dla uczniów, zasadniczo przez 10 miesięcy trwania roku szkolnego, po 700 zł miesięcznie.
§  2.
Stypendyści, którym Ministerstwo Komunikacji przyzna stypendium na rok szkolny 1945/46, będą zgodnie z postanowieniami niniejszego zarządzenia otrzymywać stypendia również w następnych latach szkolnych, aż do czasu ukończenia studiów, jeżeli przedstawią we właściwym czasie (§ 4 ust. 1) zaświadczenie zakładu naukowego, do którego uczęszczają, stwierdzające, że są jego studentami (uczniami) i czynią conajmniej dostateczne postępy w nauce.
§  3.
1.
Stypendium może być przyznane studentom i studentkom oraz uczniom nowowstępującym do zakładu naukowego lub uczęszczającym do danego zakładu naukowego, przede wszystkim kandydatom spośród dzieci pracowników resortu komunikacji, według uznania Ministerstwa Komunikacji i w porozumieniu z Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych (ZZK). Pierwszeństwo zasadniczo przysługuje kandydatom bardziej zaawansowanym w studiach.
2.
Studentom, studentkom oraz uczniom nowowstępującym do zakładu naukowego może być przyznane stypendium, jeżeli przedstawią zaświadczenie o przyjęciu do danego zakładu naukowego, a studentom(tkom) i uczniom zaawansowanym - jeżeli przedstawią zaświadczenie o złożeniu egzaminów, przewidzianych za odbyty okres studiów.
3.
O stypendium ubiegać się mogą jedynie kandydaci, którzy nie otrzymują żadnych innych stypendiów.
§  4.
1.
Podania o przyznanie stypendium ubiegający powinni składać do Ministerstwa Komunikacji za pośrednictwem zakładów naukowych, do których uczęszczają, lub do których zostali przyjęci w terminie do 16 stycznia 1946 r.
2.
Do podań ubiegający się o stypendium winni dołączyć:
1)
świadectwo obywatelstwa polskiego lub w razie braku świadectwa obywatelstwa, - polską kartę rozpoznawczą w odpisie;
2)
metrykę urodzenia;
3)
zaświadczenie zakładu naukowego, stwierdzające odbyte studia i dotychczasowe postępy w nauce, wraz z opinią zakładu naukowego co do stanu majątkowego, a nowo wstępujący świadectwo szkolne i zawiadomienie o przyjęciu do zakładu naukowego;
4)
życiorys.
3.
Przed przyznaniem stypendium kandydaci poddani będą badaniom przez lekarza urzędowego, celem stwierdzenia fizycznego uzdolnienia do służby w resorcie komunikacji.
4.
Badania lekarskie powtarzane będą corocznie przed rozpoczęciem roku szkolnego, przy czym stypendium może być przyznane jedynie tym kandydatom, którzy poza dostatecznymi postępami w nauce (§ 2) wykażą się dodatnim wynikiem badania lekarskiego.
§  5.
1.
W czasie ferii letnich w zakładzie naukowym stypendyści obowiązani są do odbywania najmniej 6-tygodniowej praktyki wakacyjnej, przewidzianej przez zakład naukowy, we właściwym dziale komunikacji. Miejsce praktyki wyznacza Ministerstwo Komunikacji lub podległy mu urząd.
2.
Od odbycia praktyki wakacyjnej wolni są:
1)
stypendyści - studenci(tki) i uczniowie, którzy już odbyli przewidzianą przez dany zakład naukowy praktykę wakacyjną,
2)
stypendyści - studenci(tki), którzy zgłosili się do egzaminu dyplomowanego, o ile przedstawią odpowiednie zaświadczanie układu naukowego, stwierdzające, że praktyka wakacyjna jest zbędna.
3.
Za czas odbywania praktyki wakacyjnej stypendyści otrzymują wynagrodzenie miesięczne o jedną grupę niższą od zasadniczej grupy uposażenia, przewidzianej dla stanowiska, na które są kandydatami.
§  6.
1.
Osoby pełnoletnie, którym przyznane będzie stypendium, podpisują przed jego otrzymaniem deklarację (zobowiązanie) według wzoru podanego w załączniku Nr 1.
2.
Jeżeli stypendysta nie jest pełnoletni, wówczas ojciec, matka, opiekun lub osoba, która zechce przyjąć na siebie odpowiedzialność materialną za zwrot stypendium, a którą Ministerstwo Komunikacji uzna w tym względzie za odpowiedzialną, podpisuje deklarację (zobowiązanie) według wzoru załącznika Nr 2.
3.
Stypendysta po dojściu do pełnoletności podpisuje deklarację (zobowiązanie) według wzoru załącznika Nr 3.
4.
W razie odmowy podpisania deklaracji po dojściu do pełnoletności (ust. 3) stypendysta traci prawo do dalszego pobierania stypendium, a cała wypłacona mu do tego czasu kwota stypendialna, podlega zwrotowi przez osobę, która podpisała deklarację według załącznika Nr 2, w terminie rocznym od daty pozbawienia go stypendium.
§  7.
1.
Stypendysta traci prawo do dalszego pobierania stypendium w razie:
1)
niedostatecznych postępów w nauce;
2)
przerwania studiów;
3)
wydalenia z zakładu naukowego;
4)
uchylenia się od odbywania praktyki wakacyjnej oraz niedostatecznych wyników tej praktyki;
5)
utraty obywatelstwa polskiego;
6)
utraty uzdolnienia fizycznego do pełnienia służby (§ 4 ust. 3 i 4);
7)
stwierdzenia, że oprócz stypendium Ministerstwa Komunikacji pobiera równocześnie inne stypendium (§ 8 ust. 3).
2.
We wszystkich przypadkach, wymienionych w ustępie 1, stypendysta lub osoba, która podpisała za niego deklarację według wzoru załącznika Nr 2 (§ 6 ust. 2), obowiązana jest zwrócić całe pobrane stypendium najpóźniej w terminie rocznym od daty pozbawienia stypendium.
3.
W przypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie Minister Komunikacji może zwolnić stypendystę, częściowo lub całkowicie, od obowiązku zwrotu stypendium.
§  8.
Zawieszenie wypłaty stypendium na pewien okres czasu następuje w razie usprawiedliwionej przerwy w nauce, przy czym, jeżeli stypendysta po upływie tego okresu nie wznowi studiów, traci prawo do dalszego pobierania stypendium, z zastosowaniem postanowień § 7 ust. 2.
§  9.
Stypendysta może zrezygnować z pobierania dalszych rat stypendium, przyznanego na dany rok szkolny lub z pobierania stypendium w dalszych latach nauki, pomimo posiadania warunków do otrzymywania stypendium, - z zachowaniem obowiązku odsłużenia stypendium po ukończeniu zakładu naukowego, zgodnie z postanowieniem § 10 niniejszego zarządzenia.
§  10.
Stypendysta obowiązany jest nie później niż w ciągu 3-ch miesięcy od daty ukończenia zakładu naukowego, zgłosić się do Ministerstwa Komunikacji bez specjalnego wezwania ze strony tego Ministerstwa, celem odsłużenia pobranego stypendium na wyznaczonym mu stanowisku, w stosunku 18 miesięcy za każdy rok szkolny korzystania ze stypendium.
1.
Stypendysta, który ukończył studia, obowiązany jest zwrócić Ministerstwu Kom. najpóźniej w terminie rocznym całe pobrane stypendium w przypadku:
1)
nie zgłoszenia się do odsłużenia pobranego stypendium (§ 10),
2)
nie objęcia wyznaczonego mu stanowiska służbowego w ciągu 15 dni od daty powołania do służby;
3)
zwolnienia na własną prośbę ze służby przed odsłużeniem pobranego stypendium (§ 10);
4)
wydalenia go ze służby w drodze dyscyplinarnej przed odsłużeniem pobranego stypendium (§ 10).
2.
Jeżeli stypendysta jest niepełnoletni, wówczas do zwrotu pobranego stypendium, we wszystkich przypadkach wymienionych w ust. 1, obowiązana jest osoba, która podpisała deklarację według wzoru załącznika Nr 2 (§ 6 ust. 2).
§  12.
1.
Celem dokonywania wypłat, sumy przydzielone stypendystom przekazywane będą Rektoratom (Dyrekcjom) właściwych zakładów naukowych w ratach miesięcznych płatnych z góry, za pośrednictwem podległych Ministerstwu Komunikacji urzędów.
2.
Odbiór rat stypendialnych stypendyści kwitują w listach płatniczych.
3.
Przed każdorazową wypłatą stypendium zakład naukowy winien stwierdzić istnienie warunków, uprawniających do korzystania ze stypendium (§ 13).
4.
Zakład naukowy winien wypłacić stypendystom raty stypendialne w terminie najpóźniej 15-dniowym, licząc od dnia podjęcia wyasygnowanej sumy, a pokwitowane listy płacy oraz ewentualne niewypłacone kwoty zwrócić bezzwłocznie po upływie tego terminu urzędowi, za pośrednictwem którego otrzymał raty stypendialne.
§  13.
1.
Zakłady naukowe powinny sprawdzać, czy stypendyści nie utracili wymaganych kwalifikacji (§ 7 ust. 1 pkt. 1) i 2), 3), 5), i 7), a w razie stwierdzenia ich utraty - wstrzymać dalszą wypłatę stypendium i niezwłocznie zawiadomić o tym Ministerstwo Komunikacji.
2.
W ten sam sposób winny postąpić zakłady naukowe, w przypadku, gdyby stypendysta, po dojściu do pełnoletności nie podpisał deklaracji, przewidzianej w § 6 ust. 8.
3.
Ponad to zakład naukowy winien powiadomić Ministerstwo Komunikacji o ukończeniu studiów przez stypendystę.
§  14.
Ministerstwo Komunikacji prowadzi szczegółową ewidencję stypendystów, w której każdy stypendysta posiada oddzielny rachunek (konto).

Wzory załączników do rozporządzenia Ministra Komunikacji Nr P. I. H./612/45 z dnia 30 listopada 1945 r.

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK  Nr 1.

Deklaracja

1.
Ja niżej podpisany(a) .......... przyjmuję od Ministerstwa Komunikacji zł ..... (słownie) .......... miesięcznie, na warunkach ustalonych w rozporządzeniu Ministra Komunikacji z dn. 30.11.1945 r. ogłoszonym w Monitorze Polskim Nr 45 z dnia 22.V.46, których obowiązuję się ściśle przestrzegać.

Przepisy tego rozporządzenia są mi znane i oświadczam, że przyjmuję na siebie wszelkie obowiązki, jakie przepisy te nakładają na stypendystów.

2.
Ponadto zobowiązuję się podczas odbywania studiów w .......... (nazwa zakładu naukowego) do ścisłego przestrzegania obowiązujących w tym zakładzie naukowym przepisów oraz do sumiennego przykładania się do nauki.

(podpis)

Miejscowość, data ..........

(urzędowe poświadczenie własnoręczności podpisu)

ZAŁĄCZNIK  Nr 2.

Deklaracja

1.
Ja niżej podpisany(a) .......... ojciec, matka, opiekun, uznany przez Ministerstwo Komunikacji za osobę odpowiedzialną (niepotrzebne skreślić) .......... (nazwisko i imię

studenta lub ucznia) zamieszkały w .......... przy ulicy .........., pragnąc dopomóc wymienionemu niepełnoletniemu studentowi(tce) (uczniowi) do ukończenia studiów w .......... (nazwa zakładu naukowego), obowiązuję się:

1)
zwrócić Ministerstwu Komunikacji wszelkie kwoty, pobrano przez .......... tytułem stypendium, jeżeli wymieniony po dojściu do pełnoletności w czasie odbywania studiów odmówi podpisania deklaracji według znacznika Nr 3, zobowiązującej go do ścisłego przestrzegania warunków i obowiązków, ustalonych w rozporządzeniu Ministra Komunikacji Nr ..... z dnia 30.11.45 r. ogłoszonym w Monitorze Polskim Nr. 45 z dnia 22.V.46.
2)
zwrócić Ministerstwu Komunikacji wszystkie kwoty pobrane przez .........., tytułem stypendium przed dojściem jego do pełnoletności, jeżeli wymieniony:
a)
zostanie pozbawiony stypendium na podstawie § 7 rozporządzenia Min. Kom. Nr ..... z dnia 30.11.45 r. ogłoszonego w Monitorze Polskim Nr. 45 z dnia 22.V.46 lub też, jeżeli dobrowolnie zrezygnuje z podejmowania dalszych rat miesięcznych przyznanego mu stypendium (§ 9),
b)
nie wykona, po ukończeniu zakładu naukowego i przed dojściem do pełnoletności, zobowiązań, przewidzianych w § 10 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Komunikacji Nr ..... z dnia 30.11.45 r. ogłoszonego w Monitorze Polskim Nr 45 z dnia 22.V.46.
2.
Z obowiązków wymienionych w ust. 1 wywiążę się w terminie przewidzianym w § 7 ust. 2 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Komunikacji Nr ... z dnia 30.11.46 r. ogłoszonego w Monitorze Polskim Nr. 45 z dnia 22.V.46.
3.
Oświadczam, że postanowienia rozporządzenia Ministra Komunikacji z dn. 30.11.45 ogłoszonego w Monitorze Polskim Nr 45 z dnia 22.V.46 w sprawie udzielenia stypendium są mi dobrze znane

(podpis)

Miejscowość, data ..........

(urzędowe poświadczenie własnoręczności podpisu)

ZAŁĄCZNIK  Nr 3.

Deklaracja

1.
Ja niżej podpisany(a) .......... student(ka) (nazwa zakładu naukowego) urodzony(na) dnia .......... po dojściu do pełnoletności przyznaję, że pobrałem z Ministerstwa Komunikacji na podstawie deklaracji z dnia .......... podpisanej przez .......... mego ojca, matkę, opiekuna, uznanego przez Ministerstwo Komunikacji za osobę odpowiedzialną (niepotrzebne skreślić), tytułem stypendium przez czas studiów moich w .......... nazwa zakładu naukowego) ogólną kwotę zł ..... (słownie) .......... i nadal przyjmuję od tegoż Ministerstwa stypendium w kwocie zł ..... (słownie) .......... (miesięcznie na warunkach ustalonych w rozporządzeniu Ministra Komunikacji z dnia 30.11.45 r. ogłoszonym w Monitorze Polskim Nr 45 z dnia. 22.V.46. Przepisy tego rozporządzenia są mi dokładnie znane i warunków stypendialnych zobowiązuję się ściśle przestrzegać.

Oświadczam, że przyjmuję na siebie wszelkie obowiązki, jakie przepisy te nakładają na stypendystów.

2.
Ponadto obowiązuję się podczas odbywania studiów w .......... (nazwa zakładu naukowego) do ścisłego przestrzegania obowiązujących w tym zakładzie naukowym przepisów oraz do sumiennego przykładania się do nauki.

(podpis)

Miejscowość, data ..........

(urzędowe poświadczenie własnoręczności podpisu)

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1946.45.87

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Stypendia udzielane studentom szkół akademickich i wyższych oraz uczniom szkół technicznych komunikacyjnych.
Data aktu: 30/11/1945
Data ogłoszenia: 22/05/1946
Data wejścia w życie: 01/09/1945