(Jedynie teksty w języku angielskim i irlandzkim są autentyczne)
(Dz.U.UE L z dnia 6 stycznia 2026 r.)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając dyrektywę Rady 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. dotyczącą ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego 1 , w szczególności jej załącznik III pkt 2 akapit trzeci,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Decyzją wykonawczą Komisji (UE) 2022/696 2 przyznano Irlandii odstępstwo na podstawie dyrektywy 91/676/EWG, zezwalające Irlandii na stosowanie nawozu naturalnego zawierającego do 250 kg azotu na hektar rocznie w gospodarstwach rolnych, w których co najmniej 80 % powierzchni stanowią użytki zielone. Zgodnie z art. 12 ust. 3 wspomnianej decyzji wykonawczej od 1 stycznia 2024 r. ilość nawozu naturalnego, którą można stosować na gruntach, wynosi 220 kg azotu na hektar rocznie na obszarach, z których mają miejsce spływy do wód zanieczyszczonych lub zagrożonych zanieczyszczeniem, lub na obszarach charakteryzujących się pogarszającymi się tendencjami. Decyzja wykonawcza (UE) 2022/696 ma zastosowanie do 31 grudnia 2025 r.
(2) 25 września 2025 r. Irlandia przekazała Komisji wniosek o nowe odstępstwo i w związku z tym przedstawiła
wniosek zawierający uzasadnienie na podstawie obiektywnych kryteriów określonych w pkt 2 akapit trzeci załącznika III do dyrektywy 91/676/EWG.
(3) Wnioski o odstępstwo na podstawie dyrektywy 91/676/EWG powinny być uzasadnione na podstawie obiektywnych kryteriów określonych w pkt 2 akapit trzeci załącznika III do tej dyrektywy i poparte niezbędnymi ocenami oddziaływania na środowisko wymaganymi na podstawie innych przepisów prawa Unii, w szczególności na podstawie dyrektywy Rady 92/43/EWG 3 oraz dyrektyw 2000/60/WE 4 i 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady 5 .
(4) Wpływ nowego odstępstwa i nowego programu działań w zakresie azotanów należy również oceniać w kontekście dyrektywy 92/43/EWG. W tym względzie wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-293/17 6 , zawierający wykładnię art. 6 ust. 3 tej dyrektywy, wymaga, aby przedsięwzięcia obejmujące stosowanie nawozów na gruntach i wypas bydła podlegały odpowiedniej ocenie ich skutków dla danych terenów, chyba że obiektywne okoliczności pozwalają wykluczyć z całą pewnością możliwość, że przedsięwzięcia te, indywidualnie lub w połączeniu z innymi przedsięwzięciami, mogą znacząco oddziaływać na te tereny.
(5) Jednocześnie w toczącej się sprawie C-531/24 7 , skierowanej 1 sierpnia 2024 r. do TSUE przez High Court (wysoki trybunał) w Irlandii, pojawiają się pytania dotyczące wykładni dyrektywy 91/676/EWG w odniesieniu do wymogów, które należy spełnić na podstawie dyrektyw 92/43/EWG, 2000/60/WE i 2001/42/WE, w związku z przyznawaniem odstępstw na podstawie dyrektywy 91/676/EWG. W szczególności pytania te dotyczą wystarczalności i adekwatności ocen przeprowadzonych w odniesieniu do irlandzkiego programu działań w zakresie azotanów na lata 2022-2025, a tym samym ważności odstępstw krajowych przyznanych zgodnie z tym programem, w celu określenia ich wpływu na chronione siedliska i gatunki. Kwestie podniesione w tej sprawie dotyczą również stosowania art. 6 ust. 3 dyrektywy 92/43/EWG oraz tego, czy odstępstwa te nie spowodują pogorszenia stanu jednolitej części wód powierzchniowych ani nie zagrożą osiągnięciu dobrego stanu wód powierzchniowych lub dobrego potencjału ekologicznego i dobrego stanu chemicznego wód powierzchniowych zgodnie z dyrektywą 2000/60/WE.
(6) Wyrok w sprawie C-531/24 prawdopodobnie zostanie wydany nie wcześniej niż w ostatnim kwartale 2025 r.
(7) Wykładnia konkretnych elementów odpowiednich instrumentów unijnego prawa ochrony środowiska, o którą zwrócono się do TSUE w sprawie C-531/24, ma kluczowe znaczenie dla umożliwienia Irlandii zidentyfikowania i przeprowadzenia niezbędnych ocen oraz ostatecznie przedstawienia kompletnego i szczegółowego wniosku o odstępstwo zawierającego uzasadnienie na podstawie obiektywnych kryteriów określonych w pkt 2 akapit trzeci załącznika III do dyrektywy 91/676/EWG, a także dla zapewnienia zgodności z innymi przepisami prawa Unii. Wytyczne TSUE mogą mieć również bezpośredni wpływ na parametry, które Komisja musi ocenić i uwzględnić przy interpretacji i stosowaniu tych instrumentów.
(8) 31 lipca 2025 r. Irlandia zobowiązała się do ukończenia wymaganych prawem ocen wpływu na środowisko
wynikających z potencjalnego nowego odstępstwa, jak wymaga tego prawo Unii. Irlandia będzie musiała przy tym uwzględnić wykładnię przedstawioną przez TSUE w sprawie C-531/24.
(9) Irlandia będzie musiała zakończyć oceny wpływu na środowisko ewentualnego nowego odstępstwa, jak wymaga tego prawo Unii, najpóźniej do 31 grudnia 2028 r., aby wnioski z tych ocen znalazły odzwierciedlenie w stosowaniu dyrektywy 91/676/EWG i krajowych przepisach transponujących, w tym w celu przedstawienia kompletnego i szczegółowego wniosku o wszelkie przyszłe odstępstwa w oparciu o wszystkie niezbędne oceny zgodnie z wytycznymi prawnymi Trybunału.
(10) W międzyczasie właściwe jest, aby w ramach podejścia ostrożnościowego niniejsza decyzja przedłużająca obecne odstępstwo przewidywała pewne dodatkowe warunki mające zastosowanie do gospodarstw objętych odstępstwem, położonych w zlewniach, w których występują trwałe i poważne problemy. Te dodatkowe warunki mogą zostać poddane przeglądowi na podstawie wniosków z ocen Irlandii.
(11) Dane przekazane przez Irlandię w kontekście obowiązku sprawozdawczego przewidzianego w art. 10 dyrektywy 91/676/EWG wskazują, że w latach 2020-2023 wody były na ogół dobrej jakości. Z tego punktu widzenia w 99 % wszystkich stacji monitorowania wód podziemnych w Irlandii odnotowano średnie stężenie azotanów w wysokości poniżej 50 mg/l, a w 78,5 % tych stacji odnotowano średnie stężenie azotanów w wysokości poniżej 25 mg/l. We wszystkich stacjach monitorowania wód powierzchniowych w Irlandii odnotowano średnie stężenie azotanów w wysokości poniżej 50 mg/l, a w 99,1 % tych stacji odnotowano średnie stężenie azotanów w wysokości poniżej 25 mg/l. Ponadto 27,5 % stacji monitorowania wód powierzchniowych zgłosiło eutrofizację lub ryzyko eutrofizacji. Jeżeli chodzi o tendencje dotyczące wód podziemnych, 29,7 % stacji monitorowania wód podziemnych zgłosiło wzrost stężenia azotanów, 56,4 % zgłosiło tendencje stabilne, a 13,8 % - tendencje spadkowe. Jeżeli chodzi o tendencje dotyczące wód powierzchniowych, 14,5 % stacji monitorowania wód powierzchniowych zgłosiło wzrost stężenia azotanów, 74,9 % zgłosiło tendencje stabilne, a 10,6 % - tendencje spadkowe.
(12) Dane za lata 2022-2024 opublikowane w sierpniu 2025 r. przez irlandzką Agencję Ochrony Środowiska dotyczące redukcji ilości azotu wymaganej do osiągnięcia celów środowiskowych w głównych rzekach irlandzkich pokazują, że luka w stosunku do celu pozostaje bardzo duża w przypadku Barrow (38 %), Slaney (31 %) i Nore (16 %) oraz wzrosła w przypadku Blackwater (z 6 do 11 %), w porównaniu z okresem 2017-2019.
(13) Całkowita produkcja nawozu naturalnego w Irlandii wzrosła w ostatnich latach. Produkcja nawozu naturalnego pochodzącego od bydła, świń i owiec wzrosła odpowiednio o 2 %, 2 % i8 % w okresie od lat 2016-2019 do lat 2020-2023. Powierzchnia użytkowanych gruntów rolnych zmniejszyła się o 3,4 % w latach 2020-2023 w porównaniu z okresem 2016-2019, a średnia ilość azotu pochodzącego z nawozu naturalnego w latach 2020-2023 wyniosła 120 kg azotu na hektar w porównaniu z 113 kg azotu na hektar w latach 2016-2019. Stosowanie mineralnych nawozów azotowych na hektar wykorzystywanych gruntów rolnych zmniejszyło się o 2,2 % w latach 2020-2023 w porównaniu z okresem 2016-2019.
(14) 6 września 2024 r. Irlandia powiadomiła Komisję o publikacji swojego trzeciego planu gospodarowania wodami w dorzeczu zgodnie z art. 15 dyrektywy 2000/60/WE. W planie tym określono działania na rzecz przywrócenia lub poprawy "dobrego" stanu wód w Irlandii oraz ich ochrony. Komisja przeprowadza obecnie analizę tego planu.
(15) 8 sierpnia 2025 r., zgodnie z art. 17 dyrektywy 92/43/EWG, Irlandia przesłała Komisji sprawozdanie z wdrażania środków wprowadzonych na podstawie tej dyrektywy. Sprawozdanie to zawierało informacje dotyczące środków ochronnych, o których mowa w art. 6 ust. 1 tej dyrektywy, oraz ocenę wpływu środków ochronnych na stan ochrony typów siedlisk przyrodniczych wymienionych w załączniku I do tej dyrektywy i gatunków wymienionych w załączniku II do tej dyrektywy, a także główne wyniki nadzoru, o którym mowa w art. 11 tej dyrektywy.
(16) W wyniku przeglądu śródokresowego przeprowadzonego w 2023 r. zgodnie z art. 12 decyzji wykonawczej (UE) 2022/696 w 2025 r. Irlandia wzmocniła swój program działań w zakresie azotanów zgodnie z "European Union (Good Agricultural Practice for Protection of Waters) (Amendment) Regulations 2025" 8 , w tym poprzez zmniejszenie dozwolonej ilości nawozów. Te dodatkowe wzmocnione środki regulacyjne należy odzwierciedlić w art. 6-9 decyzji wykonawczej (UE) 2022/696. Aby sprostać wyzwaniom związanym z wodą w rolnictwie, Irlandia wprowadziła również program wsparcia dla rolników "Rolnictwo na rzecz wody" z budżetem w wysokości 60 mln EUR. Program ten obejmuje finansowanie działań w gospodarstwach rolnych, mających na celu ograniczenie wypłukiwania azotanów i erozji gleby.
(17) 8 grudnia 2025 r. Irlandia przyjęła nowy program działania w zakresie azotanów 9 , który odzwierciedla wymogi określone w art. 4-12 decyzji wykonawczej (UE) 2022/696, a także przewiduje dodatkowe i wzmocnione środki służące osiągnięciu celów dyrektywy 91/676/EWG.
(18) W nowym programie działań dotyczącym azotanów Irlandia przewiduje zwiększanie, począwszy od 2028 r., wymaganej pojemności magazynowania gnojowicy i wody zanieczyszczonej w gospodarstwach chowu zwierząt. Ma to na celu zmniejszenie ryzyka wycieków ze źródeł punktowych i składników odżywczych z gruntów oraz umożliwienie ukierunkowanego stosowania składników odżywczych, gdy wymaga tego uprawa. Środki te odzwierciedlają wiedzę o aktualnych postępach poczynionych w chowie bydła mlecznego i powiązanych systemach chowu, która wskazuje, że ilość gnojowicy produkowanej przez średnią krowę mleczną w Irlandii jest o 21 % wyższa niż obowiązujące wartości regulacyjne, a ilość wody zanieczyszczonej produkowanej przez krowę mleczną jest o 43 % wyższa.
(19) Irlandia włącza również dodatkowe środki mające na celu poprawę dystrybucji składników odżywczych w rozdrobnionych gospodarstwach mleczarskich poprzez zastosowanie niższego dozwolonego limitu azotanów, w przypadku gdy nie można wykazać, że nawóz naturalny jest rozprowadzany na wszystkich gruntach gospodarstwa, a nie tylko na niektórych obszarach. W rozdrobnionych gospodarstwach krowy dojne wypasane są głównie na gruntach dostępnych w rejonie dojenia. Grunty te mogą zatem otrzymywać większą część azotu pochodzącego z nawozu naturalnego z gospodarstwa ze względu na ich bliską odległość od podwórza gospodarstwa. Chociaż dozwolony limit składników odżywczych w gospodarstwie opiera się na całkowitej powierzchni uprawianych gruntów, ze względów praktycznych i ekonomicznych dystrybucja składników odżywczych w rozdrobnionych gospodarstwach może nie rozciągać się na grunty bardziej oddalone od podwórza gospodarstwa.
(20) Dodatkowe środki dotyczące możliwości przechowywania i lepszej dystrybucji składników odżywczych w rozdrobnionych gospodarstwach powinny znaleźć odzwierciedlenie w warunkach określonych w decyzji wykonawczej (UE) 2022/696.
(21) Niniejszą decyzję przyjmuje się zatem w ramach programu działań w zakresie azotanów na podstawie "European Union (Good Agricultural Practice for Protection of Waters) Regulations 2022" 10 , zmienionego w 2025 r., oraz w kontekście irlandzkiego programu działania wdrożonego instrumentem ustawowym nr 588 z 2025 r.
(22) Przyjęty w 2022 r. program działań na rzecz azotanów doprowadził do zmniejszenia o 10 % dozwolonych ilości azotu chemicznego dla gospodarstw objętych odstępstwem w 2022 r. oraz do dodatkowego ich zmniejszenia o 5 % w 2025 r. Dozwolony limit azotu chemicznego pozostaje jednak wyższy w przypadku gospodarstw objętych odstępstwem niż w przypadku innych gospodarstw. W niedawnym irlandzkim badaniu opublikowanym przez Teagasc we wrześniu 2025 r. stwierdzono, że zmniejszenie o 5 % maksymalnego dozwolonego limitu azotu chemicznego dla gospodarstw objętych odstępstwem doprowadziło do zmniejszenia modelowanego wymywania azotanów o 2,4-3,3 %. Redukcja była najwyższa w przypadku gospodarstw o najwyższym dozwolonym limicie azotu chemicznego. W zlewniach, w których występują trwałe i poważne problemy związane z osiągnięciem celów w zakresie redukcji ilości azotu, w 2028 r. właściwe jest zatem dalsze zmniejszenie dozwolonego limitu azotu chemicznego w gospodarstwach objętych odstępstwem, jako środek zapobiegawczy.
(23) Ograniczenie stosowania nawozów chemicznych i organicznych wzdłuż otwartych wód powierzchniowych jest jednym z głównych środków przewidzianych w dyrektywie 91/676/EWG. Nienawożone strefy buforowe wydłużają czas przebywania składników odżywczych na całym polu. Zwiększa to możliwość zarówno zatrzymywania fosforu w glebie, jak i denitryfikacji azotanów. W nowym programie działań w zakresie azotanów zakazuje się stosowania nawozów chemicznych w odległości do 3 m od wód powierzchniowych, przy jednoczesnym utrzymaniu ograniczenia stosowania nawozów organicznych lub wód zanieczyszczonych w odległości do 5 m od wód powierzchniowych i do 10 m, jeżeli średnie nachylenie terenu przekracza 10 % nachylenia w kierunku wody. W gospodarstwach objętych odstępstwem zarówno zużycie nawozu naturalnego, jak i nawozów chemicznych jest wyższa niż w innych gospodarstwach. W zlewniach, w których występują trwałe i poważne problemy związane z osiągnięciem celów w zakresie redukcji ilości azotu, w 2028 r. właściwe jest zatem wprowadzenie szerszej strefy buforowej w gospodarstwach objętych odstępstwem, jako środek zapobiegawczy.
(24) Dodatkowe warunki dotyczące dozwolonego limitu azotu chemicznego i stref buforowych wzdłuż wód powierzchniowych dla gospodarstw objętych odstępstwem odzwierciedlają oparte na analizie ryzyka i ukierunkowane podejście do zlewni, w których występują trwałe i poważne problemy związane z emisjami azotu, i powinny również zostać odzwierciedlone w decyzji wykonawczej (UE) 2022/696.
(25) Warunki dotyczące redukcji nawozów chemicznych i stref buforowych dla gospodarstw objętych odstępstwem położonych w zlewniach, w których występują trwałe i poważne problemy związane z emisjami azotu, powinny mieć zastosowanie w uzupełnieniu warunków mających zastosowanie do gospodarstw objętych odstępstwem, określonych w decyzji wykonawczej (UE) 2022/696, w tym warunków wprowadzonych niniejszą decyzją. Szczególnie ważne są wymogi dotyczące wapnowania, rejestracji w irlandzkiej bazie danych nawozów, zagęszczenia zwierząt poza promieniem 30 km, obliczania bilansu składników odżywczych, obowiązkowych szkoleń, szczegółowych przepisów dotyczących przyjaznego dla różnorodności biologicznej utrzymania żywopłotów oraz zawartości białka w koncentratach paszowych.
(26) W celu uwzględnienia dodatkowych warunków określonych w art. 9a niniejszej decyzji należy rozszerzyć krajowy program kontroli administracyjnych, inspekcji i sankcji dotyczących przestrzegania warunków określonych w art. 5-9 decyzji wykonawczej (UE) 2022/696 przez objęte zezwoleniem, posiadające użytki zielone gospodarstwa rolne.
(27) Biorąc pod uwagę toczącą się sprawę C-531/24 wniesioną do TSUE przez High Court (wysoki trybunał) w Irlandii, w ramach której doprecyzowane zostaną wymogi, jakie muszą spełnić władze irlandzkie na podstawie dyrektyw 92/43/EWG i 2000/60/WE w kontekście wniosku o odstępstwo na podstawie załącznika III do dyrektywy 91/676/EWG, właściwe może być dokonanie przeglądu warunków określonych w niniejszej decyzji w następstwie orzeczenia w trybie prejudycjalnym TSUE w tej sprawie.
(28) Uwzględniając szczególne okoliczności sprawy oraz potrzebę zapewnienia pewności prawa i solidności kolejnych kroków, właściwe i rozważne jest wyjątkowe przedłużenie stosowania decyzji wykonawczej (UE) 2022/696 na ograniczony okres trzech lat, z zastrzeżeniem dodatkowych warunków, tak aby można było doprecyzować ramy prawne przyznania nowego odstępstwa Irlandii, a tym samym umożliwić jej dostosowanie ocen i ram prawnych do wytycznych, które ma przedstawić TSUE.
(29) Należy zatem odpowiednio zmienić decyzję wykonawczą (UE) 2022/696.
(30) Środki przewidziane w niniejszej decyzji są zgodne z opinią komitetu ustanowionego na mocy art. 9 dyrektywy 91/676/EWG,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Sporządzono w Brukseli dnia 22 grudnia 2025 r.
Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.
12.01.2026W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.
12.01.2026Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.
09.01.2026Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.
08.01.2026Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.
08.01.2026Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.
08.01.2026| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2026.67 |
| Rodzaj: | Decyzja |
| Tytuł: | Decyzja wykonawcza 2026/67 zmieniająca decyzję wykonawczą (UE) 2022/696 przyznającą odstępstwo Irlandii zgodnie z dyrektywą Rady 91/676/EWG dotyczącą ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego |
| Data aktu: | 22/12/2025 |
| Data ogłoszenia: | 06/01/2026 |