Rezolucja 2026/1665 zawierająca uwagi stanowiące integralną część decyzji w sprawie absolutorium z wykonania budżetu agencji Unii Europejskiej za rok budżetowy 2024
REZOLUCJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO (UE) 2026/1665z dnia 29 kwietnia 2026 r.zawierająca uwagi stanowiące integralną część decyzji w sprawie absolutorium z wykonania budżetu agencji Unii Europejskiej za rok budżetowy 2024
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Agencji Wsparcia BEREC za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Agencji Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiej Agencji Chemikaliów za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiej Agencji Środowiska za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiej Agencji Kontroli Rybołówstwa za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiego Instytutu ds. Równości Kobiet i Mężczyzn za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiego Urzędu ds. Pracy za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiej Agencji Leków za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Agencji Unii Europejskiej ds. Narkotyków za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Morskiego za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Agencji Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Agencji Kolejowej Unii Europejskiej za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Agencji Dostaw Euratomu za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiej Fundacji Kształcenia za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Agencji Unii Europejskiej ds. Azylu za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Agencji Unii Europejskiej ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Agencji Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając swoją decyzję w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej za rok budżetowy 2024,
- uwzględniając art. 102 Regulaminu i załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając opinie przedstawione przez Komisję Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, Komisję Ochrony Środowiska Naturalnego, Klimatu i Bezpieczeństwa Żywności, Komisję Zdrowia Publicznego, Komisję Transportu i Turystyki, Komisję Rybołówstwa, Komisję Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz Komisję Praw Kobiet i Równouprawnienia,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A10-0087/2026),
A. mając na uwadze, że unijne agencje zdecentralizowane, agencje wykonawcze oraz inne organy stanowią odrębne podmioty prawne ustanowione w celu wykonywania określonych zadań technicznych, naukowych lub zarządczych, które pomagają instytucjom Unii w opracowywaniu i wdrażaniu polityk; mając na uwadze, że ich siedziby zlokalizowane są w różnych państwach członkowskich, a agencje wywierają duży wpływ w obszarach o istotnym znaczeniu w codziennym życiu obywateli Unii, np. w dziedzinie zdrowia, bezpieczeństwa, wolności i sprawiedliwości; mając na uwadze, że procedura udzielania absolutorium nie jest jedynie technicznym działaniem księgowym, ale podstawowym instrumentem demokratycznej rozliczalności, za pomocą którego Parlament ocenia, czy organy Unii działają zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami;
B. mając na uwadze, że zgodnie z art. 268 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2509 (1) oraz art. 3 załącznika V do Regulaminu Parlamentu Europejskiego w niniejszej rezolucji przedstawiono, w odniesieniu do każdego organu, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509, oraz w odniesieniu do Agencji Dostaw Euratomu, uwagi przekrojowe towarzyszące decyzjom o absolutorium;
C. mając na uwadze, że agencje zdecentralizowane oraz Agencja Dostaw Euratomu powinny skupić się na zadaniach o wyraźnej europejskiej wartości dodanej, a organizacja takich zadań powinna być zoptymalizowana, aby - w interesie unijnych podatników - uniknąć powielania działań;
D. mając na uwadze, że w ramach procedury udzielania absolutorium organ udzielający absolutorium zamierza podkreślić istotne znaczenie wzmocnienia legitymacji demokratycznej instytucji Unii; mając na uwadze, że obejmuje to zwiększenie przejrzystości i rozliczalności, a także wdrażanie budżetowania celowego i zapewnienie dobrego zarządzania zasobami ludzkimi;
E. mając na uwadze, że działania Unii Europejskiej w dziedzinie kontroli budżetowej opierają się na dwóch zasadach: z jednej strony, zapewnieniu właściwego i przejrzystego wydatkowania środków z budżetu Unii, a z drugiej strony, ochronie interesów finansowych Unii i zwalczaniu nadużyć finansowych;
F. mając na uwadze, że w 2012 r. Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej i Komisja Europejska przyjęły wspólne oświadczenie (2) i kompleksowy zestaw zasad przewodnich - "wspólne podejście" w załączniku do tego oświadczenia - aby zwiększyć spójność, skuteczność i rozliczalność agencji; mając na uwadze, że Komisja zobowiązała się do podjęcia działań następczych w związku z tym porozumieniem, w stosownych przypadkach we współpracy z agencjami;
G. mając na uwadze, że uznając niewiążący prawnie charakter wspólnego oświadczenia i załączonego do niego wspólnego podejścia oraz bez uszczerbku dla swojego udziału w procedurze ustawodawczej i rocznej procedurze budżetowej, instytucje wezmą to wspólne podejście pod uwagę przy podejmowaniu w przyszłości decyzji dotyczących zdecentralizowanych agencji unijnych, a wcześniej przeprowadzą analizę poszczególnych przypadków;
H. mając na uwadze, że w odniesieniu do roku budżetowego 2024 Trybunał Obrachunkowy wydał opinie bez zastrzeżeń w odniesieniu do prawie wszystkich agencji; mając na uwadze, że utrzymanie wysokich standardów należytego zarządzania finansami, skutecznych systemów kontroli wewnętrznej oraz dyscypliny budżetowej nadal ma zasadnicze znaczenie dla zapewniania właściwego i przejrzystego wykorzystania środków unijnych oraz dla zwiększania zaufania obywateli do instytucji Unii;
I. mając na uwadze, że w ostatnich latach agencje Unii mają coraz szerszy zakres obowiązków; mając na uwadze, że odpowiednie i przewidywalne zasoby, w połączeniu z solidnymi strukturami zarządzania i jasnymi mechanizmami rozliczalności, są niezbędne, aby umożliwić agencjom skuteczne wykonywanie ich mandatów i chronić wiarygodność Unii;
J. mając na uwadze, że incydent cyberbezpieczeństwa, który dotknął jedną z agencji w 2024 r., świadczy o podatności organów Unii przetwarzających dane wrażliwe; mając na uwadze, że wzmocnienie cyberbezpieczeństwa, planowania ciągłości działania i systemów kontroli wewnętrznej należy traktować jako priorytet horyzontalny we wszystkich agencjach;
Uwagi ogólne
1. zauważa, że istnieją trzy rodzaje agencji: agencje zdecentralizowane, agencje wykonawcze i inne organy; przypomina, że rezolucja ta obejmuje 31 z 33 agencji zdecentralizowanych i dwa z pozostałych czterech organów (Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT) oraz Agencję Dostaw Euratomu (ESA));
2. zwraca uwagę, że chociaż ustanawianie agencji UE lub rozszerzanie ich działalności ma na celu zwiększenie zdolności Unii, duże znaczenie ma zapewnienie, aby proces ten opierał się na gruntownych ocenach, ocenach skutków i wyraźnym wykazaniu wartości dodanej, aby można było wyciągnąć wnioski i w razie potrzeby rozważyć zakończenie mandatu; podkreśla, że podejście to nie tylko zapewniłoby lepsze uregulowania prawne, ale również zwiększyłoby skuteczność, rozliczalność, przejrzystość i spójność otoczenia instytucjonalnego Unii; podkreśla, że wszelkie rozważania dotyczące łączenia, konsolidacji lub zakończenia mandatów agencji muszą opierać się na kompleksowej ocenie, będącej uzupełnieniem względów budżetowych lub dotyczących efektywności;
3. wyraża zaniepokojenie rosnącym zadłużeniem Unii; zauważa, że zgodnie z rocznym sprawozdaniem Europejskiego Trybunału Obrachunkowego ("Trybunału") niespłacone pożyczki zaciągnięte przez Unię mogą przekroczyć 900 mld EUR do 2027 r., co stanowi prawie dziesięciokrotność poziomu zadłużenia z 2020 r.; ostrzega, że rosnące koszty finansowania zewnętrznego stanowią zagrożenie dla przyszłych budżetów i ograniczają przestrzeń fiskalną dla nowych priorytetów;
4. podkreśla, że przejrzystość jest nie tylko obowiązkiem przestrzegania przepisów, lecz także warunkiem wstępnym zaufania publicznego do agencji, które mają znaczne uprawnienia regulacyjne lub operacyjne; wzywa agencje do proaktywnego publikowania kluczowych dokumentów zawierających treści niepoufne w sposób terminowy i przyjazny dla użytkownika, przy jednoczesnym przestrzeganiu zasady proporcjonalności, poszanowaniu przepisów o ochronie danych, uwzględnieniu obaw dotyczących bezpieczeństwa, kwestii prawnych, strategicznych i innych istotnych kwestii oraz przestrzeganiu przepisów i mandatu danej agencji;
5. przypomina, że zgodnie z pkt 60 wspólnego podejścia każda agencja powinna być poddawana ocenie co pięć lat; wzywa Komisję do zbadania dalszych synergii i konsolidacji działań oraz ewentualnego połączenia agencji prowadzących uzupełniające się działania w celu zapewnienia efektywności kosztowej i usprawnienia funkcji agencji, w tym potencjalnych przeglądów mandatów w przypadkach, w których występują nieefektywności lub nadmiarowość; nalega, aby zgodnie z zasadami proporcjonalności, efektywności i odpowiedzialności budżetowej wszystkie agencje UE podlegały okresowym przeglądom wyników; zachęca do stosowania w razie potrzeby klauzuli wygaśnięcia/klauzuli przeglądowej w celu utrzymania skuteczności i zapewnienia optymalnego wykorzystania zasobów; uważa, że efektywność budżetowa ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania agencji; przypomina w tym kontekście zalecenie Trybunału zawarte w sprawozdaniu specjalnym 22/2020, w którym zaleca się Komisji zwiększenie stosowania przekrojowych ocen agencji w kontekście przeprowadzanych przez Komisję kontroli adekwatności poszczególnych obszarów polityki; zauważa, że w swoim sprawozdaniu specjalnym nr 22/2020 Trybunał stwierdził, iż wymierny wkład agencji w realizację celów polityki Unii nie zawsze jest jasno wykazany; podkreśla, że 33 agencje zdecentralizowane zarządzają kwotą ponad 4,1 mld EUR oraz że poza kontrolami zgodności Parlament mógłby dokładniej rozważyć, w jaki sposób ocenić ich wpływ; zachęca do składania sprawozdań na temat ograniczonego zestawu wskaźników wyników i oddziaływania oraz wzywa sieć agencji UE, aby we współpracy z Trybunałem zbadała i w stosownych przypadkach opracowała wspólne ramy wykonania w celu przedłożenia ich organowi udzielającemu absolutorium;
6. podkreśla, że poszanowanie praw podstawowych i praworządności stanowi warunek wstępny dobrych wyników i należytego zarządzania finansami; uważa, że wyłącznie agencje, które w pełni przestrzegają zobowiązań w zakresie praw podstawowych, można uznać za osiągające zadowalające wyniki, niezależnie od wskaźników wykonania budżetu;
7. wzywa wszystkie agencje, aby w swoich działaniach nadal zapewniały przestrzeganie praw podstawowych i ochronę danych;
8. podkreśla znaczenie procedury udzielania absolutorium, która jest nie tylko obowiązkiem wynikającym z traktatów, lecz także sprzyja przejrzystości, rozliczalności oraz otwartemu dialogowi na temat finansów Unii; uważa, że praktyka udzielania absolutorium w drodze ustaleń dotyczących zarządzania określonych w aktach ustanawiających agencje, takie jak: Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO), Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin (CPVO) oraz Jednolita Rada ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB), odzwierciedla ich szczególne ramy prawne i finansowe oraz zapewnia odpowiednią ocenę i kontrolę, a jednocześnie wspiera przejrzystość i publiczną rozliczalność; przypomina wspólne podejście w odniesieniu do w pełni samofinansujących się agencji (pkt 58), w którym apeluje się o zbadanie mechanizmów demokratycznej rozliczalności, obejmujących coroczne sprawozdawanie przedkładane Parlamentowi, Radzie i Komisji, a także uwzględnianie ich zaleceń, aby zapewnić publiczną kontrolę nad agencjami wdrażającymi unijne polityki bez uciekania się do budżetu ogólnego Unii; uważa jednak, że pożądane byłoby, aby w pełni samofinansujące się agencje zostały objęte procedurą udzielania absolutorium mającą zastosowanie do agencji podlegających Komisji Kontroli Budżetowej lub przynajmniej podlegały zwiększonym obowiązkom sprawozdawczym przed Komisją Kontroli Budżetowej;
9. z niepokojem zauważa, że na przestrzeni lat unijnym agencjom zdecentralizowanym powierzano rosnącą liczbę zadań na mocy zmienionych rozporządzeń, nowych przepisów lub porozumień o poziomie usług oraz umów o przyznanie wkładu zawieranych z Komisją, często bez odpowiadających temu zasobów strukturalnych lub stałych stanowisk; podkreśla, że ten powtarzający się schemat powoduje presję operacyjną, która z kolei może przyczyniać się do słabości w zarządzaniu budżetem i rosnącej strukturalnej zależności od zewnętrznych wykonawców, zwłaszcza w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT), cyberbezpieczeństwa i innych funkcji umożliwiających prowadzenie działalności operacyjnej; ostrzega, że taka długoterminowa zależność może podważać zdolność instytucjonalną, ciągłość i utrzymanie wiedzy, a jednocześnie osłabiać suwerenność cyfrową Unii i integralność osobistą obywateli; w związku z tym wzywa do regularnej oceny takiej długoterminowej zależności oraz do zmniejszenia strukturalnej zależności od konsultantów zewnętrznych, w szczególności w odniesieniu do podstawowych funkcji; podkreśla, że nadmierny outsourcing osłabia pamięć instytucjonalną, rozliczalność i opłacalność; wzywa Komisję, by w miarę możliwości zapewniła agencjom odpowiedni personel do wykonywania ich mandatów we własnym zakresie;
10. zauważa, że niedociągnięcia w zakresie praworządności w niektórych państwach członkowskich, w tym osłabiona niezależność sądownictwa oraz zdolność w zakresie prowadzenia postępowań przygotowawczych i ścigania przestępstw, mogą podważać ramy współpracy agencji, wiarygodność danych i integralność operacyjną; wzywa Komisję do oceny tego ryzyka i zajęcia się nim;
11. podkreśla, że przejrzystość, solidne mechanizmy kontroli konfliktu interesów oraz jasne zasady regulujące kontakty z zainteresowanymi stronami stanowią podstawowe zabezpieczenia niezależności, wiarygodności instytucjonalnej i rozliczalności unijnych agencji zdecentralizowanych, a także zaufania publicznego do ich silnego i solidnego funkcjonowania; zaznacza, że wiele agencji działa w sektorach, w których ścisła współpraca z przemysłem, firmami doradczymi, ekspertami technicznymi, organizacjami pozarządowymi (NGO) lub partnerami zewnętrznymi jest konieczna, jednak nadal występuje ryzyko nieuzasadnionego wpływu, niewyważonych konsultacji lub braku przejrzystości; podkreśla, że przejrzyste procedury, publiczne ujawnianie informacji o spotkaniach, wyważony i przejrzysty dobór ekspertów oraz ciągła weryfikacja konfliktów interesów są niezbędne, aby decyzje agencji opierały się wyłącznie na obiektywnych dowodach oraz na ogólnym interesie Unii; wzywa wszystkie agencje do wprowadzenia i egzekwowania takich środków i apeluje o przejrzyste zabezpieczenia, w tym jasne i odpowiednie okresy karencji, proaktywne monitorowanie i przejrzystość interakcji z zainteresowanymi stronami; zaleca regularne niezależne przeglądy ram dotyczących konfliktów interesów, z poszanowaniem zasady proporcjonalności, oraz zachęca Komisję i sieć agencji UE do promowania partnerskiego uczenia się w celu poprawy standardów zarządzania i przejrzystości;
12. wzywa Komisję do znacznego zwiększenia przejrzystości procesu oceny ekspertów oraz do rozważenia odpowiednich mechanizmów mających na celu zwiększenie odpowiedzialności ekspertów, przy pełnym poszanowaniu ich niezależności;
13. dostrzega, że stopień narażenia poszczególnych agencji zdecentralizowanych na ryzyko związane z lobbingiem zależy od ich mandatu oraz kontekstu operacyjnego; zauważa, że praktyki w zakresie przejrzystości różnią się w poszczególnych agencjach; zauważa na przykład, że eu-LISA prowadzi na swojej stronie internetowej odrębny rejestr służący przejrzystości obejmujący wszystkie spotkania kierownictwa wyższego szczebla z podmiotami gospodarczymi, Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) udostępnia na swojej stronie internetowej rejestr zawierający informacje o spotkaniach związanych w szczególności z zamówieniami publicznymi, natomiast ECHA publikuje informacje o spotkaniach kierownictwa wyższego szczebla z zewnętrznymi organizacjami zainteresowanych stron; jest zdania, że choć uniwersalny model dla wszystkich nie byłby ani proporcjonalny, ani operacyjnie uzasadniony, ustanowienie wspólnych minimalnych standardów zwiększyłoby spójność i rozliczalność; odnotowuje odpowiedzi udzielone przez agencje w poprzednim cyklu udzielania absolutorium, w tym zróżnicowany zakres korzystania z rejestru służącego przejrzystości oraz fakt, że kilka agencji wprowadziło już wewnętrzne rejestry służące przejrzystości lub systemy zarządzania konfliktami interesów dostosowane do ich mandatów; wzywa agencje do przyjęcia minimalnych standardów, takich jak stosowanie zasady czworga oczu, jasna strategia kodeksu postępowania obejmująca jednoznaczne zasady zapobiegania konfliktom interesów oraz wdrożenie szczegółowych wewnętrznych rejestrów służących przejrzystości o wyraźnie określonych standardach odzwierciedlających mandat agencji oraz właściwe przepisy o ochronie danych; podkreśla, że takie rejestry służące przejrzystości powinny być dostępne dla audytorów w zależności od przypadku; uważa, że ich wdrażanie powinno mieć charakter stopniowy i wykorzystywać nowe możliwości cyfrowe, aby uniknąć tworzenia niepotrzebnych lub dodatkowych obciążeń administracyjnych dla agencji;
14. zauważa, że w 2024 r. 33 agencje zdecentralizowane zgłosiły, że zatrudniają ogółem 11 491 pracowników (w porównaniu z 10 580 w 2023 r.), w tym urzędników, pracowników zatrudnionych na czas określony, pracowników kontraktowych i oddelegowanych ekspertów krajowych, co stanowi wzrost o 8,61 % w porównaniu z 2023 r.; zauważa, że chociaż równowaga płci w zdecentralizowanych agencjach Unii poprawia się, nadal istnieją znaczne dysproporcje; podkreśla, że w niektórych agencjach, takich jak ACER, EASA, EIGE, ERA, eu-LISA i Europol, odsetek mężczyzn wśród pracowników jest wyższy, podczas gdy w agencjach takich jak CdT, EFSA, EMA, ETF i Eurojust pracuje więcej kobiet; zauważa, że odsetek ten jest często specyficzny dla danego sektora; wzywa agencje do przyjęcia strategii naprawczych, w tym przejrzystych procedur awansu i ukierunkowanego rozwoju przywództwa; przypomina, że zobowiązanie Unii do promowania równości płci na stanowiskach kierowniczych nadal nie zostało w pełni zrealizowane; podkreśla, że należy wzmocnić działania Komisji w tym zakresie; przypomina, że rozporządzenie Rady (EWG, Euratom, EWWiS) nr 259/68 (3) (regulamin pracowniczy) stanowi, że nabór powinien opierać się na obiektywnych, przejrzystych i merytorycznych kryteriach, jak również na jak najszerszej równowadze geograficznej państw członkowskich; zauważa, że istnieje naturalna tendencja do rekrutacji wyższego odsetka personelu pochodzącego z państwa członkowskiego, w którym znajduje się siedziba agencji; przypomina, że agencje zlokalizowane w krajach o stosunkowo niskim współczynniku korygującym stoją w obliczu ciągłych wyzwań związanych z przyciąganiem wykwalifikowanych i zróżnicowanych geograficznie pracowników; zachęca agencje do promowania równowagi płci w strategiach kadrowych i komisjach selekcyjnych ds. naboru kierownictwa; zachęca Komisję i sieć agencji UE do przedstawienia najlepszych praktyk i narzędzi analizy porównawczej w celu wsparcia przywództwa zrównoważonego pod względem płciowym;
15. odnotowuje, że w 2024 r. wskaźnik rotacji personelu przekraczał 5 % w 16 z 33 agencji (Urząd BEREC, CdT, Cedefop, CEPOL, ECDC, EEA, Europejski Urząd ds. Pracy, eu LISA, EU OSHA, Eurofound, Eurojust, Europol, FRA), a w dwóch przekroczył 10 % (EIT, ETF); wyraża uznanie dla agencji, które podjęły ukierunkowane działania w celu zapobiegania wysokim wskaźnikom rotacji pracowników; wzywa Komisję i państwa członkowskie, by zezwoliły tym agencjom na zatrudnianie pracowników kontraktowych na dłuższe okresy lub zatrudnianie większej liczby pracowników tymczasowych w celu zapewnienia większej ciągłości i utrzymania wiedzy; uważa, że wypalenie zawodowe, rotacja pracowników i niepewna praca stanowią ryzyko dla integralności instytucjonalnej, kontroli wewnętrznej i należytego zarządzania finansami; podkreśla, że zarządy są odpowiedzialne za uczciwość i rozliczalność agencji, ubolewa nad niewystarczającą reakcją na poważne naruszenia i wzywa do zwiększenia przejrzystości wobec organu udzielającego absolutorium;
16. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w 2024 r. większość agencji przyjęła i wdrożyła Kartę na rzecz różnorodności i włączenia społecznego (4) , która promuje równe traktowanie, różnorodność oraz włączenie społeczne w miejscu pracy i w życiu społecznym; zdecydowanie zachęca te agencje, które jeszcze nie przystąpiły do karty, aby rozważyły jej bezzwłoczne przyjęcie i wdrożenie;
17. podkreśla, że ustanowienie skutecznego mechanizmu składania skarg dla personelu w unijnych agencjach zdecentralizowanych wymaga połączenia silnych gwarancji poufności, w tym anonimowych kanałów dokonywania zgłoszeń, z jasnymi, zharmonizowanymi procedurami zgodnymi z regulaminem pracowniczym, o których personel będzie informowany podczas regularnych szkoleń; uważa, że agencje powinny powołać niezależnych, profesjonalnie wyszkolonych urzędników ds. etyki lub skarg lub korzystać ze wspólnych struktur międzyagencyjnych w przypadku mniejszych agencji, aby zapewnić bezstronne rozpatrywanie wniosków na podstawie art. 90 regulaminu pracowniczego, zgłoszeń dotyczących molestowania, konfliktów interesów i ujawniania nieprawidłowości; wzywa agencje do zapewnienia pracownikom dostępu do zewnętrznych procedur eskalacji oraz solidnej, niezależnej i skutecznej ochrony przed wszelkimi działaniami odwetowymi przez systematyczne kontrole następcze, przy czym należy zwiększyć przejrzystość za pomocą anonimowych rocznych sprawozdań dotyczących skarg i wyników ich rozpatrzenia, a także poprawić bezstronność przez wykorzystanie międzyagencyjnych komisji dochodzeniowych w delikatnych sprawach; apeluje o wdrożenie mechanizmów ochrony przed fałszywymi oskarżeniami i donosami;
18. odnotowuje istotną rolę sieci agencji UE (EUAN), a w szczególności jej komitetu doradczego ds. ICT (ICTAC), we wspieraniu gotowości agencji do wdrożenia rozporządzenia w sprawie cyberbezpieczeństwa przez pogłębioną koordynację, wymianę wiedzy oraz współpracę z Dyrekcją Generalną ds. Usług Cyfrowych (DG DIGIT), CERT-EU oraz międzyinstytucjonalnym komitetem ds. transformacji cyfrowej; wzywa EUAN i ICTAC do dostarczania kompleksowych i regularnych informacji na temat stanu wdrażania we wszystkich zdecentralizowanych agencjach, w tym wspólnych wyzwań, zidentyfikowanych zagrożeń, potrzeb w zakresie zasobów i planowanych środków łagodzących, aby umożliwić skuteczny nadzór; podkreśla potrzebę solidnego cyberbezpieczeństwa i ostrożnego korzystania ze sztucznej inteligencji, zwracając uwagę na możliwości, ale także na ryzyko finansowe i operacyjne; wzywa agencje do oceny procesów wspieranych przez sztuczną inteligencję w zakresie funkcji finansowych, związanych z zamówieniami publicznymi lub z podejmowaniem decyzji oraz do zapewnienia przejrzystości, dokumentacji, możliwości kontroli i pełnej zgodności z unijnymi przepisami dotyczącymi ochrony danych i cyberbezpieczeństwa;
19. podkreśla znaczenie opracowania jasnych, solidnych i znaczących kluczowych wskaźników efektywności w rocznych sprawozdaniach z działalności agencji Unii, ponieważ sprawozdania te stanowią podstawowe źródło informacji dla użytkowników zewnętrznych; zauważa, że niektóre systemy kluczowych wskaźników efektywności często charakteryzują się brakiem ciągłości, standaryzacji, dogłębności operacyjnej, udokumentowanej metodologii wyboru, aktualizacji i wycofywania KPI, przejrzystości, porównywalności i wieloletniego monitorowania, co ogranicza porównywalność i zdolność użytkowników zewnętrznych do obiektywnej oceny wyników; podkreśla, że kluczowe wskaźniki efektywności powinny być uproszczone i dobrze zaprojektowane, oparte na zasadach skonkretyzowanych, mierzalnych, osiągalnych, realnych, terminowych (SMART) i stosowane konsekwentnie w kolejnych cyklach sprawozdawczych, co ma zasadnicze znaczenie dla oceny efektywności, skuteczności i postępów w realizacji celów strategicznych; podkreśla potrzebę szerszego stosowania sprawozdawczości ukierunkowanej na wyniki i oddziaływanie poprzez skupienie się na istotności i proporcjonalności w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych; podkreśla, że wskaźniki wykonania muszą wyraźnie wynikać z celów mandatu określonego w aktach założycielskich poszczególnych agencji i odzwierciedlać wyniki, efekty, a przede wszystkim oddziaływanie; wzywa agencje, by włączyły do swoich ram wykonania analizę kosztów i korzyści oraz przejrzyste budżetowanie;
20. dostrzega współpracę z partnerami zewnętrznymi, takimi jak Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju oraz sieć planowania strategicznego Organizacji Narodów Zjednoczonych, w zakresie unowocześniania metodyk dotyczących kluczowych wskaźników efektywności; podkreśla, że niektóre agencje, takie jak ACER, EASA i ECDC, opracowały bardziej solidne i istotne z operacyjnego punktu widzenia wskaźniki; wzywa agencje dysponujące nieodpowiednimi i niemierzalnymi systemami kluczowych wskaźników efektywności do czerpania z tych silniejszych modeli oraz do systematycznego dzielenia się najlepszymi praktykami za pośrednictwem EUAN, aby poprawić porównywalność, zwiększyć użyteczność rocznych sprawozdań z działalności dla użytkowników zewnętrznych oraz wzmocnić ogólną ocenę wyników wśród agencji; wzywa Komisję do wprowadzenia wymogu, aby we wszystkich ocenach agencji na podstawie pkt 60 wspólnego podejścia systematycznie oceniano wpływ każdej agencji na jej obszar polityki oraz aby programy lub działania, w przypadku których nie wykazano skuteczności w rozsądnych ramach czasowych, zostały zakończone, a środki finansowe - przesunięte na działania skuteczniejsze;
21. zwraca uwagę na dochodzenia Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) dotyczące kilku agencji: ENISA (dwie sprawy z 2024 r., jedna w toku, jedna umorzona, oraz sprawa dotycząca procedury naboru z 2025 r.), eu-LISA (dochodzenia dotyczące konfliktu interesów i zamówień publicznych), EIT (trzy sprawy związane z WWiI zakończone odzyskaniem kwoty 15-20 mln EUR), Frontex (dwie sprawy w toku, osiem spraw zakończonych w latach 2023-2024), a także trwające dochodzenia w ACER i EEA; wzywa wszystkie agencje UE do zapewnienia pełnej współpracy z OLAF-em, do wzmocnienia kontroli wewnętrznych oraz zabezpieczeń w zakresie rekrutacji i zamówień publicznych, a także do przekazania organowi udzielającemu absolutorium dodatkowych informacji niezwłocznie po zniesieniu ograniczeń dotyczących poufności;
22. przypomina, że mandat Fronteksu został znacznie rozszerzony w 2019 r., kiedy to w zmienionym rozporządzeniu poszerzono jego zadania i upoważniono go do utrzymywania stałej służby liczącej 10 000 funkcjonariuszy straży granicznej wraz z odpowiednim zwiększeniem budżetu; podkreśla, że wzrostowi budżetu, niezależnie od agencji, której to dotyczy, muszą zawsze towarzyszyć odpowiednie przepisy dotyczące rozliczalności i przejrzystości;
23. odnotowuje, że brak klauzul opt-out (klauzul o rozwiązaniu umowy) umożliwiających wcześniejsze rozwiązanie umów najmu nadal stanowi ryzyko finansowe dla agencji Unii; przypomina, że znaczenie uwzględniania takich klauzul w umowach najmu podkreślono w związku z trudną sytuacją, w jakiej znalazła się Europejska Agencja Leków (EMA) po brexicie, gdy nie mogła rozwiązać długoterminowej umowy najmu w Londynie i w rezultacie musiała opłacać czynsz zarówno w Londynie, jak i w Amsterdamie; przyjmuje do wiadomości, że od 2019 r. kilka agencji wprowadziło klauzule o rozwiązaniu umowy, lecz ubolewa, że nie wszystkie agencje to uczyniły, w tym w przypadkach, gdy podpisano nowe lub odnowione umowy najmu; wzywa agencje oraz Komisję do systematycznego wprowadzania klauzul o rozwiązaniu umowy podczas negocjowania lub odnawiania umów najmu, z uwzględnieniem wniosków z dotychczasowych doświadczeń, aby ograniczyć ekspozycję finansową i zapewnić większą elastyczność budżetową;
Zarządzanie budżetem i finansami
24. zauważa, że całkowite ostateczne dochody za 2024 r. (po uwzględnieniu budżetów korygujących) oraz dane porównawcze za 2023 r. dla 33 agencji UE objętych niniejszą rezolucją zostały podzielone w następujący sposób (5) :
| Nazwa | Dochody za 2024 r. (EUR) | Dochody za 2023 r. (EUR) | Δ (%) |
| ACER | 34 689 993,00 | 29 582 967,00 | 17,26 |
| URZĄD BEREC | 7 932 805,00 | 7 697 264,87 | 3,06 |
| CDT (6) | 45 346 300,00 | 47 140 900,00 | -3,81 |
| CEDEFOP | 21 422 022,00 | 20 140 610,00 | 6,36 |
| CEPOL | 12 589 437,00 | 14 211 723,00 | -11,42 |
| EASA (7) | 183 306 903,00 | 169 665 375,00 | 8,04 |
| EUNB | 56 906 201,00 | 52 672 001,66 | 8,04 |
| ECDC | 111 257 449,00 | 102 526 724,00 | 8,52 |
| ECHA | 128 712 666,00 | 123 280 140,00 | 4,41 |
| EEA (8) | 101 655 603,00 | 76 114 130,00 | 33,56 |
| EFCA | 30 793 032,00 | 30 862 554,00 | -0,23 |
| EFSA | 154 939 697,00 | 148 954 729,00 | 4,02 |
| EIGE | 9 432 057,00 | 9 358 919,46 | 0,78 |
| EIOPA | 37 561 192,00 | 36 714 492,00 | 2,31 |
| EIT | 463 576 047,00 | 367 607 241,00 | 26,11 |
| EUROPEJSKI URZĄD DS. PRACY | 48 693 555,00 | 39 973 330,00 | 21,82 |
| EMA | 491 862 000,00 | 448 603 000,00 | 9,64 |
| EMSA | 121 648 764,00 | 111 954 231,00 | 8,66 |
| ENISA (9) | 42 219 801,00 | 25 183 495,00 | 67,65 |
| ERA | 41 936 376,00 | 38 532 447,00 | 8,83 |
| AGENCJA DOSTAW EURATOMU | 270 000,00 | 258 160,00 | 4,59 |
| ESMA | 76 055 579,00 | 72 509 657,00 | 4,89 |
| ETF | 28 330 702,00 | 28 542 956,00 | -0,74 |
| EUAA | 181 443 839,00 | 170 135 127,00 | 6,65 |
| EUDA (EMCDDA) | 32 723 728,00 | 22 082 074,00 | 48,19 |
| EU-LISA | 273 679 741,00 | 300 524 142,00 | -8,93 |
| EU-OSHA | 17 618 795,00 | 17 038 950,00 | 3,40 |
| EUROFOUND | 24 965 993,00 | 25 369 931,00 | -1,59 |
| EUROJUST | 65 355 970,00 | 59 324 460,00 | 10,17 |
| EUROPOL | 225 228 057,00 | 212 925 809,00 | 5,78 |
| EUSPA | 85 410 390,00 | 76 922 866,00 | 11,03 |
| FRA | 28 052 521,00 | 26 191 030,72 | 7,11 |
| FRONTEX | 922 074 136,00 | 829 352 752,00 | 11,18 |
| ŁĄCZNIE | 4 112 799 136,00 | 3 741 954 188,71 | 9,91 |
25. zauważa, że budżet 33 agencji UE wzrósł z 3,6 mld EUR w 2023 r. do 4,1 mld EUR w 2024 r.; wzywa Komisję do przeanalizowania pięcioletnich łącznych kosztów, z rozróżnieniem wzrostu wynikającego z mandatu od ekspansji administracyjnej, oraz do uzasadnienia dalszych podwyżek o możliwej do wykazania wartości dodanej; podkreśla, że wzrostowi budżetu musi towarzyszyć silniejsze zarządzanie, kontrole wewnętrzne, planowanie kadrowe i absorpcyjne, aby uniknąć nieprawidłowości, przeniesień i nieefektywnych wydatków; podkreśla, że dodatkowym zasobom dla agencji muszą towarzyszyć wymierne cele w zakresie wyników oraz regularne sprawozdania na temat konkretnych osiągniętych efektów, tak aby organ udzielający absolutorium mógł ocenić opłacalność; podkreśla, że przed zatwierdzeniem dodatkowego finansowania agencje muszą najpierw wykazać, że istniejące zasoby są wykorzystywane w sposób wydajny;
26. zauważa, że Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) i inne agencje UE pomagają instytucjom Unii we wspieraniu wdrażania prawa Unii w dziedzinie praw podstawowych; wzywa Komisję i władzę budżetową do zapewnienia wszystkim agencjom UE odpowiednich i przewidywalnych zasobów;
27. podkreśla, że wzrost dochodów w latach 2023-2024 był znaczny w przypadku niektórych agencji, w tym EEA, EIT, Europejskiego Urzędu ds. Pracy, ENISA i EUDA, których budżet wzrósł o ponad 21 %;
28. zwraca uwagę, że wzrost budżetu EEA w 2024 r. odzwierciedla rozszerzenie jej mandatów ustawodawczych i obowiązków operacyjnych wynikających z wdrażania strategii Europejskiego Zielonego Ładu, takich jak rozporządzenie o odbudowie zasobów przyrodniczych (przyjęte pod koniec 2024 r.), przekształcona wersja rozporządzenia w sprawie Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń (E-PRTR), unijne ramy certyfikacji pochłaniania dwutlenku węgla i technik węglochłonnych (CRCF) oraz inicjatywa na rzecz rozszerzonego monitorowania emisji z pojazdów ciężkich, które wiązały się z rekrutacją pracowników; zauważa ponadto, że agencja wdrożyła również zadania w ramach zmienionego rozporządzenia w sprawie użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa (2023); jest również świadomy, że nowe umowy o gwarantowanym poziomie usług (SLA) z Dyrekcją Generalną ds. Gospodarki Morskiej i Rybołówstwa, Dyrekcją Generalną ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności i Dyrekcją Generalną ds. Badań Naukowych i Innowacji rozszerzyły rolę agencji w odbudowie oceanów/wód, zwalczaniu zagrożeń dla zdrowia i integracji danych środowiskowych, czego efektem jest dostarczanie danych i analiz na potrzeby unijnej polityki ochrony środowiska;
29. zauważa, że wzrost budżetu EIT tłumaczy się kilkoma czynnikami, w tym wyższymi środkami w ramach programu "Horyzont Europa" (+ 10,25 %), 24,6 mln EUR nowego finansowania inicjatywy na rzecz instytucji szkolnictwa wyższego oraz 16,7 mln EUR z nowych umów o przyznanie wkładu z dyrekcjami generalnymi Komisji;
30. zwraca uwagę, że wzrost budżetu Europejskiego Urzędu ds. Pracy w 2024 r. wynika przede wszystkim z przejścia agencji do pełnej zdolności operacyjnej, co wymagało istotnego zwiększenia zasobów ludzkich oraz potencjału operacyjnego agencji; podkreśla, że obejmuje to dostosowania w zakresie zatrudnienia (9,5 mln EUR, 44 %), takie jak przekształcenie 15 oddelegowanych ekspertów krajowych w pracowników zatrudnionych na czas określony (TA) oraz korekty wynagrodzeń, a następnie rozszerzenie działań operacyjnych (7 mln EUR, 33 %) na potrzeby modernizacji Europejskiego Portalu Mobilności Zawodowej oraz działalności kontrolnej, jak również koszty związane z inflacją (1,2 mln EUR, 15 %) dotyczące ICT/cyberbezpieczeństwa i presji inflacyjnej;
31. zauważa, że wzrost budżetu ENISA wynika z pierwszej transzy otrzymanej w lutym 2024 r. w wysokości 16 mln EUR z umowy o przyznanie wkładu podpisanej pod koniec grudnia 2023 r. między Dyrekcją Generalną ds. Społeczeństwa Informacyjnego i Mediów a ENISA, na mocy której przyznano łącznie 20 mln EUR na realizację działań w zakresie wsparcia cybernetycznego i centrum sytuacyjnego w latach 2024-2026; jest świadomy, że w 2024 r. agencja dysponowała budżetem w wysokości 26,2 mln EUR, w porównaniu z budżetem na 2023 r. wynoszącym 25,2 mln EUR;
32. wyraża obawy, że ENISA znajduje się w krytycznym położeniu ze względu na rosnącą złożoność potrzeb Unii w zakresie cyberbezpieczeństwa, ciągłą eskalację zagrożeń cyberbezpieczeństwa oraz brak proporcjonalnego finansowania i odpowiedniego personelu; przypomina konkluzje Rady w sprawie ENISA z grudnia 2024 r., w których podkreślono kluczową rolę ENISA w unijnym ekosystemie cyberbezpieczeństwa oraz potrzebę dostosowania finansowania i zasobów do jej rozszerzonego mandatu; podkreśla, że dodatkowym zasobom muszą towarzyszyć wymierne cele w zakresie wyników oraz regularna sprawozdawczość na temat konkretnych osiągniętych efektów;
33. zauważa, że w odniesieniu do EUDA wzrost ten wynika głównie z wejścia w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1322 (10) , które przewiduje ukierunkowany przegląd mandatu agencji w celu zwiększenia jej roli w identyfikowaniu i podejmowaniu obecnych i przyszłych wyzwań związanych z nielegalnymi narkotykami w Unii; przyjmuje do wiadomości, że będzie się to wiązało z rozszerzeniem obecnego mandatu agencji, nowymi zadaniami i zwiększeniem zasobów przydzielonych na wymagane wdrożenie od 2024 r.;
34. odnotowuje stopniowe rozszerzanie mandatu Europolu, w tym niedawno przyjęte i proponowane środki przyznające większe zdolności w zakresie zwalczania poważnej i zorganizowanej przestępczości, takiej jak przemyt migrantów, handel ludźmi, cyberprzestępczość i terroryzm; przypomina, że zmiany te obejmują m.in. zacieśnioną współpracę z podmiotami prywatnymi dzięki bezpośredniej wymianie danych, zwiększonym możliwościom analizy danych na dużą skalę oraz usprawnionej pomocy operacyjnej dla państw członkowskich za pośrednictwem wyspecjalizowanych zespołów wsparcia; podkreśla, że skuteczna realizacja tych dodatkowych zadań wymaga odpowiedniego zwiększenia zasobów ludzkich Europolu, ale także solidnych zabezpieczeń wewnętrznych, wystarczającej zdolności do zapewnienia zgodności i wzmocnionych mechanizmów nadzorczych; zauważa, że budżet Europolu wzrósł w 2024 r. tylko o 5,78 % w porównaniu z 2023 r.; apeluje o dalsze zwiększenie budżetu Europolu w celu zaradzenia utrzymującym się niedoborom kadrowym i zapewnienia współmierności zasobów finansowych Europolu do jego rosnących obowiązków; podkreśla kluczową rolę Europolu w zwalczaniu przemytu migrantów, handlu ludźmi, przestępczości transgranicznej i terroryzmu; podkreśla, że Frontex powinien skupić się na podstawowej działalności; z zadowoleniem przyjmuje bieżące wysiłki Fronteksu na rzecz wzmocnienia pozycji urzędnika ds. praw podstawowych;
35. apeluje o zwiększenie liczby pracowników Eurojustu w świetle przewidywanego rozszerzenia jego mandatu na państwa trzecie, w szczególności po wybuchu rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie w 2022 r., co umożliwia mu gromadzenie, przechowywanie i analizowanie dowodów najpoważniejszych zbrodni wagi międzynarodowej (zbrodni wojennych, ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości), udostępnianie takich dowodów organom krajowym i organom międzynarodowym, w tym Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu, oraz utworzenie w tym celu specjalnej bazy danych dowodów najpoważniejszych zbrodni wagi międzynarodowej, co wykracza poza zwykłe wspieranie dochodzeń i aktywne zabezpieczanie istotnych dowodów na potrzeby przyszłych dochodzeń, a jednocześnie zauważa, że w budżecie na 2024 r. przewidziano jedynie niewielki wzrost procentowy w porównaniu z budżetem na 2023 r., i apeluje o odpowiednie zwiększenie finansowania personelu wraz z budżetem całkowitym w związku z oczekiwanym przyszłym mandatem;
36. przypomina, że większość agencji UE otrzymuje finansowanie w całości z wkładów z budżetu Unii; zauważa jednak, że niektóre agencje są w pełni lub częściowo finansowane z alternatywnych źródeł dochodów, w tym wydawanych certyfikatów, zezwoleń, rejestracji substancji, składek, gromadzenia danych, nadzoru rynku, nadzoru i innych usług, takich jak tłumaczenia i terminologia zapewniane przez Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej (CdT);
37. przyznaje w szczególności, że:
- częściowo samofinansujące się agencje to Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER), Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA), Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA), Europejska Agencja Leków (EMA) i Agencja Kolejowa Unii Europejskiej (ERA),
- w pełni samofinansujące się agencje to CdT,
- agencje częściowo współfinansowane przez krajowe organy publiczne to Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB), Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA) oraz Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA);
38. zauważa, że w 2024 r. źródło finansowania agencji samofinansujących się objętych niniejszą rezolucją miało następujący podział:
| Nazwa | Dochody za 2024 r. (EUR) | Wkład UE (EUR) | % | Dochody własne (11) (EUR) | % | Pozostałe (EUR) |
| ACER | 34 679 976 | 23 012 293 | 66 | 11 667 683 | 34 | 0 |
| CDT | 45 346 300 | 0 | 0 | 44 411 200 | 98 | 935 100 |
| EASA | 183 306 903,00 | 44 984 486 | 25 | 135 687 417 | 74 | 2 635 000 |
| EUNB (12) | 56 906 201 | 20 857 871 | 37 | 34 062 640 | 60 | 1 985 690 |
| ECHA | 128 712 666 | 88 028 813 | 68 | 34 117 052 | 27 | 6 566 801 |
| EIOPA | 37 561 192 | 13 886 130 | 37 | 23 035 010 | 61 | 640 052 |
| EMA (12) | 491 862 000 | 35 826 000 | 7 | 441 910 000 | 90 | 14 126 000 |
| ERA | 41 936 376 | 29 000 626 | 69 | 11 913 156 | 28 | 1 022 594 |
| ESMA (13) | 76 055 579 | 19 938 075 | 26 | 54 015 802 | 71 | 2 101 702 |
| ŁĄCZNIE | 1 096 367 193 | 275 534 294 | 790 819 960 | 30 012 939 | ||
39. przypomina, że już w rezolucji w sprawie absolutorium za 2023 r. zwrócono uwagę na znaczenie wzmocnienia europejskich organów nadzoru (EUNB, EIOPA i ESMA); ma świadomość, że w rozporządzeniach ustanawiających te agencje nie przewidziano rozdziału między działaniami finansowanymi ze składek unijnych i składek krajowych oraz że ogólny mechanizm podziału kosztów nie wymaga rozróżnienia na poziomie poszczególnych działań, w związku z czym organy te nie dokonują rozróżnienia między kosztami pokrywanymi z budżetu Unii a kosztami finansowanymi przez państwa członkowskie, na co Trybunał zwrócił uwagę w sprawozdaniu rocznym w 2023 r.;
40. uważa, że zwiększenie przejrzystości w budżetowaniu i sprawozdawczości zadaniowej przyczyniłoby się do poprawy nadzoru i rozliczalności, w szczególności w przypadku agencji finansowanych z wielu źródeł dochodów, umożliwiając zainteresowanym stronom, w tym państwom członkowskim, instytucjom finansowym i podatnikom, lepszą ocenę wydajności i sprawiedliwości; podkreśla, że jasność co do związku między źródłami dochodów a działaniami wzmacnia zaufanie, że środki unijne są należycie wykorzystywane oraz że przestrzegane są ramy prawne określone w rozporządzeniach ustanawiających agencje;
41. odnotowuje wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia w sprawie Europejskiej Agencji Chemikaliów, który wprowadza środki mające na celu wzmocnienie stabilności finansowania tej agencji, w tym możliwość utworzenia ograniczonej rezerwy na rzecz złagodzenia skutków zmienności dochodów z tytułu opłat i ograniczenia konieczności wprowadzania częstych poprawek do budżetu; podkreśla jednak, że utworzenie takiej rezerwy wymaga solidnych zabezpieczeń, ponieważ wiąże się z ryzykiem, w tym strukturalnym nadmiernym poborem opłat i możliwością wykorzystania zgromadzonych środków do celów wykraczających poza krótkoterminową stabilizację; uważa, że w związku z tym zasadnicze znaczenie ma przejrzystość kosztów i powiązań między opłatami a działaniami, którą można zapewnić m.in. przez sprawozdawczość opartą na kosztach działań z rozróżnieniem zadań finansowanych z opłat i zadań finansowanych przez Unię; zaleca, by wszelkie salda rezerwy powyżej pułapu były zwracane do budżetu Unii w drodze zwrotu albo zmniejszenia wkładu Unii na następny rok, tak aby uniknąć akumulacji i zachować podstawowe zasady budżetowe;
42. jest zaniepokojony ujemnym wynikiem ekonomicznym CdT w wysokości 5,7 mln EUR oraz ciągłym spadkiem dochodów z działalności operacyjnej, związanym głównie ze spadkiem liczby zafakturowanych stron o 11,4 % w 2024 r. oraz o 17,6 % w 2023 r.; zauważa, że rezerwa na stabilność cen, utworzona w 2011 r. w celu kompensowania wahań wolumenu działalności wynikających z zapotrzebowania klientów oraz wspierania CdT w zapewnianiu stabilności budżetowej i cenowej, osiągnęła poziom 15,6 mln EUR w 2014 r., a w 2024 r. spadła do 8,9 mln EUR (spadek o 42,9 % od 2014 r.); jest świadomy, że po całkowitym wyczerpaniu rezerwy wszelkie dalsze deficyty musiałyby zostać pokryte z dotacji z budżetu Unii, zgodnie z rozporządzeniem ustanawiającym CdT; zwraca uwagę na odpowiedź CdT w ramach działań następczych w związku z absolutorium za 2023 r. i wzywa zarząd do dalszego informowania organu udzielającego absolutorium o realizacji tych planów, biorąc pod uwagę ciągły spadek dochodów; zachęca CdT do zidentyfikowania nowych usług, które mogłoby świadczyć, oraz nowych źródeł dochodów z uwagi na rozpowszechnienie nowych bezpłatnych technologii tłumaczeniowych mogących wpływać na liczbę zamówień na tłumaczenie;
43. podkreśla, że chociaż rozporządzenie finansowe nie określa pułapów przeniesień, powtarzające się i nadmierne poziomy przeniesień środków podważają budżetową zasadę jednoroczności i mogą wskazywać na trudności strukturalne w procesie opracowywania i wykonywania budżetu;
44. zauważa, że w 2024 r. 11 agencji (ACER, ECDC, EEA, EFCA, EIGE, ENISA, EU-OSHA, Eurofound, EUSPA, FRA i Frontex) odnotowało poziom przeniesień przekraczający 15 % łącznych tytułów budżetowych, przy czym występowały powtarzalne wzorce tych przeniesień; zauważa, że w przypadku Fronteksu i Agencji Dostaw Euratomu przeniesienia wyniosły odpowiednio ponad 40 % i 30 %; wzywa agencje do poprawy wieloletniego planowania, tworzenia harmonogramów zamówień i prognozowania zobowiązań, aby wspierać lepsze wykonanie środków w roku budżetowym, na który zostały zatwierdzone; wzywa Komisję, aby wymagała od agencji z powtarzającymi się przeniesieniami przedkładania planów działań naprawczych; przypomina, że w swoim sprawozdaniu rocznym dotyczącym agencji UE za rok budżetowy 2024 Trybunał podkreślił, że powtarzające się wysokie wskaźniki przeniesień podważają budżetową zasadę jednoroczności;
45. jest zdania, że przeniesienia mogłyby w niektórych przypadkach być uzasadnione wieloletnim charakterem operacji lub wynikać z czynników pozostających poza kontrolą zainteresowanych agencji; zauważa oświadczenie Trybunału podczas wysłuchania, które odbyło się 1 grudnia 2025 r., że w ramach nowego podejścia kontrolnego będzie on dążył do przedstawiania w przyszłych sprawozdaniach jaśniejszego ogólnego obrazu charakteru przeniesień, a jednocześnie przyjmuje do wiadomości wyjaśnienie Trybunału, że zróżnicowany podział przyczyn przeniesień dla poszczególnych agencji nie jest wykonalny ze względu na ograniczenia pod względem metod i zasobów; z zadowoleniem przyjmuje gotowość Trybunału do wskazywania powtarzających się wzorców i czynników systemowych przyczyniających się do nadmiernych przeniesień; podkreśla jednak, że utrzymujący się wysoki i powtarzający poziom przeniesień może wskazywać na podstawowe wyzwania strukturalne związane z planowaniem, wdrażaniem lub przydziałem zasobów; wzywa agencje do poprawy prognozowania budżetowego i planowania projektów w celu zminimalizowania nieplanowanych przeniesień oraz dopilnowania, by środki były wykorzystywane efektywnie w roku budżetowym;
46. przypomina, że ramy regulacyjne zobowiązują agencje do dokonywania płatności w określonych terminach; zauważa, że niewywiązanie się z tych terminów może generować dodatkowe koszty, takie jak odsetki za zwłokę; zauważa, że w odniesieniu do 2024 r. Trybunał podaje, że w 11 agencjach (ACER, Cedefop, CEPOL, EEA, Europejski Urząd ds. Pracy, ENISA, ETF, EUDA, Eurojust, FRA i Frontex) ponad 5 % płatności dokonano po upływie obowiązującego terminu; jest zaniepokojony wzrostem opóźnień w płatnościach od 2022 r. - w 2023 r. sytuacja taka miała miejsce w przypadku dziewięciu agencji, a w 2022 r. - pięciu;
Zalecenia
47. podkreśla, że należy zapewnić przestrzeganie ustawowych terminów płatności, i zauważa, że częste opóźnienia w płatnościach mogą negatywnie wpływać na reputację agencji; wzywa zainteresowane agencje do podjęcia działań w celu uniknięcia przyszłych opóźnień w płatnościach i odsetek za zwłokę oraz zapewnienia terminowego regulowania zobowiązań; przypomina, że przestrzeganie terminów płatności na mocy rozporządzenia finansowego stanowi zobowiązanie prawne i jest kluczowym elementem zarządzania finansami; wzywa agencje do wdrożenia środków naprawczych w agencjach, w których opóźnienia w płatnościach utrzymują się przez kilka lat, tak aby zapewnić systematyczne przestrzeganie terminów ustawowych;
48. wzywa europejskie organy nadzoru (EUNB, EIOPA i ESMA) do zwiększenia przejrzystości ich działań finansowanych z różnych źródeł dochodów w celu poprawy nadzoru księgowego zgodnie z zaleceniami ETO w odniesieniu do zarządzania dochodami i struktur finansowania;
Główne zagrożenia zidentyfikowane przez Trybunał oraz przegląd wyników kontroli
49. odnotowuje wniosek Trybunału zawarty w jego sprawozdaniu rocznym dotyczącym agencji UE za rok budżetowy 2024 ("sprawozdanie Trybunału"), iż przeprowadzona przez Trybunał kontrola przyniosła podobne wyniki jak w poprzednich latach, a za główne źródła nienależnych płatności uznano uchybienia w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego; wzywa zainteresowane agencje do wzmocnienia kontroli ex ante, poprawy dokumentowania kryteriów udzielenia zamówienia i zapewnienia ścisłego uzasadnienia procedur negocjacyjnych bez uprzedniej publikacji ogłoszenia o zamówieniu; wzywa Komisję do zapewnienia ukierunkowanych wytycznych i szkoleń agencjom, w których powtarzają się niedociągnięcia w obszarze zamówień publicznych; ponadto wzywa agencje do zapewnienia pełnej identyfikowalności, procedur konkurencyjnych i właściwego prowadzenia rejestrów we wszystkich operacjach udzielania zamówień oraz zwraca się do służb audytu wewnętrznego agencji o priorytetowe traktowanie przeglądów zamówień;
50. zauważa na podstawie sprawozdania Trybunału, że ogólne ryzyko dla wiarygodności sprawozdań finansowych agencji pozostaje zasadniczo niskie, a ryzyko związane z legalnością i prawidłowością dochodów ujętych w sprawozdaniach finansowych agencji jest również niskie w przypadku większości agencji; zauważa ponadto, że ryzyko to oceniono jako średnie w przypadku agencji częściowo samofinansujących się ze względu na szczególne przepisy regulujące pobór opłat i innych wkładów dochodowych, co obserwowano również w poprzednich latach;
51. odnotowuje, że zdaniem Trybunału ryzyko dla legalności i prawidłowości płatności leżących u podstaw rozliczeń agencji jest ogólnie średnie, a waha się w przedziale od niskiego do wysokiego w przypadku konkretnych tytułów budżetowych; zauważa, że Trybunał uznaje ryzyko w przypadku tytułu I (wydatki na personel) za ogólnie niskie, w przypadku tytułu II (wydatki administracyjne) - średnie, a w przypadku tytułu III (wydatki operacyjne) - od niskiego do wysokiego, w zależności od agencji i charakteru jej wydatków operacyjnych; zwraca uwagę, że Trybunał uznaje ryzyko związane z tytułem III za podobne do ryzyka związanego z tytułem II, ale ponieważ w grę wchodzą znacznie wyższe kwoty w ramach tytułu III, wpływ jest uważany za większy;
52. zauważa, że podobnie jak w poprzednich latach Trybunał uznaje ryzyko dla należytego zarządzania finansami za średnie i wiąże je głównie z postępowaniami o udzielenie zamówienia;
53. zauważa, że Trybunał uznaje ryzyko dla zarządzania budżetem za niskie, przy czym wyniki kontroli Trybunału wskazują na uchybienia związane głównie z automatycznymi przeniesieniami środków niezróżnicowanych oraz opóźnieniami w płatnościach; podkreśla, że uchybienia w systemach zarządzania i kontroli dotyczą takich kwestii jak: brak odpowiednich kontroli ex post/ex ante, przypadki, w których nie przyjęto stosownej decyzji w sprawie finansowania przed opublikowaniem postępowania o udzielenie zamówienia dotyczącego wydatków operacyjnych, wydatki poniesione bez odpowiedniego przekazania uprawnień przez urzędnika zatwierdzającego, uchybienia w zarządzaniu dotacjami czy opóźnienia w ocenie agencji przez Komisję; podkreśla, że te wymienione przez Trybunał uchybienia podważają należyte zarządzanie finansami i narażają agencje na ryzyko finansowe i ryzyko utraty reputacji; wzywa zainteresowane agencje do zapewnienia pełnej zgodności z rozporządzeniem finansowym oraz do wprowadzenia niezbędnych środków naprawczych, a także zwraca się do Komisji o ścisłe monitorowanie ich wdrażania;
54. zwraca uwagę, że w 2024 r. Trybunał sformułował łącznie 72 uwagi, odnoszące się do różnych kwestii w obszarach zamówień (34 uwagi), systemów zarządzania i kontroli (11 uwag) (w sprawach innych niż zamówienia i kwestie kadrowe) oraz zarządzania budżetem (27 uwag);
55. odnotowuje, że Trybunał wydał opinię bez zastrzeżeń w odniesieniu do wiarygodności sprawozdań finansowych wszystkich agencji; zauważa, że Trybunał wydał opinię bez zastrzeżeń na temat legalności i prawidłowości dochodów leżących u podstaw sprawozdań finansowych wszystkich agencji;
56. zwraca uwagę, że Trybunał wydał opinie bez zastrzeżeń co do legalności i prawidłowości płatności leżących u podstaw rozliczeń w odniesieniu do wszystkich agencji z wyjątkiem Europejskiego Urzędu ds. Pracy;
57. zauważa, że w odniesieniu do Europejskiego Urzędu ds. Pracy zastrzeżenie dotyczy płatności w wysokości 2,6 mln EUR w 2024 r., co stanowi 5,7 % całkowitych dostępnych środków na płatności; zauważa, że kwota ta obejmuje 2,2 mln EUR związane z umową uznaną za nieprawidłową w sprawozdaniu z kontroli za 2022 r. z uwagi na wartość zamówienia przewyższającą ustalony maksymalny limit umowny, co stanowi naruszeniu pkt 12.3 lit. a) załącznika I do rozporządzenia finansowego, oraz 0,4 mln EUR związane z niedociągnięciami w kontrolach ex ante dotyczących realizacji zamówienia; zwraca uwagę na odpowiedź Europejskiego Urzędu ds. Pracy podczas wysłuchania, które odbyło się 1 grudnia 2025 r., że niezależnie od nieprawidłowego udzielenia zamówienia faktyczne płatności dokonane w ramach umowy mieściły się w pułapie 6 mln EUR ustanowionym w specyfikacji istotnych warunków zamówienia oraz że umowa była niezbędna do zapewnienia ciągłości działania urzędu w początkowej fazie jego ustanawiania; zauważa ponadto, że nieprawidłowa umowa wygasła w lutym 2024 r. i nie została odnowiona; z zadowoleniem przyjmuje zapewnienia urzędu, że wdrożono środki naprawcze, w tym zmienioną dokumentację przetargową, wzmocnione procedury udzielania zamówień publicznych oraz zaktualizowane wewnętrzne listy kontrolne w celu zapobiegania podobnym nieprawidłowościom; wzywa Europejski Urząd ds. Pracy do wzmocnienia mechanizmów planowania i ustalania priorytetów w celu zapewnienia skutecznego wykorzystania środków i terminowej realizacji działań operacyjnych w przyszłości;
58. zwraca uwagę, że Trybunał wydał objaśnienia uzupełniające w celu podkreślenia kwestii przedstawionej lub zadeklarowanej w sprawozdaniu finansowym, która jest na tyle istotna, że ma zasadnicze znaczenie dla zrozumienia sprawozdania finansowego lub dochodów bądź płatności leżących u podstaw sprawozdania; zauważa ponadto, że w odniesieniu do roku budżetowego 2024 Trybunał zastosował objaśnienia uzupełniające w odniesieniu do następujących agencji objętych niniejszą rezolucją: CdT, CEPOL, EUNB, EIT, EMA i ESMA;
59. odnotowuje, że uwagi zawarte w specjalnych sprawozdaniach rocznych agencji są w rzeczywistości zaleceniami Trybunału nieokreślonymi w czasie; zauważa, że Trybunał co roku podejmuje działania następcze w związku z tymi uwagami, uznając poruszone w nich kwestie za "otwarte" lub "zamknięte"; uważa jednak, że otwarte od dawna uwagi powinny wymagać terminowych i konkretnych środków naprawczych wraz ze wzmocnionym nadzorem ze strony odpowiednich zarządów, aby zapobiec powtarzającym się uchybieniom;
60. zauważa, że z łącznej liczby 109 uwag poczynionych przez Trybunał w odniesieniu do poprzednich lat działalności agencji objętych niniejszą rezolucją w 2024 r. zamknięto łącznie 66 uwag, z czego 39 nadal ma status otwartych, a dwie częściowo zamknięto; odnotowuje, że liczba bieżących uwag różni się w zależności od agencji, przy czym w odniesieniu do niektórych agencji żadne uwagi nie mają statusu otwartych, jak ma to miejsce w przypadku Urzędu BEREC, CdT, CEPOL, EASA, EUNB, ECHA, EFSA, EMA, EMSA, ERA, Agencji Dostaw Euratomu i ESMA, natomiast największa liczba uwag mających status otwartych dotyczy ACER (cztery), Europejskiego Urzędu ds. Pracy (pięć), eu-LISA (pięć) i Fronteksu (cztery), podczas gdy w 2023 r. były to: ACER (trzy), Europejski Urząd ds. Pracy (pięć), eu-LISA (osiem) i Frontex (siedem); dostrzega tę poprawę i zachęca agencje do dalszych działań na rzecz rozwiązania otwartych kwestii;
61. zwraca uwagę, że siedem z 39 uwag mających status otwartych (53 w 2023 r.) dotyczy wysokiego poziomu przeniesień (ACER, ECDC, EFCA, EIGE, Eurofound, FRA i Frontex); dostrzega, że Europejski Urząd ds. Pracy i eu-LISA obniżyły wskaźnik przeniesień do 15 %, co stanowi próg sprawozdawczy Trybunału;
Agencje w obszarze spraw gospodarczych i finansowych (14)
62. zwraca uwagę na uwagi Trybunału dotyczące zarządzania umowami w ESMA, w szczególności na sześć incydentów w 2024 r., w których usługi świadczono przed podpisaniem umowy, co narusza art. 172 ust. 1 rozporządzenia finansowego; przyznaje, że wcześniejsze płatności w wysokości 30 556 EUR były nienależne, choć ESMA podkreśla ich niską istotność (0,04 % ogółu płatności) i zauważa, że przypadki te wykryto wewnętrznie; zauważa, że wszystkich płatności (30 606 EUR) dokonano w ramach istniejących umów ramowych, co ograniczyło ryzyko prawne;
63. zwraca uwagę na znaczący wpływ rozporządzenia w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego (DORA) oraz rozporządzenia w sprawie rynków kryptoaktywów (MiCA) na mandaty operacyjne i zadania Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EUNB); z niepokojem zauważa, że początkowe przepisy nie uwzględniały w wystarczającym stopniu finansowania wymaganego do ustanowienia tych ról ani faz przygotowawczych i wdrożeniowych powiązanych polityk; w pełni popiera pogląd urzędu, że w przyszłych ocenach skutków finansowych regulacji należy przewidywać i zapewniać odpowiednie zasoby na terminowe i skuteczne wdrożenie tak złożonych mandatów; apeluje o zapewnienie odpowiedniego finansowania w celu uwzględnienia takiego rozszerzenia mandatu;
64. zauważa, że prowadzone przez ESMA postępowanie o udzielenie zamówienia, w którym EUNB uczestniczył jako instytucja zamawiająca, doprowadziło do udzielenia w grudniu 2022 r. umowy ramowej z pułapem 40,2 mln EUR; zauważa, że w styczniu 2023 r. do sądu wpłynęła skarga dotycząca wyniku tej procedury wraz z wnioskiem o unieważnienie decyzji o udzieleniu zamówienia oraz o odszkodowanie; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 października 2025 r. w całości oddalił żądania wnioskodawcy dotyczące unieważnienia oraz odszkodowania za poniesione szkody;
Zalecenia
65. wzywa agencje, w szczególności:
- ESMA do wzmocnienia kontroli ex ante, usprawnienia narzędzi monitorowania oraz zapewnienia szkoleń, aby zapobiec podobnym sytuacjom w przyszłości;
Agencje w obszarze wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych (15)
66. zauważa, że w czerwcu 2024 r. CEPOL padł ofiarą poważnego cyberataku, który wpłynął na wszystkie obszary działalności i doprowadził do odwołania 10 stacjonarnych działań szkoleniowych oraz zawieszenia wszystkich szkoleń online do końca roku; zauważa ponadto, że incydent ten nie tylko zakłócił działalność operacyjną CEPOL-u, lecz także spowodował dodatkowe nieplanowane wydatki związane z reakcją na ten incydent, odzyskiwaniem systemów i wzmocnieniem środków cyberbezpieczeństwa; zauważa, że naruszenie bezpieczeństwa było bezpośrednim wynikiem zaawansowanego cyberataku wymierzonego w infrastrukturę cyfrową CEPOL-u oraz że nieuprawnione podmioty uzyskały dostęp do znacznej ilości danych osobowych, przez co doszło do naruszenia ich poufności, integralności i dostępności; podkreśla, że ze względu na incydent cyberbezpieczeństwa około 99 000 osób musiało zostać bezpośrednio powiadomionych o naruszeniu ich danych osobowych oraz że atak ten skłonił do wszczęcia postępowania przygotowawczego wspieranego przez CERT-UE i Europol; wyraża zaniepokojenie, że pomimo pewnych poszlak podmiot stwarzający zagrożenie nie został jednoznacznie zidentyfikowany; zwraca uwagę na zalecenie CERT-UE dotyczące odbudowy infrastruktury, co doprowadziło do wdrożenia przez DG DIGIT w ciągu trzech tygodni w pełni chmurowego środowiska informatycznego zerowego zaufania z nowym sprzętem; zauważa, że CEPOL realizuje obecnie 42 zadania i projekty w zakresie cyberbezpieczeństwa w ramach swojego planu bezpieczeństwa cybernetycznego; podkreśla, że w ramach standardowej praktyki ze wszystkimi pracownikami przeprowadzono sesje uświadamiające i szkolenia dotyczące bezpieczeństwa ICT, uzupełnione regularnymi powiadomieniami i aktualizacjami intranetowymi; podkreśla, że awarie w obszarze cyberbezpieczeństwa stanowią dla agencji nie tylko ryzyko operacyjne, ale również ryzyko utraty reputacji, ryzyko finansowe i prawne; apeluje o wiążące minimalne normy cyberbezpieczeństwa oraz odpowiednie, stabilne finansowanie, aby zapewnić ich skuteczne wdrożenie;
67. podkreśla, że gdy agencje działają poza terytorium Unii lub współpracują z organami państw trzecich, pozostają w pełni związane prawem Unii; wzywa Komisję do dopilnowania, aby umowy o współpracy, ustalenia operacyjne i ramy wymiany danych obejmowały możliwe do wyegzekwowania zabezpieczenia, mechanizmy monitorowania i jasne obowiązki sprawozdawcze wobec organu udzielającego absolutorium;
68. przypomina, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2023/2841 (16) ustanawia wiążące i ambitne ramy cyberbezpieczeństwa dla wszystkich agencji zdecentralizowanych w odniesieniu do mechanizmów finansowych, platform operacyjnych i danych wrażliwych, a także wdrożenie solidnych środków technicznych i organizacyjnych we wszystkich środowiskach ICT, stopniowe przechodzenie na architekturę zerowego zaufania, zacieśnioną współpracę z CERT-UE, DG DIGIT i innymi odpowiednimi organami międzyinstytucjonalnymi oraz rygorystyczne obowiązki związane ze zgłaszaniem incydentów; zauważa, że spełnienie kilku z tych kluczowych wymogów pozostaje wyzwaniem z uwagi na nierówne obecnie poziomy gotowości poszczególnych agencji; podkreśla, że cyberincydent mający wpływ na CEPOL pokazuje codzienne cyberzagrożenia, na które narażone są agencje, oraz ich podatność na zagrożenia podczas przetwarzania danych wrażliwych; apeluje o szybsze wdrożenie we wszystkich agencjach przepisów rozporządzenia (UE, Euratom) 2023/2841 dotyczących cyberbezpieczeństwa oraz o regularne poddawanie systemów informatycznych agencji testom warunków skrajnych; wzywa agencje do poprawy monitorowania zagrożeń w czasie rzeczywistym, zdolności reagowania i szkolenia personelu w zakresie cyberbezpieczeństwa;
69. odnotowuje niedostateczną reprezentację mężczyzn wśród pracowników EIGE na poziomie zaledwie 29 % i 21 % (8 mężczyzn) w zarządzie; zachęca EIGE do zapewnienia większej równowagi płci przy zatrudnianiu pracowników w przyszłości;
70. odnotowuje uwagi Trybunału dotyczące systemów zarządzania i kontroli w EIGE, w tym:
- nieprawidłowości w zamówieniach: zwraca uwagę, że w 2024 r. EIGE zastosował nadmierne wymogi dotyczące zdolności finansowej oraz restrykcyjne kryteria kwalifikacji w postępowaniu o udzielenie zamówienia na usługi sprzątania, które, zdaniem Trybunału, mogły zniechęcić potencjalnych oferentów, a nawet uniemożliwić im udział w przetargu; przyjmuje do wiadomości, że - jak podkreśla EIGE - to instytucje współzamawiające (Komisja i Parlament) zażądały tak restrykcyjnych kryteriów, a żaden potencjalny oferent nie wniósł skargi na kryteria kwalifikacji,
- niewystarczająca ocena ofert: zauważa, że w dwóch postępowaniach (220 000 EUR i 193 175 EUR) komisje oceniające EIGE nie dokonały właściwej oceny zdolności oferentów do zarządzania zespołami ekspertów, ponieważ w specyfikacji istotnych warunków zamówienia EIGE nie wymagał od oferentów przedstawienia odpowiednich dowodów w tym względzie, co wiązało się z ryzykiem niskiej jakości świadczenia usług,
- słaby nadzór nad umowami: przyjmuje do wiadomości, że EIGE opłacił faktury realizowane na podstawie trzech umów rozliczanych według przepracowanego czasu i wykorzystanych środków bez weryfikacji faktycznie przepracowanych dni, z naruszeniem art. 45 ust. 5 swojego rozporządzenia finansowego i narażając się na ryzyko zawyżonych płatności; zauważa, że EIGE odpowiednio wzmocni kontrole ex ante;
71. odnotowuje ustalenia Trybunału dotyczące eu-LISA, z których większość odnosi się do nieprawidłowości w zamówieniach publicznych zainicjowanych w poprzednich latach, skutkujących nienależnymi płatnościami w 2024 r., które obejmują:
- nieprawidłowości we wszczętej w 2019 r. i zakończonej w 2020 r. procedurze negocjacyjnej dotyczącej wynajmu pomieszczeń w Strasburgu, w której powierzchnia pomieszczeń i liczba miejsc pracy były poniżej potrzeb określonych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia, a jakość oferty oceniono jako bardzo niską, ale jej nie odrzucono; zauważa ponadto, że kryteria udzielenia zamówienia również były następnie negocjowane z oferentem, co stanowi naruszenie art. 167 ust. 3 rozporządzenia finansowego i pkt 6.5 załącznika I do tego rozporządzenia; podkreśla, że procedura negocjacyjna i wynikająca z niej umowa najmu są nieprawidłowe, a związane z nią płatności, które w 2024 r. wyniosły 850 000 EUR, są nienależne,
- modyfikacje ofert finansowych oferentów w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia na instalacje elektryczne i roboty inżynieryjno-budowlane w Strasburgu, mające wpływ na wynik postępowania i skutkujące nieprawidłową umową oraz powiązanymi płatnościami w wysokości 150 000 EUR w 2024 r.,
- zmiany elementów cenowych ofert finansowych wykraczające poza korekty dozwolone na mocy art. 151 rozporządzenia finansowego, mające decydujący wpływ na wynik przetargu i skutkujące nieprawidłowymi umowami i powiązanymi płatnościami na łączną kwotę 1,4 mln EUR w 2024 r.,
- ponowne otwarcie konkursu na usługi monitorowania i obsługi w odniesieniu do wizowego systemu informacyjnego; wyraża zaniepokojenie faktem, że zwycięska oferta (47,8 mln EUR) była pięciokrotnie niższa niż druga oferta pod względem ceny (243,4 mln EUR) i 50-krotnie niższa niż najwyższa cenowo oferta (2,4 mld EUR), co budzi obawy co do jej prawidłowości; zwraca uwagę na fakt, że eu-LISA powołała grupę roboczą w celu przeanalizowania ponownego otwarcia konkursu, która to grupa potwierdziła ocenę urzędników finansowych, ale zgłosiła ryzyko operacyjne i umowne związane z tym, że agencja musiałaby zapłacić z góry większość ceny zamówienia; podkreśla, że Trybunał uznał to ryzyko za znaczące,
- przypomina, że w następstwie opóźnień we wdrażaniu systemu wjazdu/wyjazdu (EES) wynikł spór, w którym wykonawca odmówił pokrycia dodatkowych kosztów obsługi niektórych produktów informatycznych, co doprowadziło do przerwy w obsługi między listopadem 2022 r. a kwietniem 2023 r. i naraziło eu-LISA na ryzyko operacyjne; przypomina, że aby zaradzić bezpośredniemu ryzyku dla ciągłości działania, eu-LISA zmieniła w 2023 r. umowę ramową dotyczącą operacji przekrojowych, tak aby uwzględnić opłaty za przywrócenie ciągłości wsparcia, tj. kary za nieprzedłużenie obsługi serwisowej w terminie, a następnie zapłaciła 5,3 mln EUR w 2023 r. i 1,3 mln EUR w 2024 r. za przedłużenie obsługi oprogramowania i związane z tym koszty przywrócenia systemu, które zgodnie z interpretacją agencji powinien był ponieść wykonawca; przypomina ponadto, że mimo wysokości spornych kwot i otwartego statusu uwagi Trybunału eu-LISA do końca 2024 r. nie wszczęła postępowania sądowego przeciwko wykonawcy EES;
72. wyraża zaniepokojenie faktem, że utrzymujące się nieprawidłowości stwierdzone w procedurach udzielania zamówień przez eu-LISA świadczą o systemowych uchybieniach w udzielaniu zamówień przez agencję; odnotowuje, że eu-LISA potwierdziła te problemy i podjęła starania na rzecz usprawnienia swoich praktyk, zachęca eu-LISA do opracowania strategii w celu usprawnienia jej ram udzielania zamówień i do przedstawienia tej strategii podczas wysłuchań w sprawie absolutorium w przyszłym roku, zachęca eu-LISA do zapewnienia jasności i przejrzystości w odniesieniu do warunków, w których ponowny przetarg może nie zostać uznany za właściwy; zachęca eu-LISA do korzystania z porad ekspertów przy formułowaniu tej nowej strategii oraz do konsultowania się z innymi agencjami w sprawie najlepszych praktyk;
73. przyznaje, że eu-LISA stoi w obliczu poważnych wyzwań, i podkreśla konieczność zwiększenia liczby jej personelu, aby umożliwić jej skuteczne stawianie czoła tym wyzwaniom i zapewnić ciągłość działania, oraz że należy w tym celu zapewnić odpowiednie finansowanie;
74. odnotowuje uwagę Trybunału dotyczącą zamówień publicznych, mianowicie że zawarcie w 2020 r. przez Eurojust umowy ramowej na najem pojazdów z jednym podmiotem gospodarczym nie było właściwe, biorąc pod uwagę charakter zamawianych usług; uznaje, że udzielone zamówienie, a także wszystkie powiązane płatności (64 000 EUR w 2024 r.) były zatem nienależne; przyjmuje do wiadomości odpowiedź Eurojustu, że umowa ramowa, o której mowa w sprawozdaniu Trybunału za 2020 r., wygasła 10 maja 2024 r., a nowa umowa ramowa na najem pojazdów obowiązuje od 25 listopada 2024 r.;
75. jest zaniepokojony uwagami Trybunału, że Eurojust nie zaktualizował swoich planów ciągłości działania od 2021 r., mimo istotnych zmian mających wpływ na zasoby i personel w kluczowych procesach, w tym wprowadzenia systemu SUMMA jako nowego systemu budżetowego, księgowego i finansowego; podkreśla, że Eurojust nie przeprowadził też stosownych testów z częstotliwością określoną w jego ostatnim planie ciągłości działania i obecnie nie ma skoordynowanego i uzgodnionego planu przywrócenia gotowości do pracy po wystąpieniu sytuacji nadzwyczajnej w odniesieniu do jego systemów informatycznych;
76. zauważa, że mandat Eurojustu ma zostać w przyszłości rozszerzony, w tym na państwo trzecie, oraz że agencja zajmuje się coraz większą liczbą spraw karnych rocznie; przyznaje, że w świetle tych zmian Eurojust musi zwiększyć liczbę pracowników, aby zapewnić kompleksowe rozpatrywanie spraw i nieprzerwaną ciągłość swoich działań, oraz że należy udostępnić na ten cel odpowiednie finansowanie;
77. odnotowuje ponadto uwagę Trybunału, że Eurojust nie przyjął odpowiedniej decyzji w sprawie finansowania przed ogłoszeniem postępowań o udzielenie zamówień dotyczących wydatków operacyjnych, co utrudnia skuteczne planowanie i nadzór oraz narusza art. 32 ust. 1 i art. 72 ust. 3 lit. b) przepisów finansowych Eurojustu; z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Eurojustu do publikowania, począwszy od 2026 r., na jego stronie internetowej zatwierdzonego rocznego planu zamówień obejmującego wszystkie procedury, w tym zarówno wydatki operacyjne, jak i administracyjne;
78. zauważa, że w październiku 2025 r. Sąd Unii Europejskiej (17) ("Sąd") unieważnił dwie decyzje Eurojustu o odrzuceniu wniosku pracownika zatrudnionego na czas określony o pomoc w związku ze zgłaszanym nękaniem psychicznym przez dziesięcioro współpracowników, w tym jego dyrektora administracyjnego; przyjmuje do wiadomości, że Sąd orzekł, że Eurojust naruszył obowiązek staranności wynikający z art. 24 regulaminu pracowniczego, gdy podzielił dochodzenie w sprawie tego pracownika na dwa odrębne postępowania administracyjne, a tym samym nie przeprowadził całościowego, kontekstowego dochodzenia w sprawie wzajemnie powiązanych skarg dotyczących nękania; zauważa, że chociaż Sąd stwierdził nieważność tych decyzji, aby umożliwić właściwą ponowną ocenę, to oddalił roszczenia o odszkodowanie;
79. podkreśla, że w agencjach należy opracować wewnętrzne mechanizmy zapewniające zarówno właściwe wewnętrzne rozpatrywanie skarg, jak i zapobieganie incydentom, w tym przypadkom nękania psychicznego i molestowania seksualnego, zwłaszcza gdy zaangażowanych jest wiele stron;
80. odnotowuje uwagę Trybunału, że Europol dokonał nieprawidłowego zwrotu podatku VAT w przypadku dotacji, których beneficjentami były siły policyjne działające jako organy publiczne, co jest sprzeczne z art. 186 ust. 4 lit. c) rozporządzenia finansowego, który nie zezwala na zwrot VAT organom publicznym działającym w tym charakterze; przyjmuje do wiadomości wyjaśnienie Europolu, że postępował on zgodnie z ówczesnymi wytycznymi Komisji, w których zezwolono na uznanie VAT za wydatek kwalifikowalny w ramach dotacji operacyjnych, i z zadowoleniem przyjmuje decyzję o wyłączeniu VAT ze wszystkich nowych umów o udzielenie dotacji zawieranych do końca 2024 r.;
81. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że operacyjne grupy zadaniowe i wspólne zespoły dochodzeniowo-śledcze (zespoły JIT) Europolu odegrały zasadniczą rolę w likwidacji szyfrowanej platformy komunikacyjnej Matrix, co potwierdza ich uzupełniającą, choć odrębną rolę w zwalczaniu transgranicznej przestępczości zorganizowanej; zauważa, że operację rozpoczęto w czerwcu 2024 r. od współpracy w ramach operacyjnej grupy zadaniowej między Niderlandami, Francją, Litwą, Włochami i Hiszpanią, aby ułatwić wymianę informacji wywiadowczych i monitorowanie działalności przestępczej; podkreśla, że zmiana formatu na zespół JIT pod nadzorem Eurojustu umożliwiło formalną koordynację dochodzeń, co doprowadziło do aresztowań, konfiskat i odszyfrowania 2,3 mln wiadomości w 33 językach; zauważa, że władze niemieckie zapewniły wsparcie techniczne, a policja hiszpańska, francuska i niderlandzka współpracowały w toku całego dochodzenia; jest zdania, że sprawa ta uwydatnia skuteczność współpracy transgranicznej w rozbijaniu nielegalnych sieci oraz potrzebę trwałych inwestycji w zdolności egzekwowania prawa w celu przeciwdziałania zmieniającym się taktykom przestępczym;
82. zauważa, że w maju 2025 r. absolutorium dla Agencji Unii Europejskiej ds. Azylu (AUEA) zostało odroczone ze względu na ustalenia OLAF-u dotyczące zarządzania i stabilności; zauważa, że poufne dochodzenie OLAF-u wykazało, iż kadra kierownicza wyższego szczebla w agencji EUAA ominęła regulamin pracowniczy oraz że śledczy OLAF-u zauważyli, iż takie praktyki rekrutacyjne stanowią naruszenie regulaminu pracowniczego Unii;
83. odnotowuje sprawozdanie EUAA z 31 października 2025 r. ze stanu wdrażania działań naprawczych, zgodnie z ustaleniami między dyrektor wykonawczą a zarządem, w następstwie rezolucji Parlamentu; zauważa, że zarząd zajmuje się uwagami Parlamentu zgodnie ze swoimi procedurami i dokona przeglądu postępów w zakresie pozostających do rozpatrzenia środków na posiedzeniu w listopadzie 2025 r.; wzywa Agencję do pełnego wyjaśnienia wszystkich otwartych kwestii, do wdrożenia zaleceń OLAF-u w sposób wiarygodny i przejrzysty oraz do ustanowienia solidnych mechanizmów kontroli wewnętrznej, nadzoru etycznego i rozliczalności; apeluje do Agencji, by niezwłocznie informowała organ udzielający absolutorium o wszelkich podejmowanych działaniach naprawczych; podkreśla, że zakończenie dochodzeń OLAF-u samo w sobie nie stanowi zamknięcia uchybień w zarządzaniu; przypomina, że organ udzielający absolutorium zachowuje pełne prawa do nadzoru, dopóki strukturalne uchybienia w zarządzaniu, przejrzystości i rozwiązywaniu konfliktów interesów nie zostaną w pełni usunięte i zweryfikowane;
84. zauważa, że chociaż w 2024 r. wprowadzono ulepszenia w celu wzmocnienia ram etycznych agencji, świadomości pracowników i wewnętrznych procedur dotyczących konfliktu interesów, strukturalny konflikt interesów zidentyfikowany przez OLAF w kontekście skarg przeciwko dyrektor wykonawczej nie został jeszcze rozwiązany, ponieważ dział prawny odpowiedzialny za przygotowanie takich spraw nadal działał pod bezpośrednim nadzorem dyrektor wykonawczej, co podważa niezależność procesu rozpatrywania skarg; zauważa, że większość działań naprawczych zaplanowano na lata 2025 i 2026, w tym zmiany organizacyjne, program optymalizacji, szkolenia dla pracowników i kadry kierowniczej, ulepszenia dokumentów dotyczących zarządzania, większą przejrzystość w zakresie zgłaszania nieprawidłowości, przegląd wewnętrznych wytycznych dotyczących wniosków i skarg na podstawie art. 90 regulaminu pracowniczego, wzmocnioną współpracę z Dyrekcją Generalną ds. Zasobów Ludzkich i Bezpieczeństwa w obszarze rozpatrywania skarg oraz przegląd procedur dotyczących wniosków o pomoc na podstawie art. 24 regulaminu pracowniczego;
85. podkreśla również potrzebę zachowania ciągłej czujności w odniesieniu do wskaźników rotacji i zadowolenia pracowników EUAA, ścisłego zapobiegania nepotyzmowi lub faworyzowaniu oraz pełnej przejrzystości i opartych na osiągnięciach procedur rekrutacji i rozwoju kariery;
86. zastrzega sobie prawo do uzależnienia od spełnienia warunków lub odraczania przyszłych decyzji o udzieleniu absolutorium, w przypadku gdy agencje nie przeprowadzą pełnych i weryfikowalnych reform strukturalnych w następstwie ustaleń poważnych uchybień;
Zalecenia
87. wzywa agencje UE, by zastosowały się do uwag Trybunału, w szczególności:
(i) wzywa EIGE do poprawy praktyk w zakresie zamówień przez przegląd nadmiernie restrykcyjnych kryteriów przetargowych, wzmocnienie procesów oceny zdolności oferentów do zarządzania zespołem oraz wdrożenie ścisłej weryfikacji umów rozliczanych według przepracowanego czasu i wykorzystanych środków, aby zapobiec zawyżonym płatnościom;
(ii) wzywa eu-LISA, aby zajęła się systemowymi uchybieniami w zamówieniach publicznych, w tym nieprawidłowymi umowami najmu i niewłaściwymi modyfikacjami ofert finansowych, przy jednoczesnym zwiększeniu przejrzystości i ograniczeniu ryzyka w ocenach ofert; wzywa eu-LISA do przedstawienia szczegółowych informacji na temat sporu wynikającego z opóźnień we wdrażaniu systemu wjazdu/wyjazdu (EES), w szczególności na temat wewnętrznej oceny, która doprowadziła agencję do przejęcia kosztów przywrócenia ciągłości wsparcia i przedłużenia obsługi serwisowej w wysokości 6,6 mln EUR w latach 2023-2024 na podstawie umowy ramowej dotyczącej operacji przekrojowych, mimo uznania tych kosztów za umownie przypisane wykonawcy EES; domaga się wyjaśnienia powodów, dla których do końca 2024 r. nie wszczęto postępowania sądowego, oraz tego, czy zbadano alternatywne sposoby rozwiązywania sporów lub odzyskiwania należności; zaleca, aby eu-LISA wzmocniła swoje mechanizmy egzekwowania umów i rozwiązywania sporów, ustanowiła jasne procedury eskalacji oraz zapewniła szybkie i przejrzyste rozpatrywanie podobnych sporów w celu zabezpieczenia interesów finansowych i ciągłości operacyjnej agencji; zachęca eu-LISA do przedstawienia opinii na temat warunków, w których ponowny przetarg może nie zostać uznany za właściwy, oraz sytuacji, w których rozsądne jest utrzymanie tego samego dostawcy lub dostawców w celu zapewnienia ciągłości działania;
(iii) wzywa Eurojust do pilnej aktualizacji planów ciągłości działania w ciągu sześciu miesięcy, aby odzwierciedlić bieżące operacje, w tym wdrożenie SUMMA, przeprowadzania regularnych testów przywracania gotowości do pracy po wystąpieniu sytuacji nadzwyczajnej i podejmowania właściwych decyzji w sprawie finansowania przed ogłoszeniem postępowań o udzielenie zamówienia; zwraca się do Eurojustu o przedstawienie nowych planów ciągłości działania w sprawozdaniu z działań podjętych w następstwie udzielenia absolutorium;
88. wzywa ponadto następujące agencje UE:
(i) CEPOL i wszystkie agencje UE - do pilnego wzmocnienia wewnętrznego zarządzania cyberbezpieczeństwem, przydzielenia odpowiednich i stabilnych zasobów, zwiększenia zdolności wykrywania incydentów i reagowania na nie oraz podjęcia konkretnych działań zmierzających do wprowadzenia architektury zerowego zaufania w celu zmniejszenia podatności i zapewnienia odporności na coraz bardziej zaawansowane zagrożenia cyberbezpieczeństwa;
(ii) Europol - do zachowania czujności w zapewnianiu zgodności z zasadami kwalifikowalności w przyszłych cyklach finansowania, w następstwie szybkich działań naprawczych dotyczących zwrotu VAT; wzywa Komisję do wydania jasnych wytycznych dotyczących wdrażania art. 186 ust. 4 lit. c) rozporządzenia finansowego, biorąc pod uwagę, że wątpliwości co do kwalifikowalności podatku VAT pojawiły się również w innych przypadkach w poprzednich latach, co świadczy o pewnych niejasnościach;
(iii) EUAA - do zapewnienia rygorystycznego monitorowania kamieni milowych, w szczególności tych zaplanowanych na 2026 r., które stanowią fundament działań reformatorskich, oraz do składania organowi udzielającemu absolutorium sprawozdań z realizacji działań naprawczych;
(iv) agencje UE, a w szczególności Eurojust - do ustanowienia jasnych wytycznych dotyczących postępowania w złożonych sprawach o nękanie i zapewnienia spójnego stosowania art. 24 regulaminu pracowniczego;
(v) EUAA - do wdrożenia skutecznego mechanizmu rozpatrywania skarg zapewniającego pełną bezstronność i przywracającego zaufanie do jej procesów zarządzania;
(vi) Frontex - do wzmocnienia planowania i wykonania budżetu w celu zapewnienia zgodności z zasadą jednoroczności; podkreśla, że skala i złożoność mandatu Agencji wymaga solidnych mechanizmów wewnętrznych, i zachęca Agencję do wzmocnienia nadzoru nad procedurami udzielania zamówień i zarządzania umowami; zachęca Frontex do wzmocnienia procedur monitorowania wyników kontroli oraz do informowania organu udzielającego absolutorium o wymiernych postępach;
(vii) Eurojust - do podzielenia się z Komisją przyszłymi potrzebami budżetowymi dotyczącymi przyszłego rozszerzenia mandatu, przy czym apeluje o zapewnienie odpowiedniego finansowania oraz personelu w celu rozwiązania problemu tego rozszerzenia mandatu;
Agencje w obszarze zatrudnienia, edukacji i spraw społecznych (18)
89. zwraca uwagę na nieprawidłowe zaklasyfikowanie przez Europejski Urząd ds. Pracy budżetu korygującego jako zewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel, co stanowi naruszenie art. 6, 12, 20, 21 i 34 przepisów finansowych; przyjmuje do wiadomości odpowiedź urzędu, w której wyjaśniono, że środki dotarły z opóźnieniem i z tego powodu Europejski Urząd ds. Pracy tymczasowo dokonał realokacji własnego budżetu, aby uniknąć opóźnień w płatnościach, a następnie zaksięgował środki unijne jako dochody zewnętrzne, aby zagwarantować, że zostaną one wykorzystane wyłącznie na wynagrodzenia;
90. odnotowuje wnioski z oceny (19) Europejskiego Urzędu ds. Pracy, w której podkreślono potrzebę usprawnienia przez urząd systemu monitorowania w oparciu o cele SMART oraz kluczowe wskaźniki skuteczności działania; zauważa z zaniepokojeniem, że brak tego podejścia utrudnił ocenę opłacalności działań urzędu i zaniżył jakość monitorowania wyników; przyznaje, że Europejski Urząd ds. Pracy ma potencjał, aby wzmocnić swój system monitorowania przez wdrożenie ustrukturyzowanego podejścia;
91. z zaniepokojeniem zauważa, że Europejski Urząd ds. Pracy nadal w nadmiernym stopniu zatrudnia do podstawowych funkcji operacyjnych i finansowych pracowników tymczasowych, oddelegowanych ekspertów krajowych i personel tymczasowy; zauważa, że na koniec 2022 r. pracownicy tymczasowi stanowili 58 % siły roboczej Europejskiego Urzędu ds. Pracy, a mimo niewielkiego spadku na koniec 2023 r. i 2024 r. odsetek ten pozostał bardzo wysoki i wynosił 47 %; zauważa ponadto, że wbrew art. 41 ust. 1 jego przepisów finansowych Europejski Urząd ds. Pracy zatrudniał pracownika tymczasowego i stażystę do realizacji podstawowych działań finansowych związanych z wykonaniem budżetu w okresie od listopada 2022 r. do marca 2023 r., a praktyka ta była kontynuowana w 2023 r. i utrzymywała się w 2024 r., kiedy to podstawowe zadania finansowe w dalszym ciągu wykonywał pracownika tymczasowy;
92. odnotowuje wyjaśnienia przedstawione podczas wysłuchania 1 grudnia 2025 r. przez dyrektora wykonawczego Europejskiego Urzędu ds. Pracy dotyczące strukturalnie wysokiego odsetka pracowników tymczasowych, w szczególności oddelegowanych ekspertów krajowych, którzy stanowią obecnie około 42-50 % personelu operacyjnego i nie mogą zgodnie z prawem pełnić podstawowych funkcji, co powoduje koncentrację obowiązków i większe ryzyko błędów; popiera dostosowanie planu zatrudnienia, aby zastąpić zasoby oparte na oddelegowanych ekspertach krajowych dodatkowymi stanowiskami dla pracowników zatrudnionych na czas określony, obsadzanymi w drodze otwartych i konkurencyjnych procedur w ramach istniejącego pułapu budżetowego; jest zdania, że Urząd ds. Pracy powinien być wzorem do naśladowania pod względem standardów pracy i dążyć do oferowania dłuższych umów, co leżałoby w interesie pracowników i służyło ciągłości działania oraz utrzymaniu wiedzy; wzywa urząd do dalszego zacieśniania współpracy z krajowymi organami ds. pracy, aby uniknąć powielania działań i usprawnić wymianę informacji;
93. zwraca uwagę na wnioski z oceny agencji UE: Cedefop, EU-OSHA, Eurofound i ETF; zauważa, że w ocenie nie stwierdzono przesłanek do zmiany wniosków z oceny z 2019 r., w której uznano, że warianty połączenia wiążą się z wyzwaniami w zakresie równoważenia korzyści i wad, a poprawę wydajności można osiągnąć dzięki lepszej współpracy; podkreśla potrzebę ściślejszej współpracy z Komisją w kontekście wspólnych działań o wysokiej wartości, takich jak współpraca Eurofound i Cedefop w zakresie europejskiego badania przedsiębiorstw oraz dostosowanie Cedefop i ETF w zakresie monitorowania polityki kształcenia i szkolenia zawodowego; zauważa, że potrzebna jest lepsza koordynacja między Cedefop, Europejskim Urzędem ds. Pracy i Eurofoundem, aby uniknąć powielania prognoz dotyczących umiejętności i analizy rynku pracy;
94. zauważa, że należy wzmocnić systemy monitorowania we wszystkich agencjach, w tym cele SMART i kluczowe wskaźniki efektywności, z myślą o poprawie oceny skuteczności działania i zaangażowania zainteresowanych stron; podkreśla, że luki w danych (szczególnie w ETF), brakujące cele w zakresie skuteczności działania i brak wskaźników na poziomie krajowym osłabiają skuteczność; zauważa, że wyzwania te wymagają poprawy kompletności danych, przejrzystego pod względem prawnym wyznaczania celów i ulepszonych ram monitorowania w celu zapewnienia kompleksowej oceny skuteczności działania i dostosowania do potrzeb zainteresowanych stron; podkreśla, jak ważne są przejrzyste struktury zarządzania i zabezpieczenia przed konfliktami interesów dla wspierania zaufania zainteresowanych stron do ich pracy;
95. odnotowuje, że cztery agencje (Cedefop, EU-OSHA, Eurofound i ETF) mają potencjał zmniejszenia obciążenia administracyjnego i poprawy wydajności dzięki usługom wspólnym; podkreśla, że agencje powinny zmniejszyć obciążenia administracyjne pracowników, aby utrzymać zrównoważone obciążenie pracą przez wspólne korzystanie z usług w zakresie kadr, prawa, IT i funkcji technicznych; zwraca uwagę, że umożliwiłoby to agencjom zmniejszenie liczby pracowników zaangażowanych w działania administracyjne i większą koncentrację na podstawowych operacjach; wzywa te agencje, aby w ścisłej współpracy z Trybunałem opracowały ustrukturyzowany plan wdrażania wspólnych usług zawierający konkretne kamienie milowe, ułatwiały wzajemną wymianę najlepszych praktyk i zaleceń między zainteresowanymi agencjami, a także w całej sieci agencji UE, z uwzględnieniem ustaleń kontroli Trybunału i ocen przekrojowych; wzywa Komisję, aby co roku informowała organ udzielający absolutorium o postępach osiągniętych w ramach tego planu;
96. zauważa, że Cedefop było zaangażowane w spór prawny z byłym pracownikiem, którego umowa nie została przedłużona w 2017 r.; przypomina, że w 2020 r. Sąd Unii Europejskiej stwierdził nieważność decyzji Cedefop i nakazał wypłatę rekompensaty finansowej, a Cedefop wdrożyło to działanie; zauważa, że późniejsza skarga wniesiona przez byłego pracownika w związku z wykonaniem tego wyroku została oddalona przez Sąd Unii Europejskiej w lutym 2024 r.; zauważa, że były pracownik odwołał się od tego wyroku do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sprawa C-209/24 P), który uchylił wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 7 lutego 2024 r. (T-563/22), stwierdził nieważność decyzji dyrektora wykonawczego Cedefopu z dnia 17 grudnia 2021 r. i decyzję jego komisji odwoławczej z dnia 17 czerwca 2022 r., zasądził od Cedefopu na rzecz skarżącego kwotę 15 000 EUR tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz pokrycie wszystkich kosztów poniesionych przez skarżącego zarówno w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym; przypomina, że Sąd Unii Europejskiej w pierwszym wyroku stwierdził naruszenie podstawowych gwarancji proceduralnych, w tym prawa do bycia wysłuchanym, prawa do obrony, obowiązku dochowania należytej staranności i zasady dobrej administracji; z zaniepokojeniem zauważa, że - jak się wydaje - w następstwie tych ustaleń nie wszczęto żadnego postępowania dyscyplinarnego przeciw byłemu dyrektorowi wykonawczemu ani innym odpowiedzialnym członkom personelu; krytykuje zbyt długi czas trwania procesu decyzyjnego, spowodowany m.in. błędem Sądu, który polegał na informacjach przekazanych przez agencję; podkreśla, że krzywda była bezpośrednio spowodowana odmową przyjęcia przez Cedefop środków mających na celu wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność innych niż wypłata zadośćuczynienia, oraz że wykazano istnienie związku przyczynowego między bezprawnym zachowaniem Cedefopu a szkodą; podkreśla, że Cedefop jest teraz zobowiązany do ponownego rozpatrzenia wniosku o przedłużenie umowy na bazie sytuacji z 2017 r. i do wydania nowej decyzji zastępującej unieważnioną decyzję; takie ponowne rozpatrzenie powinno zostać przeprowadzone zgodnie z odpowiednią procedurą określoną w regulaminie pracowniczym i wewnętrznych przepisach Cedefopu dotyczących zatrudnienia, w tym w odniesieniu do ewentualnego niezbędnego zadośćuczynienia; nalega, aby decyzje dotyczące personelu były podejmowane w sposób przejrzysty i możliwy do prześledzenia, na podstawie wszystkich przepisów zawartych w regulaminie pracowniczym i w odpowiednim terminie;
97. odnotowuje uwagę Trybunału, że EU-OSHA zapłaciła za kursy online bez wystarczającej weryfikacji, czy zafakturowane godziny odpowiadają świadczonym usługom, co jest sprzeczne z art. 73 rozporządzenia finansowego agencji; przyjmuje do wiadomości wyjaśnienie agencji, że weryfikacje ex ante są przeprowadzane rutynowo i że w tej sytuacji problemem był raczej brak dokumentacji, a nie nieskuteczność kontroli; z zadowoleniem przyjmuje dodatkowe środki wprowadzone w celu zapewnienia pełnej dokumentacji świadczenia usług i podkreśla znaczenie utrzymywania solidnych ścieżek dowodowych w odniesieniu do wszystkich płatności w celu zagwarantowania legalności i prawidłowości;
98. zauważa, że 75 % nowotworów pochodzenia zawodowego jest związanych z narażeniem na działanie azbestu, uznaje wkład EU-OSHA w 2024 r. w nowe wytyczne Komisji dotyczące azbestu i zachęca EU-OSHA, by dalej przeznaczała zasoby kadrowe i budżetowe na zwiększanie świadomości na temat azbestu i opracowywanie metod rozwiązywania powszechnego problemu azbestu w całej Europie;
99. przypomina o dwóch nieprawidłowościach w udzielaniu zamówień przez ETF, na które Trybunał zwrócił uwagę w 2022 r. i które doprowadziły do nienależnych płatności w 2024 r.; zauważa, że w jednym przypadku ETF udzieliła zamówienia o wartości 1 mln EUR na usługi wsparcia merytorycznego oferentowi, który nie osiągnął obrotu finansowego na wymaganym poziomie, przez co umowa była nieprawidłowa, a powiązane z nią płatności (186 175 EUR w 2024 r.) - nienależne; zauważa, że w innym przypadku, podczas postępowania o udzielenie zamówienia publicznego z zastosowaniem procedury otwartej dotyczącego usług wsparcia w poszczególnych krajach o szacunkowej wartości 4 mln EUR, zwycięski oferent nie wykazał wystarczającej zdolności ekonomicznej i finansowej, co doprowadziło do dalszych nieprawidłowości w płatnościach (252 714 EUR w 2024 r.); odnotowuje ponadto, że w przetargu na wymianę infrastruktury LAN w swojej siedzibie w 2023 r. ETF nałożyła nadmierne wymogi dotyczące zdolności finansowej bez odpowiedniego uzasadnienia, co mogło zniechęcić do udziału w przetargu; przyjmuje do wiadomości, że ETF przyznała się do tych problemów i dokonała przeglądu swojej metodyki, ale nalega, aby ETF wdrożyła bardziej rygorystyczne mechanizmy zgodności, tak aby zapobiec naruszeniom przepisów dotyczących zamówień publicznych w przyszłości;
100. jest zaniepokojony faktem, że kilka uwag dotyczących zamówień publicznych z poprzednich lat pozostaje otwartych zarówno w odniesieniu do Europejskiego Urzędu ds. Pracy (źródło opinii z zastrzeżeniami w 2023 i 2024 r.), jak i ETF;
Zalecenia
101. wzywa agencje, by zastosowały się do uwag Trybunału, w szczególności:
(i) wzywa Europejski Urząd ds. Pracy do poprawy zarządzania budżetem i sformalizowania planu awaryjnego dotyczącego dostosowania wynagrodzeń, w tym wczesnej koordynacji finansowania unijnego;
(ii) wzywa Europejski Urząd ds. Pracy, ETF i EU-OSHA do dalszego wzmocnienia systemów zamówień i kontroli wewnętrznej przez dopilnowanie, aby wszystkie płatności były poparte kompletnymi i możliwymi do zweryfikowania dowodami, aby wymogi dotyczące zdolności finansowej i technicznej były stosowane konsekwentnie i proporcjonalnie oraz aby kontrole ex ante i ex post były systematycznie dokumentowane;
102. wzywa ponadto Cedefop, Europejski Urząd ds. Pracy, ETF, EU-OSHA i Eurofound do:
(i) znacznego wzmocnienia ich systemów monitorowania i pomiaru skuteczności działania przez pełne uwzględnienie celów SMART i solidnych, zorientowanych na wyniki kluczowych wskaźników efektywności, wyeliminowanie luk w danych i dostosowanie wskaźników do priorytetów operacyjnych w celu zwiększenia opłacalności i odpowiedzialności zainteresowanych stron;
(ii) przyjęcia ustrukturyzowanego i spójnego podejścia do monitorowania, zapewniającego kompletność i porównywalność danych we wszystkich cyklach sprawozdawczych, ustanowienia spójnych wskaźników na poziomie krajowym w stosownych przypadkach oraz poprawy praktyk w zakresie ustalania celów, przy jednoczesnym zacieśnieniu współpracy między agencjami w celu uniknięcia powielania działań i wzmocnienia wsparcia politycznego opartego na dowodach;
(iii) wzmożenia działań służących przyjęciu ustrukturyzowanego modelu usług wspólnych obejmującego wsparcie kadrowe, prawne, informacyjno-komunikacyjne, administracyjne i techniczne w celu zwiększenia synergii, zmniejszenia obciążeń administracyjnych, zapewnienia zrównoważonego obciążenia pracą i umożliwienia personelowi wykonywania podstawowych zadań operacyjnych; uznaje, że będzie to wymagało starannej strategii, ponieważ agencje znajdują się w różnych regionach, a mianowicie odpowiednio w Salonikach, Bratysławie, Turynie, Bilbao i Dublinie;
(iv) wzywa Cedefop do wydania nowej decyzji, która w pełni wykona wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 marca 2026 r., zgodnie z regulaminem pracowniczym, odpowiednimi procedurami i przepisami wewnętrznymi oraz prawami pracownika ubiegającego się o przedłużenie umowy; podkreśla pilną potrzebę uniknięcia dalszych postępowań i dodatkowych kosztów finansowych dla agencji; wzywa Cedefop do przedstawienia planu działania, który obejmie: (i) opis procedury wdrożenia decyzji - wraz z harmonogramem - przyjmując za punkt wyjścia sytuację z 2017 r.; (ii) opis, w jaki sposób Cedefop zamierza zadbać o przestrzeganie przepisów regulaminu pracowniczego, procedur wewnętrznych i wszystkich praw pracowniczych; (iii) rodzaj zadośćuczynienia, które zostanie wypłacone i z jakich powodów; (iv) jakiego rodzaju zmiany wprowadziło lub planuje wprowadzić Cedefop, aby usprawnić procedury rekrutacji i przedłużania umów; (v) wszystkie koszty poniesione w trakcie całego sporu prawnego od 2017 r. oraz sprawozdanie z postępów we wdrażaniu dla organu udzielającego absolutorium złożone do początku września;
(v) wzywa do wzmocnienia polityki kadrowej w celu ograniczenia nadmiernego obecnie polegania na pracownikach tymczasowych, osobach zatrudnionych na czas określony i stażystach, w szczególności w odniesieniu do funkcji podstawowych i ciągłych; podkreśla, że strukturalna niepewność zatrudnienia może zwiększyć presję związaną z obciążeniem pracą oraz osłabić nadzór i szkolenia, a ponadto nie sprzyja zdrowym, bezpiecznym i stabilnym warunkom pracy; wzywa agencje do dopilnowania, aby stałe potrzeby zaspokajane były przede wszystkim przez odpowiednio przeszkolony personel statutowy, a także do zapewnienia w stosownych przypadkach długoterminowych i stabilniejszych perspektyw zatrudnienia oraz do dopilnowania, by stażyści nie byli wykorzystywani do rekompensowania strukturalnych niedoborów personelu ani do wykonywania podstawowych funkcji;
Agencje w obszarze zdrowia i bezpieczeństwa żywności (20)
103. z zaniepokojeniem zauważa, że wciąż nie rozwiązano problemu dawnej siedziby EMA w Londynie, co stwarza poważne wyzwania finansowe i operacyjne; ma świadomość, że mimo relokacji EMA w związku z brexitem agencja pozostaje finansowo odpowiedzialna za te pomieszczenia, a sytuację pogarsza niepewna sytuacja finansowa podnajemcy w następstwie upadłości spółki dominującej WeWork w listopadzie 2023 r.; przyjmuje do wiadomości, że maksymalna kwota ekspozycji, obejmująca zobowiązanie z tytułu podatku lokalnego, która ciążyłaby na EMA w przypadku braku podnajemcy lokalu przez pozostałą część okresu obowiązywania umowy najmu, wynosi 543 mln EUR;
104. zauważa, że w październiku 2024 r., na podstawie dyskusji przeprowadzonych z władzami budżetowymi Unii i za zgodą właściciela lokalu EMA zgodziła się na zmianę obowiązującej umowy podnajmu z podnajemcą, co ułatwiło obniżenie czynszu przy jednoczesnym utrzymaniu pełnych opłat eksploatacyjnych i polisy ubezpieczeniowej dla wynajmującego; zauważa, że zmiana polegała ponadto na wprowadzeniu klauzuli umożliwiających EMA albo podnajemcy - pod pewnymi warunkami - zakończenie podnajmu we wcześniejszym terminie niż w czerwcu 2039 r., jak było przewidziane; jest świadomy, że w związku z tym EMA utworzyła rezerwę na umowę rodzącą obciążenia o wartości bilansowej 122,1 mln EUR na dzień 31 grudnia 2024 r.; zauważa, że w 2024 r. EMA otrzymała od Komisji zwrot gotówki w wysokości 11,2 mln EUR, który został ujęty jako dochód; pochwala proaktywne działania EMA i rozważne środki mające na celu złagodzenie niektórych obciążeń finansowych spowodowanych tą kwestią;
105. podkreśla, że do czasu sporządzenia przez EMA sprawozdania finansowego podnajemca wywiązywał się ze swoich zobowiązań umownych - opłacił czynsz i opłaty za powiązane usługi za okres do 30 czerwca 2025 r.;
106. wyraża poparcie dla wniosku zarządu EMA o rozwiązanie tej kwestii na najwyższym szczeblu politycznym, by tym samym umożliwić EMA skoncentrowanie zasobów na jej formalnym mandacie i zajęcie się priorytetami w zakresie zdrowia publicznego w całej Unii;
107. przypomina o dwóch nieprawidłowościach w udzielaniu zamówień przez EMA, na które Trybunał zwrócił uwagę w 2020 r. i które doprowadziły do nienależnych płatności w 2024 r.; zauważa, że EMA przekroczyła pułapy finansowe kilku umów ramowych dotyczących IT, przy czym wzrosty te wahały się od 77 % do 124 %, co stanowiło naruszenie art. 172 ust. 3 lit. a) pkt (iii) rozporządzenia finansowego i doprowadziło do nienależnych płatności w wysokości 3,1 mln EUR w 2024 r.; przyjmuje do wiadomości odpowiedź EMA, że podwyżki były konieczne, aby zaspokoić wyjątkowe potrzeby operacyjne wynikające z nieprzewidzianych zmian legislacyjnych i zmian w zakresie zdrowia publicznego, oraz że wszystkie zmiany umów odnotowano w rejestrze wyjątków;
108. zwraca uwagę na decyzję wykonawczą Komisji z dnia 28 czerwca 2024 r. uchylającą decyzję Komisji C(2018) 4831 (final), w której odmówiono wydania pozwolenia na wprowadzenie do obrotu na podstawie rozporządzenia (WE) nr 726/2004 dla produktu leczniczego stosowanego u ludzi "Aplidin - Plitydepsyna"; podkreśla, że cofnięcie pozwolenia opierało się na stwierdzeniu konfliktu interesów dotyczącego jednego z doradców naukowych, którzy uczestniczyli w grupie doradczej - doradca ten odgrywał aktywną rolę w opracowywaniu konkurencyjnego produktu leczniczego, co powinno dyskwalifikować jego udział zgodnie z zasadą obiektywnej bezstronności; podkreśla, że EMA znacznie wzmocniła swoją politykę dotyczącą postępowania w przypadku sprzecznych interesów członków komitetów naukowych i ekspertów - nowa polityka została przyjęta przez zarząd EMA w grudniu 2024 r. weszła w życie 1 maja 2025 r.;
109. pochwala prace EMA nad rozwiązaniem problemu niedoboru amoksycyliny w Europie oraz współpracę z krajowymi agencjami leków w tym zakresie, w wyniku czego w 2024 r. amoksycylina została usunięta z wykazu niedoborów; zachęca EMA do dalszego wykorzystywania zasobów kadrowych i budżetowych na podobne cele;
110. zauważa, że Trybunał zalecił w swoim sprawozdaniu specjalnym 12/2024, aby EMA kontynuowała prace nad zapewnieniem łatwego publicznego dostępu do swoich komunikatów, dzięki czemu opinia publiczna miałaby lepszy wgląd w wykorzystanie unijnych środków finansowych przez tę agencję;
111. zauważa, że w sprawozdaniu specjalnym z grudnia 2024 r. Trybunał zalecił, aby EMA koordynowała działania z ECDC i HERA w celu poprawy gotowości na wypadek pandemii poprzez jaśniejsze określenie ról, skuteczniejsze wykorzystanie funduszy unijnych oraz przegląd narzędzi, procedur i wytycznych opracowanych podczas pandemii w celu określenia, które z nich należy zachować lub dostosować do postępu naukowego i technologicznego, a także zachęca do przeznaczenia odpowiednich zasobów na wsparcie tych wysiłków;
112. podkreśla, że EMA zasygnalizowała między innymi utrzymujące się niedobory leków o krytycznym znaczeniu w państwach członkowskich Unii Europejskiej i EOG, w tym kluczowych leków przeciwnowotworowych (fludarabiny, windezyny, fluorouracylu, cysplatyny, topotekanu i metotreksatu) stosowanych w leczeniu białaczki, chłoniaka, raka jajników i drobnokomórkowego raka płuc, a także leków niezbędnych w leczeniu cukrzycy typu 1 i 2 (różne insuliny, liraglutyd, dulaglutyd);
113. wyraża poważne zaniepokojenie powtarzającymi się naruszeniami rozporządzenia finansowego stwierdzonymi w procedurach udzielania zamówień przez EUDA, odnotowując pięć nieprawidłowości wskazanych przez Trybunał w 2024 r.; podkreśla, że nieprawidłowości te obejmują:
- niedozwolony podział zamówień i niewłaściwe stosowanie procedur negocjacyjnych bez uzasadnienia w przypadku trzech zamówień w związku z wydarzeniem w Lizbonie (najem obiektów i catering, na łączną kwotę 210 668 EUR), wraz z brakiem kluczowej dokumentacji i niespełnieniem wymogów dotyczących publikowania informacji na temat zamówień,
- poważne niedociągnięcia w umowie o wartości 410 000 EUR dotyczącej systemu służącego do zgłaszania nielegalnego obrotu środkami odurzającymi, w tym brak odpowiednich specyfikacji istotnych warunków zamówienia, brak kryteriów udzielenia zamówienia i niepowołanie komisji oceniającej, co sprawia, że umowa jest nieprawidłowa, a płatność w wysokości 60 000 EUR - nienależna,
- nadmierne płatności w wysokości 14 007 EUR powyżej uzgodnionej wartości zamówienia na uroczystości inaugurujące, co stanowi naruszenie art. 73 rozporządzenia finansowego EUDA,
- wadliwe zamówienie o wartości 10 000 EUR na gromadzenie danych w Ukrainie, w którym brakowało kryteriów udzielenia zamówienia i odpowiedniej dokumentacji,
- nieprzestrzeganie wymogów w zakresie upubliczniania informacji i oświadczeń o konflikcie interesów w zamówieniu na usługi tymczasowe o wartości 100 000 EUR;
114. przyjmuje do wiadomości odpowiedź EUDA, która uznaje zarówno niedociągnięcia proceduralne, jak i konieczność podjęcia działań następczych w celu zapewnienia zgodności;
115. odnotowuje trwające w EUDA opóźnienia we wdrażaniu zaleceń Służby Audytu Wewnętrznego w zakresie zarządzania zasobami ludzkimi i etyki, w szczególności otwartego zalecenia dotyczącego obciążenia pracą i zarządzania wynikami, które nadal nie zostało zrealizowane ze względu na trudności we wdrażaniu metod oceny obciążenia pracą oraz zarządzania opartego na działaniach, służących alokacji personelu/EPC i planowaniu kosztów w budżecie; jest świadomy, że agencja zmieniła docelowy termin wdrożenia tych zaleceń na 31 grudnia 2025 r.;
116. odnotowuje uwagę Trybunału, że trzy postępowania o udzielenie zamówienia ECDC wszczęto bez uprzednich decyzji w sprawie finansowania, co jest sprzeczne z art. 72 ust. 3 lit. b) rozporządzenia finansowego; zauważa ponadto uchybienia w kontroli w odniesieniu do oceny zamówienia na konferencję o wartości 2,8 mln EUR, w tym niewystarczającą weryfikację kryteriów kwalifikacji oraz brak kontroli rażąco niskich ofert, co stanowi naruszenie art. 151 i 167 rozporządzenia finansowego oraz sekcji 23 załącznika I do tego rozporządzenia; przyjmuje do wiadomości odpowiedź centrum, w której przedstawiono środki naprawcze, w tym wzmocnioną weryfikację ex ante i ulepszoną dokumentację ocen zamówień;
117. podkreśla, że Trybunał zaleca ECDC współpracę z państwami członkowskimi w celu wzmocnienia zharmonizowanego ogólnounijnego systemu nadzoru nad chorobami zakaźnymi, usprawnienia procesów wewnętrznych, aby zapewnić bardziej terminowe i praktyczne wytyczne, oraz jaśniejszego komunikowania się ze społeczeństwem przy użyciu prostego języka, aby lepiej odzwierciedlić wykorzystanie unijnych środków finansowych, jak zauważył Trybunał w sprawozdaniu specjalnym 12/2024;
Zalecenia
118. wzywa agencje, by zastosowały się do uwag Trybunału, w szczególności:
(i) wzywa EUDA do natychmiastowego zajęcia się nieprawidłowościami, wzmocnienia kontroli wewnętrznych i zapewnienia ścisłego przestrzegania przepisów dotyczących zamówień publicznych, aby zapobiec dalszym naruszeniom;
(ii) wzywa EMA, aby usprawniła swoje procedury identyfikacji ewentualnych konfliktów interesów i zapobiegania im przy wyborze członków rady doradczej;
(iii) wzywa ECDC do zapewnienia spójnego wdrażania zasad udzielania zamówień, w tym wzmocnionej weryfikacji ex ante;
(iv) wzywa agencje do zapewnienia pracownikom odpowiednich szkoleń w zakresie przepisów dotyczących zamówień publicznych;
119. wzywa ponadto następujące agencje:
(i) EUDA - do złożenia organowi udzielającemu absolutorium szczegółowego sprawozdania na temat postępów we wdrażaniu zaleceń Służby Audytu Wewnętrznego w zakresie zarządzania zasobami ludzkimi i etyki, w szczególności otwartego zalecenia dotyczącego obciążenia pracą i zarządzania wynikami;
(ii) wszystkie agencje - do uwzględnienia uwag Trybunału, w szczególności w odniesieniu do zasad udzielania zamówień, oraz do podjęcia odpowiednich działań i wdrożenia zaleceń Trybunału;
(iii) ECDC i EMA - do wykorzystania części ich budżetu na wdrożenie zaleceń przedstawionych przez Trybunał w sprawozdaniu specjalnym 12/2024 i wymienionych powyżej;
(iv) EMA, Komisję i państwa członkowskie - do podjęcia natychmiastowych działań w celu zaradzenia utrzymującym się niedoborom wymienionych powyżej leków o krytycznym znaczeniu; w związku z tym wzywa EMA do ścisłej współpracy z organami krajowymi i Komisją w celu: i) przeznaczenia wystarczających zasobów na rozwiązanie tego problemu; ii) przeanalizowania przyczyn tych niedoborów i zaproponowania rozwiązań, w tym w zakresie produkcji, łańcucha dostaw, wyzwań związanych z dystrybucją oraz przeszkód na rynku wewnętrznym lub protekcjonizmu krajowego, łącznie z koniecznością produkcji europejskich leków; iii) opracowania planów awaryjnych, aby zapewnić pacjentom nieprzerwany dostęp, obejmujących priorytetowe traktowanie przypadków dużych potrzeb; opracowania planów awaryjnych, aby zapewnić pacjentom nieprzerwany dostęp, obejmujących priorytetowe traktowanie przypadków dużych potrzeb; podkreśla, że natychmiastowe i skoordynowane działania mają zasadnicze znaczenie dla zapobiegania opóźnieniom w leczeniu, unikania pogorszenia wyników leczenia pacjentów oraz ochrony zaufania publicznego do europejskiego systemu opieki zdrowotnej; zachęca EMA do przeznaczenia na ten cel dodatkowych zasobów wewnętrznych z jej budżetu;
Agencje w obszarze transportu i mobilności (21)
120. odnotowuje uwagę Trybunału, że EASA dokonała w 2024 r. nienależnych płatności na łączną kwotę 43 000 EUR za usługę nieobjętą umową; przyjmuje do wiadomości odpowiedź agencji, w której potwierdza ona ten problem i stwierdza, że podjęła działania naprawcze, a usługa została włączona do umowy ramowej od 2025 r.;
121. odnotowuje uwagi Trybunału dotyczące systemów zarządzania i kontroli ERA, w tym:
- niewystarczającą dokumentację, która uniemożliwiła agencji dopasowanie opłat w kwocie 144 153 EUR za udział w konferencji na temat europejskiego systemu zarządzania ruchem kolejowym w 2024 r. do jej uczestników, co potencjalnie zagroziło pełnemu poborowi dochodów,
- późne wystawianie not debetowych z naruszeniem art. 43 rozporządzenia ustanawiającego ERA, które wymaga wystawienia not debetowych w ciągu 60 dni od świadczenia usługi;
Zalecenia
122. wzywa agencje, by zastosowały się do uwag Trybunału, w szczególności:
- wzywa ERA do ustanowienia i egzekwowania znormalizowanego systemu śledzenia wszystkich wydarzeń związanych z uiszczaniem opłat oraz wdrożenia systemu automatyzacji procesów fakturowania w celu zapewnienia wystawiania not debetowych w ciągu 60 dni od daty świadczenia usługi, zmniejszenia zależności od ręcznego uruchamiania procesu, egzekwowania kontroli wewnętrznych i uwzględnienia terminowości fakturowania jako kluczowego wskaźnika efektywności (KPI) w sprawozdawczości finansowej;
Agencje w obszarze środowiska i energii (22)
123. odnotowuje trzy uwagi Trybunału dotyczące nieprawidłowości w zamówieniach publicznych w EEA, w tym:
- nienależne płatności na podstawie umowy ramowej na świadczenie usług gastronomicznych i cateringowych w wysokości 6 514 EUR tytułem zwrotu kosztów bez wystawionej na agencję faktury, co jest sprzeczne z art. 111 ust. 2 rozporządzenia finansowego, oraz podniesienie cen obiadów do wartości przekraczającej o 34 % poziom wynikający z mechanizmu indeksacji; przyjmuje do wiadomości odpowiedź agencji, że były to odosobnione incydenty, a procedury zostały od tego czasu wyjaśnione i wzmocnione, oraz że dostosowanie cen było spowodowane wyjątkowymi warunkami inflacyjnymi,
- wykorzystywanie wewnętrznego systemu na potrzeby spotkań ekspertów do zamawiania usług cateringowych zamiast formularzy zamówień wymaganych w umowie ramowej, co uniemożliwia wiarygodne monitorowanie skumulowanych wydatków i grozi przekroczeniem pułapu umowy z naruszeniem art. 111 ust. 1 i 3 rozporządzenia finansowego; przyjmuje do wiadomości odpowiedź EEA, że system na potrzeby spotkań ekspertów zapewnia usprawniony proces kontroli i że EEA odpowiednio zmieni umowę ramową; podkreśla, że aby w pełni rozwiać obawy Trybunału, system ten należy zintegrować z systemem rachunkowości, aby zapewnić automatyczne generowanie prawnie wiążących zobowiązań w odniesieniu do wszystkich zamówień na usługi cateringowe,
- rodzaj umowy: zauważa, że w przypadku umowy o doradztwo informatyczne na kwotę 731 000 EUR. EEA nie określiła rodzaju umowy (rozliczanej według ustalonej ceny lub przepracowanego czasu i wykorzystanych środków), co jest sprzeczne z sekcją 1.1 załącznika I do rozporządzenia finansowego i uniemożliwia uzgodnienie całkowitej kwoty umowy z ceną za konsultanta; przyjmuje do wiadomości wyjaśnienie EEA, że pominięcie to nie miało wpływu finansowego, oraz zobowiązanie agencji do dopilnowania, aby wszystkie przyszłe umowy zawierały tę informację;
124. odnotowuje uwagę Trybunału, że ECHA udzieliła konkretnego zamówienia na usługi w zakresie infrastruktury informatycznej o wartości 8,1 mln EUR, tj. przekraczającej o 1,3 mln EUR limit, do którego zatwierdzenia uprawniony był urzędnik zatwierdzający; przyjmuje do wiadomości wyjaśnienie agencji, że umowa opierała się na niewiążących szacunkach wielkości usług w granicach rocznych środków oraz że rzeczywiste zobowiązania budżetowe nie przekroczyły przyznanych uprawnień; zachęca ECHA do zapewnienia wyraźnego dostosowania delegacji finansowych do zobowiązań umownych; wzywa agencję, by wprowadziła ulepszone dalekosiężne mechanizmy monitorowania wykonawców zewnętrznych zaangażowanych w prace związane z podejmowaniem przez nią decyzji regulacyjnych;
125. zwraca uwagę na obawy zgłoszone przez kilka organizacji społeczeństwa obywatelskiego dotyczące potencjalnego zawodowego konfliktu interesów w przypadku Ramboll Germany GmbH, firmy konsultingowej, która wcześniej przeprowadzała badania techniczne na zlecenie ECHA, świadcząc jednocześnie usługi zainteresowanym stronom z branży, próbującym wpłynąć na przyszłe ograniczenia dotyczące PFAS; podkreśla, że eksperckie struktury doradcze powinny odzwierciedlać zrównoważoną reprezentację wiedzy fachowej podmiotów naukowych i przemysłowych oraz społeczeństwa obywatelskiego w celu wzmocnienia legitymacji i podejmowania decyzji opartych na dowodach; uznaje twierdzenie organizacji, że równoległe działania Ramboll mogły zagrozić bezstronności wymaganej na mocy art. 2 ust. 56 i art. 143 lit. d) rozporządzenia finansowego; podkreśla, że zasada należytego zarządzania finansami wymaga od agencji dopilnowania, aby zamówienia publiczne i realizacja umów odbywały się w sposób zapewniający bezstronność instytucjonalną i zaufanie publiczne; zauważa, że niezidentyfikowane konflikty interesów mogą mieć wpływ na wiarygodność działań finansowanych przez Unię nawet w przypadku braku nieprawidłowości proceduralnych; apeluje o odpowiednie zabezpieczenia dotyczące zarówno rzeczywistego, jak i pozornego ryzyka;
126. przyjmuje jednak do wiadomości wyjaśnienie ECHA, że przeprowadzone przez Ramboll Deutschland dla agencji prace w zakresie PFAS zrealizowano w latach 2020-2021, przed zaangażowaniem firmy konsultingowej w 2022 r. we współpracę z przemysłem, oraz że oceny konfliktu interesów przeprowadzono zgodnie z procedurami ECHA w momencie udzielenia zamówienia; zauważa ponadto, że na podstawie obecnej umowy ramowej z 2024 r. spółka Ramboll nie złożyła ofert w odpowiedzi na konkretne zamówienia; z zadowoleniem przyjmuje oświadczenie ECHA, że przeprowadziła szczegółowy przegląd wewnętrzny w odpowiedzi na wnioski o dostęp do dokumentów i nie stwierdziła żadnego nierozwiązanego konfliktu interesów; podkreśla jednak znaczenie zapewnienia solidnych, proaktywnych i dalekosiężnych kontroli konfliktu interesów w odniesieniu do wszystkich wykonawców zewnętrznych, zwłaszcza tych zaangażowanych w prace techniczne wpływające na wrażliwe decyzje regulacyjne, podkreśla, że w grupach ekspertów należy zapewnić zbalansowany udział członków z różnych sektorów, w tym z sektora prywatnego, sektora nauki i społeczeństwa obywatelskiego, aby grupy te reprezentowały różne kompetencje i punkty widzenia; zwraca się do agencji o włączenie kontroli niezależności wykonawców do szerszych ram kontroli wewnętrznej i zarządzania ryzykiem; podkreśla potrzebę zapewnienia solidnych i proaktywnych procedur w celu zapobiegania ryzyku konfliktu interesów lub nadmiernego wpływu;
127. odnotowuje uwagę Trybunału, że EFCA zastosowała formułę udzielania zamówień na usługi informatyczne, w wyniku której rzeczywista waga kryterium ceny spadła poniżej minimalnego poziomu 30 % zalecanego w wytycznych Komisji (pkt 21.2 załącznika I do rozporządzenia finansowego); odnotowuje zobowiązanie EFCA do niestosowania tej formuły w przyszłych postępowaniach o udzielenie zamówienia;
128. odnotowuje dwie uwagi Trybunału dotyczące nieprawidłowości w zamówieniach ACER, które doprowadziły do nienależnych płatności w 2024 r.; zwraca uwagę, że w następstwie zmiany polityki sprzedawcy ACER zamówiła usługi wsparcia informatycznego bez podstawy prawnej na sześć tygodni przed podpisaniem zmienionej umowy, co doprowadziło do nienależnych płatności w wysokości 8 179 EUR z naruszeniem art. 172 ust. 1 rozporządzenia finansowego; odnotowuje odpowiedź agencji, że wyjątek ten został formalnie zatwierdzony w celu uniknięcia zakłóceń w świadczeniu usług oraz że płatności dotyczyły należycie wykonanych i udokumentowanych usług;
129. zauważa, że ACER przyjęła zmienioną ofertę finansową w ramach procedury negocjacyjnej, która zwiększyła wartość umowy z 51 450 EUR do 79 450 EUR po jej przedłożeniu, co stanowi naruszenie art. 151, art. 160 ust. 1 i art. 170 rozporządzenia finansowego;
130. przypomina, że uwaga Trybunału dotycząca strukturalnej zależności ACER od pracowników tymczasowych pozostaje otwarta od 2019 r., a pracownicy tymczasowi nadal wykonują długoterminowe zadania, które normalnie powinny być realizowane przez bezpośrednio zatrudnionych pracowników; zauważa, że chociaż liczba pracowników tymczasowych zmniejszyła się z 18 w 2023 r. do 16 w 2024 r., sytuacja się utrzymuje, a ACER zamierza zlecić część działań podwykonawcom; odnotowuje odpowiedzi agencji na kwestionariusz, w których wskazuje ona na znaczną potrzebę outsourcingu ze względu na niewystarczające zasoby wewnętrzne i specjalistyczną wiedzę fachową; zauważa, że ACER zleca na zewnątrz szeroki zakres zadań, w tym wysoce wyspecjalizowane usługi doradcze i badania w zakresie regulacji energetyki, usługi prawne, organizację wydarzeń i różne usługi ogólne, ale największa zależność występuje w obszarze IT, w którym za projektowanie, opracowywanie, wdrażanie, wsparcie, obsługę i bezpieczeństwo jej systemów w dużej mierze odpowiadają zewnętrzni usługodawcy; podkreśla w związku z tym, że w świadczenie usług IT na rzecz ACER zaangażowanych jest ponad 100 zewnętrznych ekspertów IT (niekoniecznie zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy), w porównaniu z zaledwie 17 wewnętrznymi pracownikami IT, co tworzy znaczną nierównowagę strukturalną; zauważa ponadto, że zdaniem ACER ten model outsourcingu został wyraźnie zalecony przez Komisję w związku z ograniczonym planem zatrudnienia agencji i zasobami; podkreśla jednak, że taka stała zależność od zewnętrznych dostawców w zakresie podstawowych zdolności IT, w połączeniu z ciągłym korzystaniem z usług pracowników tymczasowych do wykonywania stałych zadań, budzi obawy dotyczące utrzymania wiedzy, ciągłości operacyjnej i długoterminowej zdolności instytucjonalnej; podkreśla, że należy pilnie zająć się problemem dużej zależności informatycznej, aby zagwarantować utrzymanie wiedzy i ciągłość operacyjną; zwraca się do Komisji i ACER o informowanie organu udzielającego absolutorium o przyjętych środkach naprawczych;
Zalecenia
131. wzywa agencje, by zastosowały się do uwag Trybunału, w szczególności:
(i) wzywa EEA do wzmocnienia postępowania o udzielenie zamówienia i procedur zarządzania umowami w celu zapobiegania podobnym nieprawidłowościom, w szczególności przez systematyczne egzekwowanie wymogów rozporządzenia finansowego dotyczących fakturowania i indeksacji cen w odniesieniu do wszystkich umów ramowych, zintegrowanie systemu na potrzeby spotkań ekspertów z systemami rachunkowości i zobowiązań EEA w celu dopilnowania, aby zamówienia na usługi cateringowe generowały prawnie wiążące zobowiązania i umożliwiały wiarygodne monitorowanie skumulowanych wydatków zgodnie z art. 111, wprowadzenie wymogu uwzględniania rodzaju umowy (rozliczanej według ustalonej ceny lub przepracowanego czasu i wykorzystanych środków) we wszystkich umowach szczegółowych zgodnie z załącznikiem I oraz wdrożenie regularnych kontroli, szkoleń personelu i wzmocnionych kontroli nadzorczych przy jednoczesnym pełnym dokumentowaniu wszystkich wdrożonych środków naprawczych;
(ii) wzywa EFCA do zapewnienia ścisłej zgodności z unijnymi przepisami dotyczącymi zamówień publicznych przez utrzymanie wagi kryterium ceny na poziomie co najmniej 30 %, przeprowadzenie wewnętrznych szkoleń dotyczących prawidłowego stosowania wag kryteriów w postępowaniach o udzielenie zamówienia, wprowadzenie obowiązkowych dowodów w postaci dokumentów (np. umów najmu), przeprowadzanie okresowych kontroli miejsca zamieszkania oraz wzmocnienie kontroli w celu zapobiegania nienależnym wypłatom dodatków, a także do złożenia organowi udzielającemu absolutorium sprawozdania z wdrażania tych działań;
(iii) wzywa ACER do zapobiegania przyszłym nieprawidłowościom w zamówieniach publicznych i zapewnienia pełnej zgodności z rozporządzeniem finansowym;
Agencje w innych obszarach (23)
132. zauważa, że w dwóch procedurach negocjacyjnych Biuro BEREC nie określiło kryteriów kwalifikacji w specyfikacjach istotnych warunków zamówienia, co jest sprzeczne z pkt 18.2 załącznika I do rozporządzenia finansowego i wiąże się z ryzykiem dla Biura BEREC, że wykonawca może nie mieć zdolności do realizacji umów; przyjmuje do wiadomości wyjaśnienie Biura BEREC, że zdolność wykonawców oceniono w drodze wcześniejszych konsultacji oraz że dopilnuje ono, aby we wszystkich przyszłych przetargach określono kryteria kwalifikacji;
133. zwraca uwagę, że do grudnia 2023 r. Komisja była zobowiązana do przeprowadzenia pięcioletniej oceny Biura BEREC zgodnie z art. 48 rozporządzenia ustanawiającego BEREC pod kątem potencjalnych zmian strukturalnych lub zmian mandatu Biura BEREC oraz wszelkich skutków finansowych; zauważa, że do końca 2024 r. Komisja nie zakończyła jeszcze tej oceny, a na wniosek posła do Parlamentu Europejskiego Komisja poinformowała Parlament, że przedłoży sprawozdanie z oceny w grudniu 2025 r.;
134. odnotowuje uwagę Trybunału dotyczącą nieprawidłowości w udzielaniu zamówień przez CdT w odniesieniu do zamówienia na wynajem szaf na sprzęt informatyczny, udzielonego w 2016 r. w drodze procedury negocjacyjnej bez uprzedniej publikacji ogłoszenia o zamówieniu; podkreśla, że zamówienie odnawiano 13 razy, niesłusznie w oparciu o wyłączenie dla umów dotyczących nieruchomości na podstawie art. 134 ust. 1 lit. h) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1268/2012 (24) , przy czym Trybunał stwierdził, że przepis ten nie ma zastosowania do wynajmu szaf na sprzęt informatyczny;
135. odnotowuje, że ENISA nie przyjęła odpowiedniej decyzji w sprawie finansowania przed ogłoszeniem postępowań o udzielenie zamówień dotyczących wydatków operacyjnych, co utrudnia skuteczne planowanie i nadzór oraz narusza art. 32 ust. 1 i art. 72 ust. 3 lit. b) przepisów finansowych ENISA; przyjmuje do wiadomości odpowiedź ENISA, że zgadza się ona z uwagą i podjęła niezbędne działania w celu rozwiązania tej kwestii;
136. zauważa, że w przypadku czterech konferencji (2022-2024) średnie stawki hotelowe ENISA przekroczyły obowiązujące pułapy dla pracowników Unii, a w przypadku dwóch wydarzeń opłaty za anulowanie rezerwacji były wysokie (30 % całkowitych kosztów); podkreśla brak wytycznych lub kontroli ex ante dotyczących organizacji konferencji; przyjmuje do wiadomości odpowiedź ENISA, że zgadza się z tym i podejmie działania naprawcze;
137. zwraca uwagę na postępowanie o udzielenie zamówienia na usługi badawczo-rozwojowe, w którym brakowało wystarczającej dokumentacji uzasadniającej szacunkową wartość zamówienia i w którym nie określono szczegółowych i wymiernych kryteriów kwalifikacji zgodnie z wymogami art. 167 rozporządzenia finansowego i pkt 18.2 załącznika I do tego rozporządzenia; odnotowuje odpowiedź ENISA, że zajęła się już tą kwestią;
138. odnotowuje uwagę Trybunału dotyczącą EIT, w szczególności przeprowadzonej przez firmę zewnętrzną weryfikacji ex post reprezentatywnej próby pozycji kosztów w odniesieniu do płatności z tytułu dotacji, w której stwierdzono ogólny poziom błędu wynoszący 0,4 %; zauważa, że Trybunał ponownie obliczył ogólny poziom błędu w odniesieniu do wskazanej próby, z uwzględnieniem dodatkowej kwoty niekwalifikowalnej wykrytej przez Trybunał w trakcie kontroli, i stwierdził, że w płatnościach z tytułu dotacji szacowany poziom błędu wyniósł 0,8 %, co dotyczy 6 mln EUR dotacji rozliczonych przez EIT w 2024 r. i oznacza, że błędem może być obarczona kwota około 50 000 EUR.
139. zauważa, że w 2023 r. EIT zmienił strukturę swoich umów o udzielenie dotacji z rocznej na wieloletnią; zwraca uwagę, że zmiana ta ma wpływ na przeprowadzaną przez Trybunał ocenę legalności i prawidłowości, która jest możliwa wyłącznie na etapie dokonywania płatności okresowych i końcowych; zauważa, że w 2024 r. EIT wypłacił 412 mln EUR w formie płatności zaliczkowych związanych z umowami o udzielenie dotacji wieloletnich, co odpowiada 92,9 % łącznych płatności za ten rok; przyjmuje do wiadomości, że legalność i prawidłowość tych płatności zostanie oceniona w przyszłych latach; podkreśla, że tak wysoki udział płatności zaliczkowych wymaga wzmocnionych mechanizmów monitorowania i kontroli w celu ograniczenia ryzyka przyszłych korekt finansowych lub konieczności odzyskiwania środków;
140. wyraża zaniepokojenie dochodzeniami OLAF-u w trzech różnych sprawach zakończonych w 2024 r. oraz jego późniejszymi zaleceniami finansowymi i administracyjnymi; zauważa, że OLAF zalecił EIT odzyskanie znacznych kwot od beneficjentów objętych dochodzeniem; przyjmuje do wiadomości, że kwota do odzyskania odnosi się do umów o udzielenie dotacji zawartych w latach 2020-2023; zauważa, że w 2024 r. EIT dokonał płatności zaliczkowej w wysokości 52,1 mln EUR w związku z umową o udzielenie dotacji z 2023 r., która to płatność nie została uwzględniona wśród płatności objętych kontrolą Trybunału w 2024 r.;
141. odnotowuje ze szczególną uwagą wyjaśnienia przedstawione przez dyrektora EIT podczas wysłuchania, które odbyło się 1 grudnia 2025 r., że nieprawidłowości dotyczą beneficjentów dotacji przyznanych przez EIT, a nie pracowników EIT, oraz że w dwóch głównych przypadkach EIT sam wykrył nieprawidłowości i aktywnie zgłosił je OLAF-owi; zauważa ponadto, że po otrzymaniu sprawozdań końcowych OLAF-u EIT podjął natychmiastowe działania naprawcze, w szczególności w odniesieniu do głównej nieprawidłowości, w tym zawiesił wszystkie płatności na rzecz przedmiotowego beneficjenta, przedterminowo rozwiązał obowiązującą umowę o udzielenie dotacji oraz uruchomił procedury odzyskiwania dotacji, których dotyczyły wcześniejsze nieprawidłowości, a także zażądał od beneficjenta usprawnienia jego procesów i procedur; oczekuje, że EIT w pełni wdroży wszystkie działania następcze wynikające z zaleceń OLAF-u oraz dopilnuje, aby wzmocnione mechanizmy kontroli skutecznie ograniczały podobne ryzyko w przyszłych cyklach finansowania;
142. zwraca uwagę, że ze względu na złożoność jednej z trzech spraw EIT ściśle współpracuje ze służbami prawnymi Komisji, OLAF-em i Dyrekcją Generalną ds. Budżetu, a szacunkową kwotę do odzyskania ocenia się obecnie na około 15-20 mln EUR;
143. przyjmuje do wiadomości, że w 2024 r. EIT ocenił swoje kontrole wewnętrzne i zidentyfikował trzy główne rodzaje ryzyka o wysokim prawdopodobieństwie wystąpienia i znaczącym wpływie na jego działalność:
- niewystarczające zasoby kadrowe: zauważa, że Trybunał i Służba Audytu Wewnętrznego Komisji potwierdzają to ryzyko, podkreślając nieprawidłowości wynikające z niedoboru personelu; domaga się zwiększenia liczby pracowników i odpowiedniego zwiększenia finansowania,
- strategiczne postępy WWiI: wyraża ubolewanie, że wspólnoty wiedzy i innowacji (WWiI) mogą nie osiągnąć celów strategicznych ze względu na brak dostosowania, nadużycia finansowe lub inne czynniki; wyraża zaniepokojenie, że niektóre WWiI nadal pozostają w tyle pod względem systemów zwalczania nadużyć finansowych, a trwające przeglądy dochodzeń OLAF-u związanych z WWiI mogą zakończyć się zobowiązaniem do odzyskania środków,
- zagrożenia cyberbezpieczeństwa: cyberataki stanowią bardzo wysokie ryzyko i mogą wpływać na ciągłość działania, powodować utratę danych i zaszkodzić reputacji;
144. zwraca uwagę na dwie nieprawidłowości budżetowe w budżecie korygującym EIT na 2025 r.:
- równowaga budżetowa: zauważa, że w pierwotnej wersji wykazano 463,6 mln EUR dochodów w porównaniu z 446,7 mln EUR wydatków, co stanowi naruszenie art. 8 i 16 ramowego rozporządzenia finansowego; przyjmuje do wiadomości poprawioną wersję z 31 marca 2025 r.,
- błąd w klasyfikacji dochodów: zauważa, że EIT uwzględnił 16,7 mln EUR zewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel w tytule 2 "Składki", zamiast utworzyć specjalny rozdział, co stanowi naruszenie art. 8, 20, 21 i 25; zauważa, że od tego czasu EIT zobowiązał się do restrukturyzacji swojego budżetu w celu prawidłowego sklasyfikowania takich dochodów w 2025 r.;
145. zauważa, że umowa ramowa EIT na usługi dotyczące podróży służbowych nie jest zgodna z warunkami umownymi, ponieważ do zamawiania takich usług nie stosuje się formularzy zamówień ani umów szczegółowych; zauważa, że EIT traktuje polecenia wyjazdu służbowego pracowników jako zobowiązania prawne, lecz nie przekazuje tych dokumentów wykonawcy, a zamiast tego obarcza pełną odpowiedzialnością podróżujących pracowników, którzy muszą zamawiać usługi w zakresie podróży służbowych bezpośrednio pocztą elektroniczną; zwraca uwagę na trzy przypadki, w których polecenia wyjazdu służbowego i wnioski o zwrot kosztów nie zostały zatwierdzone przez odpowiednio oddelegowany personel, oraz podkreśla, że EIT nie dysponuje wiarygodnym systemem gwarantującym, że pułap określony w umowie nie zostanie przekroczony; przyjmuje do wiadomości odpowiedź EIT potwierdzającą, że pułap umowny nie został przekroczony, ale wzywa go do zapewnienia właściwego delegowania uprawnień zatwierdzających oraz do wdrożenia systemu monitorowania zgodności z pułapem określonym w umowie;
146. zauważa, że EIT przeniósł zobowiązania na pokrycie kosztów pracowników w kwocie 118 697 EUR na 2025 r. jako środki C9, mimo że art. 12 ust. 5 ramowego rozporządzenia finansowego wymaga anulowania takich zobowiązań do końca roku; odnotowuje, że EIT potwierdził ten błąd i zobowiązał się do wzmocnienia kontroli wewnętrznych, aby zapobiec jego ponownemu wystąpieniu;
147. odnotowuje strategiczną rolę EUSPA jako kluczowego filaru Unijnego programu kosmicznego we wzmacnianiu bazy przemysłowej, konkurencyjności i innowacji Unii; zwraca się do Komisji o dopilnowanie podczas przygotowywania kolejnych wieloletnich ram finansowych (WRF), aby EUSPA dysponowała odpowiednimi uprawnieniami i zasobami w celu wzmocnienia swoich wyników i zdolności w zakresie realizacji, dzięki czemu będzie wspierać autonomię strategiczną i suwerenność Unii, w tym przez realizację nowych zadań wynikających z aktu UE w sprawie przestrzeni kosmicznej; podkreśla, jak ważne jest priorytetowe traktowanie zamówień europejskich w obszarach o krytycznym znaczeniu dla odporności, bezpieczeństwa i niezależności technologicznej Unii;
148. wzywa agencje, by zastosowały się do uwag Trybunału, w szczególności:
(i) wzywa Biuro BEREC do zapewnienia pełnej zgodności z przepisami dotyczącymi zamówień publicznych przez systematyczne określanie kryteriów kwalifikacji w procedurach negocjacyjnych oraz do wzmocnienia mechanizmów potwierdzania zdolności;
(ii) wzywa CdT do wzmocnienia kontroli dotyczących zamówień publicznych w celu zapobieżenia ponownemu wystąpieniu niezgodności z unijnymi i wewnętrznymi przepisami finansowymi;
(iii) wzywa ENISA do przyjmowania decyzji w sprawie finansowania przed udzieleniem zamówienia, wprowadzenia wytycznych i kontroli ex ante dotyczących organizacji konferencji oraz zapewnienia pełnej dokumentacji i wymiernych kryteriów kwalifikacji we wszystkich postępowaniach;
(iv) wzywa EIT do wzmocnienia nadzoru nad zewnętrznymi weryfikatorami i ulepszenia list kontrolnych, zapewnienia właściwej równowagi budżetowej i klasyfikacji dochodów, poprawy realizacji umowy ramowej dotyczącej usług w zakresie podróży służbowych oraz wzmocnienia kontroli wewnętrznych w celu uniknięcia nieprawidłowych przeniesień;
149. wzywa ponadto następujące agencje:
(i) Biuro BEREC - do złożenia organowi udzielającemu absolutorium sprawozdania z terminowego ukończenia zaległej pięcioletniej oceny Komisji i działań następczych w związku z tą oceną;
(ii) ENISA - do informowania organu udzielającego absolutorium o postępach we wdrażaniu działań naprawczych w zakresie planowania zamówień, zarządzania konferencjami oraz dokumentacji procedur badawczo-rozwojowych;
(iii) EIT - do informowania organu udzielającego absolutorium o wdrażaniu zaleceń OLAF-u i wzmocnionych mechanizmach kontroli, aby uniknąć ponownego wystąpienia takiej sytuacji w przyszłości; do dalszego wzmacniania zarządzania cyberbezpieczeństwem w pełnej zgodności z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2023/2841 w celu dalszego zwiększania wewnętrznych zdolności w zakresie cyberodporności; do ustanowienie polityki dostępu do dokumentów umożliwiającej parlamentarną i publiczną kontrolę wykorzystania funduszy unijnych, w szczególności w odniesieniu do wspólnot wiedzy i innowacji (WWiI);
(iv) CdT - do dalszej poprawy dostępności dokumentów we wszystkich językach Unii w celu zapewnienia równego dostępu wszystkim obywatelom Unii;
150. wzywa Komisję:
(i) do zidentyfikowania problemów systemowych we wszystkich agencjach w odniesieniu do zamówień publicznych na usługi informatyczne, do każdorazowego zbadania, czy nowe zaproszenia do składania ofert są konieczne do zapewnienia ciągłości działania, do przeanalizowania, czy należy wprowadzić szczegółowe, bardziej elastyczne zasady w odniesieniu do zamówień w obszarze IT, do zapewnienia agencjom wsparcia i nadzoru w tym zakresie;
(ii) do prowadzenia odpowiednich szkoleń w zakresie postępowań o udzielenie zamówienia; wzywa też Komisję do przeanalizowania problemów systemowych związanych z postępowaniami o udzielenie zamówienia we wszystkich agencjach w celu ustalenia konkretnych obszarów problemowych i zaproponowania rozwiązań.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2026.1665 |
| Rodzaj: | rezolucja |
| Tytuł: | Rezolucja 2026/1665 zawierająca uwagi stanowiące integralną część decyzji w sprawie absolutorium z wykonania budżetu agencji Unii Europejskiej za rok budżetowy 2024 |
| Data aktu: | 2026-04-29 |
| Data ogłoszenia: | 2026-09-10 |